ប្រាសាទទីពីរ
| ព្រះវិហារទីពីរ ប្រាសាទហេរ៉ូដ | |
|---|---|
 គំរូនៃ ប្រាសាទស្ដេចហេរ៉ូដ (បំផុសគំនិតដោយការសរសេររបស់ Josephus) បានបង្ហាញនៅក្នុង គំរូ ទឹកដីបរិសុទ្ធ នៃក្រុងយេរូសាឡឹម នៅ សារមន្ទីរអ៊ីស្រាអែល | |
| សាសនា | |
| សាសនា | សាសនាយូដា |
| តំបន់ | ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល |
| អាទិទេព | យេហូវ៉ា |
| ថ្នាក់ដឹកនាំ | សម្ដេចសង្ឃនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល |
| ទីតាំង | |
| ទីតាំង | ប្រាសាទភ្នំ |
| ក្រុងរដ្ឋបាល | យេរូសាឡឹម |
| រដ្ឋ | យេហ៊ូដ មេឌីណា (ដំបូង) យូដា (last) |
| ប្រទេស | អាណាចក្រ Achaemenid (ដំបូង) ចក្រភពរ៉ូមe (ចុងក្រោយ) |
| ស្ថាបត្យកម្ម | |
| ស្ថាបនិក | សេរូបាបិល; កែលម្អឡើងវិញដោយ ស្ដេចហេរ៉ូដអស្ចារ្យ |
| បានបញ្ចប់ | ទំព័រគំរូ:ប្រហែល (ប្រភព) ទំព័រគំរូ:ប្រហែល (ហេរ៉ូដ) |
| ត្រូវបានបំផ្លាញចោល | 70 គ.ស (រ៉ូម៉ាំងឈ្នះ) |
| បច្ចេកទេស | |
| កម្ពស់ (អតិបរមា) | រ. 46 ម៉ែត្រs (151 ft) |
| សម្ភារៈសំណង់ | ថ្មកំបោរក្រុងយេរូសាឡឹម |
| កាលបរិច្ឆេទជីក | 1930, 1967, 1968, 1970–1978, 1996–1999, 2007 |
| បុរាណវិទូ | Charles Warren, Benjamin Mazar, Ronny Reich, Eli Shukron, Yaakov Billig |
| ទីតាំងបច្ចុប្បន្ន | Dome of the Rock |
| ការចូលប្រើជាសាធារណៈ | មានកំណត់; ឃើញ ការរឹតបន្តឹងការចូលប្រាសាទ |
ប្រាសាទទីពីរ
ការស្ថាបនាប្រាសាទទីពីរបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពី ការសញ្ជ័យរបស់ពែរ្សនៃបាប៊ីឡូន ; បុព្វការីនៃព្រះវិហារបរិសុទ្ធទីពីរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ប្រាសាទរបស់សាឡូម៉ូន ត្រូវបានបំផ្លាញរួមជាមួយ ព្រះរាជាណាចក្រយូដា ទាំងមូលដោយ ការឡោមព័ទ្ធក្រុងយេរូសាឡិមរបស់បាប៊ីឡូន ប្រហែលឆ្នាំ ៥៨៧ មុនគ.ស.។ [១] បន្ទាប់ពី ចក្រភព ណេ-បាប៊ីឡូន ត្រូវបានបញ្ចូលដោយ ចក្រភព Achaemenid ស្តេច ពែ្ស Cyrus the Great បានចេញនូវអ្វីដែលគេហៅថា Edict of Cyrus ដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង ព្រះគម្ពីរហេព្រើរ ថាបានអនុញ្ញាត និងលើកទឹកចិត្តដល់ ការវិលត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងស៊ីយ៉ូនវិញ ដែលជាព្រឹត្ដិការណ៍ព្រះគម្ពីរដែលក្នុងនោះ ជនជាតិយូដាបានត្រឡប់ទៅអតីតរាជាណាចក្រយូដាវិញ ដែលពួកពែរ្សទើបនឹងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញជាខេត្ត យូដា គ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង មេឌីណាតា ។ ការបញ្ចប់ព្រះវិហារបរិសុទ្ធទីពីរនៅសម័យស្តេចពែរ្ស ដារីយុស ទី 1 បានបង្ហាញពីរយៈពេលនៃក្តីសង្ឃឹមរបស់ជនជាតិយូដា និងការរស់ឡើងវិញខាងសាសនា។ យោងតាមប្រភពព្រះគម្ពីរ ប្រាសាទទីពីរដើមឡើយជាសំណង់តិចតួចដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្រោមអំណាចរបស់អភិបាលជនជាតិពែរ្សដែលតែងតាំងដោយ សេរូបាបិល ជាចៅរបស់ យេកូនាយ៉ា ជា ស្តេចចុងក្រោយនៃយូដា ។ [២]
