អ៊ីស្តង់ប៊ុល
| អ៊ីស្តង់ប៊ុល İstanbul | |
|---|---|
 | |
 | |
[[file:ទំព័រគំរូ:Location map Turkey|240px|Turkey, with Istanbul pinpointed at the northwest along a thin strip of land bounded by water]]<div style="position: absolute; z-index: 2; top: Expression error: Unrecognized punctuation character "[".%; left: Expression error: Unrecognized punctuation character "[".%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"> [[File:ទំព័រគំរូ:Location map Turkey|6x6px|អ៊ីស្តង់ប៊ុល|link=|alt=]] <div style="font-size: 90%; line-height: 110%; z-index:90; position: relative; top: -1.5em; width: 6em; Expression error: Unrecognized punctuation character "[".">អ៊ីស្តង់ប៊ុល | |
| ប្រទេស |  តួកគី |
| តំបន់ | ម៉ាម៉ារ៉ា |
| ខេត្ត | អ៊ីស្ដង់ប៊ុល |
| Provincial seat | Cağaloğlu, Fatih |
| ស្រុក | ៣៩ |
| រដ្ឋាភិបាល | |
| • ប្រភេទ | Mayor–council government |
| • Body | Municipal Council of Istanbul |
| • Mayor | Nuri Aslan (acting) (CHP) |
| ផ្ទៃក្រឡា[១][lower-alpha ១] | |
| • Urban | ២៥៧៦.៨៥ គម2 (០.៩៩៥ ម៉ាយ ការ) |
| • Metro | ៥៣៤៣.២២ គម2 (២.០៦៣ ម៉ាយ ការ) |
| កម្ពស់ខ្ពស់បំផុត[២] | ៥៣៧ m (១៧៦២ ft) |
| ប្រជាជន (31 December 2025)[៣] | |
| • | ១៥,៧៥៤,០៥៣ |
| • ចំណាត់ថ្នាក់ | 1st in Turkey and Europe 8th in Asia |
| • Urban | ១៥,៣៨២,៧៩១ |
| • Urban density | ៥៩៧០/km2 (១៥.៤៦/sq mi) |
| • Metro density | ២៩៤៨/km2 (៧.៦៤/sq mi) |
| ប្រជានាម | Istanbulite ទំព័រគំរូ:Nwr |
| GDP (nominal, 2024)[៤][៥] | |
| • Metropolitan municipality and province | |
| ល្វែងម៉ោង | TRT (ម.ស.ស.+3) |
| Postal code | 34000 to 34990 |
| ក្រមអ.ម.អ. ៣១៦៦ | TR-34 |
| ការចុះឈ្មោះយានយន្ត | 34 |
| GeoTLD | .ist, .istanbul |
| គេហទំព័រ | |
អ៊ីស្តង់ប៊ុល [lower-alpha ២] គឺជាទីក្រុងធំជាងគេ នៅក្នុងប្រទេសតួកគី ដែលបង្កើតបានជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេស។ ដោយមានប្រជាជនជាង ១៥ លាននាក់ វាជាជម្រករបស់ ១៨% នៃចំនួនប្រជាជនតួកគី ។ អ៊ីស្តង់ប៊ុលគឺជាទីក្រុងមួយក្នុងចំណោមក្រុងធំជាងគេនៅអឺរ៉ុប [lower-alpha ៣] និងនៅលើពិភពលោកតាមចំនួនប្រជាជន។ វាជាក្រុងមួយនៅលើទ្វីបពីរ។ ប្រហែលពីរភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ខ្លួនរស់នៅក្នុង ទ្វីបអឺរ៉ុប និងនៅសល់នៅ អាស៊ី ។ អ៊ីស្តង់ប៊ុលស្ថិតនៅលើច្រកសមុទ្រ បូសហ្វ័ររុស ដែលជាផ្លូវទឹកដ៏មមាញឹកបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក នៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសទួរគី រវាង សមុទ្រម៉ាម៉ារ៉ា និង សមុទ្រខ្មៅ ។ ផ្ទៃដីរបស់វាមានទំហំ 5,461 square kilometres (2,109 sq mi) ស្ថិតនៅជាប់នឹងខេត្តអ៊ីស្តង់ប៊ុល។ [៨]
ក្រុងដែលឥឡូវត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ៊ីស្តង់ប៊ុល បានអភិវឌ្ឍក្លាយជាទីក្រុងមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងសំខាន់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ក្រុងប៊ីហ្សាន់ត្យូម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើជ្រោយ សារ៉េប៊ើនូ ដោយ អាណានិគមក្រិក ដែលអាចកើតឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី៧មុនគ.ស។ [៩] អស់រយៈពេលជិត ១៦ សតវត្សបន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងវិញជា កុងស្តង់ទីណូបល ក្នុងឆ្នាំ ៣៣០ នៃគ.