Jump to content

ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃឆ្នាំ២០២៥

ពីវិគីភីឌា
ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ
ផ្នែកនៃការប៉ះទង្គិចតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ

ផែនទីនៃប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ
កាលបរិច្ឆេទ វិបត្តិព្រំដែន៖
  • ២៨​ ឧសភា – ២៦ តុលា ២០២៥ (៤ ខែ និង​ ៤ សប្តាហ៍)
  • ១០ វិច្ឆិកា ២០២៥ – ៧​ ធ្នូ ២០២៥ (៣ សប្តាហ៍ និង ៦ ថ្ងៃ)
ជម្លោះព្រំដែន៖
  • ២៤–២៨ កក្កដា ២០២៥ (៤ ថ្ងៃ)
  • ៨ ធ្នូ ២០២៥ – ២៧ ធ្នូ ២០២៥ (៣ សប្តាហ៍ និង ៦ ថ្ងៃ)
ទីតាំង កម្ពុជា និងថៃ
Status បទឈប់បាញ់ ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥
ភាគីសង្គ្រាម
 កម្ពុជា  ថៃ
មេបញ្ជាការ និង មេដឹកនាំ
អង្គភាពពាក់ព័ន្ធ
កងទ័ពថៃ
សហេតុភាព និង ការខាងបង់
  • ប្រភពរបស់កម្ពុជា៖
    • ទាហាន ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត[១][២]
    • ជនស៊ីវិល ៣៨ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត[៣][៤]
    • ទាហាន និងជនស៊ីវិលប្រមាណ ១៦៤ នាក់បានរងរបួស[៥][៤]
    • ជនស៊ីវិលជាង ៥១៨,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀស[៦]
  • ការវិភាគឯករាជ្យ/បរទេស៖
    • មន្ត្រីទាហាន និងនគរបាលព្រំដែនប្រមាណ ៥០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត[៧][៣][៨]
  • ប្រភពរបស់ថៃ៖
    • ទាហាន ៤០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត[៩][៤]
    • ទាហានជាង ៥៣១ នាក់បានរងរបួស[៩][១០]
    • ជនស៊ីវិល​ ១៧–៦៤ នាក់បានស្លាប់[ស ១][១២][៤]
    • ជនស៊ីវិលជាង ៣៩ នាក់បានរងរបួស[៩]
    • ជនស៊ីវិលប្រមាណ ១៤០,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀស[១៣]

ជម្លោះ​ព្រំដែន​រវាង​ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃបានបានវិវត្តក្លាយជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០២៥ នៅតាមខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ។ ក្រោយមកបន្តិចមក ប្រទេសទាំងពីរក៏បានយល់ព្រមអនុវត្តបទឈប់បាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌមួយនៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ ថ្វីបើដូច្នេះក្ដី ការវាយប្រយុទ្ធគ្នាបានផ្ទុះឡើងជាថ្មីម្តងទៀតនៅក្នុងខែធ្នូ ហើយដូចមុនអញ្ចឹងដែរ ភាគីទាំងពីរបានចោទគ្នាទៅវិញទៅមកថាបានរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពបន្ទុះជម្លោះម្តងទៀត។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកើតជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដំបូងនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា គឺមួយថ្ងៃក្រោយទាហានថៃម្នាក់បានទទួលរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ បន្ទាប់ពីបានជាន់លើមីនប្រឆាំងមនុស្សប្រភេទ ភីអ៊ឹមអ៊ិន-២ នៅក្នុងស្រុកណាំយឿន ខេត្តឧប្បលរាជធានី។ ហេតុការណ៍ជាន់មីននេះបានបើកផ្លូវឱ្យថៃចោទប្រកាន់កម្ពុជាថាជាអ្នកបង្កប់មីន ហើយនៅថ្ងៃបន្ទាប់ ជម្លោះប្រដាប់អាវុធក៏បានផ្ទុះឡើងដោយប្រទេសទាំងពីរបានចោទគ្នាទៅវិញទៅមកថាជាអ្នកផ្ដើមការវាយប្រហារ។ ជនស៊ីវិលសរុបជាង ២០០,០០០ នាក់នៅទូទាំងភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ និងភាគខាងជើងនៃប្រទេសកម្ពុជាត្រូវភៀសខ្លួនចេញពីលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេរៀងៗខ្លួនដើម្បីស្វែងរកទីទួលជម្រកសុវត្ថិភាព។ កងទ័ពអាកាសភូមិន្ទថៃបានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-១៦ ក្នុងធ្វើការវាយប្រហារនានាទៅលើទីតាំងឈរជើងយោធាកម្ពុជានៅតាមបណ្តោយខ្សែព្រំដែន ដោយនេះជាលើកដំបូងហើយដែលកងទ័ពអាកាសថៃបានប្រឡូកចូលប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិចាប់តាំងពីសង្គ្រាមព្រំដែនថៃ-ឡាវកាលពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។

សហគមន៍អន្តរជាតិ ពិសេសគឺសមាគមន៍ប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រូវបានជំរុញឱ្យធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងការសម្របសម្រួលជម្លោះមូយនេះ។ ទោះបីជាភាពតានតឹងបានចុះថមថយបន្តិចម្តងៗក្រោមសម្ពាធការទូតពីខាងក្រៅក៏ដោយ ការវាយប្រយុទ្ធគ្នានៅកំឡុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ គឺជាការប៉ះទង្គិចគ្នាដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតមួយនៅក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចាប់តាំងពីករណីប្រាសាទព្រះវិហារមក ដោយបន្សល់ទុកនូវផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងលើស្ថិរភាព និងសន្តិសុខនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក។

នៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កងកម្លាំងកម្ពុជា និងថៃបានប៉ះទង្គិចគ្នាមួយរយៈពេលខ្លីនៅក្នុងតំបន់ព្រំដែន។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ កងកម្លាំងយោធាថៃបានបើកយន្តហោះចម្បាំង F-១៦ វាយប្រហារនិងទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីតាំងមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំបានចេញមុខម្តងទៀតមកជំរុញឱ្យភាគីថៃនិងកម្ពុជាគោរពនូវកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ ដែលសម្របសម្រួលដោយលោកកាលពីខែតុលា។

ផ្ទៃរឿង

[កែប្រែ]
រឿងក្ដី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​កំពុងត្រូវ​បាន​បើក​សវនាការ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៦១

ជម្លោះព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃមានឫសគល់នៅក្នុងបន្ទាត់កំណត់ព្រំដែនដែលកើតចេញពីសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ដែលបានកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនខណ្ឌចែកព្រះរាជាណាចក្រសៀម (ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន) និងឥណ្ឌូចិនបារាំង (ប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន)។

បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យភាពពីបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ អធិបតេយ្យភាព​លើ​ប្រាសាទព្រះវិហារ​បាន​ក្លាយជា​ចំណុចដ៏ក្ដៅមួយនៅក្នុង​ជម្លោះរវាងកម្ពុជានិងថៃ។ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បានសម្រេចកាត់ក្ដីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ ថា ប្រាសាទព្រះវិហារគឺស្ថិតនៅក្រោមអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ដោយយោងតាមឯកសារផែនទីរបស់បារាំង។[១៤] ទោះបីជាមានការកាត់ក្ដីបែបនេះក៏ដោយ តែតុលាការអន្តរជាតិមួយនេះមិនបានកំណត់ខណ្ឌព្រំដែនច្បាស់លាស់នៅក្នុងតំបន់ជុំវិញនោះទេ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យវានៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនប្រាកដប្រជា។[១៥]

ដោយហេតុនេះ តំបន់នៅជុំវិញប្រាសាទក៏ដូចជាតំបន់តាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនៅតែមានជាជម្លោះ ដែលនាំឱ្យមានភាពតានតឹងរវាងរដ្ឋទាំងពីរជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសក្នុងកំឡុងចន្លោះឆ្នាំ២០០៨ និងឆ្នាំ២០១១ នៅពេលដែលការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយយោធាបានបណ្តាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួសទាំងសងខាង។ មនោសញ្ចេតនា និងគំនិត​ជាតិនិយម​ក្នុង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ក៏បាន​ដើរតួនាទី​យ៉ាងសំខាន់​ក្នុងកំណើនកម្ដៅនៃជម្លោះអស់ទាំងនេះផងដែរ។ ជាលទ្ធផលនៃការប៉ះទង្គិចគ្នានៅរវាងឆ្នាំ២០០៨ និងឆ្នាំ២០១១ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បានបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវសេចក្តីសម្រេចខ្លួនកាលពីឆ្នាំ១៩៦២។

យ៉ាងណាមិញ ភាពមិនច្បាស់លាស់នៅតាមបណ្ដោយខ្សែព្រំដែន និងអវត្តមាននៃការកំណត់ខណ្ឌព្រំដែនទ្វេភាគី បានបន្តជំរុញឱ្យមានភាពតានតឹង ហើយធ្វើឱ្យតំបន់នេះក្លាយជាចំណុចក្តៅគគុកម្តងហើយម្តងទៀតសម្រាប់វិបត្តិយោធា និងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ អ្នកវិភាគបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ជម្លោះរវាងរដ្ឋទាំងពីរសុទ្ធតែមានប្រភពជាប់ទាក់ទងនឹងកត្តានយោបាយក្នុងស្រុក ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រនៃកំពូលភ្នំដែលប្រាសាទព្រះវិហារកំពុងឈរពីលើ។[១៦][១៧][១៨]

ព្រឹត្តិការណ៍មុនជម្លោះ

[កែប្រែ]

ភាពតានតឹងនៅតំបន់ព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរបានកើនឡើងក្ដៅគគុកសារជាថ្មីម្តងទៀតនៅថ្ងៃទី១៣​ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ នៅពេលដែលទាហានថៃបានរារាំងភ្ញៀវទេសចរខ្មែរមិនឱ្យច្រៀងចម្រៀងស្នេហាជាតិនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ។[១៩][២០] មកដល់​ថ្ងៃ​ទី​២៨ ខែ​ឧសភា ទាហាន​ខ្មែរ​ និង​ថៃ​បាន​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​មួយ​រយៈពេល​ខ្លី បណ្ដាល​ឱ្យ​ទាហាន​ខ្មែរ​ម្នាក់​បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ចោទប្រកាន់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ថា​បាន​បណ្ដោយឱ្យផ្ទុះអាវុធបាញ់គ្នា។[១៤] នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា សម្ដេចហ៊ុន ម៉ាណែតបាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​ហេតុការណ៍ទាំងនេះដោយ​​ផ្តើម​រៀបចំឯកសារដើម្បីទៅប្ដឹង​​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិជុំវិញទីតាំងជម្លោះ ដោយ​ថាលោក​មិន​ចង់​ឃើញ​មានជម្លោះ​កើតមានជាមួយ​ប្រទេស​ថៃនោះ​ទេ។[១៦] លោកភូមិធម្ម វេជ្ជយជ័យ អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីថៃបានថ្លែងថា គ្មានភាគីណាមួយចង់បង្កើនជម្លោះដាក់គ្នានោះទេ ហើយកំពុងស្វះស្វែងរកមធ្យោបាយដោះស្រាយវិវាទ។[២]

ការប៉ះទង្គិចនៅមុំបី

[កែប្រែ]

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៨ ខែ​ឧសភា ទាហាន​កម្ពុជា និង​ថៃបានផ្ទុះអាវុធ​ប៉ះ​ទង្គិច​បាញ់បកគ្នា​រយៈពេល ១០ ​នាទី​ នៅស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យទាហាន​ខ្មែរ​ម្នាក់បាន​ស្លាប់នោះគឺ​លោកព្រិន្ទបាលឯក សួន រោន។[២១] ព្រឹត្តិការណ៍ប៉ះទង្គិចមួយប្រាវនេះបានកើតឡើងក្នុងតំបន់ចុងបូក ឬមុំបី តាមបណ្ដោយព្រំដែនរវាងខេត្តព្រះវិហាររបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងខេត្តឧប្បលរាជធានីរបស់ថៃ។[២២] លោកម៉ៅ ផល្លា អ្នក​នាំពាក្យ​កងទ័ពជើងគោក​កម្ពុជា​បាន​ថ្លែង​ថា ទាហាន​ថៃ​គឺជា​អ្នក​​ដែល​បើក​ការ​បាញ់​ប្រហារ​មក​លើ​ទាហាន​កម្ពុជា​មុននៅក្នុង​លេណដ្ឋាន​ដែលកម្ពុជា​បាន​ប្រើប្រាស់អស់​មួយ​រយៈ​មក​ហើយ។ ជាមួយគ្នានេះ លោកវិនទ័យ សុវរី អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃ បានអះអាងថា ទាហានថៃបានព្យាយាមនិយាយសម្រួលជាមួយទាហានកម្ពុជាឱ្យដកថយចេញពី"តំបន់ប្រទាញប្រទង់" មុនពេលភាគីកម្ពុជាបានធ្វើការបាញ់ប្រហារ។[២២][២៣]

ហេតុការណ៍បែកសំឡេងទូរស័ព្ទ

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រីពែទងធារ ជិនវ័ត្របានទាក់ទងទៅអភិបាលរងរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឃ្លាំង ហួត ដើម្បីស្នើសុំជំនួយលោកក្នុងការធ្វើជាអ្នកបកប្រែ និងជាអន្តរការីសម្រាប់ការសន្ទនាក្រៅផ្លូវការជាមួយសម្ដេចតេជោហ៊ុន សែន។ សម្ដេចហ៊ុន សែនបានថតសំឡេងសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទទាំងស្រុងដោយប្រើឧបករណ៍ចល័តរបស់លោក ហើយនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សម្ដេចក៏បានបញ្ចេញវីដេអូឃ្លីបនៃសំឡេងទូរស័ព្ទនោះជាឯកតោភាគីទៅសាធារណៈ។[២៤]

