មាលាដួងចិត្ត

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search

រឿង មាលាដួងចិត្ត និពន្ធក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៩ ហើយសរសេរចប់បរិបូរណ៍ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤១។ បោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូងបង្អស់នៅឆ្នាំ១៩៧២។ រឿងនេះនិពន្ធដោយ លោក នូ ហាច មុនរឿងផ្កាស្រពោននិងរឿងនារីជាទីស្នេហា។ នៅក្នុងរឿងនេះ តួអង្គប្រុស ឈ្មោះទិឃាវុធ (ដែលផ្តើមឡើងជាសិស្សនៃវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩)។ រីឯតួអង្គស្រី ឈ្មោះ ថាចន្ទមុនី(ជាជនជាតិថៃ)។រឿងនេះកើតឡើងក្នុងជំនាន់ រាជ្យហ្លួងមុនីវង្ស នៃសម័យអា ណានិគមបារាំងហើយសាច់រឿងទាំងមូលកើតឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៦ (រាជ្យហ្លួងនរោត្តមសីហនុ)។ទិឃាវុធគឺជាបុរសម្នាក់ដែលសុភាព ទន់ភ្លន់ក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងអ្នកដទៃ ហើយមានឥរិយាបថល្អចំពោះនារី និងជាមនុស្សដែលមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ ចេះបែងចែករវាងមនុស្ស និង នយោបាយ មិនមានគំនិតប៉ាតណាប៉ាតណី ពោលគឺ គំនិតជាតិនិយម ស្នេហាមាតុភូមិដ៏ថ្លៃថ្នូរ។


កថាមុខ[កែប្រែ]

ប្រលោមលោក​ថ្មី​ដែល​ខ្ញុំ​សូម​យកមក​ស្នើជា​គ្រឿង​កម្សាន្ត​សម្រាប់​អ្នកអាន​ក្នុង​ពេលនេះ ជា​រឿង​គម្រប់​ទី ៤ របស់ខ្ញុំ។ ដូចមុនៗដែរ សៀវភៅ​នេះ​បាន​តែង​ចប់​ក្នុងពេល​ឧត្ដមគតិ​មិនទាន់​ត្រូវ​ទម្លុះទម្លាយ ជា​ណាស់ណា​ពេក​ទេ​ដោយ​បញ្ហា​ជីវិត ពោល​គម្រប់ ២០ ឆ្នាំ​មកហើយ។ ក្រ​ដៅ​សំណៅ​ដើម​ប្រែសម្បុរ​ឡើង​លឿង​ពណ៌​ស្ករត្នោត ហើយ​ផុយ​របេះដុំៗព្រោះ​ជរាភាព។

ហេតុ​ធំ​ដែលនាំឱ្យ​ខ្ញុំ​ស្ទាក់ស្ទើរ យឺតយ៉ាវ​ក្រ​ផ្សាយ​ដល់​ម្លេះ​មកពី​មាន​បារម្ភ​ក្រែង​អ្នកផង​លើក​តួ​បុគ្គល​ខ្លះ​ក្នុង​រឿង​ទៅ​ប្រដូច ឬ​ចោទថា​ជា​ផ្នែក​ជីវភាព​របស់​បុរស​ស្ត្រី​ណាមួយ ឬ​យល់ថា ជាការ​រិះគន់​ចំពោះ​អ្នក​មុខ អ្នកការ​ណាមួយ​ទៅវិញ។ ក្នុង​ចំណុច​នេះ ពិសោធន៍​នៃ​រឿង “ផ្កា​ស្រពោន” បាន​ផ្ដល់នូវ​ឧទាហរណ៍​ស្រាប់​មកហើយ ព្រោះ​មាន​អ្នកអាន​ច្រើន​អ្នក​បាន​យល់ច្រឡំ ហើយ​លើក​ប្រដូច​តួ​បុគ្គល​នានា​ក្នុង​រឿង​នោះ​ទៅលើ​ជន​ដែលមាន​ជីវិត​រស់នៅ​មែនទែន។ ដើម្បី​ជៀសវាង​មន្ទិលសង្ស័យ​យ៉ាងនេះ​ទៀត ខ្ញុំ​បាន​យល់ថា គប្បី​ទុកពេល​វេលា​កន្លង​ហួស​ទៅហើយ​ឱ្យបាន​វែងឆ្ងាយ​បន្តិច​សិន ក្នុង​បំណង​បន្សាប​ការប្រដូច​ឬ​អត្ថាធិប្បាយផ្សេងៗ ដែល​អាច​កើតមានឡើង។

ដូច្នោះ​ខ្ញុំ​សូមបញ្ជាក់​ផ្ទួន​ជាថ្មី​ថា សៀវភៅ​នេះ​ពុំមែន​ជា​ប្រវត្តិ​បន្លំ​របស់​ជន​រូប​ណាមួយ​ឡើយ ទោះ​មាន​ឋា​នះ​ក្នុងសង្គម​ខ្ពស់​ឬ​ទាប​យ៉ាងណាក៏ដោយ​ថ្វីបើ​នៅ​ភាគ​ខាងចុង​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចូល​មកជា​ផ្ទាំង​តម្បាញ​នៃ​រឿងលើក។ អាស្រ័យហេតុនេះ ប្រសិនបើ​អ្នកអាន​សង្កេតឃើញ ឬ​យល់ថា មាន​កន្លែង​ណា​សម​ដូច​ការពិត​ខ្លះសូម​សន្និដ្ឋាន​ចាត់ជា​ដំណើរ​ចៃដន្យ​ទៅវិញ​ផង​ចុះ។

ប្រលោមលោក “មាលាដួងចិត្ត” នេះ​និទាន​បាន​ផ្ដើម​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៣៩ គឺ​នៅពេល​សង្គ្រាមលោកលើកទី​ពីរ​ចាប់​ឆួល​ឆេះ​ឡើង ហើយ​មក​ចប់​នៅ​ចុងឆ្នាំ១៩៤៦ គឺ​នៅពេល​ខេត្តបាត់ដំបង និង​ដែនដី​យើង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​បាត់បង់​ទៅនោះ បាន​វិល​ត្រឡប់មក​ចូលរួម​ក្នុង​សហគមន៍ជាតិ​វិញ។

អ្នកនិពន្ធ​មានបំណង​ឱ្យ​សៀវភៅ​នេះ​មានគុណ​ភាពជា​កញ្ចក់ ឬ​ជា​ផ្ទាំងគំនូរ​រូបភាព​សំរាប់​គំនិត និង​ឧត្ដមគតិ​របស់​យុវជន​ខ្មែរ​ក្នុងសម័យ​នោះ។

មាន​ហេតុ​មួយទៀត​ដែលនាំឱ្យ​ខ្ញុំ​ប្រតិស្ឋ​រឿង “មាលាដួងចិត្ត” នេះ។ អ្នកអាន​យ៉ាង​ក្រាស់ក្រែល​មាន​នារី​ជា​ភាគច្រើន បាន​បន្ទោស​ខ្ញុំ​ថា ចិត្តអាក្រក់​ណាស់​ដោយ​បណ្ដោយឱ្យ នាង​វិធា​វី​ក្នុង​រឿង “ផ្កា​ស្រពោន” ស្លាប់បាត់​បង់ជីវិត​ទាំង​ក្មេងខ្ចី ហើយ​ស្លូតត្រង់​ផង។ ខ្ញុំ​សរសេរ​រឿង​ថ្មី​នេះ​ក្នុង​បំណង​ចង់​លុបលាង​នូវ​ការរិះគន់​បែបនេះ​ទៀត តើ​សម្រេច​ដូច​ប្រាថ្នា​មែនឬ​យ៉ាងណា សូម​មិត្ត​ទាំងឡាយ​មេត្តា​វិនិច្ឆ័យ​ផង​ចុះ។