នៅសតវត្សរ៍ទី ១មុនគ.ស. ប្រាសាទទីពីរត្រូវបានកែលម្អ និងពង្រីកនៅក្រោមរជ្ជកាលរបស់ ព្រះបាទហេរ៉ូដដ៏អស្ចារ្យ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាឈ្មោះជំនួសសម្រាប់រចនាសម្ព័ន្ធ។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្លាស់ប្តូររបស់ហេរ៉ូដបានបណ្តាលឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធ និងទីធ្លាធំ និងអស្ចារ្យ រួមទាំងអគារ និងអគារធំៗដែលបង្ហាញក្នុងគំរូទំនើប ដូចជា គំរូ ទឹកដីបរិសុទ្ធ នៃក្រុងយេរូសាឡឹម នៅក្នុង សារមន្ទីរអ៊ីស្រាអែល ។ ប្រាសាទភ្នំ ដែលជាកន្លែងទាំងប្រាសាទរបស់សាឡូម៉ូន និងប្រាសាទទីពីរឈរ ក៏ត្រូវបានពង្រីកយ៉ាងសំខាន់ផងដែរ ដែលមានទំហំទ្វេដង ដើម្បីក្លាយជាទីជម្រកសាសនាដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកបុរាណ។ [៣]
នៅឆ្នាំ ៧០ នៃគ.ស. នៅកម្រិតខ្ពស់នៃ សង្រ្គាមជ្វីហ្វ - រ៉ូម៉ាំងទីមួយ ប្រាសាទទីពីរត្រូវបានបំផ្លាញដោយ ការឡោមព័ទ្ធរបស់រ៉ូម៉ាំងក្រុងយេរូសាឡឹម [lower-alpha ១] ដែលជាចំណុចសម្គាល់ដ៏សំខាន់មួយ និងការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុង ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់សាសន៍យូដា ។ [៤] ការបាត់បង់ព្រះវិហារបរិសុទ្ធទីពីរបានជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍនៃ សាសនាគ្រឹស្តសាសនាយូដា ដែលនៅតែជាទម្រង់សំខាន់នៃការប្រតិបត្តិសាសនាជ្វីហ្វនៅទូទាំងពិភពលោក។
បុរាណវិទ្យានៃប្រាសាទ
[កែប្រែ]សិលាចារឹកព្រមានប្រាសាទ
[កែប្រែ]
នៅឆ្នាំ ១៨៧១ ថ្មដែលមានទំហំ 60 by 90 centiម៉ែត្រs (24 in × 35 in) និងឆ្លាក់ដោយ អក្សរ ក្រិច ត្រូវបានគេរកឃើញនៅជិតតុលាការនៅលើប្រាសាទភ្នំក្នុងក្រុងយេរូសាឡឹម ហើយកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយ Charles Simon Clermont-Ganneau ថាជា សិលាចារឹកប្រាសាទ ។ សិលាចារឹកបានគូសបញ្ជាក់ពីការហាមប្រាមនេះ បានពង្រីកដល់អ្នកដែលមិនមែនជាជនជាតិយូដា ដើម្បីបន្តដំណើរទៅហួសពី soreg បំបែកតុលាការសាសន៍ដទៃ និងតុលាការខាងក្នុង។ សិលាចារឹកអានជាប្រាំពីរជួរ៖ នៅឆ្នាំ ១៩៣៥ បំណែកនៃសិលាចារឹកព្រមានប្រាសាទស្រដៀងគ្នាមួយទៀតត្រូវបានរកឃើញ។ [៥]
