ការពិភាក្សា:សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍

ដោយវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
Association of Southeast Asian
ទង់ Emblem
បាវចនា: 
"One Vision, One Identity, One Community"[១]
បទភ្លេង: The ASEAN Way
ឯកសារ:TheASEANway.ogg
Headquartersឥណ្ឌូណេស៊ី Jakarta,a Indonesia
Working language
Membership
មេ​ដឹកនាំ
 -  Secretary General វៀតណាម Le Luong Minh[២]
 -  Summit Presidency  Brunei[៣]
ការបង្កើតឡើង
 -  Bangkok Declaration 8 August 1967 
 -  Charter 16 December 2008 
ផ្ទៃដី
 -  សរុប 4.479.210.5 គ.ម.
2.778.124.7 ម៉ាយការ៉េ
ប្រជាជន
 -  ការ​ប៉ាន់​ស្មាន 2010  601 million
 -  សន្ទភាព 135/គម
216/ម៉ាយ​ការ៉េ
ផសស (យអទ) ការ​ប៉ាន់​ស្មាន 2010
 -  សរុប US$ 3.084 trillion[៤]
 -  ក្នុង​ម្នាក់ US$ 5,131
ផសស  (មធ្យម) ការ​ប៉ាន់​ស្មាន 2010
 -  សរុប US$ 1.800 trillion
 -  ក្នុងម្នាក់ US$ 2,995
លអម (2011)increase 0.625b
មធ្យម
រូបិយបណ្ណ
តំបន់​ម៉ោង ASEAN (មសស+9 to +6:30)
ក្រមហៅទូរសព្ទ
វថកអន្តរជាល
ស្ថានីយ៍សំណាញ់
ក. Address: Jalan Sisingamangaraja No.70A, South Jakarta.
ខ. Calculated using UNDP data from member states.

សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍​​ (ជាភាសាអង់គ្លេស Association of Southeast Asian Nations) ដែលហៅកាត់ថា អាស៊ាន​ (ASEAN) គឺជាអង្គការនយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ​នៃ​បណ្តា​ប្រទេស​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ​​​​​​​​​​​​​​​​ ។​ អាស៊ានត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃទី​ ៨ សីហា ឆ្នាំ​១៩៦៧ ដោយ​រួមមាន​ប្រទេស​ហ្វីលីពីនម៉ាឡេស៊ី ថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងសិង្ហបុរី ដើម្បី​ជា​និមិត្តិរូប​នៃសាមគ្គីភាព​ប្រឆាំងនឹងការ​រីកសាយ​នៃ​លិទ្ធិ​កុម្មុយនិស្ត​​ នៅប្រទេសវៀតណាម និង​កុបកម្ម​នានានៅតាម​បណ្តោយ​ព្រំដែនរបស់​ប្រទេសខ្លួន​​​ ។ បន្ទាប់​ពីជំនុំកំពូលបាលី ឆ្នាំ១៩៧៦ អង្គការ​នេះ​បាន​បង្កើតនូវ​កម្មវិធី​សហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ចមួយ ដែល​ជួប​ប្រទះ​ការជាប់គាំក្នុងកំឡុង​ពាក់​កណ្ដាល​ទសវត្សរ៍ទី៨០ ហើយបានដំនើរការ​ឡើងវិញ​ក្នុងរូបភាពជា​គម្រោង​សំនើតំបន់ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ ថ្នាក់​តំបន់​មួយ។ ប្រទេសជាសមាជិកទាំងអស់នេះ ជួបគ្នាជារៀងរាល់ឆ្នាំ។


សមាជិក[កែប្រែ]

អាស៊ានបាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​រដ្ឋចំនួន​៥ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជាប្រទេស​នៅក្នុងតំនប់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទឹក​លិច : ហ្វីលីពីន, ឥណ្ឌូនេស៊ី, ម៉ាឡេស៊ី, សិង្ហបុរី និង​ថៃឡង់ដ៍

ប្រទេស​ប្រុយណេ បាន​ចូល​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន ៦ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​នេះ​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យពី​ចក្រភព​អង់គ្លេស នៅ​ថ្ងៃ៨ មករា ឆ្នាំ​១៩៨៤​ ។