ការបែកលេចធ្លាយសំឡេងទូរស័ព្ទនោះជាដំបូងបានប៉ះពាល់ដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសថៃ ជាពិសេសនៅក្នុងទីផ្សារមូលធន។ សន្ទស្សន៍ផ្សារហ៊ុនថៃបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃជាប់គ្នាបន្ទាប់ពីការផ្សព្វផ្សាយចេញនូវឃ្លីបសំឡេងនោះ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការព្រួយបារម្ភរបស់វិនិយោគិនចំពោះស្ថិរភាពនយោបាយនៃរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ។ ការធ្លាក់ចុះ -៤.១៧% ជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងសន្ទស្សន៍គោលបានបង្ហាញពីការបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើទីផ្សារដោយវិនិយោគិនក្នុងស្រុកថៃ និងបរទេសជុំវិញការគ្រប់គ្រងស្ថានភាពរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយថៃ។[២៥] ភាពតានតឹងបានឆ្លងទៅដល់វិស័យនយោបាយនៅពេលដែលគណបក្សភូមិជ័យថៃ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះថៃបានប្រកាសដកខ្លួនជាផ្លូវការពីសម្ព័ន្ធរាជរដ្ឋាភិបាលថៃនៅយប់ថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥។ ការវិវត្តស្ថានភាពនយោបាយនេះបានធ្វើឱ្យរដ្ឋបាលលោកស្រីពែទងធារបាត់បង់សំឡេងភាគច្រើននៅក្នុងសភា បង្កើតឱ្យមានវិបត្តិនយោបាយកាន់តែធ្ងន់់ធ្ងរ និងធ្វើឱ្យកើតមានការសង្ស័យចំពោះអសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលកាន់អំណាច។

តាមទស្សនៈយល់ឃើញរបស់បណ្ឌិតបញ្ញវន្ត និងអ្នកជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ បានចាត់ទុកឃ្លីបសំឡេងដែលបែកធ្លាយនោះជាចំណុចដ៏សំខាន់ដែលបង្ហាញអំពីរចនាសម្ព័ន្ធដ៏ផុយស្រួយ និងស្មុគស្មាញនៃអំណាចប្រតិបត្តិនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ លោកបវិន ជ័ចាវលពង្សពាន់ ដែលជាអ្នកជំនាញសិក្សាទំនាក់ទំនងបរទេសថៃ បានអត្ថាធិប្បាយតាមរយៈបណ្ដាញអនឡាញថា ការសន្ទនាដោយខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្នរបស់លោកស្រីពែទងធារជាមួយលោកហ៊ុន សែន គឺបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីទំនោរ "ចុះចូល" ជាមួយមេដឹកនាំបរទេស។ លោក​បាន​អះអាង​ថា អាកប្បកិរិយា​របស់​លោកស្រី​បាន​បង្ហាញ​ពី​កង្វះ​បទពិសោធន៍​ការទូត និង​បង្ក​បង្កើតហានិភ័យ​ដល់អធិបតេយ្យភាព​ប្រទេស​ថៃ។[២៦][២៧]

ផ្នែកដ៏ចម្រូងចម្រាសបំផុតនៃសំឡេងសន្ទនានោះគឺការដែលលោកស្រីបានចាត់ទុកកងទ័ពថៃថាជា "បក្សពួកគូប្រជែង" ចំពោះរដ្ឋបាលលោកស្រី។ លោកស្រីបានសារភាពចំពោះលោកហ៊ុន សែនថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកស្រីកំពុងប្រឈមនឹងភាពលំបាកលំបិនជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយកងយោធា ហើយបានសង្កត់ធ្ងន់ថា "ក្រុមនោះទាំងអស់មកពីភាគីបក្សប្រឆាំង" ពោលគឺចង់សម្ដៅទៅលើមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ថៃ ពិសេសឧត្តមសេនីយ៍ឯកប៊ុនស៊ីន ផាតឃ្លាំង មេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិភាគទី២។[២៨] ថ្វីបើលោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានចេញលិខិតសុំទោសជាផ្លូវការចំពោះលោកប៊ុនស៊ីន និងបានបំភ្លឺថាការសន្ទនានោះបានកើតឡើងក្រៅម៉ោងធ្វើការ ហើយមិនមានចេតនាធ្វើឱ្យខូចដល់ស្ថាប័នរដ្ឋណាមួយឡើយក៏ពិតមែន ក៏សំឡេងរិះគន់ជាសាធារណៈនៅតែចោទច្របោលខ្លាំងៗ។ សំណួរជាច្រើនត្រូវបានលើកឡើងជុំវិញការវិនិច្ឆ័យរបស់លោកស្រី រួមទាំងភាពប្រុងប្រយ័ត្នខាងការទូត និងផលប៉ះពាល់ជាច្រើនទៀតតាមរយៈការបង្កើតទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយមេដឹកនាំបរទេសដែលអាចនាំឱ្យខូចផលប្រយោជន៍ជាតិប្រទេសថៃ។[២៩]

ការបិទច្រកព្រំដែន

[កែប្រែ]
កិច្ចប្រកាសបិទព្រំដែនជាឯកតោភាគីរបស់ថៃ (ឆ្វេង) និងកិច្ចប្រកាសឆ្លើយតបរបស់កម្ពុជា (ស្ដាំ)

កិច្ចការព្រំដែននៃខេត្តត្រាចត្រូវបានក្រសួងការពារជាតិថៃផ្ទេរទៅឱ្យកងទ័ពភូមិន្ទថៃគ្រប់គ្រង បន្ទាប់ពីបិទបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ នៅថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥។ សកម្មភាពនេះត្រូវស្នើឡើងដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រីពែទងធារ។[៣០]

នៅល្ងាចថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ លោកបុញ្ញសិនបានអនុម័តការបិទច្រកព្រំដែនចងសៃតាគូជាបណ្ដោះអាសន្ននៅក្នុងស្រុកបានគ្រួស ខេត្តបុរីរម្យ ដោយលើកឡើងពីហេតុផលសន្តិសុខជាតិ និងប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ។[៣១]

ជាការឆ្លើយតប នៅថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សម្ដេចធិបតីហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការសម្ដេចអំពីការបិទច្រកព្រំដែនតាជូ-ជប់គគីរ ក្នុងស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដែលនៅទល់មុខច្រកចងសៃតាគូរបស់ថៃនោះ ក៏ដូចជាច្រកជាំ ក្នុងស្រុកអន្លង់វែង ដែលនៅទល់មុខនឹងច្រកព្រំដែនចងសាង៉ាម ក្នុងស្រុកភូស៊ីង ខេត្តសិរីសាកេត។[៣២]

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ យោធាថៃបានបញ្ជាឱ្យបិទច្រកព្រំដែនទាំងអស់នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ។ នៅវេលាម៉ោង ១៩:១០ កងទ័ពភូមិភាគទី១ ថៃបានបញ្ជាឱ្យផ្អាកចរាចរណ៍យានយន្ត និងអ្នកដំណើរនៅតាមច្រកព្រំដែនក្នុងខេត្តស្រះកែវ លើកលែងតែក្រោមហេតុផលមនុស្សធម៌។​ ក្រោយមក កងទ័ពភូមិភាគទី២ ក៏បានចេញបញ្ជាដូចគ្នានឹងកងទ័ពភូមិភាគទី១ ដោយបិទច្រកព្រំដែនក្នុងខេត្តសុរិន្ទ សិរីសាកេត និងបុរីរម្យ និងរឹតបន្តឹងការចេញចូលផលិតផលកសិកម្មនិងទំនិញផ្សេងៗ។[៣៣][៣៤]

ជម្លោះក្នុងខែកក្កដា

[កែប្រែ]

ទាំងកម្ពុជា និងថៃបានចោទគ្នាទៅវិញទៅមកពីការបំផ្ទុះជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅព្រំដែននេះ។[៣៥] គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា​ ប្រទេសកម្ពុជាមានទាហានពលីជីវិតចំនួន ៥ នាក់ (សរុបឡើង ៦ នាក់) និងរបួស ២១ នាក់ ខណៈស៊ីវិលស្លាប់ចំនួន ៨ នាក់ និងរបួស ៥០ នាក់។[១] សម្រាប់ជនស៊ីវិលកម្ពុជាភៀសសឹកសង្គ្រាមវិញគឺមានប្រមាណ ១៩២,១៧៣ នាក់ ឬជាងបួនម៉ឺនគ្រួសារ បើគិតត្រឹមថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ។[៦] យោងតាមប្រភពនៅប្រទេសថៃ ទាហានចំនួន ៦ នាក់ និងជនស៊ីវិលចំនួន ១៣ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ខណៈទាហានចំនួន ១៤ នាក់ និងជនស៊ីវិលចំនួន ៣២ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួស។[៣៦][៣៧] ជនស៊ីវិលថៃប្រមាណ ១៤០,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីតំបន់ប្រឈម។[៣៦]

២៤ កក្កដា

[កែប្រែ]

យោងតាមក្រសួងការពារជាតិនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បានឱ្យដឹងថាមានការផ្ទុះអាវុធបាញ់គ្នារវាងកងទ័ពកម្ពុជានិងកងទ័ពថៃនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ភាគីកម្ពុជាបានចោតប្រទេសថៃថាជាអ្នកផ្ដើមការបាញ់ប្រហារមុន ហើយកងទ័ពកម្ពុជាមានសិទ្ធិការពារខ្លួន និងទឹកដីរបស់ខ្លួនពីការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃ។[៣៨] ចំពោះខាងថៃវិញបានអះអាងថា គេបានឭសំឡេងដ្រូន UAV កម្ពុជានៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ មុនពេលឃើញទាហានកម្ពុជាចំនួន ៦ នាក់ដើរមកជិត"មូលដ្ឋានពួកគេ"ដើម្បីពិនិត្យ​របង​លួស​បន្លា​ដែលទ័ព​​ថៃបានដាក់នៅជើងប្រាសាទ។ របាយការណ៍​ដដែរ​អះអាង​ថា ទាហាន​កម្ពុជា​បាន​បាញ់​ប្រហារ​មក​លើ​កង​កម្លាំង​ថៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល ២០០ ម៉ែត្រ​ខាង​កើត​ប្រាសាទ​តាមាន់ធំ។[៣៩]

នៅថ្ងៃដដែរ កម្ពុជាបានរាយការណ៍ថា យោធាថៃបានបើកការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធមកលើកងកម្លាំងកម្ពុជា ហើយបានបិទផ្លូវសាធារណៈទៅកាន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ។[៤០]

ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈមួយកន្លែងក្នុងខេត្តសិរីសាកេតត្រូវបានរងគ្រាប់ផ្លោងពីរថយន្ត BM-២១ Grad របស់កម្ពុជា ដែលបណ្តាលឱ្យជនស៊ីវិលស្លាប់ និងរបួស"ជាច្រើននាក់" ដោយក្នុងនោះមានអ្នកស្លាប់យ៉ាងហោចណាស់ ៨ នាក់។[៤១][៤២]

យោធាថៃបានប្រើយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-១៦ ដោយមានគោលដៅទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅមូលដ្ឋានយោធាកម្ពុជា ខណៈកម្ពុជាបានថ្កោលទោសសកម្មភាពឈ្លានពានរបស់ថៃដោយចាត់ទុកវាជា "ទង្វើគ្មានការគិតគូរ និងប្រកបដោយអរិភាព"។[៤៣]

នៅវេលាម៉ោង ១៥៖០០ យោធាថៃបានបើកការវាយលុកផ្លូវគោក និងផ្លូវអាកាស ដែលមានកូដនាមថា "ប្រតិបត្តិការយុត្ថាបូឌីន" ដឹកនាំដោយលោកឧត្តមសេនីយ៍ផន ក្លែវផ្លតទុក្ខ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការប៉ះទង្គិចជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយកងកម្លាំងកម្ពុជា។[៤៤]

នៅល្ងាចថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា សម្ដេចហ៊ុន សែនបានថ្លែងថា កម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីវាយបកជាមួយថៃវិញទេ ដោយបន្ថែមថាលោកបានកំពុងចូលរួមនៅក្នុងបញ្ជាការយោធាតាមរយៈប្រព័ន្ធវីដេអូ។ សម្ដេចបានបញ្ជាក់ទៀតថា លោកមិនបានធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេសដូចដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃបានរាយការណ៍នោះទេ ហើយបានបន្តស្តីបន្ទោសយោធាថៃដែលបានបណ្ដោយឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែតានតឹងឡើង ពិសេសជុំវិញករណីដែលថៃបានបិទច្រកចូលប្រាសាទតាមាន់ធំ។[៤៥][៤៦] នៅវេលាល្ងាចដដែរ រដ្ឋបាលខេត្តឧត្តរមានជ័យបានរាយការណ៍ថា ប្រជាជនកម្ពុជាប្រមាណ ៥,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីតំបន់ជម្លោះ។[៤៧]

ជាលទ្ធផលនៃការបាញ់ផ្លោងកាំភ្លើងធំ និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើអាកាសដោយយោធាថៃ រចនាសម្ព័ន្ធ និងតំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានរងការខូចខាតជាទម្ងន់។ កម្ពុជាបានចោទថានេះជាសកម្មភាពបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនឹងច្បាប់អន្តរជាតិដោយសារប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោកចុះក្រោមអង្គការយូណេស្កូ។[៤៨]

