ម៉ូសេ
នៅក្នុង សាសនាអ័ប្រាហាំ ម៉ូសេ [lower-alpha ១] គឺជា ហោរា ជនជាតិហេព្រើរ ដែលបានដឹកនាំ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ចេញពីទាសភាពនៅក្នុង និក្ខមនំ ពី អេស៊ីប ។ [lower-alpha ២] គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាព្យាការីដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងសាសនាយូដា និង សាសនាសាម៉ារី ហើយជា ព្យាការីដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្ត សាសនាឥស្លាម ជំនឿ បាហៃ និង សាសនាអប្រាហាំដទៃទៀត ។ យោងទៅតាមបទ គម្ពីរអ័ប្រាហាំ ព្រះ បានកំណត់ ច្បាប់ម៉ូសេ ដល់ម៉ូសេ ដែលគាត់ បានសរសេរចុះ ហើយដែលបង្កើតជាផ្នែកនៃ តូរ៉ា ។
យោងទៅតាម សៀវភៅនិក្ខមនំ លោកម៉ូសេបានកើតនៅក្នុងសម័យមួយដែលរាស្ដ្ររបស់គាត់ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ដែលជាជនជាតិភាគតិច ទាសករ កំពុងកើនឡើងនៅក្នុងចំនួនប្រជាជន។ ដូច្នេះ ផារ៉ោនអេស៊ីប មានការព្រួយបារម្ភថា ពួកគេអាចចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយសត្រូវរបស់ អេហ្ស៊ីប ។ នៅពេលដែលស្តេចផារ៉ោនបានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់ក្មេងប្រុសជនជាតិហេប្រឺដែលទើបនឹងកើតទាំងអស់ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល ម្តាយរបស់ម៉ូសេឈ្មោះ យ៉ូឆេបិត បានលាក់គាត់ដោយសម្ងាត់នៅក្នុង គុម្ពោត តាម ដងទន្លេនីល ។ បុត្រីរបស់ផារ៉ោន បានរកឃើញទារកនៅទីនោះ ហើយយកគាត់មក ចិញ្ចឹម ។ ដូច្នេះ គាត់ធំឡើងជាមួយនឹងរាជវង្សអេហ្ស៊ីប។ បន្ទាប់ពីសម្លាប់ម្ចាស់ទាសករជនជាតិអេស៊ីបដែលកំពុងវាយជនជាតិហេព្រើរ លោកម៉ូសេបានរត់ឆ្លងកាត់ សមុទ្រក្រហម ទៅ ស្រុកម៉ាឌាន ជាកន្លែងដែលលោកបានជួបនឹង ទេវតារបស់ព្រះអម្ចាស់ ដោយនិយាយទៅកាន់គាត់ពីក្នុង គុម្ពោតដែលឆេះ លើ ភ្នំ ហោរែប ។
ព្រះ បានបញ្ជូនម៉ូសេត្រឡប់ទៅស្រុកអេស៊ីបវិញ ដើម្បីទាមទារឲ្យដោះលែងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលពីទាសភាព។ ម៉ូសេបាននិយាយថា គាត់មិនអាចនិយាយបានល្អ [៥] ដូច្នេះព្រះបានអនុញ្ញាតឲ្យ អើរ៉ុន ជាបងប្រុសរបស់គាត់ [៦] ធ្វើជាអ្នកនាំពាក្យរបស់គាត់។ បន្ទាប់ពី គ្រោះកាចទាំងដប់នោះ លោកម៉ូសេបានដឹកនាំ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ចេញពីស្រុកអេស៊ីប ហើយ ឆ្លងកាត់សមុទ្រក្រហម បន្ទាប់មកពួកគេឈរនៅ ភ្នំស៊ីណៃ ជាកន្លែងដែលលោកម៉ូសេបានទទួល បញ្ញត្តិដប់ប្រការ ។ បន្ទាប់ពីបានវង្វេងនៅវាលរហោស្ថានអស់៤០ឆ្នាំ លោកម៉ូសេបានស្លាប់នៅលើ ភ្នំនេបូ ក្នុងអាយុ១២០ឆ្នាំ ដោយឃើញ ដែនដីសន្យា ។ [៧]
អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនមើលឃើញថា ម៉ូសេក្នុងគម្ពីរប៊ីបជាតួអង្គ រឿងព្រេងនិទាន ខណៈពេលដែលរក្សាបាននូវលទ្ធភាពដែលថា ម៉ូសេ ឬរូបដូចលោកម៉ូសេមាននៅសតវត្សទី ១៣ មុនគ.ស។ [៨] [៩] [១០] [១១] [១២] Rabbinic Judaism បានគណនាអាយុកាលរបស់ម៉ូសេដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៣៩១–១២៧១ មុនគ.ស. Jerome បានស្នើ ១៥៩២ មុនគ.ស. ហើយ James Ussher បានស្នើ ១៥៧១ មុនគ.ស. ជាឆ្នាំកំណើតរបស់គាត់។ [lower-alpha ៣] ជារឿយៗ ម៉ូសេត្រូវបានសម្តែងក្នុងសិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ តន្ត្រី និងភាពយន្ត ហើយគាត់គឺជាកម្មវត្ថុនៃការងារនៅអគាររដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។
- ↑ /ˈmoʊzᵻz,_ʔzᵻs/; ទំព័រគំរូ:Langx; also known as Moshe or Moshe Rabbeinu (Mishnaic Hebrew: מֹשֶׁה רַבֵּינוּ, ទំព័រគំរូ:Lit); ទំព័រគំរូ:Langx; ទំព័រគំរូ:Langx; ទំព័រគំរូ:Langx
