សូក្រាត
សូក្រាត គឺជាទស្សនវិទូជនជាតិក្រិចកើតនៅក្រុងអាថែន រស់នៅប្រហែលជាឆ្នាំ ៤៧០មុនគ.ស ដល់ឆ្នាំ៣៩៩ មុនគ.ស។ ចំពោះកុមារភាពនិងយុវភាពសូក្រាតវិញគេពុំដឹងអ្វីច្បាស់លាស់ទេ ពីព្រោះគេពុំដែលមានឯកសារដែលរៀបរាប់ពីផ្នែកនេះឡើយ។ចំពោះរូបសម្បត្តិវិញ សូក្រាតជាបុគ្គលម្នាក់ដែលមានរូបរាងកាយអាក្រក់អាក្រីមិនគួរឲ្យមើលសោះ។ចំនែកឯមុខមាត់គ្មានគួរឲ្យចូលចិត្តសោះសូក្រាត បានក្លាយជាអ្នកទស្សនវិជ្ជាម្នាក់ដែលសំខាន់ និងល្បីល្បាញ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ពិភពលោក។ ការងាររបស់គាត់គឺ ការនិយាយរិះគន់ទៅអោយមុនស្សទាំងអស់ក្នុងន័យកែលំអ។ នេះគឺជាវិធីសាស្រ្តរបស់សូក្រាត។ សូក្រាតបានអភិវឌ្ឍ នូវវិធីសាស្រ្តបង្រៀន។ វិធីសាស្រ្តរបស់គាត់គឺគ្រូត្រូវតែសួរទៅកូនសិស្ស អំពីអ្វី ដែលយើងកំពុងរៀន ហើយដូចនេះគឺធ្វើអោយមានការសន្ទនាក្នុងការសិក្សា។ ឧទាហរណ៍ សូក្រាត សួរកូនសិស្សថា៖«ព្រះចន្ទ័ គឺជាអ្វី?» អ៊ីចឹង កូនសិស្សឆ្លើយថា (ឧទាហរណ៍) ព្រះចន្ទគឺជាភ្លើងនៅពេលយប់ ហើយលោកគ្រូ នឹងចាប់ផ្តើមពន្យល់ទៅកូនសិស្ស អំពីសំនួរនោះ។ សូក្រាតមានឪពុកឈ្មោះSophronisqueដែលជាជាងចំលាក់់ថ្ម
និងម្ដាយឈ្មោះPhénarèteជាឆ្មបសំរាលកូន។សូក្រាតកើតនៅទីក្រុង Athènesក្នុងខ័ណ្ឌAlopèce។លោកពូកែវោហារណាស់់ទាល់់តែចៅក្រម ទាំងសាបសិបTrentesក្រោមឱវាទរបស់់Spartesបានហាមមិនអោយ បង្រៀនវីជ្ជាវោហារ ហើយម្យ៉ាងទៀតបានត្រូវAristophaneនិយាយ ចំអកអោយថាជាមនុស្សពូកែបង្ហាញរឿងហេតុអាក្រក់់ថាត្រឹមត្រូវល្អ។ សូក្រាតដូចÉchineដែរដែលបានបង្រៀនវិជ្ជាវោហារមុនគេបង្អស់់។ ប៉ុន្តែលោកបានធ្វើសុន្ទរកថាមុនគេអំពីសុជីវធម៌(របៀបរបបរស់់នៅ)។ ហើយ លោកសូក្រាតជាទស្សនវិទូទីមួយដែលត្រូវគេថ្កោលទោស ប្រហារជីវិតហើយត្រូវបានប្រហារជីវិត។ សូក្រាតមិនចង់់ធ្វើដំណើរឆ្ងាយទេលើកលែងតែទៅធ្វើទាហាន។ លោកចូលចិត្តកីឡាណាស់់។គេដឹងថាសូក្រាតបានចូលទៅវាយប្រយុទ្ធ នៅឯAmphipolisហើយបានជួយលើកXénophonឡើងពេលធ្លាក់់ចេញ ពីសេះក្នុងពេលច្បំាងគ្នានៅឯDéliumហើយបានជួយសង្រ្គោះជីវិតXénophon។ ខណៈដែលអ្នកក្រុងអាតែននំាគ្នារត់់គេចខ្លួនយ៉ាងប្រសាច,សូក្រាតវាយ ប្រយុទ្ធដកថយយឺតៗហើយដោយស្ងប់់ស្ងាត់់ ហើយងាកក្រោយម្ដងៗ ដោយត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីវាយរុញច្រានសត្រូវណាដែលបំរុង លោតមកលើរូបលោក។សូក្រាតជាមនុស្សដាក់់់ទាបខ្លួន មិនវាយឫក ប៉ុន្តែប្រកបដោយមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯង ៖ថ្ងៃមួយAlcibiade (សិស្សរបស់់លោក)បានប្រគល់់ជូនលោកនូវដីធ្លាធំមួយដើម្បីទុកសង់់ផ្ទះ។ សូក្រាតបាននិយាយទៅAlcibiadeថា៖បើខ្ញុំត្រូវការស្បែកជើងហើយប្អូន ឯងយកស្បែកសត្វមកអោយខ្ញុំធ្វើស្បែកជើងដោយខ្លួនឯង,តើប្អូនឯងជឿទេ ថាបើទទួលយកដីឡូនោះមក,គេមិននិយាយដើមទេអី?