កីឡាអូឡាំពិក

កងអូឡាំពិក​ចំនួន៥នេះ​ត្រូវបានរចនាឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩១៣ និង​ត្រូវបានអនុម័ត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩១៤ ហើយ​ត្រូវបានប្រើប្រាស់​លើកដំបូង​ក្នុង​កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ​ឆ្នាំ​១៩២០ នៅ​ទីក្រុងអានថ្វឺប (Antwerp) នៃ​ប្រទេសបែលហ្ស៊ីក

កីឡាអូឡាំពិក​គឺជា​ប្រភេទកីឡាអន្តរជាតិចំរុះ​ដែលត្រូវបានបែងចែក​ជាពីរព្រឹត្តិការណ៍គឺ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ និងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិករដូវរងារ។ ព្រឹតិ្តការណ៍ទាំងពីរនេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់បួនឆ្នាំម្តង។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាទាំង២នេះ​ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើង​ក្នុងឆ្នាំជាមួយគ្នារហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩២។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ពួកវាក៏ត្រូវពន្លាតពីគ្នាចំនួន២ឆ្នាំ។ ដើមកំនើតកីឡាអូឡាំពិក (ភាសាក្រិច: Ολυμπιακοί Αγώνες; Olympiakoi Agones) ត្រូវបានកត់ត្រាទុកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ៧៧៦មុនគ.ស ក្នុងទីក្រុងអូឡាំព្យ៉ានៃប្រទេសក្រិច ហើយត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ៣៩៣នៃគ.ស។ ចំនាប់អារម្មណ៍អំពីការរស់ឡើងវិញនៃកីឡាអូឡាំពិក ត្រូវបានសរសេរដំបូងដោយកវីនិពន្ធកំនាព្យជនជាតិក្រិច និងជានិពន្ធនាយកកាសែត លោក Alexandros Soutsos ក្នុងកំនាព្យរបស់គាត់ដែលមានចំនងជើងថា "Dialogue of the Dead" ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៣។ លោក អេវ៉ង់ងហ្គេឡូស ហ្សាបប៉ា (Evangelos Zappas) គឺជាអ្នកឧបត្ថមគាំទ្រដំបូងចំពោះកីឡាអូឡាំពិកទំនើបក្នុងឆ្នាំ១៨៥៩។ គាត់បានចំនាយទៅលើការតុបតែងពហុកីឡាដ្ឋានប៉ាណាស្ស៊ីណៃកូ (Panathinaiko Stadium ) សំរាប់ការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិក​ដែលបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ១៨៧០ និងឆ្នាំ១៨៧៥ ។ ទាំងនេះត្រូវបានចុះផ្សាយក្នុងកាសែត និងបោះពុម្ពផ្សាយទូទាំងពិភពលោក ដោយរួមទាំងទស្សនាវដ្តីឈ្មោះ London Review ដែលបានសរសេររៀបរាប់​អំពីកីឡាអូឡាំពិក​នៃការផ្អាកបន្តការប្រារព្ធធ្វើអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍ ហើយត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងវិញនាពេលថ្មីៗនេះ។

គណកម្មការកីឡាអូឡាំពិកអន្តរជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៩៤ ដោយអ្នកដែលបានទទួលពាន់រង្វាន់ណូបែលជនជាតិបារាំង ជាអ្នកផ្តួចផ្តើមគំនិតបង្កើតគឺលោក ព្យែរ ហ្វេ្រឌី បារុន ដឺ គូប៊ែរតាំង (Pierre Frédy, Baron de Coubertin)។ គណកម្មការរៀបចំកីឡាអូពិកអន្តរជាតិ​បានរៀបចំកីឡាអូឡាំពិកលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៨៩៦ ដែលប្រារព្ធធ្វើនៅក្រុងអាតែន ប្រទេសក្រិច។ អ្នកចូលរួមក្នុងកីឡាអូឡាំពិកនេះបានកើនឡើង ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងអត្តពលករស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសទូទាំងពិភពលោក។

ទីក្រុងដែលបានទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិក

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ កីឡាអូឡាំពិកត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងចំនួន៤១ ក្នុងចំនោម២២ប្រទេស។ កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ២០០៨ដែលនឹងមកដល់នាពេលឆាប់ៗនេះ គឺនឹងប្រារព្ធនៅទីក្រុងប៉េកាំង នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមិតចិន នៅថ្ងៃទី០៨ ខែសីហាឆ្នាំ២០០៨ ម៉ោង ០៨:០៨ល្ងាច (០៨/០៨/០៨, ០៨:០៨ ម៉ោងក្នុងប្រទេសចិន) នៅពហុកីឡាដ្ឋានជាតិប៉េកាំង។ ហើយកីឡាអូឡាំពិករដូវត្រជាក់ឆ្នាំ២០១០ នឹងធ្វើនៅទីក្រុងវង់គូវែរ ប្រទេសកាណាដា។