២៥ កក្កដា

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាបានប្រកាសពីការបិទគ្រឹះស្ថានសិក្សានានាជាបណ្ដោះអាសន្ននៅតាមបណ្ដាខេត្តជាប់ព្រំដែនជាមួយនឹងប្រទេសថៃ ខណៈការប្រយុទ្ធគ្នាកំពុងតែកើនខ្លាំង។[៤៩] ចំពោះភាគីថៃនៅថ្ងៃទី២៥ ដដែរ​បាន​ប្រកាស​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​នៅ​តំបន់​ជាប់​ព្រំដែន​កម្ពុជា​ក្នុងខេត្តច័ន្ទបុរី និង​ត្រាច។[៥០]

២៦ កក្កដា

[កែប្រែ]

ឈានចូលដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា (ម៉ោងនៅកម្ពុជា) ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានបើកកិច្ចប្រជុំបន្ទាន់ទាក់ទងនឹងជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ ហើយជាលទ្ធផល ក្រុមប្រឹក្សាបានអំពាវនាវឱ្យភាគីកម្ពុជា និងថៃ ប្រកាន់យកការអត់ធ្មត់ និងមានដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ព្រមទាំងបញ្ឈប់ហិង្សាដោយប្រដាប់អាវុធ។[៥១] ថ្វីបើក្រុមប្រឹក្សាបានអំពាវនាវបែបនេះ ហើយកម្ពុជាបានយល់ស្របទទួលយកជម្រើសបទឈប់បាញ់ក្ដី យោធាថៃនៅតែបន្តបើកការវាយប្រហារនៅវេលាព្រឹកនៃថ្ងៃដដែរ ដោយប្រើកាំភ្លើងធំចំនួន ៥ គ្រាប់មកស្រោបលើស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលនាំឱ្យជម្លោះឆ្លងចូលមកដល់ប៉ែកខាងលិចនៃព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។[៥២]

គ្រាប់ផ្លោងប្រមាណ ១០ ​គ្រាប់​បាន​ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ទឹក​ដីប្រទេស​ឡាវនៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ខណៈ​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​រវាង​កង​កម្លាំង​ថៃ និង​កម្ពុជាកំពុងតែតានតឹងឡើងៗ។ កងទ័ពថៃបានចោទ​កម្ពុជា​ថា​ជាអ្នកបាញ់បំផ្លោងគ្រាប់ទាំងនោះ តែក្រោយមក បាននិយាយថាខ្លួនមិនច្បាស់ទៅវិញ។ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជានៅរសៀលនៃថ្ងៃដដែរបានថ្លែងច្រានចោលការចោទប្រកាន់ពីយោធាថៃ ដោយបានចាត់ទុកវាជាការចោទប្រកាន់គ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ និងជាព័ត៌មានភូត​កុហក ប្រឌិត និង​បំភ្លៃ។[៥៣]

២៧ កក្កដា

[កែប្រែ]

​ក្រសួងការពារជាតិ​កម្ពុជាបាន​ថ្លែងថា យោធា​ថៃ​នៅ​តែ​បន្ត​បាញ់​ផ្លោង​ចូល​ក្នុង​ទឹក​ដី​កម្ពុជា ពិសេសនៅចំណុចតំបន់​ប្រាសាទ និង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ស៊ីវិលកម្ពុជា ថ្វីបើទើបមាន​ការ​យល់ស្របលើបទឈប់បាញ់តាមរយៈការសន្ទនា​តាម​ទូរស័ព្ទ​រវាង​មេដឹកនាំ​ប្រទេសទាំង​ពីរ និង​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំកាល​ពី​យប់ថ្ងៃទី២៦ ក្ដី។[៥៤] ការប្រយុទ្ធបានកើនឡើងបន្ថែម នៅពេលយោធាថៃបានធ្វើការបាញ់ផ្លោង និងទម្លាក់គ្រាប់បែកផ្សេងៗសម្ដៅលើក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងទីតាំងជនស៊ីវិលដទៃទៀត។[៥៥]

២៨ កក្កដា

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃដែលកម្ពុជា និងថៃត្រៀមជួបគ្នាដើម្បីចរចាពីបទឈប់បាញ់នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី យោធាថៃបានបង្កើនការវាយលុករបស់ពួកគេនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដោយផ្តោតលើទីតាំងយោធាសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជានៅតាមព្រំដែន។[៥៦] កម្ពុជា​ក៏បាន​ថ្លែងពីការ​​ប្រើ​ប្រាស់អាវុធ​គីមី​ដោយសំណាក់យោធាថៃផងដែរនៅក្នុង​ការ​វាយ​ប្រហារនា​កំឡុងពេល​ព្រឹកនោះ ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​ច្រានចោលបដិសេធ​ដោយ​ថៃ​។[៥៧]

២៩ កក្កដា

[កែប្រែ]

ចូលមកដល់ថ្ងៃដំបូងនៃបទឈប់បាញ់ កងទ័ព​ថៃ​បាន​ចោទភាគី​កម្ពុជា​ថា​បាន​រំលោភ​លើបទ​ឈប់​បាញ់​ និងអះអាងថាមាន​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​ជា​បន្តបន្ទាប់នៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីថៃ និងព្រមទាំងក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានថ្លែងថា សភាពការណ៍នៅព្រំដែនគឺមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ចាប់តាំងពីម៉ោងបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមានមកម៉្លេះ និងមិនមានការប៉ះទង្គិចអ្វីដូចដែលយោធាថៃបានចោទនោះទេ។[៥៨]

៣០ កក្កដា

[កែប្រែ]

ដោយថ្លែងទៅកាន់អនុព័ន្ធយោធា និងមន្ត្រីការទូតបរទេសចំនួន ១៣ រូបនៅថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា មេបញ្ជាការតំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងព្រះវិហារ លោកឧត្តមសេនីយ៍ទោ ច័ន្ទ សុភ័ក្ត្រា បានពន្យល់ថា ក្រុម​ទាហានថៃមួយបានធ្វើជាមកចាប់ដៃជាមួយទាហានកម្ពុជានៅសមរភូមិជាំតែ តែក្រោយបន្តិចមកក៏បានលើកកាំភ្លើង​ភ្ជង់​ចាប់ខ្លួន​ទា​ហា​នកម្ពុជាដោយមានប្រមាណ ២០ នាក់ (ក្នុងនោះមានម្នាក់បានរត់គេចខ្លួនរួច ខណៈពីរនាក់ទៀតត្រូវគេសង្ស័យថាទាហានថៃបានបាញ់សម្លាប់)។[៥៩][៦០]

១ សីហា

[កែប្រែ]

ទាហានខ្មែរចំនួនពីរនាក់ក្នុងចំណោម ២០ នាក់ដែលត្រូវបានថៃចាប់ខ្លួននោះត្រូវបានដោះលែងត្រឡប់ចូលមកកម្ពុជាវិញ ខណៈរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបន្តទាមទារឱ្យភាគីថៃដោះលែងទាហានកម្ពុជាទាំងអស់ដែលកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការឃុំឃាំងរបស់ថៃ។ ទាហានពីរនាក់ដែលបានដោះលែងនោះមាន​ម្នាក់បាន​រង​របួស​បាក់​ដៃ ខណៈ​ម្នាក់​ទៀតមានបញ្ហាស្មារតី​ផ្លូវចិត្ត។[៦១] ពលទាហាន​ខ្មែរដែលថៃបានចាប់ខ្លួនទាំងនោះមិន​បានបញ្ហាញពី​សញ្ញា​របួស ឬ​អ្វី​ខុសប្រក្រតីឡើយ​មុន​ពេលត្រូវបានចាប់ខ្លួន។[៦២]

៣ សីហា

[កែប្រែ]

បន្ទាប់ពីទទួលបានដំណឹងថាយោធាថៃបានណែនាំប្រជាជនស៊ីវិលខ្លួនដែលនៅសេសសល់នៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តសុរិន្ទឱ្យជម្លៀសខ្លួនចេញត្រឹមយប់ថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ព្រមានអំពីការគ្រោងវាយលុកពីកងទ័ពថៃនៅតាមតំបន់ព្រំដែន ពោលគឺចាប់តាំងពីតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទព្រះវិហាររហូតដល់តំបន់អានសេះ។[៦៣][៦៤] អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃក្រោយមកបានច្រានចោលនូវរបាយការណ៍ដែលថាប្រទេសថៃគ្រោងនឹងធ្វើការវាយប្រហារលើប្រទេសកម្ពុជា ដោយបញ្ជាក់ថាពួកគេនៅតែរក្សាគោលជំហរគោរពបទឈប់បាញ់ និងបន្តត្រៀមខ្លួនប្រសិនបើសភាពការណ៍នៅព្រំដែនវិវត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។[៦៥]

៤ សីហា

[កែប្រែ]

ក្រសួងការពារជាតិបានថ្លែងថា នៅវេលាម៉ោង ១១ ព្រឹក ទាហានថៃអមដោយគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់និងអាវុធគ្រប់ដៃបានចូលតំបន់អានសេះនៃទឹកដីកម្ពុជា ហើយបានរាយបន្លាលួស ទោះបីជាមានការហាមឃាត់យ៉ាងខ្លាំងពីកងកម្លាំងកម្ពុជាក្ដី។ ក្រសួងបានទាមទារឱ្យយោធាថៃបញ្ឈប់នូវសកម្មភាពនេះជាបន្ទាន់ និងគោរពអធិបតេយ្យភាពនិងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា។[៦៦]

កិច្ចចរចា

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា សម្ដេចធិបតីហ៊ុន ម៉ាណែតបានប្រកាសថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដោយលោកសង្ឃឹមថា ប្រទេសថៃនឹងយល់ស្របនាំបញ្ហានេះទៅតុលាការ ICJ ដូចគ្នាដើម្បីស្កាត់ការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយអាវុធ។[៦៧] ចំពោះភាគី​ថៃវិញបានប្រកាសបដិសេដដោយថាខ្លួនមិន​ទទួល​ស្គាល់​យុត្តាធិការ​របស់ ICJ នោះទេ ហើយបញ្ហាព្រំដែនណាមួយគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីវិញ។[៦៨]

នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា បន្ទាប់ពីជម្លោះប្រដាប់អាវុធបានផ្ទុះឡើង សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន ម៉ាណែតបានប្រកាសលិខិតផ្ញើទៅកាន់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយស្នើសុំឱ្យមានការកោះប្រជុំនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាបន្ទាន់ ដើម្បីបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃប្រឆាំងនឹងអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។[៦៩]

នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ក្រសួងការបរទេសថៃបានផ្ញើលិខិតទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយអះអាងថា ខ្លួនមានភ័ស្តុតាងច្បាស់លាស់ដែលថាកម្ពុជាបានឈ្លានពានអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនពិតមែន ហើយបានស្នើសុំឱ្យប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខបន្តផ្សព្វផ្សាយលិខិតនោះទៅកាន់ប្រទេសជាសមាជិកទាំងអស់។[៧០] នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដាដដែរ ប្រទេសថៃបានច្រានចោលសំណើរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងម៉ាឡេស៊ី (ប្រធានអាស៊ានបច្ចុប្បន្ន) ក្នុងការផ្ដល់ជំនួយសម្របសម្រួលចរចាតាមសន្តិវិធី ដោយបញ្ជាក់ថាពួកគេ "ចង់ឱ្យបញ្ហាមានការដោះស្រាយបែបទ្វេភាគី"។ នៅល្ងាចថ្ងៃដដែរនោះ សម្ដេចហ៊ុន ម៉ាណែតបានទម្លាយថា ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃបានយល់ស្របលើបទឈប់បាញ់រួចទៅហើយកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដាបន្ទាប់ពីមានការសម្រុះសម្រួលពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីលោអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៉ុន្តែឈានចូលដល់ថ្ងៃទី២៥ ខាងភាគីថៃបែរជាប្តូរជំហរបដិសេដនឹងបទឈប់បាញ់នោះទៅវិញ។[៧១][៧២]

នោថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំបានបញ្ជាក់ថា លោកបានធ្វើការសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងថៃ ដើម្បីសម្របសម្រួលប្រទេសទាំងពីរឱ្យកើតមានបទឈប់បាញ់។[៧៣] នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីថៃបានសម្តែងការពេញចិត្តចំពោះកិច្ចព្រួយបារម្ភ និងការគាំទ្ររបស់លោកត្រាំ និងមេដឹកនាំបរទេសផ្សេងៗទៀត ប៉ុន្តែលោកបានថ្លែងថាថៃនៅតែរក្សាជំហរចង់ពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជា និងមិនមានបំណងចង់បានការអន្តរាគមន៍ពីភាគីទីបីក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែននោះឡើយ។

នៅល្ងាចថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសម៉ាឡេស៊ីបានបញ្ជាក់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីថៃនឹងជួបប្រជុំគ្នាចរចាពីបទឈប់បាញ់នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីនៅថ្ងៃបន្ទាប់ដោយមានការសម្របសម្រួលពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីលោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម។[៧៤]

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ក្រោយការជួបពិភាក្សាគ្នាហើយ កម្ពុជា និងថៃបានសម្រេចឯកភាពគ្នាលើបទឈប់បាញ់ជាបន្ទាន់ និងគ្មានលក្ខខណ្ឌ ដោយនឹងចាប់អនុវត្តនៅវេលាម៉ោង ១២ យប់ចូលថ្ងៃទី២៩។[៧៥]

កិច្ចព្រមពៀងសន្តិភាព និងបទឈប់បាញ់លើកទីពីរ

[កែប្រែ]
លោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម, ដូណាល់ ត្រាំ, អនុទិន ជាញវីរកូល, ហ៊ុន ម៉ាណែតក្រោយការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពគូឡាឡាំពួ, ២៦ តុលា ឆ្នាំ២០២៥

