ហ្វ៊្រិឌ្រិច អង់ហ្គែល

ពីវិគីភីឌា
Friedrich Engels
Friedrich Engels portrait (cropped).jpg
Engels in Brighton by William Hall, 1879
កើត(1820-11-28)28 វិច្ឆិកា 1820
Barmen, Jülich-Cleves-Berg, Kingdom of Prussia
(part of modern Wuppertal, North Rhine-Westphalia, Germany)
ស្លាប់5 សីហា 1895(1895-08-05) (អាយុ 74 ឆ្នាំ)
London, England
សញ្ជាតិGerman
គណបក្ស​នយោបាយ
ហ្វ៊្រិឌ្រិច អង់ហ្គែល
សម័យ19th-century philosophy
តំបន់Western philosophy
SchoolContinental philosophy
Marxism
Main interestsPolitical philosophy, political economy, class struggle, criticism of capitalism
Notable ideasAlienation and exploitation of the worker, dialectical materialism, historical materialism, false consciousness
ហត្ថលេខាFriedrich Engels Signature.svg

ហ្វ្រ៊ិឌ្រិច អង់ហ្គែល ( /ˈ ɛ ŋ ( ɡ ) əl z / eng-(g)əlz, [១] [២] [៣] German: [ˈfʁiːdʁɪç ˈʔɛŋl̩s] ) ពេលខ្លះត្រូវបានកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា ហ្វ្រេដេរិច អង់ហ្គែល (២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨២០ ដល់ថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨៩៥) គឺជាទស្សនវិទូជនជាតិអាឡឺម៉ង់ អ្នករិះគន់សេដ្ឋកិច្ចនយោបាយ ប្រវត្តិវិទូ ទ្រឹស្ដីនយោបាយនិងបដិវត្តន៍សង្គមនិយម ។ គាត់ក៏ជាពាណិជ្ជករ អ្នកសារព័ត៌មាននិងជាសកម្មជននយោបាយផងដែរ ដែលឪពុករបស់គាត់គឺជាម្ចាស់ រោងចក្រវាយនភណ្ឌដ៏ធំនៅសាល់ហ្វ័ដ (ឡេនខេស័រ ប្រទេសអង់គ្លេស) និងបាមេ៉ន, ព្រុស្ស៊ី (ឥឡូវ វ៉ូបភើរថល, អាល្លឺម៉ង់)។ [៤] [៥] [៦]

អង់ហ្គែល បានបង្កើតនូវអ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាលទ្ធិម៉ាក្សនិយមរួមជាមួយលោក កាល់ ម៉ាក្ស ។ នៅឆ្នាំ១៨៤៥ គាត់បានបោះពុម្ភផ្សាយ លក្ខខណ្ឌនៃថ្នាក់ការងារនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស ដោយផ្អែកលើការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួន និងការស្រាវជ្រាវនៅក្នុងទីក្រុងអង់គ្លេស។ នៅឆ្នាំ១៨៤៨ អង់ហ្គែលបានសហអ្នកនិពន្ធសេចក្តីថ្លែងការណ៍កុម្មុយនិស្តជាមួយ ម៉ាក្ស ហើយថែមទាំងបាននិពន្ធនិងសហនិពន្ធ (ជាចម្បងជាមួយម៉ាក្ស) ការងារជាច្រើនទៀត។ ក្រោយមកអង់ហ្គែល បានគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់ ម៉ាក្សដោយអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងសរសេរ ដាស់ កាពីថល ។ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ម៉ាក្ស អង់ហ្គែលបានកែសម្រួលភាគទីពីរ និងទីបីនៃដាស់ កាពីថល ។ លើសពីនេះទៀត អង់ហ្គែលបានរៀបចំកំណត់ចំណាំរបស់ម៉ាក្ស លើទ្រឹស្តីនៃតម្លៃលើស ដែលក្រោយមកត្រូវបានបោះពុម្ពជា "ភាគទីបួន" របស់ ដាស កាពីថល[៧] [៨] នៅឆ្នាំ១៨៨៤ គាត់បានបោះពុម្ពផ្សាយ ប្រភពដើមនៃគ្រួសារ ទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន និងរដ្ឋ នៅលើមូលដ្ឋាននៃការស្រាវជ្រាវជនជាតិភាគតិចរបស់ម៉ាក្ស។

នៅថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៩៥ ដែលមានអាយុ ៧៤ ឆ្នាំ អង់ហ្គែលបានទទួលមរណភាពដោយ ជំងឺមហារីកបំពង់កនៅទីក្រុងឡុងដ៍។ ក្រោយ​ពេល​បូជាសព ធាតុរបស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​រាយ​ប៉ាយ​នៅ ​ក្បាលឆ្នេរ ជិតប៊ឺនបូព៌ា

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. Longman Pronunciation Dictionary. 3 April 2008. ល.ស.ប.អ. 978-1-4058-8118-0. 
  2. "Engels". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  3. Merriam-Webster, Engels, http://www.merriam-webster.com/dictionary/engels. 
  4. Hunt, Tristram (2009), The Frock-Coated Communist: The Revolutionary Life of Friedrich Engels, Metropolitan/Henry Holt & Co, ល.ស.ប.អ. 9780805080254, ម.ប.គ.ល. 263983621. 
  5. Liedman. "Engelsismen". Fronesis.
  6. Deutsch-Franzosische Jahrbucher www.marxists.org
  7. Theories of Surplus Value, in Collected Works of Marx and Englels: Volumes 30, 31 and 32 (International Publishers: New York, 1988).
  8. Isaiah Berlin, Karl Marx, fifth ed, page 262. Princeton University Press, 2013.