ពាក្យ "ជនបរទេស" មានអត្ថន័យមិនច្បាស់លាស់។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះជឿថាវាសំដៅទៅលើជនរួមជាតិទាំងអស់ ដោយមិនគិតពីស្ថានភាពនៃភាពបរិសុទ្ធ ឬសាសនា។ អ្នកខ្លះទៀតប្រកែកថា វាសំដៅទៅលើសាសន៍ដទៃដែលមិនបានប្រែចិត្តចាប់តាំងពី ហេរ៉ូឌ បានសរសេរសិលាចារឹកនោះ។ ហេរ៉ូឌខ្លួនឯងជា ជនជាតិអ៊ីឌូមា (ឬជនជាតិអេដុម) ដែលបានប្រែចិត្តជឿ ហើយទំនងជាមិនរាប់បញ្ចូលខ្លួនគាត់ ឬកូនចៅរបស់គាត់ឡើយ។ [៦]
ទីកន្លែងនៃការត្រែ
[កែប្រែ]សិលាចារឹកបុរាណ មួយទៀត ដែលត្រូវបានរក្សាទុកដោយផ្នែកនៅលើថ្មដែលបានរកឃើញនៅខាងក្រោមជ្រុងភាគនិរតីនៃភ្នំហេរ៉ូឌៀន មានពាក្យថា "ទៅកាន់កន្លែងផ្លុំត្រែ"។ រូបរាងរបស់ថ្មបង្ហាញថាវាជាផ្នែកមួយនៃ parapet ហើយវាត្រូវបានបកស្រាយថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់កន្លែងនៅលើភ្នំដែលត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ Josephus "ជាកន្លែងដែលបូជាចារ្យម្នាក់ត្រូវឈរនិងផ្តល់ការជូនដំណឹងដោយសំឡេងត្រែនៅពេលរសៀល។ នៃវិធីសាស្រ្ត និងនៅល្ងាចបន្ទាប់នៃការបិទ រៀងរាល់ថ្ងៃ ទីប្រាំពីរ "ប្រហាក់ប្រហែលនឹងអ្វីដែល Talmud និយាយ។ [៧]
ជញ្ជាំងនិងខ្លោងទ្វារប្រាសាទ
[កែប្រែ]បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦៧ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទូបានរកឃើញថាជញ្ជាំងបានលាតសន្ធឹងជុំវិញប្រាសាទភ្នំហើយជាផ្នែកមួយនៃជញ្ជាំងទីក្រុងនៅជិត ច្រកទ្វារតោ ។ ដូច្នេះហើយ ផ្នែកដែលនៅសល់នៃ ប្រាសាទភ្នំ មិនត្រឹមតែជា ជញ្ជាំងខាងលិច ប៉ុណ្ណោះទេ។ បច្ចុប្បន្ននេះ Robinson's Arch (ដាក់ឈ្មោះតាម American Edward Robinson ) នៅតែជាការចាប់ផ្តើមនៃក្លោងទ្វារដែលលាតសន្ធឹងចន្លោះកំពូលនៃវេទិកា និងដីខ្ពស់ជាងឆ្ងាយ។ អ្នកទស្សនា និងអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាក៏បានចូលតាមច្រកទ្វារដែលនៅសេសសល់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះត្រូវបានដោតជាប់ ច្រកទ្វារនៅផ្នែកខាងត្បូង ដែលនាំឆ្លងកាត់ អាណានិគម ទៅកំពូលនៃវេទិកា។ ជញ្ជាំងភាគខាងត្បូង ត្រូវបានរចនាឡើងជាច្រកចូលដ៏ធំ។ [៨] ការជីកកកាយបុរាណវិទ្យាថ្មីៗនេះបានរកឃើញ mikvehs ជាច្រើន។ (ការងូតទឹកតាមពិធី) សម្រាប់ធ្វើពិធីបរិសុទ្ធរបស់អ្នកថ្វាយបង្គំ ហើយមានជណ្ដើរធំមួយ ដែលនាំទៅដល់ច្រកចូលមួយក្នុងចំណោមច្រកចូលដែលត្រូវបានរារាំង។ [៨]
រចនាសម្ព័ន្ធក្រោមដី
[កែប្រែ]នៅខាងក្នុងជញ្ជាំង វេទិកានេះត្រូវបានគាំទ្រដោយច្រកទ្វារជាច្រើន ដែលឥឡូវគេហៅថា ជណ្តើរសាឡូម៉ូន ដែលនៅតែមាន។ ការជួសជុលបច្ចុប្បន្នរបស់ពួកគេដោយ Waqf គឺមានភាពចម្រូងចម្រាសខ្លាំង។ [៩]
កន្លែងយកថ្ម