សរុបសេចក្ដី​ទៅ សៀវភៅ​រឿងនេះ​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​យុវភាព ហើយ​ដែល​ពិពណ៌នា​អំពី​គំនិត និង​ឧត្ដមគតិ​នៃ​យុវជន​ក្នុងអំឡុង​ឆ្នាំ១៩៣៩-១៩៤៦ សូម​យុវជន​យើង​ជំនាន់​ក្រោយ​ទុកជា​សក្ខីភាព​មួយនា​កាលសម័យ​នោះ។

ខ្ញុំ​សូម​ឧទ្ទិស​សៀវភៅ​នេះ​ចំពោះ​វិញ្ញាណក្ខន្ធ លោក ឃួន នៅ ជា​បិតា​និង​លោក ឱរ ស៊ិន ជា​ឪពុកធំ​ដែល​លោក​បាន​ណែនាំ​ខ្ញុំ​ឱ្យ​ស្រឡាញ់​អក្សរសាស្ត្រ​តាំងពី​កុមារភាព ហើយ​ចំពោះ​យុវជន​យើង វីរបុរស​យើង​ដែល​បាន​បូជាជីវិត​ដើម្បី​មាតុភូមិ។

វគ្គទី ១ វិទ្យាល័យ គ.ស. ១៩៣៩[កែប្រែ]

ដូចជា​ពិបាក​គិត​ដែរ!… មិនដឹង​ជា​ចាប់​និយាយ​ពី​ត្រឹមណា​ទេ​រឿងនេះ ព្រោះ​មាន​រាង និង​ភាព​ដូច​ពពក មាន​ពណ៌​ចម្រុះ​ដូច​ឥន្ទធនូ ហើយ​មាន​មាឌ​និង​កម្ពស់​​កម្ព​រ​​ប៉ុន​យក្សា។

ក្នុង​ដួងចិត្ត​យុវជន​អាយុ​ម្ភៃ​ឆ្នាំ​អារម្មណ៍​ដ៏​អស្ចារ្យ​នេះ ជួនណា​បោកបក់​ជា​ព្យុះជួនណា​ផាត់ផាយ​ជា​ខ្យល់ជំនោរ។ ទុក្ខ និង​សេចក្ដីសង្ឃឹម​តែង​ផ្លាស់​វេន​គ្នា​ក្នុង​សតិ​មួយ​ដែលមាន​គំនិត​វែងឆ្ងាយ តែ​ស្រួយ​ដូច​ពពុះ​សាប៊ូ​ដែល​អណ្ដែតត្រសែត​មួយសន្ទុះ លំអ​ដោយ ឆព្វណ្ណរង្សី​ចាំង​ឆ្លុះ​ទៅលើ។

ឱ ! ឆ្នេរសមុទ្រ​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​ក្លិនក្រអូប​ឈួ​ល​ដែល​វិចិត្រ​ដោយ​កូនខ្ទម​ជ្រក​ក្រោម​ដើម​ដូង​ល្វន់​ល្វៃ មាន​កម្រង​វល្លិ​ផ្កា​រុំ​ស្រោប​ដូច​ហត្ថា​នាង​នាដកា។ វាយោ​ហើរ​ពី​ផ្ទៃ​សាគរ​មក​យោល​ផួ​ង​ធម្មជាតិ ឱ្យមាន​ចលនា​ទន់ភ្លន់ រួច​ហើយក៏​តាំង​ដឹក​នាំទៅ​ឆ្ងាយ​នូវ​ពិដោរ​ឈ្ងុយ​ឈ្ងប់។

ទេសភាព​ត្រកាល​នេះ មាន​នាទី​ជា​អង្រឹង​សម្រាប់​យោល​រំសាយ​ទុក្ខ​នៃ​យុវជន​ដែល​ស្រវឹង​ដោយ​ឃ្លោង ដោយ​កាព្យ​ថ្លា​ដូច​ចរណៃហើយ​ស្អាត​ដូច​ពន្លឺ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញបូណ៌មី។ កវីនិពន្ធ​ដ៏​មាន​ពាក្យ​ពិ​រោះ ហាក់ដូចជា​កើត​ពី​ទេពកោសល្យ​ដែល​ត្រាំ​នៅក្នុង​ទុក្ខព្រួយហើយ​រមែង​ក្ដោប​ស្រោប​នូវ​វិការ​ដ្ឋា​ន​នៃ​ជីវិត បរិបូណ៌​ទៅដោយ​ការប្រយុទ្ធ ការដណ្ដើម​ស្ទើរ​ស៊ីសាច់​គ្នា។

អាត្ម័ន​ជរាព្រលឹង​រេចរឹល​អាច​រត់​ចូល​ជ្រក​បាន​ក្នុង​សាសនាប៉ុន្ដែ​អាត្ម័ន​ក្មេង​ចិន្ដា​នឹង​រក​កំពង់ផែ​ចូល​សម្រាក​បានតែ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍។

គិតសព្វៗទៅ សេចក្ដីស្នេហា​ជា​សាសនា​មួយបែប​ដែរ​សម្រាប់​យុវជន ព្រោះ​រមែង​មាន​សទ្ធា មាន​ជំនឿ មាន​សេចក្ដីទុកចិត្ត​ទៅ វិញទៅមក។តែ​សាសនា​នេះចាស់ៗបែរជា​មិន​យល់​ដោយ​ភ្លេច​សូន្យឈឹង ថា​កាលពីដើម​មក​ខ្លួន​ធ្លាប់​ក្មេង​ដូចគ្នា​ដែរ​ទេតើ ហេតុដូច្នេះ​ហើយបានជា​ចាស់ៗទាំងនោះ​តែង​កាន់គំនិត​រឹងត្អឹង កាន់​លទ្ធិ​សម្បូរ​ជ្ញា​សិទ្ធិ​ចំពោះ​បំពង់​ត្រួយ​ខ្ចី​នៃ​មនុស្សជាតិ។

គួរ​យើង​គិតថា ផ្កា​ក្រូចពោធិ៍សាត់​មាន​ក្លិនក្រអូប​ជាង​ផ្លែ​វា​ដែល​ទុំ​លឿង​ផូ​រ។ យ៉ាង​នេះហើយ​បានជា​យុវជន​អាច​ក្រេប​ឱជា​រស​ជីវភាព​បានជា​ជាង​មនុស្ស​រសៀល ដែលជា​ហេតុនាំឱ្យ មាណព និង មាណវី មាន​ទីតាំង​ជិត​ជាង​ក្នុង​គោលបំណង ព្រះ​កាម​ទេព។

គំនិត​វិ​ពណ៌នា​ខាងលើនេះ ជា​យោបល់​របស់ក្មេងៗដែល​រៀន​នៅ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ ក្នុង​សម័យមុន​កើត​សង្គ្រាមលោកលើកទីពី​រ។ យុវជន​ទាំងនោះ​យល់​ដោយ​ខុស ហើយ​អយុត្តិធម៌​ខ្លះ​ផង ក៏​ពុំ​ដឹងថាចាស់ៗសង្កត់សង្កិន​ព្រលឹង និង​ចិន្ដា​របស់ខ្លួន ហើយ​ថែមទាំង​បំពុល​សេចក្ដី​ត្រេកត្រអាល​ទៀតផង។

គិត​ខុស​ក៏ដោយ ត្រូវ​ក៏ដោយ ក្មេងៗបើ​យល់​យ៉ាងណា​ហើយ​តែង​ជួញ​ចិត្ត​ធ្វើឱ្យ​គំនិត​នោះបាន​សម្រេច បាន​ពិតប្រាកដ​ដោយ​សកម្ម​ក្រៃលែង។ ដើម្បី​ងាយ​យល់​នូវ​មនោសញ្ចេតនាផ្សេងៗដែល​រមែង​ក​ញ្ច្រោ​ក​បោកបោះ​អាត្ម័ន​យុវជន​នោះ ទើប​សូម​នាំ​រឿងនេះ​មក​និទាន​ដូចតទៅ៖

