ប្រជាជនសាន់តាល់
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱲ | |
|---|---|
Santals in traditional dress celebrating Baha parab | |
| Total population | |
| c. 7.5 million (2011) | |
| Regions with significant populations | |
Jharkhand |
2,754,723[១] |
| West Bengal | 2,512,331[១] |
| Odisha | 894,764[១] |
| Bihar | 406,076[១] |
| Assam | 213,139[២] |
| Tripura | 2,913[៣] |
| 129,049 (2021)[៤] | |
| 51,735[៥] | |
| Languages | |
| Santali | |
| Religion | |
| Per Indian census 2011 Majority Minority Folk religions (Sari Dharam, Sarna Dharam) | |
| Related ethnic groups | |
| Mundas • Hos • Juangs • Kharias • Savaras • Korkus • Bhumijs | |
សាន់តាល់ ឬ សាន់ថាល់ (Santal) គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិច ម៉ុនដា ដែលនិយាយភាសា មន-ខ្មែរ នៃ អនុទ្វីបឥណ្ឌា ។ [៧] ពួកគេបង្កើតបានជាសហគមន៍កុលសម្ព័ន្ធធំជាងគេនៅក្នុងរដ្ឋ Jharkhand និង West Bengal របស់ឥណ្ឌា ហើយក៏មានវត្តមាននៅ Odisha, Bihar, Assam និង Tripura ផងដែរ។ ពួកគេគឺជា ជនជាតិភាគតិច ធំជាងគេនៅក្នុង ផ្នែក Rajshahi និង ផ្នែក Rangpur ភាគខាងជើងប្រទេសបង់ក្លាដែស។ ពួកគេមានប្រជាជនច្រើនគួរសមនៅក្នុង ប្រទេសនេប៉ាល់ ។ កុលសម្ព័ន្ធសាន់តាល់ និយាយភាសា សាន់តាល់ ជាភាសាដែលនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតនៃ ក្រុមរង ម៉ុនដា នៃ ភាសា មន-ខ្មែរ ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
[កែប្រែ]សាន់តាល់ ទំនងជាមកពី ពាក្យ exonym មួយ។ ប្រភពដើមនៃឈ្មោះ សាន់តាល ត្រូវបានគេគិតថាជាពាក្យសំស្ក្រឹត 'សមន្តពល' (អ្នកការពារព្រំដែន) ដែលបានក្លាយជាពាក្យ 'សមន្តអល' នៅយុគសម័យកណ្តាល។ ផ្នែកមួយនៃតំបន់មីដណាបុរីបុរាណត្រូវបានគេហៅថា សាវន្តតា ឬ សមន្ទភូមិ។ យូរៗទៅ ពាក្យទំនើប សាន់តាល់ បានមកប្រើប្រាស់ពី សមន្តពល > សវន្តអល > សវន្តល ។ [៨] ពាក្យនេះសំដៅទៅលើប្រជាជននៅ Saont នៅក្នុងអតីត ស៊ីលដា ក្នុងតំបន់ មីដណាប៉ូរ ក្នុងរដ្ឋបេងហ្គាល់ខាងលិច។ [៩] ពាក្យសំស្ក្រឹត សមន្ត ឬ Bengali Saont មានន័យថា 'ដីទំនាប'។ [១០] ឈ្មោះជនជាតិ របស់ពួកគេគឺ Hor Hopon ("កូនមនុស្ស")។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
[កែប្រែ]យោងតាមអ្នកភាសាវិទ្យា លោក Paul Sidwell អ្នកនិយាយ ភាសា មន-ខ្មែរ ប្រហែលជាបានមកដល់ឆ្នេរសមុទ្រ Odisha ពី ឥណ្ឌូចិន ប្រហែល ៤០០០-៣៥០០ ឆ្នាំមុន ( ប្រហែលឆ្នាំ២០០០ – គ. ១៥០០ មុនគ.ស)។ [១១] [១២] អ្នកនិយាយភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីទិក បានរីករាលដាលពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយលាយឡំយ៉ាងទូលំទូលាយជាមួយប្រជាជនឥណ្ឌាក្នុងស្រុក។