រដ្ឋ​​នៅក្នុងតំនប់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដី​គោក ដូចជា វៀតណាម, ឡាវ និងភូមា ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត្តិ​ចូលជាសមាជិក​នៅពេលក្រោយ​ ។ វៀតណាមបាន​ចូលក្នុង​អាស៊ាននៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៨ កក្ដដា ឆ្នាំ​១៩៩៥ ។ ប្រទេស​ឡាវ និង​ភូមា ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត្តិ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​អាស៊ាននៅ​ថ្ងៃ​ទី២៣ កក្ដដា ឆ្នាំ​១៩៩៧ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បាន​ក្លាយ​ជាសមាជិកថ្មីស្រឡាង​ នៅ​ពេល​ដែល​ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត្តិ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៣០ មេសា ឆ្នាំ១៩៩៩​ ។

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

1,280 × 909 pixels. Full resolution ‎(2,551 × 1,811 pixels, file size: 3.77 MB, MIME type: image/jpeg)

អាស៊ានត្រូវបានចុះហត្ថលេខា បង្កើតឡើងដោយប្រទេស៥ នៅទីក្រុងបាងកក ដែលរួមមាន ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងថៃ កាលពីថ្ងៃ ទី ០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៦៧។
ប្រទេសដែលបានចូលជាសមាជិកថ្មីនៃអាស៊ានជាបន្តបន្ទាប់មាន៖


អត្ថន័យ​ទង់ជាតិ​អាស៊ាន[កែប្រែ]

សមាគមនេះមាននិមិត្តសញ្ញាទៅតាមលក្ខណៈនៃប្រទេសក្នុងតំបន់ដែលមានអត្ថន័យ និងខ្លឹមសារដូចខាងក្រោម៖

  • និមិត្តសញ្ញាសមាគមអាស៊ានមាន៤ពណ៌គឺៈ
  • ពណ៌ខៀវតំណាងឲ្យសន្តិភាព និងស្ថេរភាព
  • ពណ៌ក្រហមតំណាងឲ្យសេចក្តីក្លាហាន និងភាពស្វាហាប់
  • ពណ៌សតំណាងឲ្យភាពបរិសុទ្ធ
  • ពណ៌លឿងតំណាងឲ្យវិបុលភាព និងភាពសំបូររុងរឿង។
  • ដើមស្រូវទាំង១០តំណាងឲ្យបិតាបង្កើតអាស៊ានដែលមានបំណងប្រមូលផ្តុំប្រទេសទាំងដប់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឲ្យក្លាយជាសមាគមដែលប្រកបដោយមិត្តភាព និងសាមគ្គីភាព។
  • រង្វង់ព័ទ្ធជុំវិញ តំណាងឲ្យឯកភាពគ្នារបស់អាស៊ាន។
  • ទង់អាស៊ាន តំណាងឲ្យសមាគមអាស៊ានមួយដែលមានស្ថេរភាព សន្តិភាព រួបរួមគ្នា និងប្រកបដោយថាមពល។
  • ពណ៌រទាំងអស់របស់ទង់អាស៊ានតំណាងឲ្យពណ៌សំខាន់ៗនៃទង់ជាតិរបស់ប្រទេសជាសមាជិកនីមួ

ទិសដៅអាស៊ាន[កែប្រែ]

គោលដៅបង្កើតអាស៊ានគឺ ធ្វើសហប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់ ដោយឈរលើស្មារតីស្មើភាពលើវិស័យ៖

  • សេដ្ឋកិច្ច(កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម គមនាគមន៍ ទេសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម)។
  • វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកទេស វប្បធម៌ និងការងាររដ្ឋបាល។
  • តំហែរក្សា សន្ដិភាព សន្ដិសុខ ក្នុងតំបន់ តាមរយៈការគោរពដ៏ខ្ជាប់ខ្ជួននូវយុត្តិធម៌ និងគោលការណ៍ច្បាប់ទាំងឡាយក្នុងទំនាក់ទំនង រវាងប្រទេសក្នុងតំបន់ និងប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្ជួននូវធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ
  • តំហែរក្សាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជិតស្និទ្ធ និងមានផលប្រយោជន៍ជាមួយអង្គការក្នុងតំបន់ដែលមានស្រាប់។

