ព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១

ព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១

ប្រសាទព្រះគោ កសាងដោយព្រះបាទឥន្រ្ទទី១

ព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១ បានបំពេញតួនាទីចម្បងមួយយ៉ាងសំខាន់ បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ គីការកសាងបារាយលើកដំបូងបង្អស់ ។ បារាយនេះស្ថិតនៅក្បែរស្ទឹងរលួស ដែលមានខ្សែទឹកចេញពីភ្នំគូលែន ហើយជាវឌ្ឍនភាពរបស់រជ្ជកាលព្រះអង្គ ។ ក្រៅពីនេះព្រះអង្គក៏បានបង្កើតក្បាច់រចនាសិល្បៈមួយ ដែលមានឈ្មោះថា រចនាបថព្រះគោ ដែលមាននៅប្រាសាទព្រះគោជាគោលគ្រឹះយ៉ាងជាក់លាក់ ។ នេះជាស្នាព្រះសហ្ថដ៏ល្បីល្បាញ ដែលព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ បានបន្សល់ទុក្ខអោយប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរយើង ។

តាមប្រភពសិលាចារឹកបានអោយយើងដឹងថា ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ បានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ រវាងពាក់កណា្ដលទី២នៃស.វទី៩នៃគ.ស នៅរាជធានីហរិហរាល័យ ឬរលួស ។ ស្តេចអង្គនេះត្រូវបានជាប់ព្រះញាត្តិវង្សប៉ែកខាងព្រះមាតាព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ ។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ ព្រះអង្គបានរឹតចំណងកាលទូតយ៉ាងជិតស្និតជាមួយប្រទេសចិន ជា្វ និងនគរចម្ប៉ា ជាហេតុនាំអោយប្រទេសខ្មែរ ប្រកបដោយសុខសន្តិភាព ។ ឯវិស័យសេដ្ឋកិច្ចវិញក៏ឈានដល់កំរិតគួរជាទីមោទនដែរ ។

បារាយខាងកើតដែលព្រះអង្គ បានត្រាសបញ្ជាអោយជីកនោះ មានទំហំប្រមាណ ៣.៨គ.ម ត្រូវបា​នប្រសិទ្ធិនាមថា ឥន្រ្ទតដាក ស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃទីក្រុងហរិហរាល័យ ។ តែបច្ចុប្បន្ននេះបារាយខាងកើតត្រូវបានរីងស្ងួតអស់ទៅហើយ វាក៏កា្លយទៅជាវាលស្រែទៅហើយដែរ រី​ឯខ្នងបារាយខាងនិរតីវិញក៏ក្លាយទៅជាផ្លូវ ។ ប៉ុន្តែនាសម័យបុរាណទំនប់ទឹកធំនេះ បានស្រោចស្រប់ដំណាំកសិកម្ម និងត្រូវតាមលក្ខណៈសណ្ឋានដីជម្រេលពីទិសឥសានមកនិរតី ។

ព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១ បានកសាងប្រាសាទព្រះគោ ដែលមានឈ្មោះថា បរមស្វរ រវាងឆ្នាំ​ ៨៧៩នៃគ.ស ដោយព្រះអង្គបានតម្កល់ព្រះរូបរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ នៅក្នុងតួប៉មកណ្ដាលថែមទៀតផង ហើយការកសាងប្រាសាទព្រះគោនេះ ដើម្បីឧទិ្ទសមគ្គផលថ្វាយបុព្វការីជន ។ រីឯប៉មប្រាំទៀត គេឃើញមានតម្កល់ព្រះរូបតំណាង ព្រះមាតា បិតា ដូនតា ក្រោមរូបភាពព្រះឥសូរ និងព្រះនាងឧមា ។

តាមប្រភពសិលាចារឹកនៅឆ្នាំ៨៨១ ពោលគឺ២ឆ្នាំក្រោយពីបានធ្វើបុណ្យឆ្លងប្រាសាទព្រះគោរួចមក ព្រះអង្គក៏បានសម្ពោធប្រាសាទមួយទៀតគឺ ប្រាសាទបាគង សម្រាប់ជាកិច្ចបូជារូបព្រះអង្គផ្ទាល់ ។ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះថា ឥន្រ្ទស្វរៈ ដែលជាព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទភ្នំទីមួយ ដែលមានខឿនប្រាំថា្នក់ និងមានតួប៉មមួយបន្តពីលើ ព្រមទាំងតួប៉មរណបជា ច្រើនទៀតនៅជុំវិញផងដែរ ។

ព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១ ​បានសោយទីវង្គតនៅឆ្នាំ៨៨៩នៃគ.ស ដោយមានព្រះមរណនាមថា ឥន្រ្ទស្វរលោក ឬឥសូរលោក ហើយព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ដែលជាព្រះរាជបុត្ររបស់អង្គ បានឡើងសោយរាជបន្ត ។