កិច្ចព្រមពៀងសន្តិភាពមួយត្រូវបានចុះនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥​ នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុងកំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤៧។[៧៦] កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្ដេចហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកអនុទិន ជាញវីរកូល នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានចែងថា ទាំងកម្ពុជានិងថៃបានព្រមព្រៀងគ្នាដកអាវុធធុនធ្ងន់ទាំងឡាយចេញពីតំបន់ព្រំដែន បង្កើតក្រុមត្រួតពិនិត្យបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន សហការគ្នាលើប្រតិបត្តិការរំដោះមីន សាងសង់បង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ននៅទីកន្លែងដែលគ្មានបង្គោល និងឱ្យប្រទេសថៃដោះលែងឈ្លើយសឹកកម្ពុជាចំនួន ១៨ នាក់ដែលកំពុងជាប់ឃុំខ្លួន។[៧៧][៧៨]

ការផ្អាកអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ មីនមួយគ្រាប់បានផ្ទុះនៅក្នុងតំបន់ព្រំដែននៃខេត្តសិរីសាកេត ដែលបានបណ្តាលឱ្យទាហានថៃចំនួនពីរនាក់បានរងរបួស ដោយម្នាក់បាត់បង់ជើងខាងស្តាំ និងម្នាក់ទៀតរងនូវការឈឺចាប់នឹងផ្នែកទ្រូង។[៧៩] ក្រោយ​ហេតុការណ៍​នេះ ប្រទេសថៃក៏​បាន​ប្រកាស​ផ្អាក​ការ​អនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ជាមួយ​កម្ពុជា។[៨០] ភ្លាមៗ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានសម្តែងនូវការសោកស្តាយ ដោយបញ្ជាក់ថា ហេតុការណ៍ផ្ទុះមីននេះគឺបណ្តាលមកពីមីនចាស់ៗដែលនៅសេសសល់ពីសម័យសង្គ្រាម។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ម៉ាលី សុជាតា បានបដិសេធការចោទប្រកាន់របស់ថៃដែលថា កម្ពុជាបានដាក់បង្កប់មីនថ្មី ដោយលោកស្រីបានបញ្ជាក់បន្ថែមថាកម្ពុជាបានអនុលោមតាមអនុសញ្ញាទីក្រុងអូតាវ៉ាយ៉ាងម៉ឹងម៉ាត់។ ក្រសួងការពារជាតិបានជំរុញឱ្យកងទ័ពថៃជៀសវាងសកម្មភាពដើរល្បាតនៅក្នុងតំបន់ដែលមានវត្តមានមីនច្រើន ដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់បន្ថែមទៀត ហើយក្រសួងក៏បានបញ្ជាក់ថែមទៀតពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះសន្តិភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី។[៨១]

នៅរសៀលថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពភូមិន្ទថៃបានអះអាងថាខ្លួនបានឮសូរសំឡេងបាញ់កាំភ្លើងចេញមកពីខាងទឹកដីកម្ពុជាប្រមាណរយៈពេលដប់នាទីនៅក្បែរនងយ៉ាកែវ ខេត្តសិរីសាកេត។[៨២] នៅថ្ងៃដដែរនោះ អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​កម្ពុជា​បាន​រាយការណ៍ថា ​កងកម្លាំង​​ថៃ​បាន​ធ្វើការបាញ់ប្រហារមកលើជនស៊ីវិលកម្ពុជានៅ​ក្នុង​ភូមិ​ព្រៃចាន់ ឃុំ​អូរបីជាន់ ស្រុក​អូរជ្រៅ ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ ដែល​បណ្តាលឱ្យមាន​ជនស៊ីវិល​ម្នាក់​ស្លាប់ និង​ជាច្រើន​នាក់​ទៀត​រង​របួស។[៨៣]

ជម្លោះលើកទីពីរ

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥​ នៅវេលាម៉ោង ២:១៥ រសៀល ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានថ្លែងថា កងទ័ពថៃបានធ្វើការបាញ់ប្រហារដោយប្រើប្រាស់អាវុធធុនតូច កាំភ្លើងបាញ់គ្រាប់បែកដៃ បេ-៤០ និងកាំភ្លើងត្បាល់ ៦០ មម មកលើទីតាំងឈរជើងមួយកន្លែងរបស់កងកម្លាំងកម្ពុជានៅក្នុងភូមិសាស្ត្រព្រលានថ្ម ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ កម្ពុជាបានបន្តថ្លែងថា កងទ័ពរបស់ខ្លួនបានទាក់ទងទៅសមភាគីថៃភ្លាមៗដើម្បីបញ្ឈប់ការវាយប្រហារ ហើយនឹងមិនបានបាញ់តបតទៅភាគីថៃវិញទេ ខណៈការបាញ់ប្រហារបានបញ្ចប់នៅម៉ោង ២:៣២ រសៀល។ កងកម្លាំងកម្ពុជាវិញបានថ្លែងថា ពួកគេបានបន្តតាមដានស្ថានការណ៍ជាក់ស្ដែង និងកំពុងតែរក្សាការអត់ធ្មត់។ ក្រសួងការពារជាតិក៏បានជូនដំណឹងដល់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន និងបានស្នើសុំការស៊ើបអង្កេត ដោយបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះបទឈប់បាញ់ និងដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះបញ្ហាព្រំដែន។[៨៤][៨៥][៨៦]

ចំពោះខាងថៃវិញ ក្រសួងការពារជាតិថៃបានចោទកងកម្លាំងកម្ពុជាថាបានបើកការបាញ់ប្រហារនៅម៉ោងប្រមាណ ២:១៥ រសៀល នៅតំបន់ភូផាលេកក្នុងខេត្តសិរីសាកេត ខណៈពេលដែលទាហានថៃកំពុងបំពេញបេសកកម្មធ្វើផ្លូវពីភូផាលេកទៅចំណុចបុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យភៀងហ្វា។​ ថៃបានអះអាងថា ទាហានខ្លួនចំនួនពីរនាក់បានរងរបួស ជាហេតុដែលនាំឱ្យយោធាថៃបាញ់តបតវិញស្របទៅតាមច្បាប់គោលការណ៍សមាមាត្រនៃការវាយប្រហារ។ ការប៉ះទង្គិចគ្នានោះបានបញ្ចប់នៅវេលាម៉ោង ២:៥០ រសៀល ហើយក្រសួងការពារជាតិថៃបានថ្កោលទោសសកម្មភាពរបស់កម្ពុជាដែលថា យោធាថៃបានបាញ់មុន ហើយកងកម្លាំងកម្ពុជាមិនបានបាញ់តបវិញ ទោះបីជាមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ថា ទាហានថៃបានទទួលរងរបួសដោយសារអាវុធយោធាកម្ពុជាក៏ដោយ។[៨៧]

នៅបន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នារយៈពេល ៣៥ នាទីនៅខេត្តសិរីសាកេតដែលបានធ្វើឱ្យទាហានថៃពីរនាក់ទទួលរងរបួសនោះ កងទ័ពភូមិភាគទី២ នៃយោធាថៃបានប្រកាសពីការជម្លៀសប្រជាជនស៊ីវិលចេញពីតំបន់ព្រំដែនក្នុងខេត្តបុរីរម្យ សុរិន្ទ សិរីសាកេត និងឧប្បលរាជធានី ហើយបានជំរុញឱ្យប្រជាជនខ្លួនចូលលាក់ពួននៅក្នុងជម្រកនានា ដោយលើកឡើងពី "ភាពមិនប្រាកដប្រជានាពេលបច្ចុប្បន្ន និងលទ្ធភាពដែលការប៉ះទង្គិចគ្នាដែលអាចកើនឡើង"។[៨៨]

៨–៩ ធ្នូ

[កែប្រែ]
ឯកសារ:Thai tanks nearby Cambodia–Thailand border, 8 December 2025.jpg
រូបភាពពីកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពបង្ហាញពីការចល័តរថយន្តយោធាថៃក្រោយផ្ទុះការប៉ះទង្គិចគ្នា

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៨​ ខែធ្នូ ការបាញ់ប្រយុទ្ធគ្នាបានផ្ទុះឡើងនៅតាមបណ្ដោយតំបន់ព្រំដែន។ កងទ័ពភូមិភាគទី២ នៃយោធាថៃបានប្រកាសថា កងកម្លាំងថៃបានបើកយុទ្ធនាការវាយប្រហារតាមអាកាសតាមបណ្តោយព្រំដែនជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ដោយលើកហេតុផលថាដើម្បីសងសឹកចំពោះការប៉ះទង្គិចគ្នាដែលបានសម្លាប់ទាហានថៃម្នាក់នៅខេត្តឧប្បលរាជធានី។[៨៩][៩០]

នៅវេលាម៉ោងប្រមាណ ៥:០៤ ព្រឹក កងកម្លាំងថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារមកលើកងកម្លាំងកម្ពុជានៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ដូចជាក្នុងតំបន់អានសេះ ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងតំបន់ ៥ មករា នេះបើយោងតាមក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។ អាជ្ញាធរកម្ពុជាផងដែរបានថ្លែងថា កងទ័ពកម្ពុជាមិនបានបាញ់តបតវិញទេ ហើយក៏មិនបានដាក់ពង្រាយអាវុធធុនធ្ងន់ដូចដែលខាងភាគីថៃបានចោទនោះដែរ។ ក្នុងការវាយប្រហារនោះ ប្រទេសថៃក៏បានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំង F-16 មកទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីតាំងកាំភ្លើងធំរបស់កម្ពុជាផងដែរ។ ការប៉ះទង្គិចគ្នានេះបានជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជម្លៀសប្រជាជនស៊ីវិលចេញនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ ហើយវាក៏បានបង្កឱ្យជនស៊ីវិលជាច្រើននាក់រងរបួសផងដែរ ក៏ដូចជាបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងប្រជាជនជាច្រើន និងនាំឱ្យមានការបិទសាលារៀននិងមន្ទីរពេទ្យជាបណ្តោះអាសន្ននៅទាំងសងខាងព្រំដែន ដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពជនស៊ីវិល។[៩១][៩២]

នៅវេលាម៉ោង ២:៣០ រសៀល ប្រទេសថៃបានប្រកាសឱសានវាទសម្រាប់ការឈប់បាញ់ដល់ម៉ោង ៦ ល្ងាច ឬបើមិនអញ្ចឹងទេ ប្រទេសថៃនឹងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាពេញលេញរបស់ខ្លួន។[៩៣] ភាគីថៃក៏បានប្រកាសក្ដែងៗដែរថា ខ្លួននឹងបន្តប្រើប្រាស់សកម្មភាពយោធាដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។[៩៤] អាជ្ញាធរអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលថៃបានប្រកាសហាមឃាត់រាល់ការបង្ហោះយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន) នៅក្នុងបណ្ដាខេត្តជាប់ព្រំដែនមួយចំនួនចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ។[៩៥]

កម្ពុជាបានចេញបដិសេធនូវការអះអាងរបស់ភាគីថៃអំពីការប៉ះទង្គិចគ្នាដែលបានបណ្តាលឱ្យមានទាហានថៃម្នាក់បានស្លាប់។ ក្រោយមក រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជា លោកនេត្រ ភក្ត្រាបានថ្លែងប្រាប់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AFP ថា ការវាយប្រហាររបស់ថៃបានសម្លាប់ប្រជាជនស៊ីវិលកម្ពុជាយ៉ាងហោចណាស់ចំនួនបួននាក់នៅក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យនិងព្រះវិហារជាប់ព្រំដែននោះ និងមនុស្សប្រមាណ ១០ នាក់ផ្សេងទៀតបានទទួលរងរបួស។[៩៦]

ការប្រយុទ្ធគ្នាបានកាន់តែរាលដាលឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ បន្ទាប់ពីឱសានវាទថៃបានផុតកំណត់។ នាយសេនាធិការនៃកងទ័ពអាកាសថៃ ឧត្តមសេនីយ៍ជ័យព្រឹក ដួងប្រាផាត់បានថ្លែងថា គោលដៅបច្ចុប្បន្នរបស់កងទ័ពអាកាសថៃគឺ "កម្ទេចកម្លាំងកងទ័ពកម្ពុជា ដើម្បីការពារខ្លួនពីការគំរាមកំហែង ឬការឈ្លានពានណាមួយនាពេលអនាគត"។[៩៧]

យោងតាមអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា លោកស្រីម៉ាលី សុជាតាបានរាយការណ៍ថា ការបាញ់ផ្លោងដោយកងកម្លាំងថៃចន្លោះពីថ្ងៃទី៨–៩ ខែធ្នូ បានសម្លាប់ប្រជាជនស៊ីវិលកម្ពុជាចំនួន ៧ នាក់ និងបង្ករបួសដល់ជនស៊ីវិលប្រមាណ ២០ នាក់ទៀត។ ក្រសួងការពារជាតិបានថ្កោលទោសការវាយប្រហារទាំងនោះថាជា "ទង្វើអមនុស្សធម៌ និងឃោរឃៅ" និងបានចាត់ទុកវាជាការរំលោភបំពានលើបទឈប់បាញ់ និងសេចក្តីប្រកាសរួមកម្ពុជា–ថៃ ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥។[៩៨] បន្ថែមពីលើនេះ របាយការណ៍ក្រសួងក៏បានបង្ហាញឱ្យឃើញផងដែរថា ប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់រថក្រោះ និងបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅក្នុងកំឡុងការវាយប្រហាររបស់ខ្លួន។[៩៩]

នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានប្រកាសថ្កោលទោសការវាយប្រហាររបស់យោធាថៃមកលើប្រាសាទតាក្របី ដោយបានសម្ដៅលើការវាយប្រហារទាំងនោះថា អសីលធម៌យ៉ាងខ្លាំង ប្រមាថមាក់ងាយដល់វប្បធម៌ អរិយធម៌ និងទីសក្ការៈដែលជាមរតកមនុស្សជាតិ។ ក្រសួងបានអំពាវនាវឱ្យអង្គការយូណេស្កូ និងអាស៊ានចូលអន្តរាគមន៍ ហើយបានកត់សម្គាល់ទៀតថា នៅក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារក៏ត្រូវបានទទូលរងខូចខាតផងដែរ រីឯអគារអភិរក្សក្រោមកិច្ចសហការអភិរក្សកម្ពុជា–ឥណ្ឌាត្រូវបានខូចខាតទាំងស្រុង។ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថានឹងប្រើប្រាស់គ្រប់យន្តការទាំងអស់ដើម្បីទាមទារឱ្យថៃទទួលខុសត្រូវលើសកម្មភាពអសីលធម៌ទាំងនេះក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ។[១០០][១០១]

១០–១៣ ធ្នូ

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ រយៈពេលចំនួនមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីពិធីបើកព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០២៥ ដែលប្រទេសថៃធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ កម្ពុជាបានប្រកាសដកគណៈប្រតិភូរបស់ខ្លួនចេញពីការប្រកួតទាំងស្រុង ដោយលើកឡើងពីកំណើននៃភាពតានតឹងនៃការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមព្រំដែន និងហានិភ័យជុំវិញសុវត្ថិភាពអត្តពលិក។[១០២][១០៣] អត្តពលិក និងមន្ត្រីកម្ពុជាប្រមាណ ៣០ នាក់បានចូលរួមក្នុងពិធីបើកព្រឹត្តិការណ៍នៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូមុនរួចទៅហើយ ប៉ុន្តែពួកគេបានចាកចេញមុនពេលព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតណាមួយចាប់ផ្តើម។[១០៤]

នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ យន្តហោះចម្បាំង F-១៦ របស់កងទ័ពអាកាសថៃបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើអគារកាស៊ីណូមួយកន្លែងក្នុងស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បន្ថែមពីលើការបាញ់បំផ្លាញឃ្លាំងផ្ទុកប្រេងមួយកន្លែងទៀតនៅក្បែរនោះដោយកងទ័ពថៃ។[១០៥] នៅថ្ងៃដដែរនោះ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថាកងកម្លាំងថៃបានបាញ់ផ្លោងចូលតំបន់ប្រាសាទខ្នារ ក៏ដូចជាតំបន់មានប្រជាជនស៊ីវិលរស់នៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។[១០៦]

នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកអនុទិន ជាញវីរៈគុលបានថ្លែងបញ្ជាក់ថា លោកបានទទួលនិយាយទូរស័ព្ទជាមួយសមភាគីម៉ាឡេស៊ី លោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ ជុំវិញលទ្ធភាពនៃបទឈប់បាញ់។ យោងតាមលោកអនុទិន លោកត្រាំគឺ "បានជំរុញឱ្យមានបទឈប់បាញ់" ហើយលោកគឺ "យល់" អំពីស្ថានភាពកាលៈទេសៈរបស់ប្រទេសថៃ។ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន លោកអនុទិន បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលថៃថា ប្រតិបត្តិការយោធាថៃគឺមិនមែនជាការឈ្លានពានទេ ប៉ុន្តែជា "ការការពារអធិបតេយ្យភាព និងប្រជាជនថៃ" ហើយថាកម្ពុជា "ត្រូវតែគោរពតាមបទឈប់បាញ់ ត្រូវតែដកកងកម្លាំងខ្លួន និងត្រូវតែបោសសម្អាតចម្ការមីន ដោយមានភស្តុតាងលទ្ធផលបញ្ជាក់"។[១០៧]

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ សម្ដេចហ៊ុន ម៉ាណែតបានប្រកាសថា លោកបានទូរស័ព្ទចរចាសន្ទនាជាមួយលោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម និងលោកដូណាល់ ត្រាំ រួចហើយដើម្បីស្វែងរកមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅកាន់បទឈប់បាញ់។ ក្នុងកំឡុងពេលសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទ សម្ដេចបានថ្លែងអំណរគុណដល់មេដឹកនាំទាំងពីរចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរិះរកដំណោះស្រាយបញ្ចប់សង្គ្រាមដោយសន្តិវិធី និងបានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះសេចក្តីប្រកាសរួមទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ។ សម្ដេចក៏បានស្នើឱ្យមានការប្រើប្រាស់រូបភាពផ្កាយរណបផងដែរដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ហេតុការណ៍ផ្ទុះអាវុធបាញ់ប្រហារកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ។[១០៨][១០៩]

នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា កងកម្លាំងថៃបានបន្តធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសមកលើកម្ពុជានៅប៉ុន្មានម៉ោងបន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតីអាមេរិកដូណាល់ ត្រាំបានប្រកាសថា ទីក្រុងបាងកកនិងភ្នំពេញបានយល់ស្របលើបទឈប់បាញ់ថ្មី។ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានគូសបញ្ជាក់បន្ថែមថា យន្តហោះចម្បាំង F-១៦ របស់ថៃចំនួនពីរគ្រឿងបានទម្លាក់គ្រាប់បែកចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ទៅលើគោលដៅជាច្រើន រួមទាំងសណ្ឋាគារ និងស្ពាននៅក្នុងភូមិសាស្ត្រថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់។[១១០] ក្រសួងការពារជាតិក៏បានរាយការណ៍ផងដែរថា កងកម្លាំងជើងទឹកថៃបានបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងធំពីនាវាចូលទៅក្នុងខេត្តកោះកុងនៅយប់រំលងអធ្រាត្រឈានចូលថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្ពោះទៅរកគោលដៅតំបន់ជាប់សមុទ្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល។ ការប៉ះទង្គិចគ្នានៅភូមិសាស្ត្រថ្មីនេះបានបង្ខំឱ្យប្រជាជននៅក្នុងខេត្តកោះកុងរត់ភៀសខ្លួនចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេ ខណៈដែលអរិភាពបានរីករាលដាលដល់តំបន់ជាប់ឆ្នេរសមុទ្រ។[១១១][១១២]

១៤–១៧ ធ្នូ

[កែប្រែ]

ការប្រយុទ្ធគ្នាបានបន្តនៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ហើយនៅព្រឹកវេលាម៉ោង ៧ៈ៣០ យោធាថៃបានប្រកាសគ្រប់គ្រងអគារកាស៊ីណូ "ចំនួនបីខ្នង" នៅជាប់ព្រំដែនខេត្តត្រាត ដោយបានចោទកម្ពុជាថាបានសាងសង់វានៅលើទឹកដីថៃ ហើយជាមូលដ្ឋានសម្ងាត់របស់ទ័ពកម្ពុជា។[១១៣]

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ យន្តហោះចម្បាំង F-១៦ របស់កងទ័ពអាកាសថៃបានវាយប្រហារទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅតំបន់ក្បែរជំរុំជនភៀសឹកនៅក្នុងស្រុកស្រីស្នំ ខេត្តសៀមរាប ដែលមានចម្ងាយជាង ៧០ គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែន ដោយបង្កឱ្យជនភៀសសឹកនៅទីនោះស្រាប់ត្រូវជម្លៀសខ្លួនចេញម្តងទៀត។[១១៤] នៅល្ងាចនៃថ្ងៃដដែរ ទាំងស្ថានទូតរុស្ស៊ីនៅទីក្រុងបាងកកនិងទីក្រុងភ្នំពេញបានចេញបដិសេដការចោទប្រកាន់របស់ថៃថាកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទាហានស៊ីឈ្នួលរុស្ស៊ីនៅក្នុងជម្លោះ។[១១៥]

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ លោកសីហស័ក ភួងកេតកែវ បានថ្លែងក្នុងអំឡុងបទសម្ភាសន៍ថា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិមិនទាន់បានពិចារណាបើកកិច្ចប្រជុំពិសេសទាក់ទងនឹងជម្លោះកម្ពុជា-ថៃនៅឡើយទេ។ ចំពោះការរឹបអូសអាវុធទ័ពកម្ពុជាផលិតដោយប្រទេសចិន លោកសីហស័កបានថ្លែងថា ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិនបានបញ្ជាក់រួចហើយថា អាវុធដែលបញ្ជូនមកកម្ពុជាគឺជាអាវុធចាស់ៗ ហើយថាចិនមិនបានផ្ដល់អាវុធថ្មីណាមួយឡើយ។[១១៦]

១៨–២០ ធ្នូ

[កែប្រែ]

នៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិថៃ លោកន័ថពល នាគពាណិជ្យបានចេញមុខទទួលស្គាល់ថា យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូនស៊ើបការណ៍) ប្រភេទ DP-២០ ត្រូវបានកងទ័ពកម្ពុជាបាញ់ទម្លាក់នៅថ្ងៃទី១៨​ ខែធ្នូ ដោយវាបានធ្លាក់មកក្នុងភូមិសាស្ត្រក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។[១១៧]

២១ ធ្នូ

[កែប្រែ]

ថ្វីបើកិច្ចប្រជុំក្រុមលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា–ថៃបានចាប់ផ្ដើមប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ក៏ដោយ តែភាគីថៃនៅតែបន្តការវាយប្រហារមកលើកម្ពុជា ដោយក្នុងនោះយោធាថៃបានប្រើយន្តហោះចម្បាំង T-៥០TH ទម្លាក់គ្រាប់បែកចូលក្នុងស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយនៅវេលារសៀល ថៃបានប្រើយន្តហោះដដែរមកទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅស្រុកបាណន់ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង់។[១១៨][១១៩]

បទឈប់បាញ់លើកទីបី

[កែប្រែ]

នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ប្រទេសកម្ពុជានិងថៃបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ថ្មីមួយ ដែលបានចូលជាធរមាននៅវេលាម៉ោង ១២:០០ ថ្ងៃត្រង់។[១២០] នៅមុនបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានថ្លែងថា កងទ័ពអាកាសថៃបានបើកការវាយប្រហារលើក្រុងសិរីសោភ័ណក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ[១២១] ខណៈកងទ័ពភូមិន្ទថៃវិញបានថ្លែងថា ទាហានខ្លួនចំនួនបីនាក់បានទទួលរងរបួសកំឡុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នារយៈពេល ៣០ នាទីនៅមុនបទឈប់បាញ់។[១២២]

នៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ កងទ័ពភូមិន្ទថៃបានចោទប្រកាន់កម្ពុជាថាបានបំពានលើបទឈប់បាញ់ដោយបង្ហោះយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកជាង ២៥០ គ្រឿងនៅខាងព្រំដែនកម្ពុជា។[១២៣]

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ភាគីថៃបានដោះលែងយោធិនកម្ពុជាចំនួន ១៨ រូបដែលត្រូវបានយោធាថៃចាប់ឃុំខ្លួនចាប់តាំងពីខែកក្កដា។[១២៤]

ប្រតិកម្មអន្តរជាតិ

[កែប្រែ]

សមាជិកអាស៊ាន

[កែប្រែ]
  •  ម៉ាឡេស៊ី៖ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីមបានសម្តែងការព្រួយបារម្មណ៍ចំពោះស្ថានការណ៍រវាងកម្ពុជានឹងថៃ ហើយបានបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការពិភាក្សាជាមួយភាគីទាំងពីរ ដើម្បីស្វែងរកវិធីសាស្ត្រសម្របសម្រួល និងចរចាសន្តិភាព។[១២៥]
  •  មីយ៉ាន់ម៉ា៖ អ្នកនាំពាក្យយោធាមីយ៉ាន់ម៉ាលោកស៊រ មីនធុនបានថ្លែងថា មីយ៉ាន់ម៉ាមានការជឿជាក់ថា ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃនឹងអាចស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីបាន ហើយពលរដ្ឋភូមាដែលរស់នៅនៅក្នុងប្រទេសទាំងនោះគួរតែបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះសុវត្ថិភាពរបស់ពួកគេ និងស្វែងរកជំនួយនានាពីស្ថានទូត និងស្ថានកុងស៊ុលមីយ៉ាន់ម៉ា។[១២៦]
  •  វៀតណាម៖ ក្រសួងការបរទេសវៀតណាមបានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងពីរអនុវត្តការអត់ធ្មត់ជាអតិបរមា ជៀសវាងការប្រើប្រាស់កម្លាំង ជៀសបង្កើនជម្លោះបន្ថែម និងដោះស្រាយបញ្ហាដោយប្រើមធ្យោបាយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងសាមគ្គីភាពក្នុងតំបន់។[១២៧]
  •  សិង្ហបុរី៖ ក្រសួងការបរទេសសិង្ហបុរីបានសម្តែងការព្រួយបារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការប៉ះទង្គិចគ្នានេះ ហើយបានជំរុញឱ្យប្រទេសទាំងពីរបង្ហាញការប្រុងប្រយ័ត្ន និងបញ្ឈប់រាល់អរិភាព រួមទាំងចូលរួមកាត់បន្ថយភាពតានតឹងតាមរយៈបណ្តាញការទូត និងការពារសុវត្ថិភាពរបស់ជនស៊ីវិលទាំងអស់។[១២៨]
  •  ហ្វីលីពីន៖ ក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីនបានសង្កត់ធ្ងន់លើ "សារៈសំខាន់នៃការរក្សាទំនាក់ទំនងបើកចំហរ និងការធានាឱ្យមានការថយចុះនៃស្ថានការណ៍ជម្លោះ"។ ក្រសួងសង្ឃឹម​ថា ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នឹង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ស្រប​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ និង​គោលការណ៍ដំណោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដោយ​សន្តិវិធី។[១២៩]
  •  ឡាវ៖ ក្រសួងការបរទេស​ឡាវបាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយបារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន​នៅ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ​។ ក្រសួងបានជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរប្រើការប្រុងប្រយ័ត្ន និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះនាពេលបច្ចុប្បន្ន។[១៣០]
  •  ឥណ្ឌូណេស៊ី៖ ស្ថានទូតឥណ្ឌូណេស៊ីនៅទីក្រុងបាងកក និងទីក្រុងភ្នំពេញបានជំរុញឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់សម្រាប់ខ្លួន និងបរិស្ថានជុំវិញ។[១៣១] ក្រសួងការបរទេស​បាន​ជំរុញ​ប្រទេស​ទាំងពីរឱ្យចូល​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​របស់ខ្លួន​ដោយ​មិត្តភាព​ស្របតាម​សន្ធិសញ្ញា​មិត្តភាព និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និង​ធម្មនុញ្ញ​អាស៊ាន។[១៣២]

