ពញាអភ័យភូបេគ្រ (ប៉ែន)
พระยาอภัยภูเบศร (แบน) | |
|---|---|
| អភិបាលខេត្តបាត់ដំបង- សៀមរាប | |
| ក្នុងការិយាល័យ ១៨១០–១៨១៤ | |
| ព្រះមហាក្សត្រ | ស្ដេចរាមាទី២ |
| មុន | ចៅហ្វាបែន |
| បន្ទាប់ | ចៅពញាភូបេគ្រ(រស់) |
| ព័ត៌មានលម្អិតផ្ទាល់ខ្លួន | |
| កើត | ប៉ែន |
| ស្លាប់ | ១៨១៤ |
| កូន | ៩ នាក់ |
ប្រាយ៉ាអៃភូបេត (ប៊ែន) ពីមុនហៅថា បែន ជាអភិបាលក្រុង បាត់ដំបង និង សៀមរាប ក្នុង រជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី២ ពីឆ្នាំ ១៨១០ ដល់ ១៨១៤។
នៅពេលដែល ចៅហ្វាបែន ស្លាប់ នៅបាងកកបានពិចារណាតែងតាំង ប៉ែន ជាចៅពញាអភ័យភូបេគ្រ ជាអភិបាលក្រុងបាត់ដំបង- សៀមរាប។ តួនាទី និងសកម្មភាពសំខាន់ៗរបស់លោកគឺនៅពេលដែលការបះបោររបស់ខ្មែរផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩១០។ ប៉ែនបានប្រមូលផ្តុំទាហាន សាងសង់កំផែង ធ្វើកំពែង ហើយបានស្នើសុំកងទ័ពពីនគររាជសីមា និងចន្ទបុរី ឱ្យរៀបចំទ័ពទៅជួយ និងឈរជើងនៅបាត់ដំបង។ នៅពេលដែល ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា បានដឹងអំពីការរៀបចំនៅបាត់ដំបង លោកបានប្រើអំណាចរបស់យួនដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូល ប៉ែន ឱ្យចូលរួមជាមួយបក្សរបស់គាត់ ហើយមិនផ្តល់ជំនួយដល់ភាគីថៃ។ ទោះជាយ៉ាងណាប៉ែន មិនបានបង្វែរចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ។ [១]
ប៉ែនក៏បានបញ្ចប់បញ្ហាដែលនាំឲ្យមានជម្លោះជាមួយវៀតណាម ដោយប្រគល់ ណាក់ធី ដែលជាភរិយា និងម្តាយក្មេករបស់លោក ទៅថ្វាយព្រះបាទនរាយណ៍រាជា។ ការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យគ្រួសារសម្ដេចក្រុមព្រះខ្មែរនៅខេត្តបាត់ដំបងមានស្ថិរភាព។ ពួកគេជាច្រើនបានធ្វើចំណាកស្រុកជាមួយណាក់ធី ដែលធ្វើឲ្យយួន និងខ្មែរមិនអាចស្វែងរកហេតុផលដើម្បីវាយខេត្តបាត់ដំបងបាន។
នៅឆ្នាំ១៨១២ អភិបាលខេត្តបាត់ដំបងបានដើរតួនាទីការពារក្រុងព្រំដែនថៃ ដោយវាយតទល់នឹងកងទ័ពខ្មែររបស់ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា មុនពេលទៅដល់ទីក្រុងបាងកក។ លោកគ្រប់គ្រងបាត់ដំបងបាន៥ឆ្នាំរហូតដល់ទ្រង់ស្លាប់នៅឆ្នាំ១៨២៤ [២]
កូនប្រុសស្រី
[កែប្រែ]លោក មានកូន ៩ នាក់ដូចខាងក្រោម៖
- ព្រះវិសេសុន្ធ (ទៀង)
- ព្រះភគឌីបូរក្ស (ស្រី)
- ព្រះពញា ត្រៃភព (អុង) ជាកូនចិញ្ចឹម
- ហ្លួងអាសាប្រាថេត
- លោកខ្លា
- ស្ត្រីល្អ
- អាំដាង ផាន
- អ្នកស្រី ម៉ុក
- ស្ត្រីបុរស
យោង
[កែប្រែ]- ↑ ระยับศรี กาญจนะวงศ์. "บทบาทของเจ้าเมืองพระตะบองในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์พ.ศ. 2337-2449" (PDF). มหาวิทยาลัยศิลปากร. p. 110–113.
- ↑ ไกรฤกษ์ นานา. "สยามรัฐท่ามกลางจักวรรดินิยม". p. 61.