[កែប្រែ]នៅថ្ងៃទី ២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៧ លោក Yuval Baruch បុរាណវិទូ នៃ អាជ្ញាធរវត្ថុបុរាណរបស់អ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសពីការរកឃើញនៃបរិវេណកន្លែងយកថ្មដែលអាចផ្តល់ឱ្យស្តេចហេរ៉ូដនូវថ្មដើម្បីសាងសង់ប្រាសាទរបស់គាត់នៅលើ ប្រាសាទភ្នំ ។ កាក់ គ្រឿងស្មូន និងបង្គោលដែកដែលគេរកឃើញបានបញ្ជាក់ថាកាលបរិច្ឆេទនៃការជីកយករ៉ែគឺប្រហែលឆ្នាំ ១៩ មុនគ.ស.។ [ <span title="Please clarify the preceding statement or statements with a good explanation from a reliable source. (August 2021)">យ៉ាងម៉េច?</span> ] បុរាណវិទូ Ehud Netzer បានបញ្ជាក់ថា គ្រោងធំៗនៃការកាត់ថ្មនេះ គឺជាភស្តុតាងដែលបង្ហាញថា វាជាគម្រោងសាធារណៈដ៏ធំមួយ ដែលធ្វើការដោយទាសកររាប់រយនាក់។ [១០]
កម្រាលឥដ្ឋពីតុលាការ
[កែប្រែ]ការរកឃើញថ្មីៗបន្ថែមទៀតពី គម្រោង ប្រាសាទភ្នំ Sifting រួមមាន កម្រាលឥដ្ឋ ពីសម័យប្រាសាទទីពីរ។ [១១]
ការបកស្រាយថ្មម៉ាដាឡា
[កែប្រែ]ថ្ម Magdala ត្រូវបានគេគិតថាជាតំណាងនៃប្រាសាទទីពីរដែលបានឆ្លាក់មុនការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់វាក្នុងឆ្នាំ ៧០។ [១២]
វិហារសាសនាយូដាទីពីរ
[កែប្រែ]រយៈពេលរវាងការសាងសង់ព្រះវិហារបរិសុទ្ធទីពីរនៅឆ្នាំ ៥១៥ មុនគ.ស. និងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយពួករ៉ូមនៅឆ្នាំ ៧០ បានឃើញការចលាចលជាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការផ្លាស់ប្តូរសាសនាសំខាន់ៗដែលនឹងប៉ះពាល់ដល់ សាសនាអ័ប្រាហាំ ជាបន្តបន្ទាប់ភាគច្រើន។ ដើមកំណើតនៃ សិទ្ធិអំណាចនៃគម្ពីរ ភាពកណ្តាលនៃច្បាប់ និងសីលធម៌ក្នុងសាសនា នៃ សាលាប្រជុំ និង ការរំពឹងទុក apocalyptic សម្រាប់អនាគត ទាំងអស់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងសាសនា យូដា នៃសម័យកាលនេះ។
កំណត់ចំណាំ
[កែប្រែ]- ↑ Schiffman, Lawrence H. (2003). Understanding Second Temple and Rabbinic Judaism. New York: KTAV Publishing House. pp. 48–49. ល.ស.ប.អ. 978-0-88125-813-4. https://books.google.com/books?id=nQDkLzQimk8C&pg=PA48.
- ↑ Ezra 6:15,16 HE
- ↑ Feissel, Denis (23 December 2010). Corpus Inscriptionum Iudaeae/Palaestinae: Volume 1 1/1: Jerusalem, Part 1: 1-704. Hannah M. Cotton, Werner Eck, Marfa Heimbach, Benjamin Isaac, Alla Kushnir-Stein, Haggai Misgav. Berlin: De Gruyter. pp. 41. ល.ស.ប.អ. 978-3-11-174100-0. ម.ប.គ.ល. 840438627. https://www.worldcat.org/oclc/840438627.