ប្រទេសផ្សេងៗ

[កែប្រែ]
  •  កាណាដា៖ កាណាដា​បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​អំពី​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា និង​របាយការណ៍​អំពីការស្លាប់របស់ជន​ស៊ីវិលនៅ​ក្បែរ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-ថៃ។ ប្រទេសកាណាបាបានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងពីរកាត់បន្ថយអរិភាព ហើយចាប់ផ្តើមជជែកចរចាគ្នាដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។[១៣៣]
  •  កូរ៉េខាងត្បូង៖ ក្រសួងការបរទេសនៃសាធារណរដ្ឋកូរ៉េបានអំពាវនាវឱ្យមានការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ អ្នកនាំពាក្យម្នាក់បានថ្លែងថា "រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េបានសម្តែងការព្រួយបារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង និងសូមចូលរួមរំលែកទុក្ខចំពោះអ្នកស្លាប់ និងក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេដោយសារឧបទ្ទវហេតុនេះ"។[១៣៤]
  •  ចិន៖ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភចំពោះការវិវត្តនៃស្ថានការណ៍ជម្លោះ ហើយសង្ឃឹមថាភាគីទាំងពីរនឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានត្រឹមត្រូវតាមរយៈការសន្ទនា និងពិគ្រោះយោបល់គ្នា។[១២៥] រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស លោកវ៉ាង យីបានថ្លែងថា "ជម្លោះនាពេលថ្មីៗនេះ និងទាំងការស្លាប់និងរបួសដែលបានកើតឡើងនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គឺគួរឱ្យឈឺចាប់ និងជាកង្វល់ដ៏ធំ" ហើយលោកបានចោទទៅលើកេរអាណានិគមថាជាមូលហេតុដើមនៃបញ្ហានេះ ហើយបានអំពាវនាវឱ្យមាន "ដំណោះស្រាយដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ និងត្រឹមត្រូវ"។ លោកយីបានបន្ថែមទៀតថា ប្រទេសចិនបានគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) ក្នុងការសម្របសម្រួល ហើយថាប្រទេសខ្លួននឹងរក្សាគោលជំហរ "យុត្តិធម៌ និងមិនលំអៀង" លើបញ្ហានេះ។[១៣៥]
  •  ជប៉ុន៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោកតាកេស្សិ អ៊ីវ៉ាយ៉ាបានមានប្រសាសន៍ថា លោកកំពុងធ្វើការដើម្បីលើកទឹកចិត្តទាំងកម្ពុជា និងថៃ ក្នុងការបន្ធូរបន្ថយស្ថានការណ៍ជម្លោះ ហើយបានបញ្ជាក់ថា ទំនាក់ទំនងល្អរវាងកម្ពុជា និងថៃគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។[១២៥]
  •  បារាំង៖ រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​បន្ទាប់​ពី​ផ្ទុះការ​ប៉ះ​ទង្គិច​ប្រដាប់​អាវុធ​រវាង​ប្រទេស​ថៃ និង​កម្ពុជា និង​បាន​សម្តែង​ការ​ចូលរួម​រំលែក​ទុក្ខ​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​បាន​ស្លាប់​នៅក្នុង​ជម្លោះនេះ។ បារាំងក៏បានជំរុញឱ្យប្រទេសទាំងពីរបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពប្រយុទ្ធគ្នាជាបន្ទាន់ និងដោះស្រាយទំនាស់ដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។[១៣៦]
  •  រុស្ស៊ី៖ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ីបានកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសរុស្ស៊ីមានការព្រួយបារម្ភអំពីកំណើននៃជម្លោះនេះ ហើយបានជំរុញឱ្យភាគីនានាបង្ហាញពីឆន្ទៈសម្របសម្រួល។[១៣៧]
  •  សហរដ្ឋអាមេរិក៖ ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំទីក្រុងបាងកក និងទីក្រុងភ្នំពេញបានជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិកដែលរស់នៅ ឬធ្វើដំណើរក្បែរព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា គួរតែធ្វើតាមការណែនាំរបស់អាជ្ញាធរសន្តិសុខនៃប្រទេសទាំងពីរ។[១៣៨][១៣៩] មួយរយៈក្រោយមក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា សហរដ្ឋអាមេរិកបានជំរុញឱ្យបញ្ឈប់អរិភាព និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះនេះ។[១៤០]
  •  សហរាជាណាចក្រ៖ អនុរដ្ឋលេខាធិការសភាទទួលបន្ទុកឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក លោកស្រីកាតឺរីន វ៉ែស្តបានសម្តែងនូវកង្វល់ទុក្ខព្រួយចំពោះការស្លាប់និងរបួសរបស់ជនស៊ីវិល ហើយបានជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរអនុវត្តការអត់ធ្មត់ និងស្វែងរកវិធីសាស្ត្រចរចាដោយសន្តិវិធី។[១៤១]

អង្គការអន្តរជាតិ

[កែប្រែ]
  •  សហភាពអឺរ៉ុប៖ អ្នកនាំពាក្យការបរទេសអឺរ៉ុប លោកអានូអារ អែលអានូនី បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ប្លុកមួយនេះ ហើយបានអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងពីរចូលបន្ថូរបន្ថយស្ថានការណ៍ និងដោះស្រាយជម្លោះដោយការសន្ទនាដោយសន្តិវិធី។[១៤២]
  •  អង្គការសហប្រជាជាតិ៖ អគ្គលេខាធិការសហប្រជាជាតិ លោកអាន់តូនីអូ ហ្គូតេរ៉េស បានថ្លែងថា លោកកំពុងតាមដានរបាយការណ៍នៃការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយប្រដាប់អាវុធនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយបានជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរអនុវត្តការអត់ធ្មត់ជាអតិបរមា និងដោះស្រាយបញ្ហានានាតាមរយៈការសន្ទនា និងក្នុងស្មារតីជាអ្នកជិតខាងល្អ ក្នុងគោលបំណងស្វែងរកដំណោះស្រាយយូរអង្វែង។[១៤៣]
  •  អាស៊ាន​៖ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសតាមបណ្ដាប្រជាជាតិអាស៊ានបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងជារួមចំពោះស្ថានការណ៍ជម្លោះនេះ ដោយបានហៅភាគីទាំងពីរឱ្យបញ្ឈប់អរិភាពទាំងអស់ អនុវត្តបទឈប់បាញ់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ និងបើកផ្លូវឱ្យមានការចរចា ខណៈទាំងកម្ពុជា និងថៃជារដ្ឋសមាជិកអាស៊ានស្រាប់។[១៤៤]

កំណត់សម្គាល់

[កែប្រែ]
  1. ↑ ៤៧ នាក់ជាករណីស្លាប់ដោយប្រយោល។[១១][៤]