ដោយសារតែខ្វះកំណត់ត្រាបុរាណវិទ្យាសំខាន់ៗ ស្រុកកំណើតដើមរបស់សាន់តាល់ មិនត្រូវបានគេដឹងច្បាស់នោះទេ។ រឿងព្រេងនិទានរបស់សាន់តាល់ អះអាងថាពួកគេមកពី Hihiri ដែលអ្នកប្រាជ្ញបានកំណត់ថាជា Ahuri នៅ ក្នុងស្រុក Hazaribagh ។ [១៣] ពួកគេអះអាងថា ពីទីនោះ ពួកគេត្រូវបានរុញច្រានទៅកាន់ ខ្ពង់រាប Chhota Nagpur បន្ទាប់មកទៅ Jhalda, Patkum និងចុងក្រោយ Saont ជាកន្លែងដែលពួកគេបានតាំងទីលំនៅជារៀងរហូត។ យោងតាមលោក Dalton ជាកន្លែងដែលពួកគេត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា សាន់តាល់ ពីឈ្មោះចង្កោម ខារវ៉ារ។ [១៤] [១៣] រឿងព្រេងនេះ ដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើន ត្រូវបានគេប្រើជាភស្តុតាងដែលថា កុលសម្ព័ន្ធសាន់តាល់ ធ្លាប់មានវត្តមានយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុង Hazaribagh ។ អ្នកប្រាជ្ញអាណានិគម វរសេនីយ៍ឯក ដាល់តុន បានអះអាងថា នៅក្រុងឆៃ មានបន្ទាយមួយដែលធ្លាប់ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយរាជវង្សសាន់តាល់ ដែលត្រូវបានបង្ខំឱ្យភៀសខ្លួននៅពេលដែល ស្តេចស៊ុលតង់ដេលី បានឈ្លានពានទឹកដីនេះ។


សាសនា
[កែប្រែ]កុលសម្ព័ន្ធ សាន់តាល់បត្រូវបានផ្តល់ឋានៈជា កុលសម្ព័ន្ធកំណត់ពេល នៅក្នុងរដ្ឋចំនួនប្រាំគឺ Bihar, West Bengal, Jharkhand, Odisha និង Tripura ដែលពួកគេមានប្រជាជនសរុបចំនួន ៦,៥៧០,៨០៧ នាក់យោងតាម ជំរឿនឆ្នាំ ២០១១ របស់ប្រទេសឥណ្ឌា ។ ក្នុងចំណោមប្រជាជននេះ ៦៣.១៥% ត្រូវបានរាយការណ៍ថាជា អ្នកកាន់សាសនាហិណ្ឌូ ២៣% ជា សាណា ៧.២៨% ជា សារីធម្ម (ទាំងអស់នៅរដ្ឋបេងហ្គាល់ខាងលិច) និង ៥.៤៦% ជា គ្រិស្តសាសនា ។ ទំនាក់ទំនងសាសនាតូចៗផ្សេងទៀតរួមមាន Bidin (27,602), Muslim (13,014), Santal (4,771), Sumra Sandhi (2,059), Sarvdharm (1,625), ពុទ្ធសាសនា (1,121), Adi Bassi (1,100), Sikh (987), Kharwar (3852), Sant (3852), Sant (3852), Achinthar (273), Sarin (185), Marangboro (167), Saranath (157), Seran (125), Adi (84), និង Alchichi (78) ។ លើសពីនេះ ១០២ នាក់ជា <i id="mwAqM">អ្នកមិនជឿព្រះ</i> ៣៣១ នាក់ជាអ្នកជឿលើ សាសនាកុលសម្ព័ន្ធ ១,១២៣ នាក់បានដើរតាមសាសនាដែលមិនបានចាត់ថ្នាក់ផ្សេងទៀត និង ១៦,៩៧៤ នាក់មិនបានបញ្ជាក់ថាខ្លួនជាសាសនាអ្វីឡើយ។ [១៥] [១៦]
មនុស្សល្បីៗ
[កែប្រែ]មន្ត្រីរដ្ឋបាល
[កែប្រែ]- លោក GC Murmu ជា CAG ទី 14 នៃប្រទេសឥណ្ឌា និង ជាអនុអភិបាលរង ទីមួយនៃ រដ្ឋ Jammu និង Kashmir [១៧]
ការកម្សាន្ត
[កែប្រែ]- Rathin Kisku តារាចម្រៀង ប៊ូល ។ [១៨]
អ្នកប្រយុទ្ធដើម្បីសេរីភាព
[កែប្រែ]- Sidhu និង Kanhu Murmu មេដឹកនាំនៃ ការបះបោរ Santhal ។ [១៩]
អក្សរសាស្ត្រ
[កែប្រែ]- អ្នកនិពន្ធ Turia Chand Baskey
- Damayanti Beshra អ្នកនិពន្ធ [២០]
- អ្នកនិពន្ធ Shyam Sundar Besra
- រូបចាន់ ហាន់ស្តា អ្នកនិពន្ធ
- អារជុន ឆារ៉ាន ហេមប្រាម អ្នកនិពន្ធ
- Sarada Prasad Kisku អ្នកនិពន្ធមកពី Purulia
- ចូបា មួរមូ អ្នកនិពន្ធ
- Raghunath Murmu អ្នកបង្កើត អក្សរ Ol Chiki ។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Olguru ។
- Sadhu Ramchand Murmu កវី Santali ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា Kabiguru ។
- Hansda Sowvendra Shekhar អ្នកនិពន្ធ
- Kherwal Soren អ្នកនិពន្ធ និងអ្នកនយោបាយ
អ្នកនយោបាយ
[កែប្រែ]- ប៊ីរបាហា ហាន់ស្តា តារាសម្តែង និងជាអ្នកនយោបាយភាសាសាន់តាលី រដ្ឋមន្ត្រីព្រៃឈើ រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋបេងហ្គាល់ខាងលិច [២១]
- Mohan Charan Majhi នាយករដ្ឋមន្រ្ដី Odisha [២២]
- Babulal Marandi នាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយនៃ Jharkhand [២៣]