- ↑ Karesh, Sara E. (2006). Encyclopedia of Judaism. Facts On File. ល.ស.ប.អ. 978-1-78785-171-9. ម.ប.គ.ល. 1162305378. http://worldcat.org/oclc/1162305378. "Until the modern period, the destruction of the Temple was the most cataclysmic moment in the history of the Jewish people. [...] The sage Yochanan ben Zakkai, with permission from Rome, set up the outpost of Yavneh to continue develop of Pharisaic, or rabbinic, Judaism."
- ↑ Zion, Ilan Ben. "Ancient Temple Mount 'warning' stone is 'closest thing we have to the Temple'". The Times of Israel. Archived from the original on 2023-08-30. Retrieved 2022-10-16.
- ↑ Contesting Conversion: Genealogy, Circumcision, and Identity in Ancient Judaism and Christianity. 2011. pp. 87–110. ល.ស.ប.អ. 9780199914456. https://academic.oup.com/book/5287/chapter/148016316?login=true#273599969.
- ↑ "'To the place of trumpeting …,' Hebrew inscription on a parapet from the Temple Mount". Jerusalem: The Israel Museum. Archived from the original on 30 August 2023. Retrieved 24 July 2020.
- 1 2 The Complete Guide to the Temple Mount Excavations. Jerusalem. 2002. pp. 55–57. ល.ស.ប.អ. 978-965-90299-1-4.
- ↑ "Debris removed from Temple Mount sparks controversy". The Jerusalem Post | Jpost.com. https://www.jpost.com/national-news/debris-removed-from-temple-mount-sparks-controversy.
- ↑ Gaffney, Sean (2007-09-24). "Herod's Temple quarry found". USA Today.com. Archived from the original on 2010-08-09. Retrieved 2013-08-31.
- ↑ "Second Temple Flooring restored". Haaretz. https://www.haaretz.com/archaeology/MAGAZINE-second-temple-courtyard-flooring-restored-1.5437343.
- ↑ Kershner, Isabel (8 December 2015). "A Carved Stone Block Upends Assumptions About Ancient Judaism". The New York Times. https://www.nytimes.com/2015/12/09/world/middleeast/magdala-stone-israel-judaism.html.
- ↑ Based on regnal years of Darius I, brought down in Richard Parker & Waldo Dubberstein's Babylonian Chronology, 626 B.C.–A.D. 75, Brown University Press: Providence 1956, p. 30. However, Jewish tradition holds that the Second Temple stood for only 420 years, i.e. from 352 BCE – 68 CE. See: Hadad, David (2005) (ជាhe). Sefer Maʻaśe avot (4 រ.រ.). Beer Sheba: Kodesh Books. p. 364. ម.ប.គ.ល. 74311775. (with endorsements by Rabbi Ovadia Yosef, Rabbi Shlomo Amar, and Rabbi Yona Metzger); Sar-Shalom, Rahamim (1984) (ជាhe). She'harim La'Luah Ha'ivry (Gates to the Hebrew Calendar). Tel-Aviv. p. 161 (Comparative chronological dates). ម.ប.គ.ល. 854906532.; Maimonides (1974) (ជាhe). Sefer Mishneh Torah - HaYad Ha-Chazakah (Maimonides' Code of Jewish Law). 4. Jerusalem: Pe'er HaTorah. pp. 184–185 [92b–93a] (Hil. Shmitta ve-yovel 10:2–4). ម.ប.គ.ល. 122758200. "According to this calculation, this year which is one-thousand, one-hundred and seven years following the destruction, which year in the Seleucid era counting is [today] the 1,487th year (corresponding with Tishri 1175–Elul 1176 CE), being the year 4,936 anno mundi, it is a Seventh Year [of the seven-year cycle], and it is the 21st year of the Jubilee" (END QUOTE). = the destruction occurring in the lunar month of Av, two months preceding the New Year of 3,829 anno mundi."
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.