។ជាញឹកញយ ពេលដែល សូក្រាតសំលឹងមើលគំនរឥវ៉ាន់់គេដាក់់លក់់នៅទីផ្សារ,លោកស្រដីនឹងខ្លួនឯងថា “Combien il y en a dont j`ai nul besoin? “ដែលប្រែថា តើមានរបស់់ទំាងនោះប៉ុន្មានដែលខ្ញុំមិនត្រូវការទាល់់តែសោះ?លោកសូត្រ កាព្យមួយនេះញឹកញាប់់ណាស់់៖ “Ornements d`argent et de pourpre servent au théâtre,non à la vie.” ប្រែថា៖ គ្រឿងតុបតែងលំអពណ៌ប្រាក់់និងក្រហមប្រើសំរាប់់សំដែងល្ខោន, មិនសំរាប់់ចិញ្ចឹមជីវិតទេ។Aristoteបាននិយាយថាសូក្រាតមានប្រពន្ធពីរគឺ Xanthippeដែលបានផ្ដល់់កូនប្រុសមួយឈ្មោះLamproclès ហើយប្រពន្ធមួយទៀតគឺ Myrtoដែលលោកបានរៀបការជាមួយដោយគ្មានចំណងដៃហើយបានមានកូនពីរនាក់់គឺ Sophroniques និង Ménéxène។
លោកសូក្រាតស្អប់់ខ្ពើមមនុស្សដែលនិយាយចំអកឡកឡើយអ្នកដទៃ
តែលោកលើកតំកើងឫកពារថ្លៃថ្នូររបស់់លោក ហើយមិនដែលបង្គាប់់ លុយពីនរណាម្នាក់់ឡើយ។លោកចូលចិត្តនិយាយថា៖មនុស្សដែលកំពុងឃ្លានបាយ មិនពិនិត្យមើលទឹកសម្លទេ ហើយមនុស្សដែលស្រេកទឹក មិនរង់់ចាំគេយកទឹកមកជូននោះទេ ហើយ អ្នកដែលចេះរស់់នៅ ដោយគ្មានត្រូវការរបស់់របរមិនចំាបាច់់ គឺពិតដូចជាព្រះអាទិទេព។ លោកសូក្រាតអះអាងថា ពេលលំហែគឺជាគុណប្រយោជន៏មួយដ៏ប្រសើរបំផុត។ ចំពោះលោកសូក្រាត,គុណធម៌មានតែមួយទេគឺ ចំណេះដឹង ហើយ គុណវិបត្តិក៏មានតែមួយដែរគឺសេចក្ដីល្ងង់់។ភាពសំបូរហូរហៀរ និងភាពហ៊ឺហាគឺ
ជាគឺជាគុណវិបត្តិ,មិនមែនផ្លាកសំគាល់់កិត្តិយសនោះទេ។
គេបានស្នើរយោបល់់ពីលោកជាញយថាតើមនុស្សត្រូវតែរៀបការ ឫ
យ៉ាងណា?លោកឆ្លើយតបថា ទោះជាអ្នកធ្វើយ៉ាងម៉េច ក៏នៅតែស្ដាយក្រោយដែរ។ លោកទូន្មានអោយយុវជនយុវនារីឧស្សាហ៏មើលរូបខ្លួនឯងក្នុងកញ្ចក់់ ហើយថាបើឃើញថាខ្លួនឯងរូបស្អាត សូមមានមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯងចុះ។ ប៉ុន្តែបើឃើញថារូបខ្លួនឯងអាក្រក់់ សូមបំភ្លេចវាចោលដោយចំណេះដឹងរបស់់ខ្លួន។
ថ្ងៃមួយលោកសូក្រាតបានអញ្ជើញភ្ញៀវអ្នកមានៗមកញុំាអាហារនៅ