ឯកសារយោង

[កែប្រែ]
  1. 1 2 "BREAKING: អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ៖ ការប្រយុទ្ធគ្នា២ថ្ងៃមកនេះ ទាហានកម្ពុជាបានពលី៥នាក់ និងរបួស២១នាក់, ពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ស្លាប់៨នាក់ និងរបួស៥០នាក់". Fresh News. 26 July 2025. Retrieved 26 July 2025.
  2. 1 2 "(ជាភាសាអង់គ្លេស) Thai and Cambodian soldiers clash briefly in a disputed border area, killing 1". AP News. 2025-05-28. Archived from the original on 3 June 2025. Retrieved 2025-06-03.
  3. 1 2 "Thailand, Cambodia weigh peace talks after Trump's tariff threat". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2025/jul/29/thailand-cambodia-ceasefire.
  4. 1 2 3 4 5 "Thailand and Cambodia sign new ceasefire agreement to end border fighting". ABC News.
  5. ↑ "Death toll rises in Thai-Cambodian clashes despite ceasefire call". The Times of Israel. https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/death-toll-rises-in-thai-cambodian-clashes-despite-ceasefire-call/.
  6. 1 2 "Live: Border Clashes Reignite". Kiripost. 8 December 2025. https://kiripost.com/stories/border-clashes-reignite?fbclid=IwdGRjcAOo7kpjbGNrA6juKGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHqBmUJQBc31ELVlryPjDZ9ZFjk1a-k1-Zv6jzBds8K32M3ONleV66RHKJRuH_aem_YLxBNJxnxigFVWd41Pe4Mg.
  7. ↑ "Cambodian military families mourn as nation's Thai conflict toll exceeds 50". Nikkei Asia.
  8. ↑ Hope, Zach (6 July 2025). "How a gunshot at dawn broke a mother's heart, and left a prime minister fighting for her job". The Age. Archived from the original on 6 July 2025. Retrieved 8 December 2025.
  9. 1 2 3 "Incident Report on the Thai-Cambodian Border Clash". The Government Public Relations Department. 13 August 2025. Retrieved 10 December 2025.
  10. ↑ "15 Thai soldiers killed in Thailand-Cambodia border clashes". Bastille Post. 13 December 2025. Retrieved 2 January 2026.
  11. ↑ "(ជាភាសាថៃ) สู้รบชายแดน ปชช.เสียชีวิต 17 คน พบเครียดสูง 1,603 คน". Thai PBS. 31 July 2025.
  12. ↑ Thai–Cambodian border death toll hits 17, three provinces keep shelters
  13. ↑ Lukiv, Jaroslav (25 July 2025). "Cambodia calls for immediate ceasefire with Thailand as death toll rises". BBC News. Retrieved 26 October 2025.
  14. 1 2 "(ជាភាសាអង់គ្លេស) U.S. Ally and China's Strategic Partner Exchange Fire in Southeast Asia: Cambodia-Thailand Border Skirmish Raises Fears of Renewed Regional Instability". The Asia Live. 2025-06-02. Archived from the original on 4 June 2025. Retrieved 2025-07-24. {{cite web}}: More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (help); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (help)
  15. ↑ "Thousands displaced as Thai, Cambodian troops exchange fire along border". Thai PBS World. 25 July 2025. https://www.thaipbsworld.com/thai-cambodian-border-clashes-force-thousands-to-flee-homes/.
  16. 1 2 "Cambodia PM urges calm after border clash with Thailand leaves soldier dead". Al Jazeera. Archived from the original on 2025-06-28. Retrieved 2025-07-24.
  17. ↑ "New Clashes Erupt on the Thailand-Cambodia Border. Here's What to Know". New York Times. Retrieved 12 December 2025.
  18. ↑ "Cambodian Soldier Killed in Clash With Thai Army Along Disputed Border". The Diplomat. 29 May 2025. https://thediplomat.com/2025/05/cambodian-soldier-killed-in-clash-with-thai-army-along-disputed-border/.
  19. ↑ "PM warns of 'nationalist rhetoric' fuelling Thai border tensions". https://www.phnompenhpost.com/national/pm-warns-of-nationalist-rhetoric-fuelling-thai-border-tensions.
  20. ↑ Bangprapa, Mongkol (2025-02-18). "Thai PM downplays Cambodian anthem fuss". Bangkok Post. https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2963575/thai-pm-downplays-cambodian-anthem-fuss.
  21. ↑ "ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ចេញសេចក្តីប្រកាសអំពីហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចគ្នាមួយរយៈពេលខ្លីរវាងកងទ័ពកម្ពុជា-ថៃ នៅព្រំដែនតំបន់មុំបី បណ្តាលឲ្យទាហានកម្ពុជាស្លាប់ម្នាក់ដោយសារទាហានថៃបាញ់មុន". Fresh News. 28 May 2025. Retrieved 2025-07-24.
  22. 1 2 "Cambodia says soldier killed in brief border skirmish with Thai troops". Reuters. 28 May 2025. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/cambodia-says-soldier-killed-brief-border-skirmish-with-thai-troops-2025-05-28/.
  23. ↑ Burke, Kieran (2025-05-28). "Cambodian soldier killed in clash with Thai army". Deutsche Welle. Retrieved 2025-07-24.
  24. ↑ Saksornchai, Jintamas (2025-06-19). "Thai prime minister's leaked phone call with Cambodia's Hun Sen sparks outrage and political turmoil". AP News. Retrieved 2025-07-24.
  25. ↑ MONEY AND STOCK MARKET REVIEW
  26. ↑ "Thai government in crisis amid fallout from PM's leaked phone call". Al Jazeera. 19 June 2025. Archived from the original on 19 June 2025. Retrieved 24 July 2025.
  27. ↑ Ewe, Koh (2025-06-19). "Thai PM Paetongtarn faces calls to quit after leaked phone call". BBC. Archived from the original on 20 June 2025. Retrieved 2025-07-24.
  28. ↑ "(ជាភាសាថៃ) ถอดคลิปเสียงหลุด ฮุน เซน-แพทองธาร ใครพูดว่าอะไรบ้าง ?". 18 June 2025. Archived from the original on 20 June 2025. Retrieved 24 July 2025.
  29. ↑ Wen, Philip (2025-06-19). "Thai govt faces political collapse after PM's leaked phone call scandal". The Straits Times. ល.ត.ម.អ. 0585-3923. https://www.straitstimes.com/asia/thailand-pm-paetongtarn-shinawatra-faces-political-collapse-after-leaked-phone-call-scandal.
  30. ↑ "(ជាភាសាថៃ) ผบ.ทบ.มอบอำนาจ ผบ.กองกำลังบูรพา-สุรนารี พิจารณาปิดด่านตามลำดับขั้น ย้ำเขมรรุกล้ำหลายครั้ง ยั่วยุอย่างเปิดเผย เป็นภัยต่ออธิปไตย". mgronline.com. 2025-06-07. Retrieved 2025-12-23.
  31. ↑ "(ជាភាសាថៃ) กองทัพภาคที่ 2 สั่งปิดจุดผ่อนปรนการค้า "ช่องสายตะกู"". Thai PBS. 2025-06-22. Retrieved 2025-12-23.
  32. ↑ "សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាឲ្យបិទច្រកព្រំដែនពីរជាប់ថៃ ខណៈកងទ័ពថៃបន្តប្រើវិធានការជាឯកតោភាគី". TVK Cambodia. 2025-06-22. Retrieved 2025-06-22.
  33. ↑ ข่าวสด (2025-06-23). "(ជាភាសាថៃ) ด่วน! กองทัพ สั่งปิดทุกด่าน ตลอดแนวชายแดน ไทย-กัมพูชา 6 จังหวัด". ข่าวสด. Retrieved 2025-12-23.
  34. ↑ "យោធា​ថៃ​បិទច្រក​ព្រំដែន​គោក​ទាំងអស់ ប៉ុន្តែចរចា​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ត្រឡប់​ទៅប្រទេស​រៀងខ្លួន". ខេមបូចា ព័ត៌មាន. 2025-06-24. Retrieved 2025-06-24. {{cite web}}: zero width space character in |title= at position 5 (help)
  35. ↑ "Civilians wounded as Cambodia, Thailand trade fire in fresh border clashes". France 24. 2025-07-24. Retrieved 2025-07-26.
  36. 1 2 "Cambodia calls for ceasefire with Thailand as death toll rises". www.bbc.com. 2025-07-26. Retrieved 2025-07-26.
  37. ↑ "Thailand launches airstrikes on Cambodia as border clashes leave at least 14 dead". AP News. 2025-07-25. Retrieved 2025-07-26.
  38. ↑ "ព្រឹកនេះ មានការផ្ទុះអាវុធរវាងកងទ័ពកម្ពុជា-ថៃនៅព្រំដែន ក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ". Thmei Thmei. Retrieved 2025-07-24.
  39. ↑ "กองทัพบก Royal Thai Army". X.
  40. ↑ "Fire fight breaks out Oddar Meanchey province". Khmer Times. 2025-07-24. https://www.khmertimeskh.com/501723457/fire-fight-breaks-out-oddar-meanchey-province/.
  41. ↑ "Thailand-Cambodia border clash live: Thai army says airstrikes launched against Cambodian targets". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/live/2025/jul/24/thailand-cambodia-border-clashes-live-soldiers-fire-at-each-other-along-disputed-border?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-6881db058f0889d810c83fc6#block-6881db058f0889d810c83fc6.
  42. ↑ "BREAKING: At least 8 people killed after Cambodia launches BM-21 rocket on gas station in Sisaket province, Thailand. - police". Royal Thai Police. July 24, 2025. https://x.com/AZ_Intel_/status/1948268844159471987/photo/1.
  43. ↑ Panarat Thepgumpanat; Chantha Lach; Panu Wongcha-um (July 25, 2025). "Thai fighter jet bombs Cambodian targets as border battle escalates". Reuters​. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-fighter-jet-bombs-cambodian-targets-border-battle-escalates-2025-07-24/.
  44. ↑ "(ជាភាសាថៃ) กองทัพเปิดปฏิบัติการ "ยุทธบดินทร์" สั่งสอนกัมพูชา ลั่นบดขยี้ผู้รุกรานอย่างถึงที่สุด". www.thairath.co.th. 2025-07-24. Retrieved 2025-07-25.
  45. ↑ "(ជាភាសាថៃ) ฮุนเซน ยืนยันไม่ได้หนีไปไหน กำลังบัญชาการเพื่อต่อสู้กับไทย". Thai Rath (in ថៃ). 2025-07-24. Retrieved 2025-07-24.
  46. ↑ Laura Sharman; Helen Regan; Kocha Olarn; Lex Harvey; Antoinette Radford (2025-07-24). "Thailand launches airstrikes on Cambodian military targets as deadly border dispute escalates". CNN. Retrieved 2025-07-25.
  47. ↑ Chheng, Niem (24 July 2025). "Nearly 5,000 evacuated to safety in Oddar Meanchey province". Phnom Penh Post. Retrieved 24 July 2025.
  48. ↑ "កម្ពុជា ថ្កោលទោសថៃចំពោះការវាយប្រហាររចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទព្រះវិហារ រំលោភច្បាប់បេតិកភណ្ឌអន្តរជាតិ". កោះសន្តិភាព. 2025-07-24. https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/2106472.html.
  49. ↑ "ក្រសួងអប់រំ សម្រេចបិទសាលារៀនជាប់ព្រំដែនជិត៦០០ កន្លែងមួយរយៈក្រោយផ្ទុះអាវុធដោយភាគីថៃ". Kampuchea Thmei. 2025-07-24. Retrieved 2025-07-25.
  50. ↑ "(ជាភាសាថៃ) ด่วน!! ทร.ประกาศกฎอัยการศึก จันทบุรี-ตราด ติดชายแดนกัมพูชา บางพื้นที่ มีผลทันที". Matichon. https://www.matichon.co.th/local/news_5293104.
  51. ↑ បូ, ដូឡា (2025-07-26). "កម្ពុជា ប្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិថា ថៃ ជាអ្នកក្រឡាស់មិនព្រមទទួលយកបទឈប់បាញ់". Cambonomist. Retrieved 2025-07-26.
  52. ↑ "ព្រឹកនេះ ថៃ បានបាញ់កាំភ្លើងធំចំនួន៥គ្រាប់លើទីតាំងជាច្រើនកន្លែងនៅភូមិសាស្ត្រថ្មដា". Thmey Thmey. 2025-07-26. Retrieved 2025-07-26.
  53. ↑ Teng, Yalirozy (2025-07-26). "Cambodia Denies Rocket Fire Into Laos, Slams Thai Claims". Cambodianess. Retrieved 2025-07-26.
  54. ↑ Teng, Yalirozy (2025-07-27). "Thailand Continues Armed Assaults despite Trump's Call for Ceasefire". Cambodianess. Retrieved 2025-07-27.
  55. ↑ "CONFLICT UPDATE: Thais attack and destroy houses, civilian locations in Oddar Meanchey province". Khmer Times. 2025-07-27. Retrieved 2025-07-27.
  56. ↑ Meng, Seavmey (2025-07-28). "Thai Military Targets Pagoda Hours Before KL Peace Talks". Cambodianess. Retrieved 2025-07-28.
  57. ↑ "Thailand denies using chemical weapons in clashes with Cambodia". CNA. 2025-07-28. Retrieved 2025-07-28.
  58. ↑ "Thailand accuses Cambodia of ceasefire violations but truce still holding". Al Jazeera. 2025-07-29. Retrieved 2025-07-30.
  59. ↑ "ទាហានកម្ពុជា២០នាក់ ត្រូវបានទាហានថៃចាប់ខ្លួន ក្រោយបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន". Thmey Thmey. 30 July 2025. Retrieved 30 July 2025.
  60. ↑ Hong, Reaksmey (30 July 2025). "Defence ministry reports incursions, claims prisoners taken after ceasefire". The Phnom Penh Post. Retrieved 30 July 2025.[តំណភ្ជាប់ខូច]
  61. ↑ "ទាហានកម្ពុជាតែ២នាក់ប៉ុណ្ណោះ ត្រូវបានភាគីថៃបញ្ជូនមក, នៅសល់១៨នាក់ទៀត". Thmey Thmey. 1 August 2025. Retrieved 3 August 2025.
  62. ↑ "Two Cambodian Soldiers Returned from Thai Detention Injured". Kiri Post. 1 August 2025. Retrieved 3 August 2025.
  63. ↑ "ក្រសួងការពារជាតិ៖ យោធាថៃត្រៀមផែនការជាថ្មីក្នុងការវាយលុកកម្ពុជានៅតាមបណ្តោយព្រំដែន". Thmey Themy. 3 August 2025. Retrieved 3 August 2025.
  64. ↑ "Cambodia Warns of Imminent Thai Offensive, Urges Respect for Ceasefire". Khmer Times. 3 August 2025. Retrieved 3 August 2025.
  65. ↑ "Army slams Cambodia for spreading false claims of Thai pre‑emptive strike before GBC". The Nation Thailand. 3 August 2025. Retrieved 3 August 2025.
  66. ↑ "អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ៖ នៅវេលាម៉ោង១១ព្រឹកថ្ងៃទី៤ ខែសីហានេះ ថៃបានបញ្ជូនកម្លាំងប្រដាប់ដោយអាវុធគ្រប់ដៃចូលក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា". Oknha News. 4 August 2025. Retrieved 4 August 2025.
  67. ↑ "Thailand and Cambodia reinforce troops along disputed border: Thai minister". Al Jazeera. Archived from the original on 11 June 2025. Retrieved 2025-07-25.
  68. ↑ Thepgumpanat, Panarat; Ghoshal, Devjyot (2025-06-07). "Thailand, Cambodia reinforcing troops on disputed border after May skirmish, says Thai minister". Reuters. https://www.reuters.com/world/china/thailand-cambodia-reinforcing-troops-disputed-border-after-may-skirmish-thai-2025-06-07/.
  69. ↑ "សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្នើឱ្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខនៃអង្គការសហប្រជាជាតិកោះប្រជុំជាបន្ទាន់ ដើម្បីបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃ មកលើកម្ពុជា". Cambonomist. 2025-07-25. Retrieved 2025-07-25.
  70. ↑ "(ជាភាសាថៃ) "มาระตี" เผย UN นัดบ่าย 3 โมง ถกปม ชายแดนไทย-กัมพูชา "มีหลักฐานชัด ไทยไม่ได้เริ่มก่อน"". เนชั่นทีวี. 2025-07-25. Retrieved 2025-07-25.
  71. ↑ Regencia, Ted. "Thailand says seeking bilateral solution as clashes with Cambodia escalate". Al Jazeera. Retrieved 2025-07-25.
  72. ↑ Wongcha-um, Panu (25 July 2025). "Exclusive: Thailand rejects international mediation to end fighting with Cambodia". Reuters. Retrieved 25 July 2025.
  73. ↑ "Trump says Thailand, Cambodia agree to hold immediate ceasefire talks". Reuters. 2025-07-26. Retrieved 2025-07-27.
  74. ↑ "Thailand and Cambodia agree to Malaysian mediation, Malaysian minister says". Reuters. 2025-07-27. Retrieved 2025-07-27.