ថ្ងៃអាទិត្យ! អរុណ​ចាប់​លាប​ពណ៌​ក្រហមទុំ​ទៅលើ​ជើងមេឃ​ខាងកើត។ ក្នុង​សយនដ្ឋាន​មួយ​នៃ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ​ដែល​សេចក្ដី​ស្ងប់ស្ងាត់​គ្របដណ្ដប់​នៅឡើយ ព្រោះ​មិនទាន់​ដល់​ម៉ោង សម្លេង​ខ្សឹប​ខ្សាវ​ចាប់​ឭខ្សៀវៗពី​ត្រង់នេះ​បន្តិច​ត្រង់នោះ​បន្តិច។ មាត់​មាន់រងាវ​បង្អូស​បែបបទ​វែង​អន្លាយ​ក្នុង​ពន្លឺស្រាងៗនៃ​ព្រហាម។ សេះ​សំគម​ដែល​ទាញ​រទេះដឹក​បន្លែ​មួយអន្លើ និង​ស្បែកជើង​ឈើ​ចិន​កន្តាំង​បាននាំគ្នា​វាយ​ផ្ទៃ​ថ្នល់​ចាក់​ជ័រ​ឭ​សូរ​ភ្លិ​បផ្លាប់ៗ ឭ​ក្រោក​ក្រាក។ កងទ័ព​ក្អែក​ចេញពី​ទ្រនុំ​ដើមអម្ពិល ខ្វក​កេកកាកៗ លាន់​រំពង​ហើយ​ហើរ​ឆ្ពោះទៅ​ទិស​ខាងលិច​ដែល​ពំនូក​ពពកធំៗ ដេក​ទ្រមក់​ត្រាំ​ក្នុង​កម្ជិល​ច្រអូស​នៅឡើយ។

មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក ស្គរ​អ្នកយាម​ទ្វារ​រោទិ៍​កម្រើក​រំ​ជួយ​អាកាស​ពណ៌​ខៀវ​នៃ​ព្រឹក​ព្រហាម ហើយ​សូរសព្ទ​ហ៊ោកញ្ជ្រៀវ​ក៏​ផ្ទុះឡើង​ដូច​ចិន​អុជ​ផាវ​សែនអ្នកតា។ អ្នកខ្លះ​ចាប់​ប្រយុទ្ធ​នឹង​សង្កើច​ដោយ​យក​ស្បែកជើង​ឈើ​វាយ​បំពៀច​ប​ច្ចា​មិត្រ​ដែល​បាន​ស្រូបយក​ឈាម​ពី​ពេលយប់ទៅលើ​ក្ដារ​គ្រែ​ឭ​ផូងផាង។ ក្នុងសម័យ​នោះ​មិនបាន​ស្គាល់​ច្បាស់​នៅឡើយ​ទេ នូវ​ការប្រើ​ម្សៅ​ដេដេតេ​សម្រាប់​សម្លាប់សត្វ​ល្អិត។ អ្នក​ខ្លះទៀត​ប្រជុំគ្នា​សប់​បាល់​ឡុង​ឭភិតៗ ហើយ​មួយ​ពួក​ផ្សែង​ដទៃ ក្រមា​មួយ​វ័ណ្ឌ​នៅ​ចង្កេះ​នាំគ្នា​ប្រមូល​ខោអាវ​យកទៅ​បោក​នៅ​ក្បាលម៉ាស៊ីនទឹក​ក្រោយ“ដ័​រ​ត្វារ។

សូរ​ទ្រហឹងអឹងអាប់​បាន​ដាស់ ទីឃាវុធ ភ្ញាក់​ពី​ដំណេក​ក្រោក​ឡើង ប្រមូល​ក្រសោប​ជើងមុង​ពាក់​ទៅលើ​ដំបូល​រួច ហើយក៏​តាំង​អង្គុយ​សញ្ជប់សញ្ជឹង​នៅលើ​គ្រែ​ដោយមាន​មុខស្ងួត​ស្ងប់ ក្មេង​ក​ម្លោះ​នេះ​នឹក​គួច​ដល់​នារី ដែល​កាលពី​ល្ងាចម៉ិញ​វិទ្យុ​បាន​នាំមក​នូវ​សម្លេង​ថ្លា​ដូច​កែវ​ទិព្វ។ នៅ​ជិត​សយនដ្ឋាន គឺ​នៅ​ម្ខាង​វិថី​ហ្វ្រ​ង់​ស្វាង​ហ្វុ​ង​តែ​ន អ្នក​ម្ចាស់​ផ្ទះមួយ​បាន​បើក​ស្ដាប់​ចម្រៀង​សិល្បការិនី​សៀម​ពីរោះ​ទន់​ល្វើយ។ គឺ​សម្លេង​នេះហើយ​ដែល​មក​ប្រលោម​បំពេរ​អាត្ម័ន ទីឃាវុធ ដែល​ស្រេកឃ្លាន​នូវ​កាមារម្មណ៍។ ចៅ​មាណព​ស្ដាប់​ពុំបាន​ច្បាស់​នូវ​ទំនុកច្រៀង​ទេតែ​សាច់​ពិ​រោះ ដែលមាន​ផ្នត់​ទូលាយ​ល្វឹងល្វើយ បាន​គួច​ព្រលឹង​ឱ្យ​អណ្ដែតអណ្ដូង​ក្នុង​រមណីយដ្ឋាន​មួយនា​វិមាន​សួគ៌ា​ល័យ។

វគ្គទី២[កែប្រែ]

សៀវភៅ​ដាក់​លើ​ដើមទ្រូង ទៀន​លើ​ក្បាល​ដំណេក​ឆេះ​ចោល​ទទេ អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​បង្ហើរ​គំនិត​ទៅ​ទី​ឆ្ងាយ​ដោយ​មនោ​រម្យ។ ឋិត​ក្នុង​សភាព​យ៉ាងនេះ ចិន្ដា​តែង​នឹក​គួច​ពី​ចម្ងាយ​នូវ​សោភណភាព​នៃ​សិល្បការិនី។ ម្លេះ​សម​នឹង​នាង​មានមុខ​មូល​ពេញ មាន​ភ្នែក​ខ្មៅ​ថ្លាយង់ ដែលមាន​រោម​ត្របកភ្នែក​ទ​ន្ទ្រាំ​ចាំ​កា​ពារ​មាន​សក់ខ្មៅ​រលើប​ទម្លាក់​រលក​អង្កាញ់​មកលើ​ស្មា ពណ៌​សណ្ដែកបាយ ហើយ​ជា​រនាំង​សម្រាប់​កញ្ចឹងក​ដែល​កម្រើក​ចុះឡើង​ដោយ​សមសួន​ធ្វើឱ្យ​ក្បាល​រេរា​គួរឱ្យ​គយគន់ បីដូច​ដើម​ស្នោ​យោល​ផ្កា​លឿង​ឆ្អិន​ក្នុង​ក្រសែ​ខ្យ​ស់​ជំនោរ។ ម្លេះ​សមនាង​មាន​បបូរមាត់​ពណ៌​ផ្កាឈូក​ដែល​បិទ​ហើយ​បើក ដើម្បី​បង្ហាញឱ្យឃើញ​ធ្មេញ​ស​ថ្លា​ដូច​ផ្កា​ម្លិះលា។ ម្លេះ​សម​នៅលើ​ទ្រូង​អាវ​ព្រែ សាច់​ម៉ដ្ឋខៃ កាត់ដេរ​ឡើង​ប្រណិត​ទុកឱ្យ​ស្មា​នៅ​រាង​ប៉ោង​ក្បំ​លើ​ឱ​រ៉ា នាង​ពាក់​បណ្ដោង​ពេជ្រ​ដែល​ដេញ​រស្មី​ភ្លើង​ភ្លឺ​ពព្រាយ។

