អវិទ្យា (ពុទ្ធសាសនា)
| Translations of avidyā | |
|---|---|
| English | ignorance, misconceptions |
| Sanskrit | avidyā (Dev: अविद्या) |
| Pali | avijjā (Brah.: Page ទំព័រគំរូ:Script/styles brahmi.css has no content.𑀅𑀯𑀺𑀚𑁆𑀚𑀸) |
| Burmese | အဝိဇ္ဇာ (MLCTS: əweɪʔzà) |
| Chinese | 無明 (Pinyin: wú míng) |
| Indonesian | ketidaktahuan, kebodohan |
| Japanese | 無明 (mumyō) |
| Khmer | អវិជ្ជា, អវិទ្យា (UNGEGN: âvĭchchéaPage ទំព័រគំរូ:Noitalic/styles.css has no content., âvĭtyéa) |
| Korean | (Hangeul) 무명 (Hanja) 無明 (RR: mu myeong) |
| Sinhala | අවිද්යාව |
| Tibetan | མ་རིག་པ (Wylie: ma rig pa; THL: ma rigpa) |
| Tagalog | avidya |
| Thai | อวิชชา (RTGS: awitcha) |
| Vietnamese | vô minh |
| Glossary of Buddhism | |
អវិទ្យា ( សំស្រ្កឹត ៖ अविद्या, អវិទ្យា; បាលី: 𑀅𑀯𑀺𑀚𑁆𑀚𑀸, អវិជ្ជា ; សូរសព្ទទីបេ៖ ម៉ា រីប៉ា ) នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធសាសនាត្រូវបានបកប្រែជាទូទៅថា "អវិជ្ជា" ។ [១] [២] [៣] សតិប្បដ្ឋាន សំដៅដល់អវិជ្ជា ឬការយល់ខុសអំពីធម្មជាតិនៃតថភាពនៃអរិយសច្ច ជាពិសេសអំពី អនិច្ចា និង អនត្តា គោលលទ្ធិអំពីការពិត។ [២] [៤] [៥] ទុក្ខ (សេចក្តីទុក្ខ សេចក្តីទុក្ខ សេចក្តីមិនគាប់ចិត្ត) [៦] ហើយសន្មតថា ជាតំណទី ១ ក្នុងបាតុភូតពុទ្ធសាសនា នៃដំណើរដែលនាំទៅរក ការកើតដដែលៗ ។ [៧]
អវិជ្ជា ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងការបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនាថាជាភាពល្ងង់ខ្លៅឬការយល់ខុសក្នុងបរិបទផ្សេងគ្នា:
- អរិយសច្ច ៤ យ៉ាង [៨]
- តំណទីមួយនៅក្នុងតំណភ្ជាប់ទាំងដប់ពីរនៃប្រភពដើមអាស្រ័យ
- សារធាតុពុលមួយក្នុងចំណោមថ្នាំពុលទាំងបី នៅក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន
- មួយក្នុង ចំនោមឫសគល់ទាំងប្រាំមួយ នៅក្នុងការបង្រៀនរបស់មហាយាន អភិធម៌
- មួយក្នុងចំណោម ខ្សែទាំងដប់ ក្នុងទំនៀមទំលាប់ថេរវាទ
- ស្មើនឹង មោហ នៅក្នុងការបង្រៀនរបស់ថេរវាទ អភិធម៌
នៅក្នុងបរិបទនៃតំណភ្ជាប់ទាំងដប់ពីរនៃប្រភពដើមអាស្រ័យ អវិជ្ជា ជាធម្មតាត្រូវបានតំណាងដោយមនុស្សម្នាក់ដែលពិការភ្នែកឬពាក់បិទភ្នែក។[ត្រូវការអំណះអំណាង][ ត្រូវការដកស្រង់ ]
និរុត្តិសាស្ត្រ
[កែប្រែ]អវិទ្យា គឺជាពាក្យ វេទ សំស្ក្រឹត ហើយជាសមាសធាតុនៃ បុព្វបទ និង វិទ្យា ដែលមានន័យថា "មិនមែន វិទ្យា" ។ ពាក្យ វិទ្យា មកពីពាក្យសំស្រ្កឹត វិទ ដែលមានន័យថា "ឃើញ ដឹង ឃើញ ដឹង" ។ [៩] ដូច្នេះ អវិទ្យា មានន័យថា "មើលមិនឃើញមិនដឹង" ។ ពាក្យដែលទាក់ទង វិទ* បង្ហាញយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង Rigveda និង Vedas ផ្សេងទៀត។ [៩]