គោលការណ៍នានា[កែប្រែ]

អាស៊ានបានចេញគោលការណ៍ជាច្រើនទៀត បន្ទាប់ពី ឆ្នាំ១៩៦៧មក៖

ការបង្កើតតំបន់សន្តិភាព សេរីភាព និង អព្យាក្រឹតភាព[កែប្រែ]

ZOPFAN: Zone of Peace, Freedom and Neutrality
នៅថ្ងៃទី២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧១ ZOPFAN ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងកូឡាឡុំពួ

  • សមាជិកអាស៊ានប្ដេជ្ញា ខិតខំរក្សាតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឲ្យទៅជាតំបន់សន្តិភាព សេរីភាព និងអព្យាក្រឹតភាព មិនស្ថិតនៅក្រោមអន្តរាគមន៍នៃមហាអំណាចបរទេសឡើយ។
  • សមាជិកអាស៊ានខិតខំបង្កើនសហប្រតិបត្តិការឲ្យកាន់តែទូលាយ ដោយពង្រឹងសាមគ្គីភាព និងមិត្តភាពរវាងគ្នា នឹងគ្នា។
  • មានបំណងបន្ធូរភាពតានតឹងអន្តរជាតិ និងធ្វើឲ្យសម្រេចបានសន្តិភាព ដ៏យូរអង្វែងមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
  • គោរពបូរណភាពដែនដីរបស់រដ្ឋដទៃទៀត ដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីរាល់ទំនាស់ជាអន្តរជាតិនានាដោយឈរលើភាពស្មើគ្នា ប្រើសិទ្ធិស្វ័យសម្រេច ដោយមិនជ្រៀតជ្រែកលើកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់រដ្ឋណាមួយ។

ការបង្កើត សន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព និងសហប្រតិបត្តិការ[កែប្រែ]

TAC: Treaty of Amity and Cooperation
ថ្ងៃទី ២៤ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៧៦ សន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព និងសហប្រតិបត្តិការ បានត្រូវគេចុះហត្ថលេខា ក្រោយពេលដែលឥណ្ឌូចិនទាំងមូលធ្លាក់ក្រោមការដឹងនាំរបស់ពួកកុំមុយនីស។
គោលដៅនៃសន្ធិសញ្ញានេះ គឺដើម្បីរក្សាសន្តិភាព មិត្តភាពយឺនយូរ និងសហប្រតិបត្តិការដ៏ល្អប្រពៃ រវាងប្រជាជននៅក្នុងរង្វង់អាស៊ានដែលនាំទៅដល់សុពលភាព សាមគ្គីភាពរវាងគ្នា និងគ្នា។
ក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងគ្នា និងគ្នា សមាជិកអាស៊ាន មានគោលការណ៍ដូចតទៅ៖

  • គោរពគ្នាទៅវិញទៅមកលើឯករាជ្យ អធិបតីភាព សមភាព បូរណភាពទឹកដី និងអត្តសញ្ញាណជាតិនៃបណ្ដាប្រទេសទាំងអស់។
  • គោរពសិទ្ធិរបស់រដ្ឋនីមួយៗ ក្នុងដំនឹកនាំប្រទេសខ្លួនឲ្យចៀសផុតពីការជ្រៀតជ្រែកពីក្រៅ។
  • មិនជ្រៀតជ្រែកចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក។
  • ដោះស្រាយរាល់ទំនាក់ទំនងនានាតាមមធ្យោបាយសន្តិវិធី។
  • ប្រឆាំងចំពោះការគំរាម ប្រើកម្លាំងទ័ព។
  • រួមសហប្រតិបត្តិការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពរវាងគ្នា និងគ្នា។
  • ធ្វើឲ្យតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គ្មានអាវុធនុយក្លេអ៊ែ
  • ប្រវត្តនៃប្រទេសនីមួយៗនៃប្រទេសអាស៊ានទាំង១០

ការបង្កើត តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី អាស៊ាន[កែប្រែ]

