ហ្សកដង់

សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត សូមមើល ហ្សកដង់ (អសង្ស័យកម្ម) ។

ព្រះរាជាណាចក្រហ្សកដង់ اَلمَمْلَكَة اَلأُرْدُنِيَّة اَلهَاشِمِيَّة al-Mamlakah al-ʾUrdunniyyah al-Hāšimiyyah
បាវចនា: الله، الوطن، الملك (language?) Allāh, al-Waṭan, al-Malik "God, Country, The King"
ភ្លេងជាតិ: السلام الملكي الأردني as-Salām al-Malakī al-ʾUrdunnī Long Live the King
Location and extent of Jordan (red) in the Middle East.
ធានី (និងទីក្រុងធំបំផុត)		Amman 31°57′N 35°56′E
ភាសាផ្លូវការ		Arabic
Spoken languages		8 languages English French Circassiana Chechen Armenian Persian Kurdish Turkish
ក្រុមជនជាតិ		98% Arab 1% Circassian (Adyghe) 1% Armenian
ប្រជានាម		Jordanian
រដ្ឋាភិបាល		Unitary parliamentary constitutional monarchy
-	King	Abdullah II
-	Prime Minister	Abdullah Ensour
អង្គនីតិបញ្ញត្តិ		Parliament
-	វិមានជាន់ខ្ពស់	Senate
-	វិមានជាន់ទាប	Chamber of Deputies
Independence
-	League of Nations mandate ended	25 May 1946
ផ្ទៃ
-	សរុប	៨៩,៣៤២ គម២ (112th) ៣៥,៦៣៧ ម៉ាយ ការ៉េ
-	ទឹក (%)	0.8
ប្រជាជន
-	July 2012 ប៉ាន់ប្រមាណ	6,508,887 (106th)
-	July 2004 ធ្វើជំរឿន	5,611,202
-	សន្ទភាព	68.4/គម២ (133st) ១៣៨,៨/ម៉ាយ ការ៉េ
ផសស (យ.អ.ទ.)		2011 ប៉ាន់ប្រមាណ
-	សរុប	$36.893 billion (98th)
-	ក្នុងម្នាក់ៗ	$5,899 (108th)
ផសស (ធម្មតា)		2011 ប៉ាន់ប្រមាណ
-	សរុប	$29.233 billion (90th)
-	ក្នុងម្នាក់ៗ	$4,674 (96th)
ជីនី (2010)		35.4
ល.អ.ម. (2011)		0.698 (95th)
រូបិយបណ្ណ		Jordanian dinar (JOD)
តំបន់ម៉ោង		UTC+3 (ក.ម.ស.+3)
បើកបរប្រកាន់		right
វ.ក.ក.អន្តរៈបណ្ដាញ		.jo الاردن.
ក្រមហៅ		+962

ហ្សកដង់ជាប្រទេសនៅអារ៉ាប់ភាគខាងត្បូងធៀងខាងលិចលាតសន្ទឹងដល់ភាពខាងត្បូងនៃវាលខ្សាច់ប្រទេសSyrian នៅជាប់ឈូងសមុទ្រAqaba។ ហើយប្រទេសហ្សកដង់មានព្រំប្រទល់និងប្រទេសស៊ីរី ខាងជើង , ប្រទេសអ៊ីរ៉ាកើខាងជើងធៀងខាងកើត, ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីននៅខាងលិច និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអារ៉ាប់ប៊ីសាអូឌីដនៅខាងកើតនិងភាពខាងត្បូង។ហើយចែកគ្នាត្រួតត្រា នៅសមុទ្រ Dead Sea ជាមួយអ៊ីស្រាអែល និងជួរមាត់សមុទ្រAqaba ជាមួយអ៊ីស្រាអែល, អារ៉ាប់ប៊ីសាអូ ឌីដនិងអេហ្សីប។ប្រទេសហ្សកដង់មួយចំនួនធំបានគ្របដណ្តប់ដោយវាលខ្សាច់ ជាពិសេសវាលខ្សាច់ របស់អារ៉ាប់ទាំងមូលនៅតំបន់ភាគខាងជើងធៀងខាងលិច។ ទន្លេហ្សកដង់ជាទន្លេសំរាប់បូជានិងគោរពនៅ Fertitle Crescent ។ ទីក្រុងរបស់ប្រទេសហ្សកដង់ មានឈ្នោះថា អាមេន មានទីតំាងនៅខាងជើងធៀងខាងលិច។ នៅប្រវត្តសាស្រ្តប្រទេសហ្សកដង់មានអរិយធម៌ច្រើន ព្រមទាំងបានបញ្ជូលនៅអរិយធម៌បុរាណភាគ ខាងកើតដូចជា : Sumerian, Akkadian , Babylonian, Assyrian, Mesopotamian និងចក្រភព Persian។ហ្សកដង់ធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអេហ្ស៊ីប ផារ៉ូនិក ដែលជាម្ចាស់ស្រុកអរិយធម៌ខាងបុរាណវត្ថុ វិទ្យាដែលសល់នៅប៊ីត្រា និងមានស្នាមវប្បធម៌ដែលមកពីខាងលិចដូចជា Macedonian, Roman, Byzantine និងចក្រភព Ottoman Turkish។ នៅសវត្សទី១៧ប្រទេសនេះបាននៅក្រោមវប្បធម៌របស់ពួកម៉ូសស្លីមនិងពួកអារ៉ាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ នៅសវត្សទី១៧ប្រទេសនេះបាននៅក្រោមវប្បធម៌របស់ពួកម៉ូសស្លីមនិងពួកអារ៉ាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ Hashemite ព្រះរាជាណាចក្រហ្សកដង់ជាប្រទេសអនុវត្តន៏ប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋធម្មនុញដែលនាយករដ្ឋមន្រ្តីជាកាន់អំណាច។ នៅរាជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ជាអ្នកកាន់អំណាចនិងជាមេទ័ពដែលជាអ្នកប្រតិបត្ត នឹងជារដ្ឋមន្រ្តីដំ បូងដែលកាន់អំណាចនិងអនុម័តសភារឺជាគណះរដ្ឋមន្ត្រី។

