ភាសាទីបេ
| ភាសាទីបេ | |
|---|---|
| ក្រុមទីបេ ព្រះពុទ្ធសាសនាកណ្តាល | |
| ក្រុមជនជាតិ | ជនជាតិទីបេ និងជនជាតិដែលនិយាយភាសាទីបេដទៃទៀត |
| របាយភូមិសាស្ត្រ | ចិន (តំបន់ស្វយ័តទីបេ, ឈីងហៃ, Sichuan, កាន់ស៊ូ, យូណាន); ឥណ្ឌា (ឡាដាខ, ស៊ិកគិម, ឧត្តរាខណ្ឌ, ហិមាចលប្រទេស, អរុណាចលប្រទេស, អាសាម); ប៉ាគីស្ថាន (ហ្គីលហ្គីត-បាល់ទីស្ថាន); នេប៉ាល់; ប៊ូតាន; មីយ៉ាន់ម៉ា (រដ្ឋកាឈិន) |
| អ្នកនិយាយ | [១] |
| ចំនាត់ថ្នាក់ភាសា | ចិន-ទីបេ
|
ទម្រង់ដើម | |
| បំនែងចែករង | |
ការបែងចែកតំបន់វប្បធម៌ទីបេ | |
ភាសាទីបេ គឺជាផ្នែកមួយនៃភាសាទីបេ-ភូមា ដែលស្ថិតនៅក្នុងអម្បូរភាសាចិន-ទីបេ។ ដោយចុះមកពីភាសាទីបេបុរាណ មានភាសាទីបេចំនួន ៥០ ដែលត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ ដែលបែកចេញជាគ្រាមភាសាជាង ២០០ ដែលអាចត្រូវបានដាក់ជាក្រុមជាប្រាំបីគ្រាមភាសាបន្តបន្ទាប់គ្នា។[២] ភាសាទីបេទាំងនេះត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងតំបន់ខ្លះនៃប្រទេសចិន ប៉ាគីស្ថាន នេប៉ាល់ ប៊ូតាន ឥណ្ឌា និងមីយ៉ាន់ម៉ា។[៣] ភាសាទីបេប្រពៃណីគឺជាភាសាអក្សរសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ជាពិសេសសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់វានៅក្នុងគម្ពីរ និងអក្សរសិល្ប៍ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ។
ភាសាទីបេត្រូវបាននិយាយដោយមនុស្សប្រហែល ៦ លាននាក់ ដែលមិនមែនទាំងអស់សុទ្ធតែជា ជនជាតិទីបេ ទេ។ [១] ជាមួយនឹងការរីករាលដាលនៃព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេទូទាំងពិភពលោក ភាសាទីបេក៏បានរីករាលដាលទៅកាន់ពិភពលោកខាងលិចផងដែរ ហើយអាចរកបាននៅក្នុង ការបោះពុម្ពផ្សាយ និងសម្ភារៈព្រះធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាច្រើន ខណៈដែលសិស្សលោកខាងលិចក៏រៀនភាសានេះសម្រាប់ការបកប្រែអត្ថបទទីបេផងដែរ។ ក្រៅពីទីក្រុងឡាសា ភាសាទីបេ ត្រូវបាននិយាយដោយជនជាតិទីបេនិរទេសខ្លួនប្រមាណ ២០០,០០០ នាក់ ដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅពីទីបេទៅកាន់ ប្រទេសឥណ្ឌា នេប៉ាល់ និងប្រទេសដទៃទៀត។ ទីបេក៏ត្រូវបាននិយាយដោយក្រុមជនជាតិភាគតិចនៅ ទីបេ ដែលរស់នៅជិតជនជាតិទីបេអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅតែរក្សាបាននូវភាសា និងវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។
ទោះបីជាជនជាតិឈៀងនៃខាម ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដោយ ប្រទេសចិន ថាជាជនជាតិ ទីបេ ក៏ដោយ ភាសាឈៀង មិនមែនជាភាសាទីបេទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញបង្កើតបានជាសាខាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេនៃ អម្បូរភាសាទីបេ-ភូមា ។
ភាសាទីបេបុរាណ មិនមែនជាភាសាដែលមានសូរទេ ប៉ុន្តែភាសាជាច្រើនប្រភេទដូចជា ភាសាទីបេកណ្តាល និង ភាសាខាំ បានបង្កើតកម្រិតសំនៀង។ អាំដូ និង ឡាដាឃី-បាល់ទី គ្មានសម្លេងអ្វីទាំងអស់។ រូបសាស្ត្រ ទីបេជាទូទៅអាចត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា ការស្អិតរមួត ។
ឯកសារយោង
[កែប្រែ]- 1 2 Trans-Himalayan Linguistics: Historical and Descriptive Linguistics of the Himalayan Area. 2014. pp. 103–129. ល.ស.ប.អ. 978-3-11-031074-0. (preprint)
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Tournadre2014". - ↑ Tournadre & Suzuki 2023.