AFTA: Asean Free Trade Area
ថ្ងៃទី ០១ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៩៣ AFTA បានត្រូវប្រកាសបង្កើតជាផ្លូវការ។ ដំណាក់ដំបូង AFTA មានគោលដៅទាក់ទងនឹងការបញ្ចុះតម្លៃផលិតផលមួយចំនួន បន្ទាប់មកនឹងបើកឲ្យមានពាណិជ្ជកម្មសេរី។ ការបង្កើតAFTAក៏មានគោលបំណងទាក់ទាញវិនិយោគទុន និងការរកផ្សារនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិនផងដែរ។ សន្និសីទថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន លើកទី២៧ នៅ ទីក្រុងបាងកក ពីថ្ងៃទី២២ ដល់២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៤ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយ បញ្ជាក់សាជាថ្មីពីទិសដៅនាំAFTA៖

  • សម្រេចអនុវត្តលើកការបន្ថយតម្លៃទំនិញតាមកម្មវិធីឆ្នាំ១៩៩៤។
  • លើកទឹកចិត្តចំពោះលំនាំចូលនៃវិនិយោគទុនបរទេស។
  • ឯកភាពចំពោះការភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយតំបន់ដទៃទៀត ក្នុងពិភពលោកជាពហុភាគី។


នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី៥ ក្រុមប្រឹក្សាAFTA ដែលមានការចូលរួមពីរដ្ឋមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មអាស៊ាន បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមក្នុងសន្និសីទកាសែត ដែលមានជាអាទិ៖

  • ថ្ងៃទី២១ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩៤ ប្រកាសកាត់បន្ថយរយៈពេលអនុវត្តផែនការ ពី១៥ឆ្នាំ មកត្រឹម១០ឆ្នាំ។
  • ជម្រុញចលនាសេរីនីយកម្មក្នុងបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន។
  • យោងតាមការសម្រួលថ្មី ផែនការAFTAនឹងត្រូវសម្រេចបានជោគជ័យនៅថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៣ មុនគម្រោងចាស់ដែលកំណត់កាលបរិច្ឆេទដល់ថ្ងៃទី ០១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៨។
  • បញ្ចូលAFTAទៅក្នុងអគ្គលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន ដើម្បីជាជំនួយដល់ដំណោះស្រាយទំនាស់ផ្នែកពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ ក្នុងចំណោមប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន។
ASEAN member states.svg

កិច្ចប្រជុំផ្សេងៗ[កែប្រែ]

ក្រៅពីកិច្ច្កការទាំងឡាយខាងលើអស៊ានក៏មានកិច្ចប្រជុំផ្សេងដែលមានលក្ខណៈទៀងទាត់ផងដែរដែលត្រូវប្រារព្វ។​ទាំងនេះ គឺជាកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ខមន្រ្តីនិគណៈកម្មាធិការតូចៗកិច្ចប្រជុំភាគច្រើនផ្តោតទៅលើប្រធានបទជាក់លាក់ដូចជាការការពារ,បរិ ស្ថាននិងត្រូវបាបចូលរូបដោយអគរដ្ខទូតដែលតំងអោយមន្រ្តីរដ្ដាភិបាល

ការបង្កើត វេទិកាតំបន់អាស៊ាន[កែប្រែ]

ARF: ASEAN Regional Forum
ថ្ងៃទី ២៥ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៤ បានប្រកាសការបង្កើតARFនេះឡើងជាផ្លូវការ។ ក្នុងបំណងរឹតចំណងមេត្រីភាពក្នុងបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន និងបណ្ដាប្រទេសនានានៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីភិច។ បច្ចុប្បន្ននេះ អាស៊ានមិនត្រឹមតែជាសមាគមមួយដែលមានទិសដៅធ្វើសហប្រតិបត្តិការខាងសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ តែអាស៊ានបានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងសកម្ម លើការងារនយោបាយ និងសន្តិសុខផងដែរ។ ARFមានតួនាទីពង្រឹងទំនុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីភិច ដោយការចរចានានាលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកនយោបាយ និងសន្តិសុខក្នុងតំបន់៕

កិច្ចប្រជុំបីផ្សេងទៀត[កែប្រែ]

Another three អាស៊ាន បូកបីគឺជាអាស៊ានមួយដែលផ្តោតទៅលើការប្រជុំរវាងអស៊ាន និងបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗទៀតចិន,ជប៉ុន,កូរ៉េខាងត្បូង,និងជាមួយ អាស៊ានរបស់ខ្លួនដែលត្រូវបានប្រារព្វក្នុងកំឡុងពេលដែលអាស៊ានបញ្ជូនទៅ។ រហូតមលដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះមានសមាជិកមូយចំនួន នៅមិនទាន់បានបង្កើតនូវតំបន់សេដ្ឌកិច្ចសេរីនៅឡើយនោះទេ (ហ្វេសធីអេ),កិច្ចប្រជុំរបស់ហ្វេសធីអេរបស់ពូកគេនិងត្រូវប្រារព្វឡើង នៅចុងឆ្នាំ២០១២ខាងមុងនេះ។

ការប្រជុំអាស៊ីអឺរ៉ុប[កែប្រែ]

Asia-Europ-Meeting ការប្រជុំអាស៊ីអឺរ៉ុប(អេអេសអ៊ីអឹម)គឺជាដំនើរការនៃកាពភាក្សាមួយជាផ្លូវការដែលបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុឆ្នាំ១៩៩៦ជាមួយនិង ការរឹតចំណងសហប្រតិបត្តការរវាងបណ្តាប្រទេសទាំងឡាយនៅក្នុងអឺរ៉ុបនិអាស៊ី,ជាពិសេសនោះសមាជិករបសសហភាពអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។អាស៊ានត្រូវបានតំនាងដោយរដ្ឋលេខាធិការ។ជាដៃគូមួយក្នុងចំណោមដៃគូរ៤៥របស់អេអេសអ៊ីអឹម។វាជាការតែងតាំ ងតំនាងដើម្បីអង្គុយលើកៅអីបរទេសរបស់មូលនិធិអាស៊ីអឹរ៉ុប(អេអេសអ៊ីហ្វេស)។

សមាសភាពកំពូលរុស្ស៊ីអាស៊ាន[កែប្រែ]

ASEAN-Russia Summit កិច្ចប្រជុំកំពុលរបស់រ៉ូស៊ីអាស៊ានគឺជាកិច្ចប្រជុំរបស់សមាជិកមេដឹកនាំរដ្ឋឬប្រទេសប្រចាំឆ្នាំជាមួនិងប្រធានាធិបបតីរបស់ទេសរ៉ូស៊ី។

កិច្ចប្រជុំអគ្គរដ្ឋទូតបរទេសរបស់អាស៊ាន[កែប្រែ]

ASEAN Foreign Ministers Meeting កិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំរបស់អាស៊ាននិងត្រូវបានប្រារព្វឡើងនៅក្នុងទីក្រុងបាលីពីថ្អទី១៦ដល់ថ្ងៃទី២៣ខែកក្កដា២០១១។ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនិងស្ន៊សុំអោយបង្កើតការអ្វើដំនើររួមមួយក្នុងតំបន់របស់អាស៊ី។

និរន្តរន៍ ពិសិដ្ឋ[កែប្រែ]

សមាគមន៍ប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ គួរ​តែ​ប្ដូវ​ទៅ​ សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៏ វិញ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ ព្រោះ​ពាក្យ​សមាគម គ្មាន ន៍ ទេ លុះ​ត្រា​តែ​ពាក្យ សហគមន៍ បាន​មាន​ ន៍

  1. "Aseanweb – Asean Motto"។ Asean.orghttp://www.asean.org/22773.htm។ បានយកមក 8 August 2011 
  2. "Vietnam’s Minh is new Asean secretary general"Manila Times។ January 3, 2013http://www.manilatimes.net/index.php/news/top-stories/38537-vietnam-s-minh-is-new-asean-secretary-general 
  3. Kavi Chongkittavorn (22 January 2013)។ "Brunei as the ASEAN Chair"។ The Brunei Timeshttp://www.bt.com.bn/editorial/2013/01/22/brunei-asean-chair។ បានយកមក 20 February 2013 
  4. "IMF DataMapper"។ Imf.org។ 4 December 1999។ បា១នទុកជាឯកសារ ពីសំណៅដើម នៅថ្ងៃ 23 July 2011http://www.imf.org/external/datamapper/index.php។ បានយកមក 8 August 2011