សំទុះ

សំទុះ ជាទូទៅមានន័យថាជាបំរែបំរួលល្បឿន(នៅក្នុងស៊ីនេម៉ាទិច វ៉ិចទ័រល្បឿន)ធៀបទៅនឹងរយៈពេល។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះយើងនឹងប្រើពាក្យសំទុះ​សំដៅទៅលើវ៉ិចទ័រសំទុះ លើកលែងតែក្នុងករណីមានបញ្ជាក់បន្ថែម។

សញ្ញាណ

នៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ យើងអាចចាប់អារម្មណ៍ជាចលនាទាក់ទិននឹងសំទុះ៣ប្រភេទ៖

• ពេលយើងបង្កើនល្បឿន៖ សំទុះមានតំលៃវិជ្ជមាន មានន័យថាវាមានទិសដៅដូចនឹងវ៉ិចទ័រល្បឿន។
• ពេលយើងបន្ថយល្បឿន៖ សំទុះមានតំលៃអវិជ្ជមាន មានន័យថាវាមានទិសដៅផ្ទុយនឹងវ៉ិចទ័រល្បឿន។
• ពេលយើងប្ដូរទិសដៅចលនា(បត់)៖ សំទុំបំបែកជា២កុំប៉ូសង់គឺ សំទុះប៉ះ និង សំទុះកែង។ បើសិនជាយើងបត់ដោយមិនប្រែប្រួលល្បឿន នោះមានតែកុំប៉ូសង់កែងទេ។

សំទុំមធ្យមនិងសំទុះខណៈ

• សំទុះមធ្យម៖ ជាទំហំស្កាលែរ។ សំទុះមធ្យម $a\;$ នៅលើចន្លោះពេល $\Delta t\;$ កំនត់ដោយរូបមន្ត៖

$a = \frac{v_2 - v_1}{t_2 - t_1} = \frac{\Delta v}{\Delta t}$

ដែល$v_1\;$ និង $v_2\;$ ជាល្បឿនរៀងគ្នានៅខណៈ $t_1\;$ និង $t_2\;$

• សំទុះខណៈ៖ ជាទំហំវ៉ិចទ័រ។ សំទុះខណៈ $\vec{a}$ ជាដេរីវេនៃវ៉ិចទ័រល្បឿន $\vec{v}$៖

$\vec{a}=\lim_{\Delta t \to 0}\frac{ \overrightarrow{\Delta v}}{\Delta t}=\frac{d \vec{v}}{dt}$

ខ្នាតអន្តរជាតិរបស់សំទុះគឺ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីការ៉េ m.s^-2 ។

សំទុះប៉ះនិងសំទុះកែង

នៅក្នុងចលនាកោង សំទុះខណៈមានរូបមន្ត៖

$\vec{a} = \vec{a_t}+\vec{a_n}=a_t \vec{u_t} + a_n \vec{u_n}= \frac{dv}{dt} \vec{u_t} + \frac{v^2}{R} \vec{u_n}$

ដែល

• $\vec{a_t}$ និង $\vec{a_n}$ ជាសំទុះប៉ះនិងសំទុះកែង
• $\vec{u_t}$ និង $\vec{u_n}$ ជាវ៉ិចទ័រឯកតារបស់កុំប៉ូសង់ប៉ះនិងកែងនឹងគន្លង
• $v\;$ ជាតំលៃល្បឿនខណៈ
• $R\;$ ជាកាំកំនោង

សំទុះនៅក្នុងឌីណាមិច

នៅក្នុងឌីណាមិច សំទុះ​របស់អង្គធាតុក្រោមអំពើនៃកំលាំង កំនត់ដោយច្បាប់ញូតុន៖

$\vec{a} = \frac{1}{m} \, \vec{F}$

ដែល$m\;$ជាម៉ាស់របស់អង្គធាតុ។ រូបមន្តនេះបញ្ជាក់ថា អោយតែមានកំលាំងមានអំពើទៅលើអង្គធាតុមួយ តែងតែមានសំទុះកើតឡើង។

Jerk(jolt, surge, lurch) និង Jounce(snap)

Jerk ជាទំហំបញ្ជាក់ពីបំរែបំរួលសំទុះ ចំនែកJounce ជាទំហំបញ្ជាក់ពីបំរែបំរួល Jerk។ គេសរសេរ៖

$\vec s=\frac {d \vec j} {dt}=\frac {d^2 \vec a} {dt^2}=\frac {d^3 \vec v} {dt^3}=\frac {d^4 \vec r} {dt^4}$

ដែល

• $\vec{s}$ ជា Jounce
• $\vec{j}$ ជា Jerk
• $\vec{a}$ ជា សំទុះ
• $\vec{v}$ ជា ល្បឿន
• $\vec{r}$ ជា បំលាស់ទី
• $t\;$ ជា ពេល

អត្ថបទទាក់ទិន

• សំទុះមុំ
• សំទុះចូលផ្ចិត
• សំទុះចាកផ្ចិត
• សំទុះទំនាញដី
• សំទុះហ្វែរមី
• ស៊ីនេម៉ាទិច
• ចលនាត្រង់ប្រែប្រួលស្មើ