ទីឃាវុធ ស្ដាប់​សម្លេង​ច្រៀង​ក្នុង​រាត្រី ហើយ​ស្រមៃ​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់​ដូច​ទល់មុខ​គ្នា​នូវ​រូបឆោម​នារី​ដែលមាន​សម្ដី​ពិ​រោះ​ក្រអៅ។ សិស្ស​លី​សេ​មិនដែល​គិតដល់​ម្ដងណា​សោះ​ថា រមណី​វត្ថុ​នេះ​អាច​ចេញ​បានជា​រូបរាង​មួយ​ដែល​ធម្មជាតិ​ពុំមាន​សប្បុរសធម៌​ដើម្បី​តុបតែង​យ៉ាង​នោះទេ។ បើ​អ្នកណា​ចង់​ភ្នាល់​ក៏ ទីឃាវុធ ហ៊ាន​ភ្នាល់​ដែរ សម្លេង​បរិសុទ្ធ​ឥត​មន្ទិល​ឥត​ស្រាំ ឥត​ឆារ​យ៉ាងនេះ​ប្រាកដជា​ពុំមែន​ចេញពី​អង្គ​ខ្លួន​ក្រ​ងិ​ង​ក្រង​ង់​បានឡើយ ! កំពុងតែ​យល់សប្តិ​ទាំង​ភ្នែក​បើក​យ៉ាងនេះ​ស្រាប់តែ​វិទ្យុ​ឈប់​ស្ងាត់ឈឹង អន្ទះអន្ទែង​ក្រហាយ​ក្រហល់​ក្រៃលែង ទីឃាវុធ បិទ​សៀវភៅ​គណិតសាស្ត្រ​ដែល​ខ្លួន​មានបំណង​បញ្ចប់​មេរៀន​មួយ ហើយ​ចាប់​កម្រង​កវីនិពន្ធ​មក​អាន​វិញ។ នាយក​ម្លោះ​បើកក្រប​ជញ្ជក់​ម្ដងទៀត​នូវ​សាច់​កាព្យ “ឡឺ​សូល” របស់​អ័ល​ហ្រិដ​ដឺ​មុ​ស្សេ​ត៍។ មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក លុះ​បាន​ផ្លុំ​ពន្លត់​ទៀន​រួច​ស្រ​ច​ហើយ សេចក្ដី​លង់លក់​ក៏​ស្រូប​គំនិត​ចិន្ដា​ចៅ​មាណព ទៅក្នុង​សកល​សុ​បិ​ន្ដ​យល់សប្ដិ។

ប៉ុន្តែ​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃអាទិត្យ កម្លាំង​ដែល​ភ្ជាប់​អង្គុយ ទីឃាវុធ យ៉ាងយូរ​នៅលើ​គ្រែ​ពី​វិការ​ដ្ឋា​ន​ដែល​វិញ្ញាណ​ប្រតិស្ឋ​ឡើង​ក្នុងពេលដែល​ដេកលក់។ ថ្វីបើ​ដឹងថា​ជាការ​ភូតកុហក ថ្វី​បើជា​ក្ដីសង្ឃឹម​ក្លែងក្លាយ​ដែល​ភ្លឺ​ព្រោង​ព្រាយ​តែមួយ​ភ្លែត​ដូច​ផ្លេកបន្ទោ​រតែក​ម្លោះ​យើង​នៅតែ​សញ្ជឹងគិត​ទៅរក​ដោ​យស​ប្បាយ​ផង ឈឺ​អួល​ផ្សា​ផង។ ជា​ប្រក្រតី​សុ​បិ​ន្ដ​និម្មិត​ជា​តំណ​នៃ​ប្រាកដនិយម។

យល់សប្ដិ​នោះបាន​បន្លប់ ទីឃាវុធ ថា​មាន​រថយន្ដ​ដំបូល​ផ្លឹ​ត​ដែលមាន​នារី​ទី​ត្រួយ​ចិត្តជា​អ្នកបើកបរ ឯ​ខ្លួន​អ្នក​ក​ម្លោះ​ឯង​អង្គុយ​នែបនិត្យ​ក្រេប​ជា​រស​សុភមង្គល​ល្អ រក​និយាយ​ពុំបាន។ រថយន្ដ​បង្វិលខ្លួន​ធូរ​ខ្សៀ​កលើ​ថ្នល់​ចាក់​ជ័រ​ដែលមាន​គគីរ​ខ្ពស់​ត្រ​សៃ​ដុះ​អម​ហែ​សងខាង។ លុះ​ដល់ទី​ថ្នល់​ខ្វែង​ប្រទាក់​គ្នា ឡាន​បត់​តម្រង់​ទៅរក​ភ្នំ​ដែល​ព្រះអាទិត្យ​ពេល​ល្ងាច​កំពុង​យក​មាស​ស្រោប​លើ​កំពូល។ លលក​មួយគូ​ផ្អើល​នឹង​ឡាន ស្ទុះ​ហើរ​យ៉ាង​លឿន​ដោយ​ទទះ​ស្លាប​ញាប់​ខ្មាញ់។ ទីឃាវុធ ក៏​យកដៃ​ទៅ​បបោសអង្អែល​ស្មា​នៃ​ឆោម​ស្និទ្ធ។

រថយន្ដ​ឈប់​គៀក​នឹង​ជើងភ្នំ​ដ៏​មាន​ថ្មធំៗ ដែល​ភ្លៀង​និង​ធាតុអាកាស​បាន​ធ្លាក់​ជា​រូប​សត្វ​រស់នៅ​ក្នុងសម័យ​បុព្វ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ គូសង្សា​ទំនើប​អង្គុយ​លើ​ថ្មដារ​មួយ​ផ្ទាំង​នៅ​ចំ​ពីមុខ​បឹង​ទឹកថ្លា​ដែល​ក្នុង​ទីនោះ ព្រះ​សុរិយា​កំពុង​ទាញ​ពន្លត់​នូវ​កាំរស្មី​របស់ខ្លួន​ម្ដងមួយ។ ប្រប​ក​ផ្កាព្រលឹត​ដែល​រីក​រហង់​ក៏​ញាប់​ញ័រ​ព្រឺព្រួច ព្រោះ​សុ​ភី​វាត​បក់​មក​ថ្នាក់ថ្នម។ កូន​ត្រី​រ៉ស់ល្អិតៗពណ៌​ក្រហម​រងាល​នៅ​ហែបហែល​ចន្លោះ​ដើម​ស្លា ដែល​កំពុង​យោល​បង្អួត​គ្នា​នូវ​ចង្កោម​ផ្កា​លឿង​ឆ្អៅ និង​ត្រកួន​ផ្កា​ពណ៌​ស្វាយ​ដែល​កំពុង​បោះដៃ​រកគ្នា​រវាម។ រនាល​ស្លាប​ពណ៌​ជម្ពូ​ខំ​រំពៃ​រក​ឆ្មក់​មច្ឆា​ជាតិ​នៅ​រ៉​ប​មាត់បឹង ដើម្បី​ជា​អាហារ​បង្ហើយ​មុនពេល​វិល​រក​ទ្រនំ។ មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក បក្សី​ជើងវែង​ស្ទុះ​ហើរ​ទាំងគូៗ ឆ្ពោះទៅ​ទិស​ខាងលិច ឯ​អា​កាល​ក៏​ធ្លាក់​ត្រជាក់​ស្រឺ​ត។

