រូងភ្នំ ឥសីខៅងូ
រូងភ្នំឥសីខៅងូ (ถ้ำฤๅษีเขางู) គឺជារូងភ្នំមួយដែលមានទីតាំងនៅខាងមុខតំបន់នៅជើងភ្នំ សួនសាធារណៈ ខៅងូ ឃុំកោះផ្ល័បផ្លា ស្រុក មឿងរាជបុរី ខេត្ត រាជបុរី
រូបចម្លាក់
[កែប្រែ]នៅក្នុងល្អាងនេះ គេបានរកឃើញរូបព្រះពុទ្ធបដិមាពីរ ឬព្រះពុទ្ធបដិមាដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងល្អាងនោះ ហើយរូបទី១កំពុងអង្គុយសម្យុងជើង (Palamappadāsana) ព្រះហស្ថស្តាំទ្រង់គង់ក្នុងព្រះហស្តនៃព្រះធម៌ (វិតកមុទ្រា) ដៃឆ្វេងដាក់លើភ្លៅ។ ឥរិយាបទដែលទ្រង់គង់គឺស្រដៀងនឹងព្រះពុទ្ធអង្គសំខាន់នៃព្រះឧបោសថនៃវត្តព្រះបឋមចេតិយ ដែលមកពីវត្តនាព្រះមេរុ ខេត្តនគរបឋម។
តាមលក្ខណៈបែបនេះ វាជាបញ្ហាមួយដែលអ្នកសិក្សាបានបកស្រាយជាច្រើនយ៉ាងដូចជា៖
សាស្ត្រាចារ្យរង លោកបណ្ឌិត ផាស៊ុក អ៊ីនថារ៉ាវុធ ព្រឹទ្ធបុរសនៃមហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យសិល្បករសាកលវិទ្យាល័យ បង្ហាញក្នុងសៀវភៅ ទ្វាវតី៖ ការសិក្សាវិភាគអំពីភស្ដុតាងបុរាណវិទ្យា ជាមួយនឹងអត្ថន័យថា ព្រះពុទ្ធរូបធំមួយនៅក្នុងឥរិយាបទអង្គុយបែបអឺរ៉ុប ដោយមានសំយ៉ុងជើង។ រកឃើញនៅក្នុងទីក្រុងបុរាណ នគរបឋម និង រាជបុរី។ វាជាទម្រង់មួយដែលពេញនិយមក្នុងចំណោមពុទ្ធសាសនិកមហាយាននៅភាគខាងជើងប្រទេសឥណ្ឌា។ (រចនាប័ទ្មសិល្បៈនៃសម័យគុប្ត និងក្រោយ គុប្ត) និងតំបន់ភាគខាងលិច ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី ៦ និងទី ៧ ដូចអាចមើលឃើញពីឧទាហរណ៍មកពី ចម្លាក់រូបព្រះពុទ្ធគង់នឹងជើងសំយ៉ុងក្នុងក្លោងទ្វារមុខចេតិយសមាធិលេខ២៦ និងតុបតែងជញ្ជាំងខាងក្នុងចេតិយទី១៩ នៅគុហាព្រះចេតិយ។
សាស្រ្តាចារ្យពិសេស Dr. Piriya Krairiksh សាស្ត្រាចារ្យ មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈសេរី សកលវិទ្យាល័យ ធម្មសាទ និងជានាយកវិទ្យាស្ថាន Thai Kadi Studies សកលវិទ្យាល័យធម្មសាទ បានអធិប្បាយនៅក្នុងសៀវភៅ អរិយធម៌ថៃ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃប្រវត្តិសិល្បៈ ភាគ១ សិល្បៈមុនសតវត្សទី១៣សិល្បៈមុនសតវត្សទី ថា ព្រះសង្ឃថេរវាទចូលចិត្តបង្កសំយ៉ុងព្រះគោតម ដែលព្យួរជើង។ (Palamappadāsana) ព្រះហស្ថស្តាំទ្រង់គង់ក្នុងវិតករមុទ្រា(Vitarakamudra) ដៃឆ្វេងដាក់លើភ្លៅសំយ៉ុងះពុទ្ធដែលព្យួរពីជើងរបស់ព្រះអង្គក្នុងគុហារបស់ឥសី។ ក៏ជាព្រះសមណគោតមដែរ។ មានសិលាចារឹកជាភាសាបាលី និងមន នៅចន្លោះជើង។
សាស្ត្រាចារ្យ លោកបណ្ឌិត Sakchai Saisingh សាស្ត្រាចារ្យ នាយកដ្ឋានប្រវត្តិសាស្រ្តសិល្បៈ មហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យសិល្បះសាកលវិទ្យាល័យ បញ្ចេញមតិរបស់អ្នកនៅក្នុងសិល្បះទ្វារតី ។ វប្បធម៌ពុទ្ធសាសនាដំបូងបង្អស់នៅគឺព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់គង់ជាមួយនឹងជើងសំយ៉ុបព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់គង់ជាមួយនឹងជើង (រចនាបថបែបអ៊ឺរ៉ុប) ក្នុងឥរិយាបទនៃធម៌ទេសនា បល្ល័ង្កមួយដែលជើងរបស់គាត់សំយ៉ុងទាំងសងខាង។ កែងជើងរបស់គាត់នៅជាមួយគ្នា។ ចែចង់ជាមួយអង្គគុត និងសន្ទស្សន៍ក្នុងរង្វង់មួយ។ ហើយដាក់ដៃឆ្វេងរបស់គាត់នៅលើភ្លៅរបស់គាត់។ វាខុសពីរចនាប័ទ្ម គុប្ត ។ គុប្ត នឹងសម្តែង វិតរកមុទ្រាដោយបត់ដៃស្តាំរបស់គាត់ជារង្វង់មួយ ដៃឆ្វេងរបស់គាត់កាន់វាឡើង។
នៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃជញ្ជាំងរូងភ្នំ នេះ គឺជារូបព្រះពុទ្ធឈរក្នុងឥរិយាបថចុះពី តាវតឹង ។ វាជាទម្រង់សិល្បៈនៃសម័យទ្វាវតី។ នៅមានព្រះពុទ្ធបដិមាមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងឥរិយាបថសមាធិ។
សិលាចារឹក
[កែប្រែ]ចន្លោះជើងរបស់បដិមាត្រូវបានចារឹកដោយពាក្យ "បុញវ្រះឫឞីថូឝ្រីសមាធិគុប្ត" ដែលមានន័យថា "បុណ្យរបស់ព្រះឥសីថូស្រីសមាធិគុប្ត" ។
មានមតិផ្សេងៗគ្នាលើសិលាចារឹកនេះ។ ទាំងអក្សរ ភាសា ការបកប្រែ និងអត្ថន័យផ្សេងៗ ពោលគឺ
គោលគំនិតត្រូវបានចារឹកជាភាសាបាលី។ ខាងនេះមានអ្នកសិក្សាតែម្នាក់គត់ដែលបានស្នើនេះគឺបណ្ឌិត. Piriya Krairiksh ដែលស្នើថា សិលាចារឹកនេះជាភាសាមន និងភាសាបាលី មានន័យថា "បុណ្យនៃ ឥសី ... ស្រី សមាធិគុប្ត"
គោលគំនិតត្រូវបានចារឹកជាភាសាសំស្ក្រឹត។ ខាងនេះអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានលើកឡើងថាជាអក្សរបល្ល័ង្កនៃភាសាសំស្ក្រឹត ប៉ុន្តែទាក់ទងនឹងការបញ្ចេញសំឡេងនិងអត្ថន័យមានមតិខុសគ្នាក្នុងការលើកឡើងខាងលើនេះ អ្នកដែលបានអានការបញ្ចេញសំឡេង និងការបកប្រែសិលាចារឹកនេះមានពាក្យថា "គុប្ត" អាចយល់បានតាមឈ្មោះនៃរាជវង្សឥណ្ឌា ឬសម័យកាលដែលមានឥទ្ធិពលលើសិល្បៈនៃសម័យ ទ្វាវតី។ ប៉ុន្តែមានការសិក្សាមួយចំនួនដែលបង្ហាញថា វាប្រហែលជាសំដៅទៅលើឈ្មោះរបស់មនុស្ស។
ពីការស្ទាបស្ទង់ព័ត៌មានពីសៀវភៅ និងកំណត់ត្រារបស់អ្នកប្រាជ្ញផ្សេងៗទាក់ទងនឹងសិលាចារឹកនេះដោយ Trongjai Hutangkun អ្នកសិក្សានៃមជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យា Sirindhorn ។ វានឹងបង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍនៃការស្រាវជ្រាវសិលាចារឹក និងអ្នកដែលបានសិក្សាសិលាចារឹកនៅសម័យដើម Major de La Chanquière ធ្លាប់រុករកល្អាងភ្នំពស់។ ប៉ុន្តែមិនបានកត់សម្គាល់នៅពេលក្រោយ។ លោក ហ្សកហ្សឺដេស បានអានសិលាចារឹកនេះដែលអានថា: បុញវ្រះឫឞីថូសមាធិគុប្ត។ ប៉ុន្តែមិនបកប្រែទេ។
ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ១៩៨៦ លោក ចា-អែម កែវកៃ អ្នកជំនាញភាសាបុរាណនៃនាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ បានអាន និងបកប្រែវាម្តងទៀត។ ប៉ុន្តែគេបានរកឃើញថា មុននឹងលោក ចែម បានអានសិលាចារឹកនេះ មាននរណាម្នាក់បានចូលមកកែសម្រួលសិលាចារឹកនេះដោយខុសច្បាប់
[១] គួរបញ្ជាក់ថា បុញ ជាភាសាបាលីមកពីភាសាសំស្ក្រឹតថាបុណ្យ។ ចំណែកពាក្យ វ្រះ គឺជាពាក្យខ្មែរសុធសាទ។ យើងឃើញថាវាជាសិលាចារឹកខ្មែរសម័យមុនអង្គរ។
យោង
[កែប្រែ]- ↑ "สำเนาที่เก็บถาวร". Archived from the original on 2008-12-23. Retrieved 2008-10-06.
{{cite web}}: More than one of|archivedate=and|archive-date=specified (help); More than one of|archiveurl=and|archive-url=specified (help)