ស វាបានបម្រើជារាជធានីនៃចក្រភពបីគឺ៖ ចក្រភពរ៉ូម (ក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ចក្រភពប៊ីហ្ស៊ីនទីន (៣៣០–១២០៤ និង ១២៦១–១៤៥៣) ចក្រភពឡាតាំង (១២០៤–១២៦១) និង ចក្រភពអូតូម៉ង់ (១៤៥៣–១៩២២)។ វាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការជំរុញសាសនាគ្រិស្តក្នុងសម័យរ៉ូម និង ប៊ីហ្ស៊ីនទីន មុនពេលដែល ចក្រភពអូតូម៉ង់ បានដណ្ដើមទីក្រុងនេះ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៥៣ ហើយបានផ្លាស់ប្តូរវាទៅជាបន្ទាយអ៊ីស្លាម និងជាអាសនៈនៃ កាលីហ្វាតចុងក្រោយ ។ ទោះបីជាសាធារណរដ្ឋទួរគីបានបង្កើតរដ្ឋធានីរបស់ខ្លួននៅ អង់ការ៉ា ក៏ដោយ វិមាន និងវិហារអ៊ីស្លាមអធិរាជនៅតែតម្រង់ជួរភ្នំអ៊ីស្តង់ប៊ុលជាការរំលឹកដែលអាចមើលឃើញអំពីតួនាទីកណ្តាលពីមុនរបស់ទីក្រុង។ មជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល គឺជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ [១០]
ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលតាមបណ្តោយ ផ្លូវសូត្រ ប្រវត្តិសាស្ត្រ បណ្តាញផ្លូវដែកទៅកាន់អឺរ៉ុប និង អាស៊ីខាងលិច និងផ្លូវសមុទ្រតែមួយគត់រវាងសមុទ្រខ្មៅ និងសមុទ្រ មេឌីទែរ៉ាណេ បានជួយលើកកម្ពស់ចំនួនប្រជាជនចម្រុះ ទោះបីជាមិនសូវមានប្រជាជនចម្រុះចាប់តាំងពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋនៅឆ្នាំ ១៩២៣ ក៏ដោយ។ ដោយត្រូវបានមើលរំលងសម្រាប់រដ្ឋធានីថ្មីក្នុងអំឡុងពេលអន្តរសង្គ្រាម ទីក្រុងនេះបានទទួលបានភាពលេចធ្លោរបស់ខ្លួនឡើងវិញយ៉ាងច្រើន។ ចំនួនប្រជាជននៃទីក្រុងបានកើនឡើងដប់ដងចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ដោយសារជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីទូទាំង អាណាតូលីយ៉ា បានប្រមូលផ្តុំគ្នាទៅកាន់ទីក្រុងធំ ហើយព្រំប្រទល់ទីក្រុងបានពង្រីកដើម្បីស្នាក់នៅពួកគេ។ [១១] ពលរដ្ឋទួរគីភាគច្រើនរបស់ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលមានដើមកំណើតទួរគី ចំណែកឯជនជាតិ ឃឺដ តំណាងឱ្យជនជាតិភាគតិចធំបំផុតនៅក្នុងទីក្រុង។
ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ទីក្រុងសកល អាល់ហ្វា [១២] ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលមានចំនួនប្រហែលសាមសិបភាគរយនៃ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសតួកគី ។ តំបន់អ៊ីស្តង់ប៊ុល- អ៊ីស្មីត គឺជាតំបន់ឧស្សាហកម្មសំខាន់មួយនៅក្នុងប្រទេសទួរគី។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ អឺរ៉ូម៉ូនីទ័រអន្តរជាតិបានចាត់ថ្នាក់ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលជា ទីក្រុងដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេលំដាប់ទីពីរនៅលើពិភពលោក ។ [១៣] ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលមានអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិពីរ កំពង់ផែច្រើន និង សាកលវិទ្យាល័យជាច្រើន ។ វាស្ថិតក្នុងចំណោមចង្កោមវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាកំពូលទាំង ១០០ នៅលើពិភពលោក។ ទីក្រុងនេះជាកន្លែងទទួលភ្ញៀវ កីឡាបាល់ទាត់ និងកីឡាទួរគី ជាទូទៅ ជាមួយនឹងក្លឹបដូចជា Galatasaray, Fenerbahçe និង Beşiktaş ។ ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលងាយរងគ្រោះដោយការរញ្ជួយដី ព្រោះវាស្ថិតនៅជិតនឹង North Anatolian Fault ។
ឯកសារយោង
[កែប្រែ]- ↑ "YETKİ ALANI". Istanbul Buyuksehir Belediyesi. Archived from the original on 6 April 2020. Retrieved 4 February 2020.