សំគាល់៖ លេខក្នុងវង់ក្រចក​នៅបន្ទាប់ពី​ឈ្មោះទីក្រុងឬប្រទេសតំណាងអោយចំនួនដងនៃ​ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ​នៃ​កីឡាអូឡាំពិក។

ទីក្រុងដែលបានទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាអូឡាំពិក

កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ				កីឡាអូឡាំពិករដូវរងារ
ឆ្នាំ	លើកទី	ទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ	ប្រទេស	លើកទី	ទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ	ប្រទេស
១៨៩៦	I	អាតែន (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសក្រិច (១)
១៩០០	II	ប៉ារីស (១)	បារាំង (១)
១៩០៤	III	St. Louis, Missouri(១) (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (១)
១៩០៦	III	អាតែន (not recognized)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសក្រិច
១៩០៨	IV	ឡុង (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសចក្រភពអង់គ្លេស (១)
១៩១២	V	ស្តុកហូម (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស៊ុយអែត (១)
១៩១៦	VI (២)	ប៊ែរឡាំង	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាល្លឺម៉ង់
១៩២០	VII	អានថ្វឺប (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសបែលហ្ស៊ីក (១)
១៩២៤	VIII	ក្រុងប៉ារីស (២)	បារាំង (២)	I	Chamonix (១)	បារាំង (១)
១៩២៨	IX	អាមស្ទែរដាម (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហូឡង់ (១)	II	St Moritz (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស្វីស (១)
១៩៣២	X	ឡូសអានជឺឡេស(១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (២)	III	Lake Placid, New York (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (២)
១៩៣៦	XI	ប៊ែរឡាំង (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ (១)	IV	Garmisch-Partenkirchen (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ (១)
១៩៤០	XII (៣)	តូក្យូ→ ក្រុងហេលស៊ីនគី	ប្រទេស ជប៉ុន      ទង់ជាតិជប៉ុន        ត្រាព្រះចៅអធិរាជ  ភ្លេង​ជាតិ​   ឃីមី ហ្គា យ៉ុ  (君が代, Kimi ga Yo?) តន្ត្រីនិងសំលេង សំលេងថតនៅឆ្នាំ ១៩៣០ រយះពេល ១នាទី៣០វិនាទី  ភាសា​ផ្លូវ​ការ​  ភាសាជប៉ុន  រាជធានី    Tokyo  ព្រះចៅអធិរាជ  អាគីហ៊ីតូ  (Akihito)  នាយករដ្ឋមន្ត្រី  ណុដា យ៉ុស្ស៊ីហ៊ីកុ  (Yoshihiko Noda)  ផ្ទៃដី​  ៣៧៧ ៨៣៥ គម²  (លំដាប់ទី ៦២ ក្នុងលោក)  សាសនា  ស៊ិនតូ ព្រះពុទ្ធ យ៉េស៊ូ  ចំនួន​ប្រជាជន​​  -ស្ថិតិឆ្នាំ ២០០៦  -ដង់ស៊ីតេ/គម²  លំដាប់ទី ១០ ក្នុងលោក  ១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់  ៣៣៧ នាក់ /គម²  រូបបិយប័ណ្ណ  យ៉េន (円) (JPY)  ល្វែង​ម៉ោង​  UTC +៩  កូដទូរស័ព្ទប្រទេស  +៨១  កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស  .jp → ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហ្វាំងឡង់ || V (៣) || ក្រុងសាបប៉ូរូ→ St Moritz→ Garmisch-Partenkirchen || ប្រទេស ជប៉ុន      ទង់ជាតិជប៉ុន        ត្រាព្រះចៅអធិរាជ  ភ្លេង​ជាតិ​   ឃីមី ហ្គា យ៉ុ  (君が代, Kimi ga Yo?) តន្ត្រីនិងសំលេង សំលេងថតនៅឆ្នាំ ១៩៣០ រយះពេល ១នាទី៣០វិនាទី  ភាសា​ផ្លូវ​ការ​  ភាសាជប៉ុន  រាជធានី    Tokyo  ព្រះចៅអធិរាជ  អាគីហ៊ីតូ  (Akihito)  នាយករដ្ឋមន្ត្រី  ណុដា យ៉ុស្ស៊ីហ៊ីកុ  (Yoshihiko Noda)  ផ្ទៃដី​  ៣៧៧ ៨៣៥ គម²  (លំដាប់ទី ៦២ ក្នុងលោក)  សាសនា  ស៊ិនតូ ព្រះពុទ្ធ យ៉េស៊ូ  ចំនួន​ប្រជាជន​​  -ស្ថិតិឆ្នាំ ២០០៦  -ដង់ស៊ីតេ/គម²  លំដាប់ទី ១០ ក្នុងលោក  ១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់  ៣៣៧ នាក់ /គម²  រូបបិយប័ណ្ណ  យ៉េន (円) (JPY)  ល្វែង​ម៉ោង​  UTC +៩  កូដទូរស័ព្ទប្រទេស  +៨១  កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស  .jp → ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស្វីស→ ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាល្លឺម៉ង់
១៩៤៤	XIII (៣)	ឡុង	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសចក្រភពអង់គ្លេស	V (៣)	Cortina d'Ampezzo	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីតាលី
១៩៤៨	XIV	ឡុង (២)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសចក្រភពអង់គ្លេស (២)	V	St Moritz (២)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស្វីស (២)
១៩៥២	XV	ហេលស៊ីនគី (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហ្វាំងឡង់ (១)	VI	អ៊ូស្លូ (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសណ័រវ៉េ (១)
១៩៥៦	XVI	ម៉ែលបន (១) + ស្តុកហូម (២)(៤)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអូស្រ្តាលី (១) + ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស្វីស (២)	VII	Cortina d'Ampezzo (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីតាលី (១)
១៩៦០	XVII	រ៉ូម (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីតាលី (១)	VIII	Squaw Valley, California (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (២)
១៩៦៤	XVIII	តូក្យូ (១)	ប្រទេស ជប៉ុន      ទង់ជាតិជប៉ុន        ត្រាព្រះចៅអធិរាជ  ភ្លេង​ជាតិ​   ឃីមី ហ្គា យ៉ុ  (君が代, Kimi ga Yo?) តន្ត្រីនិងសំលេង សំលេងថតនៅឆ្នាំ ១៩៣០ រយះពេល ១នាទី៣០វិនាទី  ភាសា​ផ្លូវ​ការ​  ភាសាជប៉ុន  រាជធានី    Tokyo  ព្រះចៅអធិរាជ  អាគីហ៊ីតូ  (Akihito)  នាយករដ្ឋមន្ត្រី  ណុដា យ៉ុស្ស៊ីហ៊ីកុ  (Yoshihiko Noda)  ផ្ទៃដី​  ៣៧៧ ៨៣៥ គម²  (លំដាប់ទី ៦២ ក្នុងលោក)  សាសនា  ស៊ិនតូ ព្រះពុទ្ធ យ៉េស៊ូ  ចំនួន​ប្រជាជន​​  -ស្ថិតិឆ្នាំ ២០០៦  -ដង់ស៊ីតេ/គម²  លំដាប់ទី ១០ ក្នុងលោក  ១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់  ៣៣៧ នាក់ /គម²  រូបបិយប័ណ្ណ  យ៉េន (円) (JPY)  ល្វែង​ម៉ោង​  UTC +៩  កូដទូរស័ព្ទប្រទេស  +៨១  កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស  .jp (១) || IX || Innsbruck (១) || ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអូទ្រីស (១)
១៩៦៨	XIX	ម៉ិកសិច (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសមិចសិច (១)	X	ហ្គឺណូប (១)	បារាំង (២)
១៩៧២	XX	មុយនីច (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាល្លឺម៉ងខាងកើត (២)	XI	ក្រុងសាបប៉ូរូ (១)	ប្រទេស ជប៉ុន      ទង់ជាតិជប៉ុន        ត្រាព្រះចៅអធិរាជ  ភ្លេង​ជាតិ​   ឃីមី ហ្គា យ៉ុ  (君が代, Kimi ga Yo?) តន្ត្រីនិងសំលេង សំលេងថតនៅឆ្នាំ ១៩៣០ រយះពេល ១នាទី៣០វិនាទី  ភាសា​ផ្លូវ​ការ​  ភាសាជប៉ុន  រាជធានី    Tokyo  ព្រះចៅអធិរាជ  អាគីហ៊ីតូ  (Akihito)  នាយករដ្ឋមន្ត្រី  ណុដា យ៉ុស្ស៊ីហ៊ីកុ  (Yoshihiko Noda)  ផ្ទៃដី​  ៣៧៧ ៨៣៥ គម²  (លំដាប់ទី ៦២ ក្នុងលោក)  សាសនា  ស៊ិនតូ ព្រះពុទ្ធ យ៉េស៊ូ  ចំនួន​ប្រជាជន​​  -ស្ថិតិឆ្នាំ ២០០៦  -ដង់ស៊ីតេ/គម²  លំដាប់ទី ១០ ក្នុងលោក  ១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់  ៣៣៧ នាក់ /គម²  រូបបិយប័ណ្ណ  យ៉េន (円) (JPY)  ល្វែង​ម៉ោង​  UTC +៩  កូដទូរស័ព្ទប្រទេស  +៨១  កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស  .jp (១)