- ↑ Descriptions of Moses in various encyclopedias:
- ↑ Saint Augustine records the names of the kings when Moses was born in the City of God:
Orthopolis reigned as the 12th King of Sicyon for 63 years, from 1596 to 1533 BCE; and Criasus reigned as the 5th King of Argos for 54 years, from 1637 to 1583 BCE.[១៤]When Saphrus reigned as the fourteenth king of Assyria, and Orthopolis as the twelfth of Sicyon, and Criasus as the fifth of Argos, Moses was born in Egypt,...—[១៣]
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.
- ↑ ទំព័រគំរូ:Cite EBO
- ↑ "Moses". The Oxford Dictionary of Islam (in អង់គ្លេស) (1 ed.). Oxford University Press. 2003-01-01. doi:10.1093/acref/9780195125580.001.0001. ISBN 978-0-19-512558-0.
- ↑ ទំព័រគំរូ:Cite EJ
- ↑ Hayes, John H. (1993). "Moses". In Metzger, Bruce M.; Coogan, Michael D. (eds.). The Oxford Companion to the Bible (in អង់គ្លេស). Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780195046458.001.0001. ISBN 978-0-19-504645-8. Retrieved 2024-11-23.
- ↑ Exodus 4:10 HE
- ↑ Exodus 7:7 HE
- ↑ (December 2018)"Moses died and the people moved on: A hidden narrative in Deuteronomy". Journal for the Study of the Old Testament 43 (2): 191–204. ISSN 1476-6728. DOI:10.1177/0309089217711030.
- ↑ Nigosian, S. A. (1993). "Moses as They Saw Him". Vetus Testamentum 43 (3): 339–350. ISSN 0042-4935. DOI:10.1163/156853393X00160.
- ↑ What Did the Biblical Writers Know and When Did They Know It?: What Archeology Can Tell Us About the Reality of Ancient Israel. 2001. p. 99. ល.ស.ប.អ. 978-0-8028-2126-3. https://books.google.com/books?id=6-VxwC5rQtwC&pg=PA99. "A Moses-like figure may have existed somewhere in southern Transjordan in the mid-late 13th century s.c., where many scholars think the biblical traditions concerning the god Yahweh arose."
- ↑ Moses. 5 July 2023.
- ↑ "Moses". Oxford Biblical Studies Online. Archived from the original on 2022-04-24. Retrieved 2025-04-05.
- ↑ Illuminating Moses: A History of Reception from Exodus to the Renaissance. 25 November 2013. pp. 21, 24. ល.ស.ប.អ. 978-90-04-25854-9. https://books.google.com/books?id=bXZfAgAAQBAJ&pg=PA21. "Van Seters concluded, 'The quest for the historical Moses is a futile exercise. He now belongs only to legend.' ... "None of this means that there is not a historical Moses and that the tales do not include historical information. But in the Pentateuch, history has become memorial. Memorial revises history, reifies memory, and makes myth out of history."
- ↑ St Augustine. The City of God. Book XVIII. Chapter 8 – Who Were Kings When Moses Was Born, And What Gods Began To Be Worshipped Then.
- ↑ Hoeh, Herman L. (1967), Compendium of World History, 1, The Faculty of the Ambassador College, Graduate School of Theology, 1962, http://cgca.net/coglinks/wcglit/hh_cmpndm1.txt