  75. ↑ "កម្ពុជា និងថៃ ឯកភាពគ្នាលើបទឈប់បាញ់ជាបន្ទាន់ និងគ្មានលក្ខខណ្ឌ ដោយនឹងចាប់អនុវត្តនៅវេលាម៉ោង១២យប់នេះតទៅ". Cambonomist. 2025-07-28. Retrieved 2025-07-28.
  76. ↑ "Trump in Asia live: US president co-signs Thailand-Cambodia ceasefire pact". Al Jazeera. 26 October 2025. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/10/26/trump-kicks-off-asia-trip-with-visit-to-asean-summit-in-malaysia។ បានយកមក 27 October 2025.
  77. ↑ "Trump presides over Thai-Cambodia 'peace deal' - but what does it mean?". BBC. 26 October 2025. https://www.bbc.com/news/articles/c93dy2kk7vzo.
  78. ↑ "Trump oversees Thailand-Cambodia ceasefire signing as Asia tour gets under way". The Guardian. https://www.theguardian.com/us-news/2025/oct/26/trump-oversees-thailand-cambodia-ceasefire-signing-as-asia-tour-gets-under-way.
  79. ↑ Parpart, Erich (10 November 2025). "Two Thai soldiers injured by landmine in Si Sa Ket border area". https://www.thaienquirer.com/62518/two-thai-soldiers-injured-by-landmine-in-si-sa-ket-border-area/.
  80. ↑ "Thailand halts Cambodia peace deal after landmine injures 2". 10 November 2025. https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/landmine-blast-puts-fragile-thai-cambodian-peace-deal-at-risk.
  81. ↑ "Ministry of National Defence expresses regret regarding recent mine explosion incident that resulted in injuries to Thai soldiers". Khmer Times. 11 November 2025. https://www.khmertimeskh.com/501787449/ministry-of-national-defence-expresses-regret-regarding-recent-mine-explosion-incident-that-resulted-in-injuries-to-thai-soldiers/.
  82. ↑ "(ជាភាសាថៃ) เขมรอ้างทหารไทยยิงชาวบ้านเจ็บ 5 ราย ทบ.โต้ กัมพูชาสร้างสถานการณ์ เผยได้ยินเสียงปืนตรงข้ามหนองหญ้าแก้วต่อเนื่อง 10 นาที". Manager Online. 11 November 2025. https://mgronline.com/onlinesection/detail/9680000108185.
  83. ↑ "អាជ្ញាធរខេត្តបន្ទាយមានជ័យថា ពលរដ្ឋម្នាក់ស្លាប់ និងម្នាក់រងរបួស ដោយសារការបាញ់រះរបស់ទាហានថៃ". RFI ខេមរភាសា. 2025-11-12. Retrieved 2025-11-12.
  84. ↑ "Breaking News: Thai troops fire on Cambodian forces at Preah Vihear border". Khmer Times. 7 December 2025. https://www.khmertimeskh.com/501802777/breaking-news-thai-troops-fire-on-cambodian-forces-at-preah-vihear-border/.
  85. ↑ "Thai and Cambodian troops again clash along disputed border". The Diplomat. 8 December 2025. https://thediplomat.com/2025/12/thai-and-cambodian-troops-again-clash-along-disputed-border/.
  86. ↑ "Cambodia says Thailand is violating Trump-led ceasefire". The Independent. 10 December 2025. Retrieved 13 December 2025.
  87. ↑ "Ministry of Defence condemns Cambodia's action of opening fire at Phu Phi Lek - Phlan Hin Paet Kon area in Is Sa Ket Province". Foreign Affairs Office, The Government Public Relations Department. Retrieved 2025-12-13.
  88. ↑ "Cambodian attacks injure Thai soldiers, prompt border evacuations". Bangkok Post. Retrieved 2025-12-13.
  89. ↑ "Thailand launches air strikes on Cambodia as border tensions reignite". The Straits Times. 2025-12-08. ល.ត.ម.អ. 0585-3923. https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/thailand-launches-air-strikes-on-cambodia-after-soldier-is-killed.
  90. ↑ Rowlands, Lyndal. "Thai soldier, four Cambodian civilians killed as border tensions reignite". Al Jazeera. Retrieved 2025-12-08.
  91. ↑ "Border clashes erupt again as Thailand deploys F-16s, civilians flee". Cambodianess. 8 December 2025. https://cambodianess.com/article/border-clashes-erupt-again-as-thailand-deploys-f-16s-civilians-flee.
  92. ↑ "Thousands flee Thailand-Cambodia border after deadly clashes and air strikes". BBC News. 2025-12-08. Retrieved 2025-12-08.
  93. ↑ "Thailand sets 6pm ceasefire deadline, warns of maximum military response". nationthailand. 2025-12-08. Retrieved 2025-12-08.
  94. ↑ "Thailand-Cambodia Conflict Live Updates: At least 1 Thai soldier killed, 3 Cambodian civilians wounded as Thailand launches airstrikes into Cambodia". The Indian Express. 2025-12-08. Retrieved 2025-12-13.
  95. ↑ "CAAT bans drone flights in 7 border provinces from December 9". nationthailand. 2025-12-08. Retrieved 2025-12-13.
  96. ↑ Rowlands, Lyndal. "Thai soldier, four Cambodian civilians killed as border tensions reignite". Al Jazeera. Retrieved 2025-12-09.
  97. ↑ "RTA vows to cripple Cambodia's military capability for Thais' safety". The Nation. Retrieved 2025-12-14.
  98. ↑ "Death toll from Thai aggression rises to 7 Cambodian civilians". Khmer Times. 9 December 2025. https://www.khmertimeskh.com/501804224/death-toll-from-thai-aggression-rises-to-7-cambodian-civilians/.
  99. ↑ "Thailand conducts airstrikes and sends tanks into Cambodia, killing at least four civilians". Khmer Times. 9 December 2025. https://www.khmertimeskh.com/501803778/thailand-conducts-airstrikes-and-sends-tanks-into-cambodia-killing-at-least-four-civilians/.
  100. ↑ "Statement condemning the Thai military for the destruction of Ta Krabey Temple". Cambodia Embassy Bulgaria. 9 December 2025. Archived from the original on 11 ធ្នូ 2025. Retrieved 14 ធ្នូ 2025.
  101. ↑ "ក្រសួងវប្បធម៌៖ យោធាថៃបំផ្លាញប្រាសាទតាក្របី បង្ហាញពីទង្វើដ៏សាហាវ និងមាក់ងាយ មរតកមនុស្សជាតិ". Kampuchea Thmey. 9 December 2025.
  102. ↑ "Cambodia pulls team out of SEA Games in Thailand over border conflict". Reuters. 10 December 2025. https://www.reuters.com/sports/cambodia-pulls-team-out-sea-games-thailand-over-border-conflict-2025-12-10/.
  103. ↑ "កម្ពុជាសម្រេចដកខ្លួនចេញពីការប្រកួតកីឡា«ស៊ីហ្គេម ២០២៥»ដោយសារបារម្ភពីសុវត្ថិភាព". The Cambodia China Times. 10 December 2025. https://kh.cc-times.com/posts/26129.
  104. ↑ "Cambodia orders withdrawal of athletes from SEA Games in Thailand over safety fears". The Straits Times. 10 December 2025. https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/cambodia-orders-withdrawal-of-athletes-from-sea-games-in-thailand-over-safety-fears.
  105. ↑ "(ជាភាសាថៃ) ท้องฟ้าแดงฉาน F-16 ทิ้งระเบิดบ่อนคาสิโนย่านจุ๊บโกกี-ยิงปืนใหญ่ใส่คลังน้ำมันกัมพูชา". Thairath. Retrieved 2025-12-14.
  106. ↑ "Deaths mount on fourth day of border fighting between Thailand, Cambodia".
  107. ↑ "(ជាភាសាថៃ) "ทรัมป์" อยากให้หยุดยิง "อนุทิน" แจงต้องไปบอกกัมพูชา ลั่น ไทยไม่ใช่ฝ่ายรุกราน". Thairath. Retrieved 2025-12-15.
  108. ↑ "Hun Manet Asks Trump, Anwar for Ways to End Conflict in Friday Evening Call". Kiripost. 13 December 2025. https://kiripost.com/stories/hun-manet-asks-trump-anwar-for-ways-to-end-conflict-in-friday-evening-call.
  109. ↑ "លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្នើ​អាមេរិក​និង​ម៉ាឡេស៊ី​ ប្រើ​ផ្កាយ​រណប​ដើម្បី​រក​ការពិត​ថា​អ្នក​ណា​បាញ់​មុន នៅ​ថ្ងៃទី៧ ខែ​ធ្នូ". The Post Khmer. 13 December 2025. https://www.postkhmer.com/national/2025-12-13-97-264132.[តំណភ្ជាប់ខូច]
  110. ↑ "Cambodia claims Thailand still bombing hours after Trump ceasefire call". Al Jazeera. 13 December 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/12/13/cambodia-claims-thailand-still-bombing-hours-after-trump-ceasefire-call.
  111. ↑ "Conflict Update 10am 13/12/25: Despite ceasefire promise, Thai army and navy continue to attack Cambodia". Khmer Times. 13 December 2025. https://www.khmertimeskh.com/501807227/conflict-update-10am-13-12-25-despite-ceasefire-promise-thai-army-and-navy-continue-to-attack-cambodia/.
  112. ↑ "ពលរដ្ឋភៀសសឹកក្នុងស្រុកកោះកុង កើនដល់២២០គ្រួសារ ក្រោយថៃវាយប្រហារ". Thmey Thmey. 13 December 2025. Retrieved 15 December 2025.
  113. ↑ "(ជាភាសាថៃ) "บ้านสามหลัง" จ.ตราด กัมพูชา ซ่องสุมกำลัง ความสำคัญ นาวิกโยธินปฏิบัติการทวงคืน". Thairath. Retrieved 2025-12-16.
  114. ↑ "Thai F-16 Strikes Deep into Cambodia; Two Bombs Hit Siem Reap Border Area". Kiripost. 15 December 2025. https://kiripost.com/stories/thai-f-16-strikes-deep-into-cambodia-two-bombs-hit-siem-reap-border-area.
  115. ↑ "Russian Ambassador to Cambodia: No information that Russian citizens serving as mercenaries for Cambodia, calls for peace". Khmer Times. Retrieved 2025-12-16.
  116. ↑ "Thai FM: China Confirms Cambodia's Heavy Weapons Are Old". OANANews. Retrieved 2025-12-16.[តំណភ្ជាប់ខូច]
  117. ↑ "ប្រមុខការពារជាតិថៃថា ថៃកំពុងបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ក្រោយកម្ពុជាបាញ់ទម្លាក់ដ្រូនខ្នាតធំDP-20". RFI ខេមរភាសា. 2025-12-20. Retrieved 2025-12-23.
  118. ↑ "ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាអះអាងថា ការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅតែបន្តមុនកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ". Camboja News. 2025-12-24. Retrieved 2025-12-24.
  119. ↑ "CONFLICT UPDATE 15:00 24/12/25: Thailand adds T-50TH jet fighters to intensify aerial bombing of Cambodia". Khmer Times. 2025-12-24. Retrieved 2025-12-24.
  120. ↑ "Thailand and Cambodia sign new ceasefire agreement to end border fighting". AP News. Retrieved 27 December 2025.
  121. ↑ "Thailand and Cambodia agree 'immediate' ceasefire after weeks of deadly border clashes". The Guardian. Retrieved 2 January 2026.
  122. ↑ "(ជាភាសាថៃ) กองทัพภาคที่ 2 เผยก่อนหยุดยิง มีกำลังพลเหยียบทุ่นระเบิด – ถูกยิงเจ็บ รวม 3 นาย". Thairath. 2025-12-27. Retrieved 2026-01-02.
  123. ↑ "Thailand accuses Cambodia of breaking newly signed ceasefire deal". BBC. 29 December 2025. Retrieved 2 January 2026.
  124. ↑ "Thailand releases 18 Cambodian soldiers held since July". France 24. Retrieved 2 January 2026.
  125. 1 2 3 "Asian leaders call for calm over deadly Cambodia-Thailand border clashes". The Straits Times. 24 July 2025. https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/asian-leaders-call-for-calm-over-deadly-cambodia-thailand-border-clashes.
  126. ↑ "Embassy advises Myanmar nationals to avoid travelling to Thailand-Cambodia border". New Light of Myanmar. 25 July 2025. https://www.gnlm.com.mm/embassy-advises-myanmar-nationals-to-avoid-travelling-to-thailand-cambodia-border/.
  127. ↑ Huong Giang. "Viet Nam voices concern over Cambodia-Thailand border tensions". Vietnam Government Portal. រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម.
  128. ↑ "MFA Spokesperson's Comments in response to media queries on the Cambodia-Thailand Border Clashes, 24 July 2025". Ministry of Foreign Affairs (Singapore). 24 July 2025. Retrieved 25 July 2025.
  129. ↑ "PH calls for calm amid deadly Thai-Cambodia border clash". Philippine News Agency. 24 July 2025. https://www.pna.gov.ph/articles/1255066.
  130. ↑ "Statement of MOFA's spokesperson on the ongoing situation at the Cambodia-Thailand border area". Lao News Agency. 24 July 2025. https://kpl.gov.la/En/detail.aspx/detail.aspx?id=92779.
  131. ↑ Planasari, SIta (25 July 2025). "Indonesian Embassies Issue Travel Advisory for Cambodia-Thailand Border Conflict". Tempo.co English. https://en.tempo.co/read/2032298/indonesian-embassies-issue-travel-advisory-for-cambodia-thailand-border-conflict.
  132. ↑ "(ជាភាសាឥណ្ឌូណេស៊ី) Indonesia Yakin Thailand-Kamboja Selesaikan Perbedaan dengan Damai". VOI.ID. 28 July 2025. https://voi.id/berita/498684/indonesia-yakin-thailand-kamboja-selesaikan-perbedaan-dengan-damai.
  133. ↑ "Thai PM says dispute with Cambodia could 'escalate into a state of war'". CBC News. 25 July 2025. https://www.cbc.ca/news/world/thailand-cambodia-1.7593789#:~:text=Canada%20is%20deeply%20concerned%20with,dialogue%20toward%20a%20peaceful%20solution..
  134. ↑ "Korea urges Thailand, Cambodia to resolve border conflict peacefully through dialogue". ChosunBiz. 25 July 2025. https://biz.chosun.com/en/en-international/2025/07/25/OCBDKSHQCFGPNLVNRIPRQR6E7U/.
  135. ↑ Ziwen, Zhao (25 July 2025). "Thai-Cambodian conflict: China blames Western colonial legacy for dispute". South China Morning Post. https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3319558/china-takes-mediation-role-thai-cambodian-conflict-calls-restraint.
  136. ↑ "(ជាភាសាបារាំង) Cambodge/Thaïlande - Affrontements à la frontière (24 juillet 2025)". Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères. 24 July 2025. Retrieved 26 July 2025.
  137. ↑ "Russia expresses concern over escalation of conflict on Thailand-Cambodia border". TASS. 25 July 2025. https://tass.com/politics/1993911.
  138. ↑ "Fighting on the Thailand – Cambodia Border". U.S. Embassy & Consulate in Thailand. 24 July 2024. https://th.usembassy.gov/fighting-on-the-thailand-cambodia-border/.
  139. ↑ "Fighting on the Cambodia – Thailand Border". U.S. Embassy & Consulate in Cambodia. Retrieved 26 July 2025.
  140. ↑ "US urges immediate end to armed conflict between Cambodia and Thailand". Khmer Times. 25 July 2024. https://www.khmertimeskh.com/501724744/us-urges-immediate-end-to-armed-conflict-between-cambodia-and-thailand/.
  141. ↑ @CatherineWest1 (24 July 2025). "Distressing news of civilian casualties following clashes on the Thai-Cambodia border" (Tweet) – via Twitter.
  142. ↑ @AnouarEUspox (24 July 2025). "#Cambodia/#Thailand: The EU is deeply concerned by rising tensions at the border with reports of civilian casualties" (Tweet) – via Twitter.
  143. ↑ "HIGHLIGHTS OF THE NOON BRIEFING BY FARHAN HAQ, DEPUTY SPOKESPERSON FOR SECRETARY-GENERAL ANTÓNIO GUTERRES THURSDAY, 24 JULY 2025". Office of the Spokesperson for the UN Secretary-General. 24 July 2025. Retrieved 31 July 2025.
  144. ↑ "ASEAN Foreign Ministers' Statement on Thailand-Cambodia Border Dispute". ASEAN.