“ទិនករ​ល្អ​ថ្លា​រលាយ​សូន្យ​សល់​តែ​ម្លប់​ក្រអូប​ឈួ​ល” ទីឃាវុធ ខ្សិ​ប​កាព្យ​នេះ​របស់​កវី​បារាំង​ម្នាក់ ដែល​ខ្លួន​ពេញចិត្ត​ហើយ​ស្ងើច​ក្រៃលែង។ ហ្វូង​ជ្រី​ង​ចេញពី​គុហា​ភ្នំ​យក​ស្លាប​ល្អិត​ជ្រាយ​វាយ​អាកាស​ប្រផេះ​នៃ​រាត្រីកាល។ ដោយមាន​សត្វ​នេះ​មួយ​ហើរ​ឆាប​មក​ជិត​នាង​ពេក យុវតី​តក់ស្លុត គេ​ចរក​ជម្រក​ពួន​ភ័យ​នា​ដើមទ្រូង​នៃ​នាយក​ម្លោះ។

មកដល់​ត្រឹមនេះ​សុ​បិ​ន្ដ​ក៏​អន្ដរធាន​បាត់​ទុកឱ្យ ទីឃាវុធ អល់ឯកព្រោះ​សុភមង្គល​ស្រពិចស្រពិល​នេះ នាំឱ្យ​រសាប់រសល់​ខ្វល់​ក្នុង​ចិន្ដា​ពន់ប្រមាណ។

វគ្គទី៣[កែប្រែ]

ទីឃាវុធ ជា​សិស្ស​ឧស្សាហ៍ មាន​ប្រាជ្ញា​ឈ្លាសវៃ​នៅ​ថ្នាក់​ទី​ពីរ​នៃ​មធ្យមសិក្សា។ អ្នក​ក​ម្លោះ​ចូលចិត្ត​រៀន​ជីវ​ភាសា​ណាស់ ហើយ​តែង​បាន​លេខបា​នទីល្អៗក្នុង​វិជ្ជា​ភាសា​អង់គ្លេស បារាំង និង​ខ្មែរ។ មួយទៀត​ដោយបាន​ជាវ​វចនានុក្រម​បារាំង សៀម​មួយ​ក្បាល​មក​ទុកមាណព​ក៏​ខំ​សិក្សា​ភាសា​ជិតខាង​នោះ​ទៀត​ក្នុង​ឱ្យ​កាស​ទំនេរ។ ដូច​ខ្មែរ​ទាំងពួង​ដែរ អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​សរសើរ​ថាភាសា​សៀម​មាន​សម្លេង​ពិ​រោះ។ ហេតុនេះហើយ​បាន​ខំព្យាយាម​ទាល់តែ​អាន​សៀវភៅ​បាន​ខ្លះ ថ្វីបើ​នៅ​រឹងមាត់​និយាយ​ពុំ​សូវ​ច្បាស់ ព្រោះ​ដាក់​ខ្យល់​ខ្ពស់​ទាប​ពុំ​ត្រូវ។

ប៉ុន្ដែ​សិស្ស​នេះ​ពុំ​សូវ​ចូលចិត្ត​វិទ្យាសាស្ត្រ​ទេ។ ក្នុងពេល​រៀន​រូបសាស្ត្រ ឬ​គណិតសាស្ត្រ ព្រលឹង​តែង​អណ្ដែតអណ្ដូង​ទៅ​ឆ្ងាយ។ មួយទៀត​ពាក្យ​ដែល ទីឃាវុធ និយាយ​ច្រើន​ដូច​ក្នុង​សៀវភៅ​ពេក បានជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ខាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​តែង​ស្ដីបន្ទោស​ជា​ញឹកញាប់​ថា ខ្វះ​សេចក្ដី​ជាក់លាក់។ ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក៏ដោយ អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​ព្យាយាម​ណាស់ ហើយ​ចាត់​របៀប​ប្រើពេល​យ៉ាង​ទៀងទាត់។ ថ្វីបើ​ទើបតែ​ចាប់​រៀន​អង់គ្លេស តែ​អាច​និយាយ​ភាសា​នេះ​បាន​ខ្លះ ហើយ​អាន​ទស្សនាវដ្ដី​អាមេរិកកាំង ឬ​ប្រលោមលោក​អង់គ្លេស​ក្នុងការ​ប៉ូលីស ឬ​ផ្សងព្រេង​បាន​ធូរ​បង្គួរ។ ជាធម្មតា​ក្មេង​នេះ​អាន​ទាំងអស់​មិន​ថា​អ្វី​ជា​អ្វី​ទេ ចេះតែ​ចង់ដឹង ចង់​យល់​ជានិច្ច។ បើ​គេ​និយាយ​អំពី​នយោបាយ​ក្ដី រឿងកុន​ក្ដី អក្សរសាស្ត្រ​ក្ដី ទីឃាវុធ ចេះ​ជូន​យោបល់ ចេះ​អធិប្បាយ​ដោយ​ពិ​រោះ ហើយ​អ្នកផង​ចូលចិត្ត​ស្ដាប់​ណាស់​ដោយ​ឃើញថា ជា​ក្មេង​មានគំនិត​ជ្រៅ មានចិត្ត​ទន់ ពួកម៉ាក​ទាំងឡាយ​តែង​ស្មោះស្ម័គ្រ​រាប់រក​ដោយ​សមានចិត្ត ប្រសិនបើ​ទៅ​ពើប​លើ​មជ្ឈដ្ឋាន​មួយ​ថ្មី ទីឃាវុធ សម្លឹង​ហើយ​ស្ដាប់​មួយសន្ទុះ ក៏​ថ្លឹង​ឈ្វេងយល់​ភ្លាម​ថា ពពួក​ជន​នោះ​មាន​ប្រាជ្ញា​ត្រឹមនេះ ជម្រៅ​ត្រឹមនោះ។ ត​មក​ក៏​តាំង​លៃ​សំដី​ប្រមាណ​ពាក្យ​ឱ្យបាន​សមល្មម តែ​អ្នក​ទាំងនោះ​រីករាយ​ចង់​ស្ដាប់។ ទោះ​នៅ​ចំពោះមុខ​មនុស្ស​មាន​កិរិយា​យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នក​ក​ម្លោះ​ចេះ​រក​ពាក្យ​មក​ថ្លែង​កម្សាន្ដ​លេង​បាន​ពុំខាន​ឡើយ។ ទាំងនេះ ត្បិត​មានបំណង​តែមួយ គឺ​មិន​ចង់ឱ្យ​អ្នកផង​ឈឺចាប់ ឬ​ថ្នាក់ថ្នល់​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយសារ​ខ្លួន​ព្រោះ​ខ្លួន​សោះឡើយ។

ទីឃាវុធ ជា​អ្នក​រហ័ស​ខឹង​បន្តិច ប៉ុន្តែ​ចេះ​ទប់មាត់ទប់ក​បាន មិនឱ្យ​ក្លាយទៅជា​ច្រឡោ​តដល់​ទៅ​ស្រែក​ឡូឡា​នោះទេ។ បើ​ឃើញ​មិត្ត​ណា​ចេះ​ស្រាក​ស្រួល​នឹង​ខ្លួន ចៅ​មាណព​យើង​មានចិត្ត​រីករាយ​នឹក​គុណ​គេ​ពុំ​ភ្លេច​ទេ តែបើ​គេ​ធ្វើ​ព្រងើយកន្តើយ ឬ​រំលោភ​ត្រង់ណា ចិត្ត​អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​ថ្នាក់ថ្នល់​គ្នាន់គ្នាញ់​មិន​ងាយ​នឹង​រសាយ​បានឡើយ។ ក្នុងពេល​រៀបចំ​មុខ​កិច្ច​ការសិក្សា ទីឃាវុធ ខំ​ផ្ចិតផ្ចង់​មិនឱ្យ​ពួកម៉ាក​កើត​រំខាន​ដល់​ខ្លួន​សោះ ចំណែក​ខ្លួន​វិញ​ក៏​មិន​អត់ឱន​ដល់​ភឿន​ណា​ដែល​ធ្វើឱ្យមាន​អំពល់​បានឡើយ។

