ទាវអគ្គរាជ

ព្រះម្នាងទាវអគ្គរាជ
ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលចតុមុខ (តំណែងព្រះម្នាង)
រជ្ជកាល	គ.ស.១៣៨៥-១៤៣២
រាជ្យមុន	ព្រះមេនាងសៀមស្រងៀម
រាជ្យបន្ត	អ្នកព្រះម៉ែនាងគង
ស្វាមី/មហេសី	ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាពញាយ៉ាតរាជាធិរាជ
សន្តតិវង្ស	រាជវង្សចតុមុខមង្គល (ដោយរៀបអភិសេក)
សាសនា	ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ (រួមជាមួយសាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ（វិញ្ញាណនិយម)និងព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ)

ព្រះភរិយានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា
សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន (៥០-៥៥០) សោមា (នាងនាគ) ឝ្រីមារញទេវី ធរណីន្ទ្រទេវី អស្សាជយទេវី កុលទីទេវី ស្រីឥន្ទ្រទេវី កុលប្រភាវតី ទេវី រុទ្រទេវី សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ (៥៥០-៧១៦) ឝ្រុតទេវី ឝ្រេឝ្ឋទេវី វីរៈទេវី កម្វុជរាជលក្ឝ្មី មហេន្ទ្រទេវី សករមន្ជរិ ភវវរ្ម័នទេវី ជ័យវរ្ម័នទេវី ឝ្រីជយទេវី សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក (៧១៦-៨០២) ភវទេវីទី១ ហឝ៌ទេវី ត្សៀគី​វទេវី ជយសិង្ហទេវី ភូមីទេវី សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក (៧១៦-៨០២) ពាលាទិត្យទេវី សរស្វតី ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី បុស្ករាក្សទេវី នរេន្ទ្រទេវី រាជបតិទេវី សម្ភុទេវី ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១ ឥន្ទ្រលោកទេវី រាជេន្ទ្រទេវី សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ (៨០២-១៤៣១) ព្រះនាមតាមសិលាចារឹកខ្មែរបុរាណ ហង្សអម្រិត ជយេន្ទ្រភា ធរណីន្ទ្រទេវី ឥន្ទ្រទេវី យសោវរ្ម័នទេវី កម្វុជរាជលក្ឝ្មី ជ័យទេវី នរេន្ទ្រទេវី ប្រាណទេវី ន្ឫបតីន្ទ្រលក្ស្មី វិរលក្ស្មី ឧទ័យទិត្យទេវី ហស៌ទេវី វិជយេន្ទ្រលក្ស្មី ស្រីសូរ្យលក្ឝ្មី ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី ជ័យរាជទេវី ឥន្ទ្រទេវី រាជេន្ទ្រទេវី ចក្រវាតី៍រាជចូឌាមុនី ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា ព្រះនាមតាមព្រះរាជពង្សាវតារកម្ពុជា ចន្ទវតី គន្ធបទុម ក្សត្រី មង្គលក្សត្រី មន្ទាពិសី សន្ធរនិតាទេវី ទេវី ស្រីសុរិយោវង្សទេវី សម័យកាលចតុមុខ (១៤១៦-១៤៧៦) ទេវី បទុមកេសរ ច័ន្ទ ស៊ីសៈងាម ទាវអគ្គរាជ គង វរមាលា សុខ កែវ ចន្ទារពិសេស កេសរ វង្សក្សត្រី ទេពបុប្ផា កេសរបុប្ផា ជាលែង សម័យកាលលង្វែក (១៥២៩-១៥៩៣) សិរីចក្រពត្តិ បទុមបុប្ផា ស្រីទេពធីតា សុជាតិក្សត្រី កេសរមាលា វង កេសរ ពៅភិវង្សធំ ទេវីក្សត្រី ស្រីវលក្ខណ៍ បរមក្សត្រី ទេពក្សត្រី ទៃ ចន្ទ មន្ត ពេជម៉ែលាវ សម័យកាលស្រីសន្ធរ (១៥៩៦-១៦២០) បទុមាទេវី មង្គលទេវី ទេពីមង្គល បរមក្សត្រី ក្សត្រី សម័យកាលឧដុង្គ (១៦២០-១៨៦៣) ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង សុខ នង ប៊ុន ទន់ យួរវត្តី ទេពបញ្ជរ សាវ៉ះបុប្ផា ឡិក្សត្រី ពៅ ទៃ ស្រីធីតា ឯម ពៅទី២ អង្គអ៊ី សុជាតិវតី កែវហ្វា ជាតិក្សត្រី ស្រីបុប្ផា ស្រីស រ៉ត សោភាក្សត្រី ជាតិក្សត្រីទី ១ ឯកក្សត្រី អង្គពៅ ជ័យ ឯកក្សត្រីទី១ សុជាតាទី១ មែន កែវបទុមា អង្គណន រស់ អ៊ុត កែ ទេព ក្រចាប់ យស ប៉ែន រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ មង្គលទេវី ទេពីមង្គល បរមជាតិក្សត្រី បរមស្រីកញ្ញា បរមទេវធីតា បរមអច្ឆរិយាអប្សរ សុជាតិនារី សិរីកញ្ញា ទេពលក្ខិណា ទេពលក្ខិណា ស្រីបុប្ផា មាលាបវរ បុប្ផាកេសរ គន្ធបទុម ផលទិព្វសុវណ្ណ សុគន្ធរស ពិដោរសេយ្យភាស សិរីយសសេយ្យា ជាតិកិន្នរី ស្រីកិន្នរា កិន្នរីសោភា កិន្នរាកៃឡាស ឆវីសោភ័ណ សុវណ្ណសោភា សុវណ្ណសោភា កល្យាកេសី សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង (១៨៦៣–១៩៥៣) រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ តារាការា ផាត់ចុនី អង្គស្ងួន អង្គដួងឧបុល អគ្គនារី ឯក ណ សោមអង្គ អៀម បុស្បា ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ កន្ធិយា មាលី ពួក ចៅសុកក្នានារី អេប គន្ធររតនា នារី សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់ ឧរៃទេវីអប្សរី សិរី ទេវីអប្សរី សុទ្ធា បវរ ចៅ ស្មាម ចមសុជាតិបុប្ផានួន អ្នក ញឹក បុស្សា ធីម សង្វាន វ៉ាន់ សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា មហាហង្សា យ៉េង នូ អាន ផ្ទាល់ កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង ភក្សា ពក សោម ជ័យ ម៉ម កុលាប ផាយ៉ូ នឹម រៀមឥសរ នឹម ក្រុងពាន មុត អៀម ចាបុី អៀម ស្រីកញ្ញា ក្រាង តាត យាយ ឈីវ ចេវ នុម៉ាន សោម រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ អង្គដួង ចង្កុលណី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ នាម ពុយ កែស កេស ខេន យ៉េង អុីម វ៉ាន់ សោមជីន ស្រគំ គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង សំរឹទ្ធ ម្លិះ ឡាញ់ឈី ព្រីម មិត្ត សោម រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី បុប្ផាភួង សុីសុដា គឹម ហូ សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ បុប្ផានរលក្ខ័បវរ អនង្គលក្ខិណា បុប្ផានរលក្ខ័ កេសរមាលី នារីកេសរ បវរមាលី នារិន្រ្ទកេតសារី នារីបុប្ផា កានីន ឆវី កេសរ ឌួងមុនីរក្ស នារីសុីសាម៉ន សាឡុតសារ៉េង នេត្រដាច់ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន) រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា ដួងមធុរ៉េត កញ្ញាសោភា រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ផាត់ កាញ៉ុល ពង្សានមុនី មុនីកេសន នរលក្ខណ៍ ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស មុនីនាថ សីហនុ

