មួក (ព្រះមាលា)

មួក- សម្រាប់ព្រះករុណាទ្រង់ ហៅ ជារាជស៍ព្ទថា “ព្រះមាលា» ។ នៅមានព្រះមាលាមួយយ៉ាង ដែលសម្រាប់ទ្រង់គង់ពេលគង់ ព្រះទីនាំងគជេន្ទ្រ ក្នុងឧកាសបារាជាភិសេក ឬសម្រាប់ទ្រង់ក្នុងពេលដែលស្តេចគង់ព្រះទីនាំងគជេន្ទ្រជ័យទៅធ្វើសឹក ហៅថា “ព្រះមាលាទ្រង់ប្រពាត” តែព្រះមាលាសម្រាប់ទ្រង់ពាក់ចេញច្បាំងក្នុងសម័យបុរាណ ជាមានបែបយ៉ាងណា ខនេះលំបាកនឹងព្យាករឲ្យច្បាស់លាស់ សង្កេត មើលរូបក្បួនទ័ពដែលធ្លាក់ទុកនៅជញ្ជាំងប្រាសាទបាយ័ន ទាំងនាយទាំង ពលមានតែក្បាលទទេៗ ឥតប្រើមួកសោះ, មើលរូបកងទ័ពព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែលធ្លាក់ទុកនៅប្រាសាទនគរវត្ត ឃើញមានប្រើមួកទាំង នាយទាំងពល មួកនោះស្របាលនឹងមួកប្រពាត តែកំពូលធ្វើជារូបក្បាល សត្វបក្សីផ្សេងៗ ដោយន័យនេះគួរឲ្យសន្និដ្ឋានថា មួកទើបមាននិយមប្រើ ច្រើន ពីត្រឹមរជ្ជកាលព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ មក ។ តែមួកដែលប្រើក្នុង រជ្ជកាលនោះ ក៏សាបសូន្យអស់មិនមានប្រាកដ មកដល់សម័យនេះ ។

ប្រមាណ តាំងពីសម័យលង្វែកមក ឃើញមានមួកប្រើ ១ យ៉ាង ដែលហៅថា មួកប្រពាត ទ្រង់ទ្រាយក៏ប្របាល នឹងមួកដែលប្រើក្នុង រជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ប្លែកតែកំពូល ធ្វើស្រួច មិនធ្វើរូបក្បាល សត្វដូចមុនទេ មួកប្រពាតនេះ ទំនងជាក្លាយមកពីមួកកំពូលរូបបក្សីនោះ

ព្រះមាលាទ្រង់ប្រពាតនេះ៖ មានលក្ខណៈ រាងមូល កំពូលមាស តួព្រះមាលា ពាសដោយសំពត់ឆាតយ៉ាងល្អ សម្បូរមាស ហើយធ្វើជា ក្រឡាសសង្រែក ៨ ទៅតាមទិសទាំង ៨; ក្រឡាសង្រែកនោះធ្វើកពីមាស នៅសង្រែកទាំង ៨ នោះ មានរូបទេវតាប្រចាំទិសទាំង ៨ គង់លើក្បាល រាហូជាតំណាងបល្ល័ង្កផង ។ នៅរំភាយពីខាងក្រោយ មានរូបព្រះវិស្ណុ កាន់អាវុធទ្រង់ឈរលើស្មាគ្រុឌ ។