ពេត្រា

ពេត្រា
Native name 𐢛𐢚𐢓𐢈
អាដ ដេយ៍ (អារាម) សាលមហោស្រពពេត្រា អាល់-ខាសណេ (រតនាគារ) កាស្សេ អាល់-ប៊ីន ប្រាសាទ ចេតិយក្អម មហាប្រាសាទ
ទីតាំង	ខេត្តម៉ាអាន, ហ្ស៊កដានី
កូអរដោនេ	30°19′43″N 35°26′31″E
តំបន់	264 km2 (102 sq mi)
ការកាត់បន្ថយ	810 m (2,657 ft)
កសាង	ប្រហែលជាដើមសតវត្សរ៍ទី ៥ មុនគ.ស.
អ្នកទស្សនា	១,១៣៥,៣០០ នាក់ (in ២០១៩)
ស្ថាប័នគ្រប់គ្រង	អាជ្ញាធរតំបន់ពេត្រា

ពេត្រា ដើមឡើយត្រូវបានគេស្គាល់ដោយប្រជាជនរបស់ខ្លួនថា រ៉ាក់មូ គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជាទីតាំងបុរាណវិទ្យានៅភាគខាងត្បូងប្រទេសហ្ស៊កដានី។ ល្បីល្បាញដោយសារស្ថាបត្យកម្មដាប់លើថ្ម និងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក ពេត្រាក៏ត្រូវបានគេហៅថា "ក្រុងផ្កាកុលាប" ដោយសារតែពណ៌នៃថ្មភក់ដែលវាត្រូវបានដាប់។ ទីក្រុងនេះគឺជាអច្ឆរិយៈថ្មីទាំង៧ របស់ពិភពលោក និងជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។

តំបន់ជុំវិញក្រុងពេត្រា ត្រូវបានមនុស្សរស់នៅតាំងពីឆ្នាំ ៧០០០ មុនគ.ស ហើយត្រូវបានតាំងទីលំនៅដោយពួកណាបាតៀនស៍ ដែលជាជនជាតិអារ៉ាប់ ដែលពនេចរ នៅក្នុងសតវត្សទី៤ មុនគ.ស។ ក្រោយមក ពេត្រាបានក្លាយជារាជធានីនៃនគរណាបាតៀនស៍ នៅក្នុងសតវត្សទី២ មុនគ.ស។ ពួកណាបាតៀនស៍បានវិនិយោគលើទីតាំងជិតរបស់ពេត្រាទៅនឹងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងក្រអូប ដោយបង្កើតវាជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ដ៏សំខាន់ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេទទួលបានប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើន។ ពួកណាបាតៀនស៍អាចរស់រានមានជីវិតពីវាលខ្សាច់បាន ដោយសារតែ ការប្រមូលទឹកភ្លៀង ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និង ការធ្វើស្រែចម្ការនៅវាលខ្សាច់ ។

ទីក្រុងពេត្រាបានរីកចម្រើននៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ.ស នៅពេលដែលរចនាសម្ព័ន្ធអាល់ ខាសណេរបស់វា ដែលអាចជាផ្នូររបស់ស្តេចណាបាតៀនស៍ អារីតាសទី៦ ត្រូវបានសាងសង់ ហើយចំនួនប្រជាជនរបស់ក្រុងបានកើនឡើងដល់កម្រិតប្រហែល ២០,០០០ នាក់។ ទីក្រុងណាបាតៀនស៍បានធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃរបស់រ៉ូមនៅឆ្នាំ ១០៦ នៃគ.ស ដែលបានបញ្ចូល និងប្តូរឈ្មោះវាថា អារ៉ាប៊ី ពេត្រាអា ។ សារៈសំខាន់របស់ទីក្រុងពេត្រាបានធ្លាក់ចុះ នៅពេលដែលផ្លូវពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្របានលេចចេញឡើង ហើយបន្ទាប់ពីការរញ្ជួយដីនៅឆ្នាំ៣៦៣ បានបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើន។ នៅក្នុង សម័យប៊ីហ្សីនទីន ព្រះវិហារគ្រិស្តសាសនាជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់ ប៉ុន្តែទីក្រុងនេះបានបន្តធ្លាក់ចុះ ហើយនៅដើមសម័យអ៊ីស្លាម វាត្រូវបានគេបោះបង់ចោលលើកលែងតែអ្នកពនេចរមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះ។ វានៅតែមិនស្គាល់ចំពោះពិភពលោកខាងលិចរហូតដល់ឆ្នាំ ១៨១២ នៅពេលដែលអ្នកធ្វើដំណើរជនជាតិស្វីស យ៉ូហាន លុដវីគ ប៊ើកហាដ បានរកឃើញវាឡើងវិញ។

អង្គការយូណេស្កូបានពិពណ៌នាទីក្រុងពេត្រាថាជា "សម្បត្តិវប្បធម៌ដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយរបស់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់មនុស្សជាតិ"។ ទីក្រុងពេត្រាគឺជានិមិត្តរូបនៃប្រទេសហ្ស៊កដានី ក៏ដូចជាជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុតរបស់ប្រទេសហ្ស៊កដានី។ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរឈានដល់ជិតមួយលាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។