ព្រះម្នាងទាវអគ្គរាជ គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជាសម័យកាលចតុមុខនិងជាព្រះភរិយាតំណែងព្រះម្នាងនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាពញាយ៉ាតរាជាធិរាជ អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី សម័យកាលចតុមុខ៕

ប្រវត្តិ

ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាពញ្ញាយ៉ាតមានព្រះមហេសីនិងព្រះស្នំជាច្រើន ហើយមានតែមានព្រះនាមបីអង្គ-នាក់ប៉ុណ្ណោះជាភរិយាផ្លូវការ ព្រមទាំងមានព្រះបុត្រាផ្លូវការចំនួនបួនព្រះអង្គ។

យ៉ាងណាក៏ដោយក៏ឯកសារពង្សាវតារខ្មែរមួយចំនួន ដូចជា ព្រះរាជពង្សាវតារកម្ពុជា ឆ្នាំ១៧៩៦ (ពាក្យសៀមពាក្យនេះហៅ ពង្សាវតារមឿងលង្វែក ចុល្លសករាជ ១១៥៨ ឬ ពុទ្ធសករាជ ២៣៣៩) ដោយព្រះបាទអង្គអេងមានសេចក្ដីថា : មានព្រះនាមព្រះភរិយានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាពញ្ញាយ៉ាត គឺ អគ្គមហេសី ១អង្គ មហេសីរង ១អង្គ ស្នំឯក ៣អង្គ និង មានអ្នកម្នាងចំនួន ៣ អង្គ ព្រមទាំងមានព្រះនាមព្រះបុត្រាបុត្រីចំនួនដប់ព្រះអង្គ។ ដោយព្រះម្នាងទាវអគ្គរាជគឺជាព្រះភរិយាតំណែងព្រះម្នាងនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាពញាយ៉ាតរាជាធិរាជមានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ សម្ភពនឹងព្រះម្នាងទាវអគ្គរាជ ទ្រង់ព្រះនាម ព្រះទេពក្ខណា៕

សូមមើលផងដែរ

• បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
• វីរនារីខ្មែរ
• ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ
• រាជធានីលង្វែក
• ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ
• បទពង្សាវតារខ្មែរ
• ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
• ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
• អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)

គោរម្យងារសំរាប់រាជ្យ
មុនដោយ ព្រះមេនាងសៀមស្រងៀម	ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលចតុមុខ (តំណែងព្រះម្នាង) គ.ស.១៣៨៥-១៤៣២	តដោយ អ្នកព្រះម៉ែនាងគង