ទីឃាវុធ ចូលចិត្ត​កវីនិពន្ធ​បារាំង​ណាស់ តែ​មិន​ស្រឡាញ់​ពួក​បុរាណ​លើស​ពួក​ទំនើប​ទេ ឱ្យតែ​របស់​ទន់​ត្រជាក់​បរិបូណ៌​ដោយ​មនោសញ្ចេតនា​ចុះ​មុខជា​រាប់អាន​ពុំខាន​ឡើយ។ សិស្ស​នេះ​តែងសេចក្ដី​បាន​យ៉ាង​ធូរ បើកាលណា​ត្រូវការ​និយាយ​ពី​ដួងចិត្ត ពី​មនោសញ្ចេតនា។ ប៉ុន្តែ​សាច់​និពន្ធ​ប្រែជា​រដិបរដុប​ទៅវិញ ក្នុងពេលដែល​និយាយ​អំពី​ការណ៍​អ្វី​ដែលមាន​គ្រា​ត​គ្រើម។ ក្នុង​វិស្សមកាល អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​សរសេរ​សំបុត្រ​ជាច្រើន​ច្បាប់​មាន​សេចក្ដី​ទន់ភ្លន់​ទៅរក​មិត្តសំឡាញ់។ ប្រសិនបើ​អ្នក​នោះឯង ថ្លោះធ្លោយ​ពុំបាន​តប​វិញ​ទេ មុខតែ ទីឃាវុធ រង​សេចក្ដី​ឈឺចាប់​ក្រៃលែង។

មួយទៀត ចៅ​មាណព​ចេះ​លើក​កំណាព្យ​ស្រងេះស្រងោច​បរិបូណ៌​ដោយ​សេចក្ដីស្នេហា។ ចំពោះ​គុណជាតិ​នេះ អ្នក​ក​ម្លោះ​បាន​ក្រេប​សោភណភាព​តែ​ដោយ​សៀវភៅ ដោយ​ប្រលោមលោក និង​ដោយ​ភាពយន្ដ​ប៉ុណ្ណោះ។ ទីឃាវុធ តែង​អាន​ដោយ​ចាប់ចិត្ត​នូវ​រឿង​នានា​ដូចជា “ទ្វារ​ចង្អៀត” របស់​អង់​ដ្រេ​ហ្ស៊ី​ដ និង “ប្រិ​យ​នារី” របស់​វ៉ូ​ដ្វា​ឃែ​រ ជាដើម។ មិន​ថា​ទេ បើ​អ្នកនិពន្ធ​មិនសូវ​ប្រសប់​តែង​ពាក្យ គ្រាន់តែ​ធ្វើឱ្យ​ទាក់ចិត្ត​ចុះ មុខជា​រាប់អាន​ពុំខាន​ឡើយ។ ក្មេង​ក​ម្លោះ​នេះ​អាន​ញាប់​ណាស់ រហ័ស​ណាស់ ជួនកាល​ជក់​រឿង​ពេក​ក៏​បញ្ចប់​សៀវភៅ​ក្រាស់​បង្គួរ​តែ​ក្នុង​មួយ​យប់។

រាល់​រសៀល​ថ្ងៃអាទិត្យ ទីឃាវុធ តែង​ចេញពី​សាលា​ដើម្បី​ទៅរក​មើល​កុន។ ក្នុងពេលនោះ​អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​ផ្ទៀង​ឃ្លាំ​ឆាក​ណា ដែល​ប្រកបដោយ​សេចក្ដីស្នេហា​យ៉ាង​ត្រកាល ដូច​គូរ​សង្សារ​ជិះទូក​លេង​ក្នុង​បឹង​ឬ​លំហែ​ដោយ​រថយន្ដ​ដែល​បរ​កាត់​ទេសភាព​យ៉ាង​ចាប់ចិត្ត។ ញញឹម​ដែល​រីក​ពព្រាយ​លើ​បបូរមាត់​ស្រស់​មួយ តែង​ធ្វើឱ្យ​ចៅ​មាណព​សប្បាយ​ជាង​វិកា​រដ្ឋា​ន​អ្វី​ឯទៀត​ទាំងអស់។ លុះ​វិល​មក​ដំណេក​វិញ រូប​សិល្ប​នារី​ទាំងឡាយ​ដែល​ខ្លួន​បានឃើញ​ស្រមោល​ពីថ្ងៃ ក៏​ផុស​អណ្ដែត​ឡើងជា​ថ្មី​ក្នុង​សេចក្ដី​ស្រមៃ​មួយ​ដែលមាន​វង់រស្មី​ស្រោប​ព័ន្ធ​ពន្លឺ​ចិញ្ចាច។ ឱ ! កញ្ញា​មាន​ឆោម​លោម​ពណ៌ ដូច​ទេពអក្សរ ដែល​បាន​បញ្ចេញ​កាយវិការ​ល្វះ​ល្វន់​ក្នុង​ទេសភាព​ល្អឆើត​ឆាយ​ដូច​សួគ៌ា​ល័យ អនុស្សាវរីយ៍​ស្នេហ៍​ទាំងនេះ តែង​មក​ស្ថិតនៅ​ពាសពេញ​ក្នុង​សេចក្ដី​នឹង​រលឹក​របស់​យុវ​បុរស ហើយ​ធ្វើឱ្យ​ដួងចិត្ត​គេ​លេចលង់​ទៅក្នុង​ពិដោរ​កាមារម្មណ៍ ដែល​រសាត់​មកពី​ទី​ឆ្ងាយ។

ជួនកាល ពេល​ដើរ​លំហែ​បាន​នាំ​នាយក​ម្លោះ​ឱ្យ​ប្រទះឃើញ​មួយ​ភ្លែត នូវ​រាង​ក្លៀវក្លំ​នៃ​នារី​មួយ​នាក់។ រូប​ស្រពិចស្រពិល​នេះ បាន​បណ្ដោយឱ្យ​មាណព​យើង​ភ័ន្ដ​ភាំង​ស្មារតី ជំហាន​បោះ​ដើរទៅ​មុខ​ដោយ​ស្វ័យប្រវត្តិ។ ថ្ងៃមួយ​កំពុង​ដើរ​តាម​វិថី​ផ្សារ​ស្រាប់​តែមាន​អារម្មណ៍​ថា មាន​ក្រសែភ្នែក​សំឡឹង​ខ្លួន។ ទីឃាវុធ ងើយ​មើល​ឡើយ​លើ​ឃើញ​នារី​ចិន​ម្នា​ក់សក់​សឹង​ម៉ឹង សាច់​ដៃ​ទ្រលុក​ច្រត់​លើ​មាត់​បង្អួច ហើយ​បង្ហើរ​ញញឹម​ទៅ​ទិស​មួយ​ដែល ទីឃាវុធ ស្មានថា​ត្រង់​មករក​ខ្លួន។ គ្រាន់តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ក៏​ព្រលឹង​អណ្ដែតអណ្ដូង​ស្វែងរក​ការ​យល់សប្ដិ ជើង​លែង​ជាប់​នឹង​ដី​ទៅហើយ។