- លោក ឌ្រូប៉ាឌី មួរមូ (Droupadi Murmu ) ប្រធានាធិបតីទី១៥ នៃប្រទេសឥណ្ឌា អតីត អភិបាលរដ្ឋ ចាខាន់ (Jharkhand) អតីតរដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋ អូឌីសា (Odisha )។ [២៤] [២៥]
- លោក Khagen Murmu ជាអ្នកនយោបាយឥណ្ឌា និងជា សមាជិកសភា មកពី Maldaha Uttar (មណ្ឌល Lok Sabha) រដ្ឋ West Bengal។ [២៦]
- Salkhan Murmu សកម្មជននយោបាយសង្គមឥណ្ឌា អតីតសមាជិកសភាមកពី Mayurbhanj[ត្រូវការអំណះអំណាង]
- Uma Saren អ្នកនយោបាយ អតីតសមាជិកសភាមកពី Jhargram [២៧]
- លោក ហេម៉ាន់ សូរិន (Hemant Soren ) អភិបាលរដ្ឋ ចាខាន់ [២៨]
- លោក Shibu Soren អតីតអភិបាលរដ្ឋ Jharkhand និងជាស្ថាបនិកនៃ រដ្ឋ Jharkhand Mukti Morcha ។ លោកក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Disomguru ផងដែរ។ [២៨]
វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា
[កែប្រែ]- លោក Naresh Chandra Murmu ប្រធានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងជានាយក វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវវិស្វកម្មមេកានិចកណ្តាល ទីក្រុង Durgapur រដ្ឋ West Bengal ប្រទេសឥណ្ឌា។[ត្រូវការអំណះអំណាង]
កីឡា
[កែប្រែ]ឯកសារយោង
[កែប្រែ]- 1 2 3 4 "A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix". censusindia.gov.in. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Retrieved 18 November 2017.
- ↑ "C-16 Population By Mother Tongue".
- ↑ "A-11 Appendix: District wise scheduled tribe population (Appendix), Tripura - 2011".
- ↑ "Table 1.4 Ethnic Population by Group and Sex" (PDF) (in Bengali).
- ↑ "National Population and Housing Census 2011: Social Characteristics Tables" (PDF).
- 1 2 "ST-14 Scheduled Tribe Population By Religious Community - Jharkhand".
- ↑ Cavallaro, Francesco; Rahman, Tania. "The Santals of Bangladesh" (PDF). ntu.edu.sg. Nayang Technical University. Archived from the original (PDF) on 9 November 2016. Retrieved 17 November 2017.
- ↑ Sukumar Sen. "Itihas". p. 19.
- ↑ Census 1961, west bengal-district handbook, Midnapore. 1966. pp. 58. http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5131/1/22153_1961_MID.pdf.
- ↑ Encyclopaedia of Scheduled Tribes in Jharkhand. 2010. pp. 213. ល.ស.ប.អ. 9788178351216. https://books.google.com/books?id=W5dVaq4_cLoC&pg=PA213.
- ↑ Sidwell, Paul (2018). "Austroasiatic Studies: state of the art in 2018. Presentation at the Graduate Institute of Linguistics, National Tsing Hua University, Taiwan, 22 May 2018". Archived from the original on 22 May 2018.
- ↑ Rau, Felix (12 September 2019). "The Munda Maritime Hypothesis". Journal of the Southeast Asian Linguistics Society 12 (2): 35–57. ISSN 1836-6821.
- 1 2 Karua, Subhash Chandra (2006). "The Santals of Mayurbhanj — a Study on Their Original Homeland". Proceedings of the Indian History Congress 67: 592–599. ISSN 2249-1937.
