បសេនទិកោសល
ព្រះបាទបសេនទិកោសល ជាព្រះមហាក្សត្រសោយរាជនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងដែនកោសល។ ទ្រង់ជាបុត្ររបស់ព្រះបាទមហាកោសល។ទ្រង់មានអគ្គមហេសីដ៏វ័យឆ្លាតមួយអង្គព្រះនាម មល្លិកាទេវី ដែលតែងតែជួយចាត់ចែងទានយ៉ាងប្រណិតថ្វាយព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។
មាតិកា |
អាពាហ៍ពិពាហ៍នយោបាយ [កែប្រែ]
ដោយចង់អោយជាប់សាច់ឈាមជាមួយនឹងព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការធ្វើទាន ព្រះបាទបសេនទិកោសលក៏បានផ្ញើរដំណឹងសុំដណ្តឹងយកព្រះរាជធីតាមួយព្រះអង្គពីសក្យៈត្រកូល គឺត្រកូលព្រះបាទមហានាម(Mahānāma)។ ព្រះបាទមហានាមកាលនៅជាបុថុជ្ជន ជាមនុស្សប្រកាន់យ៉ាងខ្លាំងព្រោះត្រកូលសក្យៈជាត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់។ តែដោយខ្លាចអានុភាពរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសល ព្រះបាទមហានាមក៏បានបញ្ជូនស្រ្តីម្នាក់ឈ្មោះវាសុភខត្តិយា(Vāsavakhattiyā)ដែលជាកូនរបស់ស្រី្តបម្រើនិងព្រះបាទមហានាម (តែព្រះអង្គមិនទទួលស្គាល់កូនស្រីនោះថាជាបុត្រព្រះអង្គឡើយ ព្រោះកើតចេញពីអ្នកបម្រើ) ទៅអភិសេកជាមួយព្រះបាទបសេនទិ។ ក្រោយមក នាងវាសុភខត្តិយា បានប្រសូត្របុត្រមួយអង្គឈ្មោះ វិឌូឌភៈ(Viḍūḍabha)។
ពុទ្ធសាសនា [កែប្រែ]
ព្រះបាទបសេនទិកោសល គឺជាពុទ្ធបរិស័ទមួយរូបដែលមានសទ្ធាយ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងពុទ្ធសាសនា។ ព្រះអង្គតែងតែយ៉ាងទៅស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនារាល់ពេលទំនេរពីរាជកិច្ច។ សម័យមួយ ព្រះអង្គបានធ្វើទានប្រណាំងប្រជែងនឹងអ្នកនគរជាច្រើនលើកច្រើនសារតែមិនអាចដឹងពីលទ្ធិផលនៃការឈ្នះចំពោះការថ្វាយទាននេះ។ ទ្រង់ក៏បានទៅពិភាក្សាជាមួយនឹងព្រះអគ្គមហេសីព្រះអង្គ ព្រះនាមមល្លិកាទេវី។ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីព្រះអគ្គមហេសី ការថ្វាយទាននៅថ្ងៃបន្ទាប់ធ្វើអោយអ្នកនគរទាំងឡាយសុំចុះចាញ់ដោយអស់ចិត្ត ព្រោះមិនអាចមានអ្នកណាម្នាក់ថ្វាយទានយ៉ាងប្រណីតជាងនេះបាន។
ការចូលទីវង្គត់ [កែប្រែ]
ព្រះបាទបសេនទិ តែងតែចូលទៅគាល់ដើម្បីស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ។ រាល់ពេលដែលព្រះអង្គចូលគាល់ព្រះសាស្តា ទ្រង់តែងដោះគ្រឿងឥស្សរយសចេញ (មានម្កុដរាជ ព្រះខ័ណ្ឌរាជជាដើម ដែលជាតំណាងរបស់ព្រះមហាក្សត្រ)។ ឆ្លៀតឱកាសនេះ ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមវិឌូឌភៈ បានយកគ្រឿងឥស្សរយសទាំងនេះទៅឯព្រះនគរដើម្បីសោយរាជជាស្តេចខ្លួនឯង។ ព្រះបាទបសេនទិ លុះយ៉ាងចេញពីសម្នាក់ព្រះសាស្តាវិញ ទតឃើញតែស្រីបម្រើម្នាក់ និងសេះមួយក្បាល។ ព្រះអង្គជ្រាបថា បុត្ររបស់ព្រះអង្គក្បត់ ទ្រង់ក៏លើកស្រីបម្រើនោះដាក់លើខ្នងសេះ ជិះសំដៅទៅក្រុងរាជគ្រឹះដែលជាដែនដីស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ ដែលត្រូវជាក្មួយរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីសុំជំនួយ។ (ព្រះនាងវេទេហីដែលជាមាតារបស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ ត្រូវជាអនុជត្រីរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសល)។ លុះព្រះបាទបសេនទិ យ៉ាងដល់ក្លោងទ្វារព្រះនគររាជគ្រឹះ ដោយក្នុងពេលនោះគឺវេលារាត្រី ហើយព្រះអង្គគ្មានគ្រឿងឥស្សរយសដើម្បីសម្គាល់ខ្លួនព្រះអង្គថាជាព្រះមហាក្សត្រ អ្នកយាមនៅក្លោងទ្វារមិនអាចនឹងចំណាំព្រះអង្គបាន គេក៏មិនអាចនឹងបើកទ្វារអោយព្រះអង្គចូលឡើយ។ ដោយមានការហេវហត់ អស់កម្លាំង ព្រោះដោយសារខ្លួនចាស់ ហើយត្រូវធ្វើដំណើររាប់យោជន៍ទៀតនោះ ព្រះអង្គក៏សុគតនៅលើភ្លៅរបស់នាងទាសីក្នុងគ្រានោះឯង។
បុព្វកម្ម [កែប្រែ]
សម័យមួយ ពួកនិគ្រន្ថបានគិតគ្នា រកមូលហេតុដែលធ្វើអោយពុទ្ធសាសនារីកចម្រើន សំបូរលាភសក្ការៈ ពួកគេក៏បានគិតថា ព្រោះដីនៅត្រង់នោះល្អ ពួកគេក៏បានប្រមូលគ្នាបាន១ពាន់កហាបនៈ យកទៅថ្វាយព្រះរាជាបសេនទិដើម្បីសុំសាងសង់វិហាររបស់និគ្រន្ថនៅជិតនឹងវត្តពុទ្ធសាសនា។ ដោយឃើញហេតុការណ៍មិនល្អ ព្រោះវត្តជេតពនមិនអាចនឹងស្ងាត់បានដោយមានលាយឡំនឹងពួកនិគ្រន្ថ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់បានបញ្ជូនភិក្ខុសង្ឃមួយចំនួនទៅរាជវាំងដើម្បីសុំគាល់ព្រះរាជា។ ព្រះរាជាមិនព្រមចេញមកទទួលព្រះភិក្ខុសង្ឃឡើយ។ ព្រះសម្ពុទ្ធក៏បញ្ជូនអគ្គសាវ័កទាំងពីរ គឺព្រះសារីបុត្រ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានទៅបន្ត។ ព្រះរាជាក៏នៅមិនព្រមមកជួបដោយយកលេសថារវល់រាជកិច្ច។ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់បានព្យាករណ៍ព្រះរាជាថា ព្រះរាជាអង្គនេះ នឹងមិនអាចសោយទីវង្គត់ដោយមានយសសេរីបានឡើយ ដោយសារកម្មដែលមិនព្រមចេញមកទទួលព្រះភិក្ខុសង្ឃ និងអគ្គសាវ័ករបស់តថាគត។ ដោយសារបុព្វកម្មនេះ ព្រះបាទបសេនទិ ទ្រង់សោយទីវង្គត់យ៉ាងអធម។
យោង [កែប្រែ]
អដ្ឋកថា
http://www.budsas.org/ebud/rdbud/rdbud-03.htm
 |
អត្ថបទដែលទាក់ទងនឹងព្រះពុទ្ធសាសនានេះគឺជាអត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ។ លោកអ្នកអាចជួយវីគីភីឌាដោយសរសេរពង្រីកបន្ថែម។ |