មួយទៀត ទីឃាវុធ មិន​ចូលចិត្ត​ឭ​សំដី​បន្ថោក​បន្ទាប ឬ​បង្គាប់​អំពី​ស្ត្រីភេទ​ទេ តែ​កាន់ជើង​ឥត្ថីភាព​ជានិច្ច ទោះបី​ខុស​ក៏ដោយ​ត្រូវ​ក៏ដោយ។ ក​ម្លោះ​មាន​យោបល់​ថា គួរតែ​ផ្ដាច់​នារី​ខ្មែរ​ឱ្យ​ផុត​ស្រឡះ​ពី​ប្រពៃណី។ ប្រសិនបើ​ឃើញ​ស្ត្រី​ណាមួយ​ប្រព្រឹត្ត​ឆ្គង និង​កន្លង​ចរិយា​បថ ទីឃាវុធ តែង​ថ្នាក់ថ្នល់​ក្នុង​ចិត្ត​ដែរ ប៉ុន្តែ​មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក​ក៏​រក​លេស​បានមក​លើក​ទោស​ឱ្យ​ជានិច្ច។

វគ្គទី៤[កែប្រែ]

នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃអាទិត្យ​នេះ លុះ​បាន​ត្រា​ត្រែង សញ្ជប់សញ្ជឹង​ក្នុង​គំនិត​ឥត​ប្រាកដនិយម​យ៉ាងនេះ​អស់​ពេល​យ៉ាង​វែង​មក ទីឃាវុធ ក៏​ចូលទៅ​លប់មុខ​សិតសក់​រៀបចំខ្លួន​បាន​ស្រស់បស់។ ចេញ​ផុតពី​ភាព​រាយមាយ​កាលណា អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​ក្លាយជា​អ្នក​លើ​ច​លេង​ក្អាកក្អាយ​ក្នុងចំណោម​ពួកម៉ាក​ជាច្រើន​នាក់។ លុះ​ឃើញ​មាណព​និយាយ​ឆ្កា​ដៃ​ឆ្កា​ជើង​ដូច​គ្រា​ឥឡូវនេះ អ្នកផង​ដែល​ពុំដែល​ស្គាល់​ពីមុនមក​មុខតែ​មិនអាច​ស្មាន​បានទេ ថា​កាលពី​កន្លះ​ម៉ោង​មុនគេ​ជា​មនុស្ស​រវើរវាយ។

ក្នុងឱកាស​រៀបចំ​មុខ​រៀន ទីឃាវុធ ខំ​ផ្ចិតផ្ចង់​មិនឱ្យ​ល្អៀង​ទេ។ នៅលើ​មែក​ថ្កូវ​ជិត​បន្ទប់រៀន គ្រលឹង​គ្រ​លោង​ស្រវឹង​ដោយ​ពន្លឺ​ថ្ងៃ និង​សន្តិភាព​របស់​ធម្មជាតិ​ច្រៀង​ត​គ្នា​ពុំ​ដាច់​ពី​មាត់​ដែលជា​ហេតុនាំឱ្យ​ចៅ​មាណព​គួច​នឹក​ព្រួយ​ទៅ​ភូមិកំណើត ដែលជា​ភូមិតូច​មួយ​តាំងនៅ​កណ្ដាល​វាលស្រែ​ចម្ងាយ​ជាង១០គ.ម ពី​ក្រុង​បាត់ដំបង​តាមផ្លូវ​ថ្នល់​ទៅ​មង្គលបុរី។ មួយសន្ទុះ ទីឃាវុធ នឹក​ដល់​រលក​សន្ទូង និង​ពង្រោះ​ដែល​អង្កាញ់​ប្រដេញ​គ្នា​តាម​ក្រោម​រស្មី​ភ្លឺ​ថ្លា​នៃ​ព្រះ​សុរិយា ឬ​ដល់​ដងអូរ​ក្បាល​ស្រែ​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​នាំគ្នា​គ្នី​ទប់ទឹក​បាច​ចាប់​ត្រី។ ក​ម្លោះ​គិត​ឃើញ​ដោយ​រីករាយ​ថា នៅ​មិន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ទៀត​ទេ​នឹង​ដល់​វិស្សមកាល​ឈប់​ចូលឆ្នាំ​ចិន​ហើយ។ អៃ​យ៉ា! ខ្លួន​នឹង​បាន​ឱកាស​ទៅលេង​ភូមិកំណើត​ហើយ​តើ!

រសៀល​ថ្ងៃនោះ ទីឃាវុធ ស្លៀកពាក់​ស្អាតបាត​ហើយ​ចេញពី​សាលា​ទៅ​ដើរ​ជាមួយ​មិត្ត​ភ័ក្ដិ​តាម​វិថី​មហាធានី។ បន្តិចក្រោយមក​ក៏​នាំគ្នា​នាំចូល​ទៅ​ញ៉ាំ​ទឹកក្រូច​នៅ​ភោជនីយដ្ឋាន “កុន​សាន” ទំរាំ​រោងកុន “ដេ​អិន” បើកទ្វារ​នឹង​ទិញ​សំបុត្រ​ចូល​មើល។ ពួក​យុវជន​ប្ដូរ​យោបល់​គ្នា​ដោយ​ប្រៀបផ្ទឹម​ការ​ប៉ិនប្រសប់​អ្នកដើរតួរ​កុន ស្រី-ប្រុស ហើយ​សើច​ធូរ​ស្រួល​សប្បាយ ទីឃាវុធ ជូន​ឧទាហរណ៍​ដោយ​ធ្វើ​ត្រាប់​អ្នកដើរតួរ​បារាំង​ម្នាក់​យ៉ាង​ក្រមាច់​ក្រមើម​នាំឱ្យ​សើច​ផ្ទុះ​ប្រាវ​ទទួល​ឡើង។

មិន​ប៉ុន្មាន​នាទី​ក្រោយមក កណ្ដឹង​អគ្គិសនី​រោង “ដេ​អិន” រោទិ៍​រន្ថាន់ ឯ​ទ្វារ​ដែក​ខាងមុខ​ក៏​បើក​ញែក​ជា​ពីរ​ផ្នែក​រួច​ចូល​គៀន។

ទីឃាវុធ ក្រោកឈរឡើង​ស្មើនឹង​គេ​ដែរ ក៏​ឧទាន៖ នៅតែ​មួយអាទិត្យ​ទៀត​ទេ យើង​ដល់ពេល​ឈប់​ចូលឆ្នាំ​ចិន​ហើយ…… មកដល់​ត្រង់នេះ​អ្នកនិពន្ធ​សូម​បើក​វង់ក្រចក​មួយ ដើម្បី​សូមឱ្យ​អ្នកអាន​អភ័យទោស ដោយបាន​ថ្លែង​រៀបរាប់​វែង​បន្តិច​អំពី​បរិយាកាស​នៅ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ​ក្នុង​ឆ្នាំ គ.ស ១៩៣៩ ហើយ​អំពី​កិរិយា​ទឹកចិត្ត​អ្នក​ក​ម្លោះ ទីឃាវុធ។ ប៉ុន្ដែ​អ្នកនិពន្ធ​យល់ថា​ជាការ​ចាំបាច់​ណាស់ ដើម្បី​ងាយ​យល់​រឿង​ដែល​ហូរ​ល្អិ​លតា​ម​នារី​នៃ​ជីវិត​ដែល​លើក​មក​ពណ៌នា​ក្នុង​គ្រានោះ។

វគ្គទី 6 យល់សប្តិ​គង់​ក្លាយជា​ការពិត​មួយដង​មួយ​កាល​ដែរ[កែប្រែ]