- ↑ (ជាen) Bihar and Orissa District Gazetteers: Hazaribagh. 1917. pp. 54. http://www.indianculture.gov.in/gazettes/bihar-and-orissa-district-gazetteers-hazaribagh-0.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "ST-14". - ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "ST-14A". - ↑ Das, Anand ST (1 November 2019). "'A Tribal Boy Got a Big Opportunity': GC Murmu's Mother Elated over His Appointment as J&K's L-G". News18. https://www.news18.com/news/india/a-tribal-boy-got-a-big-opportunity-gc-murmus-mother-elated-on-his-appointment-as-jks-l-g-2370675.html.
- ↑ "Baul international" (ជាen). The Telegraph. 18 November 2007. https://www.telegraphindia.com/west-bengal/baul-international/cid/1006346.
- ↑ Sailendra Nath Sen (2010). An Advanced History of Modern India. p. 120. ល.ស.ប.អ. 9780230328853. https://books.google.com/books?id=bXWiACEwPR8C&pg=PA1876.
- ↑ "Damayanti Beshra". Ministry of Tribal Affairs of India. Archived from the original on 13 មករា 2026. Retrieved 4 May 2026.
- ↑ Das, Madhuparna (2 April 2016). "Santhali actress Birbaha Hansda to fight West Bengal polls". The Economic Times. https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/santhali-actress-birbaha-hansda-to-fight-west-bengal-polls/articleshow/51654930.cms?from=mdr.
- ↑ Barik, Satyasundar (11 June 2024). "Mohan Charan Majhi, BJP's vocal tribal leader who attends all village functions" (ជាen-IN). The Hindu. ល.ត.ម.អ. 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-bjps-vocal-tribal-leader-who-attends-all-village-functions/article68278157.ece.
- ↑ "जिस BJP को दिलाई थी करिश्माई जीत, बाबूलाल मरांडी का उसी से हुआ मोहभंग". aajtak.intoday. 1 April 2019. https://aajtak.intoday.in/story/babulal-marandi-jharkhand-lok-sabha-elections-2019-bjp-jharkhand-vikas-morcha-pm-narendra-modi-santhal-1-1072441.html.
- ↑ "Draupadi Murmu, to be the first president to be born after Independence". The Statesman. 21 July 2022. https://www.thestatesman.com/india/draupadi-murmu-first-president-india-born-independence-1503092340.html.
- ↑ "Draupadi Murmu: All you need to know about India's 15th President". TimesNow. 22 July 2022. https://www.timesnownews.com/mirror-now/in-focus/draupadi-murmu-all-you-need-to-know-about-indias-15th-president-article-93037434.
- ↑ "40 Years In CPM And Now A BJP MP, This Man Embodies Left's Demise" (ជាen). HuffPost India. 4 June 2019. https://www.huffingtonpost.in/entry/cpm-bjp-mamata-modi-west-bengal_in_5cf525b3e4b0e8085e3d7671.
- ↑ Seetharaman, G.; Balasubramanyam, K. R. (25 May 2014). "32 newly elected under-35 MPs & what they intend to do for their constituencies". The Economic Times. https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/32-newly-elected-under-35-mps-what-they-intend-to-do-for-their-constituencies/articleshow/35569860.cms.
- 1 2 "Shibu Soren". Encyclopædia Britannica. Retrieved 3 February 2020.
- ↑ "Purnima Hembram of Santhal tribe bags pentathlon gold for India at Asian indoor meet – Adivasi Resurgence". www.adivasiresurgence.com (in American English). 20 September 2017. Archived from the original on 21 September 2017. Retrieved 7 August 2022.
- ↑ রাফায়েল টুডু : গোলকিপার থেকে বিসিএলের শীর্ষ গোলদাতা! [Rafael Tudu: BCL top scorer from goalkeeper!]. OffsideBangladesh (in Bengali). 11 April 2024. Archived from the original on 12 April 2024. Retrieved 12 April 2024.
- ↑ "গ্রামের মেয়ে থেকে জাতীয় তারকা শান্তি মার্ডি" (ជាbn). Dhaka Mail. 19 July 2025. https://dhakamail.com/country/242050.
- Articles containing Bengali-language text
- Articles containing Santali-language text
- អត្ថបទទាំងអស់ជាមួយការថ្លែងគ្មានប្រភព
- អត្ថបទជាមួយការថ្លែងគ្មានប្រភពពីJuly 2024
- CS1 American English-language sources (en-us)
- CS1 uses Bengali-language script (bn)
- CS1 Bengali-language sources (bn)
- អត្ថបទជាមួយនឹងការពិពណ៌នាខ្លី