នៅក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា
[កែប្រែ]អវិជ្ជា លេចឡើងជាធាតុសំខាន់នៃការពិភាក្សានៅក្នុងគោលលទ្ធិពីរអំពីធម្មជាតិនៃការពិតនៅក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាផ្សេងៗ។ [១០] [១១] ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះពិចារណាអំពី អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ថាជាអវិជ្ជា ឬការយល់ខុសអំពី "ខ្លួន" កាលបើតាមពិតមានតែសេចក្តីមិនមែនខ្លួនឯង តាមព្រះពុទ្ធសាសនា។ [១២] [១៣] [១៤] ទី ២ ទាក់ទងនឹងលទ្ធិ អានិសង្ស គឺអវិជ្ជា ឬការយល់ខុសអំពី "អចិន្ត្រៃយ៍" នៅពេលដែលធម្មជាតិនៃការពិត គឺមិនស្ថិតស្ថេរ។ [១២] [១៣] [១៥]
ថេរវាទ
[កែប្រែ]ទំព័រគំរូ:Nidanasភិក្ខុពោធិមានថេរដីកាថា អាវិជ្ជា ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃធម្មទេសនារបស់ថេរវាទអំពី ឧបាទានក្ខន្ធដែលកើតឡើង អំពីលក្ខខណ្ឌដែលទ្រទ្រង់ដំណើរនៃការកើតនិងមរណៈ។ លក្ខខណ្ឌមួយយ៉ាងនោះគឺកម្មដែលកើតឡើងពីអវិជ្ជា។ ម្យ៉ាងទៀត អរិយសច្ចៈ សេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ (អវិជ្ជា) បិទបាំង «ការយល់ឃើញនូវសភាពពិតនៃវត្ថុ ដូចជាភ្នែកឡើងបាយបិទបាំងការយល់ឃើញរបស់វត្ថុ»។ ក្នុងគម្ពីរសុត្តន្តបិដក សេចក្តីល្ងង់ខ្លៅនេះសំដៅលើការមិនចេះដឹងនូវអរិយសច្ច៤។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ អភិធម៌ បន្ថែមលើអរិយសច្ច ៤ គឺការមិនដឹងពី 'ជីវិតមុនកំណើត' និង 'ជីវិតក្រោយមរណៈ' និងការកើតឡើងអាស្រ័យ។
មហាយាន
[កែប្រែ]ទំនៀមមហាយានចាត់ទុកភាពល្ងង់ខ្លៅអំពីធម្មជាតិនៃការពិត និងជីវិតពីអតីតកាល ជាកម្លាំងបឋមដែលអាចបំបែកបានតែតាមការយល់ឃើញនៃភាពទទេ ( សូន្យ )។ [១៦] ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាផ្សេងទៀត រដ្ឋ Jens Braarvig, អវិជ្ជា មិនត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ច្រើននោះទេ ផ្ទុយទៅវិញការសង្កត់ធ្ងន់លើ "ការកសាងការពិតដែលបំភាន់" ដោយផ្អែកលើការយល់ឃើញនៅពេលដែលការពិតចុងក្រោយគឺភាពទទេ។ [១៧]
អវិជ្ជា ជាសេចក្តីមិនបរិសុទ្ធដ៏ធំបំផុត និងជាបុព្វហេតុនៃសេចក្តីទុក្ខ ការកើតឡើងវិញ។ ការយល់ដឹងអំពីភាពទទេ រដ្ឋ Garfield និង Edelglass នោះគឺជា "ការខ្វះធម្មជាតិនៃបាតុភូតទាំងអស់ រួមទាំងខ្លួនឯង កាត់បន្ថយភាពមិនស្អាត" ដែលជាការយល់ដឹងអំពីភាពទទេ ផ្តល់នូវការភ្ញាក់ដឹងខ្លួនពេញលេញ។ [១៨]
វជ្រយាន
[កែប្រែ]វជ្រយាន ចាត់ទុកអវិជ្ជាថាជាចំណងនៃចំណងក្នុងសាមសាន្ត ហើយការប្រៀនប្រដៅរបស់វាបានផ្តោតលើមាគ៌ាតន្ត្រហើយការប្រៀនប្រដៅរបស់វាបានផ្តោតលើមាគ៌ា វិជ្ជាារដឹកនាំរបស់គ្រូ ដើម្បីបំបាត់ អាទិទេព និងសម្រេចការរំដោះខ្លួនក្នុងជីវិតតែមួយ។ [១៩]
កំណត់ចំណាំ
[កែប្រែ]- ↑ Keown 2013, p. 73.