{{cite web}}: More than one of|archivedate=and|archive-date=specified (help); More than one of|archiveurl=and|archive-url=specified (help) - ↑ "İstanbul'un En Yüksek Tepeleri". Hava Forumu. Hava Durumu Forumu. 15 April 2020.
- ↑ "The Results of Address Based Population Registration System, 2025". www.tuik.gov.tr. Turkish Statistical Institute. 9 February 2026. Retrieved 9 February 2026.
- ↑ "Gross Domestic Product by Provinces, 2024 [Table-1 total in ₺ and Table-3 per capita in US$ with the exchange rate ₺/$]". www.tuik.gov.tr. Turkish Statistical Institute. 11 December 2025. Retrieved 11 December 2025.
- ↑ "Ulusal Hesaplar - Kişi başına GSYH ($)" [National Accounts - GDP per capita ($)]. www.tuik.gov.tr (in ទួរគី). Turkish Statistical Institute. Retrieved 11 December 2025.
- ↑ ទំព័រគំរូ:Cite LPD
- ↑ ទំព័រគំរូ:Cite RDPCE
- ↑ "Yetki Alanı". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. n.d. Retrieved 16 May 2025.
...geçici 2. Madde ile İstanbul ve İzmit illeri için istisnai bir uygulama yapılarak büyükşehir belediye sınırları, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi itibariyle il mülkî sınırı olarak genişletildi. Bu hükümle birlikte İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yetki alanı 5460,85 km² (5343,22 km² kara alanı + 117,63 km² göl alanı) oldu.
- ↑ Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire. 28 September 2009. p. 5. ល.ស.ប.អ. 978-0-691-14369-9. https://books.google.com/books?id=n2aYDwAAQBAJ.
- ↑ "Stanford professor sees Hagia Sophia as a "time tunnel" linking Ottomans to the Roman Empire". stanford. August 7, 2020.
- ↑ "Population and Demographic Structure". Istanbul 2010: European Capital of Culture. Istanbul Metropolitan Municipality. 2008. Retrieved 27 March 2012.
- ↑ "World Cities 2024". Globalization and World Cities Research Network. Retrieved 16 May 2025.
- ↑ "Euromonitor International reveals world's Top 100 City Destinations for 2024". Euromonitor International. 4 December 2024. Retrieved 19 May 2025.
- ↑ İstanbul Province = 5,460.85 km2*According to the size of the population and the status of megacity, the limits of the Istanbul city correspond to the limits of the province, and the province is treated like as the metropolitan-city of Istanbul.
- Land area = 5,343.22 km2
- Lake/Dam = 117.63 km2
- Europe (25 districts) = 3,474.35 km2
- Asia (14 districts) = 1,868.87 km2
- Urban (36 districts) = 2,576.85 km2 [Metro (39 districts) – (Çatalca+Silivri+Şile)]
- ↑
- ↑ Istanbul, while the largest in Europe if the entire city is counted as European, straddles both Europe and Asia, with its commercial and historical centre and two-thirds of the population in Europe, the rest in Asia. Since Istanbul is a transcontinental city, Moscow is the largest city entirely within Europe.
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.