​​ កាលពី​យប់​មាន​ភ្លៀង​មួយ​មេ​ធំ។ ភ្លៀង​ធ្លាក់​ក្នុង​រដូវ​នេះ ជាការ​ចំឡែក​ដែរ​មិនសូវមាន​ទេ។ ទឹកល្អក់​ខ្វល់​កាត់​ក្នុង​ជង្ហុក និង​វិថី​នៃ​ក្រុង​បាត់ដំបង។ នៅពេល​បៀ​ប​ភ្លឺ ទីឃាវុធ ទុំ​បន្តើត​លើ​រ៉ូ​ម៉ក​ដែល​ដឹក​វ៉ា​លី​ស​ខ្លួន​មួយ​ផង​បាន​សំដៅ​ឆ្ពោះទៅ​ស្ថានីយ៍​រថភ្លើង ដើម្បី​ធ្វើដំណើរ​កម្សាន្ត​ជាមួយ​គ្រួសារ​នា​ភូមិ​អូរ​តា​គី ក្នុងអំឡុងពេល​ឈប់​បុណ្យចូលឆ្នាំ​រួច អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​បានមក​ស្នាក់អាស្រ័យ​នៅផ្ទះ​បងប្អូន​ក្នុង​ក្រុង​មួយ​យប់ ដើម្បី​ក្រោក​មក​ជិះ​រថភ្លើង​ឱ្យបាន​ទាន់ពេល​ព្រោះ​ត្រូវ​ចេញដំណើ​លពីព្រហាមស្រាង។

យាន​តូច​បាន​បត់​កាច់​ចូល​តាម​ថ្នល់​ត្រង់​ទៅ​ស្ថាននីយ៍។ ផ្លូវ​នេះ​មានទឹក​ដក់​តាម​ក្រឡុក​ច្រើន​អនេក ព្រោះ​ខ្វះ​ការ​ជុស​ជុល​ជា​យូរយារ​ណាស់​មកហើយ។ ផ្ទៃ​ថ្នល់​ជា​ភក់​ស្អិត​ដូច​បាយម៉ាន។ ស្រាប់​តែមាន​រថយន្ដ​ប៊ឺ​ហ្សូ ៤០២ មួយ​បរ​យ៉ាង​លឿន​ជៀស​ហួស​ទៅដោយ​បាចទឹក​កខ្វក់​មកលើ​អ្នក​ដែល​វាររគើម។ អ្នក​រ៉ឺម៉ក​ក៏​តាំង​ជេរប្រទេច។ ឯ​ទីឃាវុធ បាន​សម្លឹងមើល​លេខ​ឡាន ហើយ​ស្គាល់​ជាក់​ជា​របស់​អ្នក សៅ​រ័​ប្យ។

ស្ត្រី​នេះ​ជា​ប្រពន្ធ​មួយ​តួ ក្នុងចំណោម​ប្រពន្ធ​ច្រើន​នាក់ របស់ ពញាគ​ទាធរ អតីត​ទេសាភិបាល​បាត់ដំបង​ក្នុងសម័យ​អាណាចក្រ​សៀម។ក្រោយមក ក្នុង​គ្រា​ផែនដី “ភ័ន្ដ​ប្រែ” បាត់ដំបង​ត្រូវ​បានមក​រួបរួម​ក្នុង​អាណាចក្រ​ខ្មែរ​វិញ អ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក៏​រត់​ភៀសខ្លួន​ជាមួយ​ចង្កោម​ប្រពន្ធឯទៀតៗ ដើម្បី​ទៅតាម​ស៊ី​បុណ្យ “លោក​ម្ចាស់” ជា​ស្វាមី​ឯ​ប្រទេស​សៀម​ទៀត។ ដោយ​បានរួម​វាសនា​ចែក​ហ៊ុន​គ្នា​ជាមួយ​ស្ត្រី​ឯទៀត​ផងអ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក៏​ទទួលបាន​កូនស្រី​មួយ កូនប្រុស​មួយ​ពី ពញាគ​ទាធរ មួយអន្លើ និង​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជា​មរតក​យ៉ាង​ក្រាសក្រែល។ ឥឡូវនេះ អ្នកសៅ​រ័​ប្យ រំលៀកខ្លួន​ត្រឡប់មក​ចូល​ដែល​កំណើត​វិញ​ហើយ​សង់​ផ្ទះថ្ម​មួយ​ស្កឹមស្កៃ​កំណាច​នៅ​ភូមិ​វត្ត​លៀប។

អ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក្ដី​បុត្រាបុត្រី​គាត់​ក្ដី​ដែល​អ្នក​បាត់ដំបង​ហៅ​ដោយ​គោរព​ថា “ឃុន” ៗ នោះ​តែង​ចេញ​បង្អួត​ឱ្យ​អ្នកផង​កោត​ថា ខ្លួន​ជា​អ្នកមាន​ទ្រព្យ ជា​អ្នក​អម្បូរខ្ពស់ ហើយ​ជា​អ្នក​ធ្លាប់​នៅ​ទីក្រុងធំ។ នៅក្នុង​ផ្ទះ​គាត់​ដែល​តុបតែង​ដោយ​វត្ថុ​ច្រើន​ស្អេកស្កះ ឥត​សមសួន​សោះ គឺមាន​ប្រើ​សុទ្ធតែ​របស់ថ្លៃៗឱ្យគេ​ស្ញប់ស្ញែង​ដូចជា ផ្តិលមាស ប្រអប់​ស្លា​មាស​ជាដើម។ ថ្វីបើ​គាត់​មាន​អាយុ​ហាសិប​ប្លាយ​ទៅហើយ គាត់​នៅ​ស្លៀក​ខៀវ​ពណ៌ស្រស់ៗមុខ​គាត់​ទទះ​ម្សៅ​រទូសៗ ជើង​គាត់​ពាក់​ស្បែកជើង​ផ្ទូ​ខ្មៅ ចុង​ស្រួច​ហើយ​ង​ឡើងលើ ហើយ​គាត់​ដើរ​កែក្រាយ​ខ្នង​បន្ទេរ​មក​ក្រោយ​បន្តិច​ភ្នែក​សម្លឹង​ទៅ​ឆ្ងាយ​មាន​ឫក​ខ្ពស់​ក្រអឺត​បែប​ចង់​សម្ដែង​ឱ្យឃើញថា ដី​នេះ ទីនេះ កាលពីដើម​ម៉ិ​ញ​ជា​របស់​ប្ដី​អញ គឺ​នៅ​ជា​របស់ខ្លួន​អញ​ខ្លះ​ដែរ។

ចំណែកឯ​កូនប្រុស​គាត់ ជើងខោ​ព្រែ​ខ្មៅធំៗប៉ុន​ការុង​អំបិល ហើយ​ពាក់អាវ​ព្រែ​អន្លូញ​តា​ប្លោកធំៗ ពណ៌​ខៀវ​ក្រហម ថ្ងៃៗឡើង គិតតែ​ពី​បើកឡាន​ដើរ​ជល់​ត្រី​ក្រឹម ឬ​ជល់​មាន់ ហើយយប់ៗឡើង ដើរ​ចែចង់​ស្រី​ជាមួយ​ដៃគូ​ត្បាញ​អាយ​ពីរ​បីនាក់។ រីឯ”ឃុន” ស្រី​វិញ​អស្ចារ្យ​ហើយ ដឹង​តែ​ប្រ​ភឹប​តែម្ដង ជិះ​កង់​ជិះ​ម៉ូតូ​តែងខ្លួន​ភោ​ភាវ​រក​គ្មាន​ពីរ​ទេ​ក្នុង​ដែន​បាត់ដំបង! ឃុន​ឯលិច ឃិន​ឯកើត អ្នក​ដងស្ទឹង​សង្កែ​ភាំង​ស្មារតី ដោយ​មិនដែល​ឃើញ​សោះ​នូវ​សេចក្ដី​ហ៊ឺហា​ចម្លែក​ដល់​ម្លេះ​ឡើយ ត្បិត​សម័យនេះ​ពុំ​ដែលមាន​ស្ត្រី​មានពូជ​អម្បូរ​ណា​ហ៊ាន​ជិះ​ទោច​ក្រ​ក្រ​យាន​ឡើយ។
[នៅ​មាន​ត]

អ្នកនិពន្ធ នូ ហាច
១៩៧២

ឯកសារយោង[កែប្រែ]