ឯផ្ទះរបស់់លោក,ស្រាប់់តែXanthippeប្រពន្ធរបស់់លោកមានអារម្មណ៏មិន ស្រួលក្នុងចិត្ត ។លោកក៏និយាយប្រាប់់ថាកុំទោម្នេញចិត្តអី,បើពួកគេ មនុស្សល្អជាទេ ពួកគេនឹងចូលមកអង្គុយឯតុដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ប៉ុន្តែប្រសិន ជាពួកគេជាមនុស្សមិនល្អជាវិញ សូមកុំខ្វល់ខ្វាយចិត្តធ្វើអី។លោកនិយាយ ថាមនុស្សទំាងអស់់រស់់នៅដើម្បីញុំា រីឯលោកវិញញុំាដើម្បីរស់់។ លោករស់់នៅមានរបៀបរបបល្អប្រសើរណាស់់ដែលអនុញាតិអោយលោក តែម្នាក់់ឯងរួចខ្លួនពីជំងឺប៉ែសចង្រៃ(la peste)ដែលបានរាតត្បាតទីក្រុងអាតែន។ លោកអះអាងថាមានបីសាចដែលបង្ហាញអនាគតរបស់់លោក ហើយថាអំពើល្អជារបស់់ មានសារៈសំខាន់់ រួចថាលោកដឹងតែរឿងមួយប៉ុណ្ណោះគឺសេចក្ដីល្ងង់់របស់់ខ្លួនឯង ហើយអ្នកដែលឆាប់ទិញការកោតសរសើរ នឹងមិនមានសង្ឃឹមរស់់ដល់់ចាស់់ទេ។ Mélitos,Lycon និង Anytos(Mélitos ជាអ្នកប្រឌិតការចោទប្រកាន់់)បាន ចោទប្រកាន់់សូក្រាតថាមានទោសដោយការមិនទទួលស្គាល់់ព្រះអាទិទេពរបស់់រដ្ឋ និងចង់់នំាបញ្ចូលព្រះអាទិទេពថ្មី ហើយក៏ចាប់់ទោសផងដែរពីការបង្ខូចយុវជន។ ពិន័យទោសដែលគេដាក់់ស្នើ៖គឺមរណភាព។សូក្រាតត្រូវបានគេថ្កោលទោស ដោយការបោះឆ្នោតលើសពីសំលេងប្រឆំាងចំនួន២៨១សំលេង។កាលដែល ចៅក្រមស្នើអោយគេថ្កោលទោសលោកដោយដាក់់ពិន័យប៉ុន្មាននោះ,លោក សូក្រាតបានប្រកាស់់ថានឹងបង់់ប្រាក់់ចំនួន២៥drachmes(Eubulideថាលោក សន្យាបង់់ដល់់់១០០drachmes)។ភ្លាមនោះដោយចៅក្រមមានការអ៊ូអ៊ែ,លោកក៏ មានប្រសាសន៌បន្ថែមទៀតថា៖សំរាប់់អ្វីដែលខ្ញុំបានធ្វើ,ខ្ញុំគិតថាលោកអ្នកគួរតែ ចិញ្ចឹមខ្ញុំអោយរស់់នៅឯPrytanée។ពេលនោះ ពួកគេក៏ថ្កោលទោស សំលាប់់លោកដោយ៨០សំលេងភាគច្រើន។គេយកលោកទៅដាក់់គុក រួចហើយ ប៉ុន្មានក្រោយមក លោកក៏ផឹកទឹកថ្នាំពុល(la cigue)បន្ទាប់់ពីមានការសន្ទនា ជាច្រើនហូរហែរដែលលោកប្លាតុងបានសរសេររៀបរាប់់ក្នុងសៀវភៅPhédonរបស់់លោក។ លោកសូក្រាតទួលមរណភាពមិនយូរប៉ុន្មានផង ស្រាប់់តែអ្នកក្រុងអាតែន សោកស្ដាយហើយក៏បិទទីប្រកួតកីឡា និងសាលាហ្វឹកហ្វឺនកីឡា រួចនំាគ្នា មកថ្កោលទោសអ្នកចោទប្រកាន់់សូក្រាតទំាងអស់់,ខ្លះអោយនិរទេសខ្លួន ឯ Mélitos ត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត។ពួកគេបានផ្ដល់់កិត្តិយសលោកសូក្រាត ដោយស្ថាបនារូបចំលាក់់សូក្រាតធ្វើទង់់ដែង ដែលជាស្នាដៃរបស់់Lysippe, តំកល់់នៅឯPompéion។
ស្រាវជ្រាវនិងបកប្រែឯកសារដោយថេន ម៉ារឌីនៅឯsambatt's blog
សូក្រាត ផ្លាតូ និង អារីស្តូត បានធ្វើអោយទស្សនវិជ្ជានៅបស្ចឹមប្រទេសមានអនុភាពខ្លាំង សំរាប់អភិវឌ្ឍន៍នូវអភិសមាចារ និងតក្កវិជ្ជា។
 |
អត្ថបទនេះគឺជាអត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ។ លោកអ្នកអាចជួយវីគីភីឌាដោយសរសេរពង្រីកបន្ថែម។ |