ប្រវត្តិ

មុនពេលហ្សកដង់ទទួលបានរដ្ឋឯករាជ្យបានបន្សល់នូវស្នាមរបបនែព្រះរាជាណាចក្រប៊ីត្រា(Petra) ដោយការរកឃើញរបស់ Nabataeans (Arabic: الأنباط,l-nbāt)និងថែមទាំងបានរកឃើញមនុស្ស Arabic Semitic បុរាណដែលសសេរពីអារ៉ាប់ខាងជើងនិងសសេរពីការធ្វើសមយុទ្ធអារ៉ាប់សម័យថ្មី។ នៅសម័យព្រះរាជាណាចក្រ Nabataeans ជាសម័យមួយដែលរីកចំរើនក្នុងការត្រូតត្រាពាណិជ្ជកម្ម ដោយគ្របដណ្តប់ចាប់ពីតបន់ហ្សកដង់ទំនើមទាំងមួលរហូតដល់ភាគខាងត្បូងនែSyria និងភាគខាង ជើងនែអារ៉ាប់ ផេនីស៊ូលា។ការរីកចំរើននេះបញ្ចូលទាំងPetra, និងទ្រព្យសម្បត្តិជាពិសេសឯករាជ មួយរយឆ្នាំដែលគ្រប់គ្រងដោយចក្រភពរ៉ូម។ ផ្នែកមួយនៃNabataeams, ហ្សកដង់ភស្តុតាងជាច្រើនដែល ទាក់ទង ព្រះរាជាណាចក្របុរាណដួចជា ព្រះរាជាណាចក្រប៊ីប៊ល ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីដម ព្រះរាជាណាចក្រអាម៉ូន ព្រះរាជាណាចក្រមោប ព្រះរាជាណាចក្រដែលបានកត់ត្រាក្នុងគម្ពីសាសនាបុរាណ។សម័យហ្វ្រីខូ-រ៉ូមែនជាទីក្រុងមួយដែលមានការរីកចំរើនខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសហ្សកដង់នៅ ក្រោមការដឹកនាំនៃឌីកាផូលីស ព្រមទាំងហ្វើរាសា(ជេរាស៏),ភីលីឌេលភា(អាមែន),រ៉ាភានា(អាប៊ីលា),ឌីអន(ខាប់ភីថលាស៏),ហ្វាដារា(អ៊ូមឃ្យាយ៏)និងភីលឡា(អ៊ីប៊ីឌ)។ ក្រោយមកហ្សកដង់បានចូលរួមបប្រជុំមួយនៃផ្នែករបស់អារ៉ាប់ដែលមានឈ្មោះថាIslamic Empire ដែលមានការចូលរួមខុសៗគ្នា មកពីរដ្ឋCalihates ព្រមទាំងមាន Rashidun Empire, Umayyad Empire, នឹងAbbasid Empire។បន្ទាប់មកមានការបដិសេធនៃAbbasid ដោយមានការ ប៉ះទង្គិចរបស់ហ្សកដង់នៅទំរង់បន្តិចបន្តួចដោយ Mongols, Crusades, Ayyubid នឹងMamluk រហូតក្លាយ ជាOttoman Empire។

ហ្សកដង់ទំនើប

បន្ទាប់ពីការបែកបាកនែ​Ottoman Empire នៅចុងបញ្ជប់សង្រ្គោមលោកទីមួយមក ភាសាជាតិនិងការប្រើអំណាចគូសព្រំប្រទល់នៅទិសខាងត្បូងធៀងខាងលិចនៃអាស៊ី។ ផលសំរេចគួរអោយកត់សំគាល់ កន្លែងSykes–Picot Agreement បានផ្តល់កំណើតអោយFrench Mandate of Syria និង British Mandate of Palestine។ លើសពី៧០% នៃ British Mandate of Palestine ជាទឹកដីខាងកើតនែ Jordan river មានការយល់ព្រមដោយTransjordan។ Abdullah I បានបន្តតំណែងបន្ទាប់ពីលោកPalestinian Arabត្រូវបានធ្វើឃាតនៅឆ្នាំ១៩៥១ បន្តាប់ពីគាត់បានធ្វើដំណើចេញពីal-Aqsa Mosque នៅក្នុងJerusalem​​ នៅក្រោមការមើលថែរបស់អង់គ្លេសបន្ទាប់ពីសង្រ្គោមលោកលើកទីII។នៅឆ្នាំ១៩៤៦ចក្រភពអង់គ្លេសបានស្នើរសុំអោយ អង្កការសហប្រជាជាតិបញ្ចប់នៅទំរង់Mandate ក្នុងTransjordan។ អង្កការសហប្រជាជាតិបានយល់ព្រមការបង្កើតនៅច្បាប់នេះ Jordanian Parliament បានប្រកាស King Abdullah ជាច្បាប់តំបូងរបស់

Hashemite Kingdom of Jordan។

នៅឆ្នាំ១៩៥០​ហ្សកដង់បញ្ចូលតំបន់មួយដែលសព្វថ្ងៃមានឈ្នោះថា​ west Bank(ដែលមានការគាំទ្រពីJudea និង Samaria),