១៩៧៦	XXI	ម៉ុងត្រេអាល (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកាណាដា (១)	XII	Innsbruck (២)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអូទ្រីស (២)
១៩៨០	XXII	មូស្គូ (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសSoviet Union (១)	XIII	Lake Placid, ញូយ៉ក (២)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (៣)
១៩៨៤	XXIII	ឡូសអានជឺឡេស (២)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (៣)	XIV	Sarajevo (១)	យូហ្គោស្លាវី (១)
១៩៨៨	XXIV	សេអ៊ូល (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង (១)	XV	Calgary, Alberta (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកាណាដា (១)
១៩៩២	XXV	បារសែឡូណា (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអេស្ប៉ាញ (១)	XVI	Albertville (១)	បារាំង (៣)
១៩៩៤				XVII	Lillehammer (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសណ័រវ៉េ (២)
១៩៩៦	XXVI	អាត្លង់តា (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (៤)
១៩៩៨				XVIII	ណាហ្គាណុ (១)	ប្រទេស ជប៉ុន      ទង់ជាតិជប៉ុន        ត្រាព្រះចៅអធិរាជ  ភ្លេង​ជាតិ​   ឃីមី ហ្គា យ៉ុ  (君が代, Kimi ga Yo?) តន្ត្រីនិងសំលេង សំលេងថតនៅឆ្នាំ ១៩៣០ រយះពេល ១នាទី៣០វិនាទី  ភាសា​ផ្លូវ​ការ​  ភាសាជប៉ុន  រាជធានី    Tokyo  ព្រះចៅអធិរាជ  អាគីហ៊ីតូ  (Akihito)  នាយករដ្ឋមន្ត្រី  ណុដា យ៉ុស្ស៊ីហ៊ីកុ  (Yoshihiko Noda)  ផ្ទៃដី​  ៣៧៧ ៨៣៥ គម²  (លំដាប់ទី ៦២ ក្នុងលោក)  សាសនា  ស៊ិនតូ ព្រះពុទ្ធ យ៉េស៊ូ  ចំនួន​ប្រជាជន​​  -ស្ថិតិឆ្នាំ ២០០៦  -ដង់ស៊ីតេ/គម²  លំដាប់ទី ១០ ក្នុងលោក  ១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់  ៣៣៧ នាក់ /គម²  រូបបិយប័ណ្ណ  យ៉េន (円) (JPY)  ល្វែង​ម៉ោង​  UTC +៩  កូដទូរស័ព្ទប្រទេស  +៨១  កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស  .jp (២)
២០០០	XXVII	ស៊ីដនីយ៏ (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអូស្រ្តាលី (២)
២០០២				XIX	Salt Lake City, Utah (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសUSA (៤)
២០០៤	XXVIII	អាតែន (២)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសក្រិច (២)
២០០៦				XX	តូរីណូ (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីតាលី (២)
២០០៨	XXIX	ប៉េកាំង (១)+ ហុងកុង (១)(៥)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសចិន (១)+ ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហុងកុង (១)
២០១០				XXI	វ៉ង់គូវែរ, British Columbia (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកាណាដា (២)
២០១២	XXX	ឡុង (៣)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសចក្រភពអង់គ្លេស (៣)
២០១៤				XXII	Sochi (១)	ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសរុស្ស៊ី (១)

^១ ដើមដំបូងត្រូវធ្វើនៅ ស៊ីកាហ្គូ ប៉ុន្តែបានប្តូរទៅ St. Louis

^២ លុបចោលដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទី១

^៣ លុបចោលដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទី២

^៤

^៥

ឯកសារយោង