- 1 2 Trainor 2004, p. 74.
- ↑ Robert Buswell & Donald Lopez 2013.
- ↑ Buddhist Phenomenology: A Philosophical Investigation of Yogacara Buddhism and the Ch'eng Wei-shih Lun. 2014. pp. 533–534. ល.ស.ប.អ. 978-1-317-97342-3. https://books.google.com/books?id=j0TKAgAAQBAJ.
- ↑ Conze 2013.
- ↑ Robert Buswell & Donald Lopez 2013, p. 86.
- ↑ The Philosophy of Desire in the Buddhist Pali Canon. 31 December 2004. p. 206. ល.ស.ប.អ. 978-1-134-27941-8. https://books.google.com/books?id=S89fgAUG2AEC.
- ↑ Harvey 1990, p. 67.
- 1 2 A Sanskrit-English Dictionary. 1872. p. 918. https://books.google.com/books?id=_3NWAAAAcAAJ.
- ↑ Buddhism and Christianity: Some Bridges of Understanding. 2013. pp. 186–192. ល.ស.ប.អ. 978-1-134-56555-9. https://books.google.com/books?id=ZaZTAQAAQBAJ.
- ↑ Transitions and Transformations in the History of Religions: Essays in Honor of Joseph M. Kitagawa. 1980. pp. 56–58. ល.ស.ប.អ. 90-04-06112-6. https://books.google.com/books?id=p4UeAAAAIAAJ., Quote: Suffering describes the condition of samsaric (this worldly) existence that arises from actions generated by ignorance of anatta and anicca. The doctrines of no-self and impermanence are thus the keystones of dhammic order."
- 1 2 Gethin 1998.
- 1 2 Harvey 1990.
- ↑ The Continuity of Madhyamaka and Yogācāra in Indian Mahāyāna Buddhism. 1991. pp. 138–141. ល.ស.ប.អ. 90-04-09448-2. https://books.google.com/books?id=fLZeKatsbaYC.
- ↑ The Continuity of Madhyamaka and Yogācāra in Indian Mahāyāna Buddhism. 1991. pp. 174–178. ល.ស.ប.អ. 90-04-09448-2. https://books.google.com/books?id=fLZeKatsbaYC.
- ↑ The Classification of Buddhism. 1995. pp. 259–260, 849. ល.ស.ប.អ. 978-3-447-03373-2. https://books.google.com/books?id=iZH29oiIuIkC.
- ↑ Philosophie asiatique/Asian philosophy. 2012. p. 201. ល.ស.ប.អ. 978-94-011-2510-9. https://books.google.com/books?id=uDHyCAAAQBAJ.
- ↑ Jay L. Garfield; William Edelglass (2011). The Oxford Handbook of World Philosophy. Oxford University Press. p. 288. ល.ស.ប.អ. 978-0-19-532899-8. https://books.google.com/books?id=I0iMBtaSlHYC.
- ↑ Trainor 2004, p. 162.