ជ័យទេវី
| ជយទេវី (ឝ្រីជយទេវី) | |
|---|---|
| ព្រះមហាក្សត្រិយានីសម័យកាលចេនឡា | |
ទេវរូប ព្រះមេទុគ៌ា (និងទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) សិល្បៈខ្មែរ រចនាបថព្រៃក្មេង The Metropolitan Museum of Art មកពីប្រាសាទព្រៃក្មេង ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាបសព្វថ្ងៃ។ | |
| ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលចេនឡា | |
| រជ្ជកាល | ប្រហែលឆ្នាំ៦៨១ – ប្រហែលឆ្នាំ៧១៣ |
| អង្គមុន | ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ |
| អង្គក្រោយ | ភវវម៌្ម (ស្ដេចចេនឡាគោក)[១] ពាលាទិត្យ (សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក) |
| ចក្រវរ្តិនីកម្វុជទេឝសម័យកាលចេនឡា (តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | |
| រជ្ជកាល | ប្រហែលឆ្នាំ៦៨១ – ប្រហែលឆ្នាំ៧១៣ |
| អង្គមុន | ព្រះនាងជ័យវរ្ម័នទេវី (ផែនដីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១) |
| អង្គក្រោយ | ព្រះនាងភវទេវី (ផែនដីព្រះបាទភវវម៌្ម សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក) |
| ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្វុជទេឝសម័យកាលចេនឡា | |
| រជ្ជកាល | គ.ស. ៦៥៥-៦៨១ |
| អង្គមុន | ព្រះនាងសុវណ៌ (ផែនដីព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១) |
| អង្គក្រោយ | ព្រះនាងសរស្វតី (ផែនដីព្រះបាទឝ្រីពាលាទិត្យ) |
| រាជពន្ធភាព | ព្រះបាទន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី១ [២] |
| រាជបច្ឆាញាតិ | ព្រះបាទបុស្ករាជ ព្រះនាងនរេន្ទ្រទេវី[២] |
| បិតា | ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ |
| មាតា | ព្រះនាងជ័យវរ្ម័នទេវី |
| សាសនា | សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរនិងនាគសាសនា(រួមសាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរនិងវិញ្ញាណនិយម) |
ជ័យទេវី ( ឝ្រីជយទេវី ) គឺជាក្សត្រី ដែលគ្រងរាជ្យនៅ នគរចេនឡា ដែលជាអាណាចក្រមុននៃ ចក្រភពខ្មែរ ។
ព្រះនាងជាបុត្រីរបស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី១ ហើយ ស្វាមី របស់ព្រះនាងគឺ ន្ឫបទិត្យ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា ន្ឫិបតិន្ទ្រវម៌្មទី១។ [២] [៣] ព្រះនាងក៏មានប្អូនស្រីមួយអង្គដែរ គឺព្រះនាង សោភាជយ ដែលបានរៀបការជាមួយព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ សក្រស្វាមិន ជាជនជាតិឥណ្ឌា។ [៤]
ព្រះនាងបានឡើងគ្រងរាជ្យបន្តពីព្រះបិតារបស់នាងជាព្រះមហាក្សត្រីនៅពេលដែលទ្រង់សោយទិវង្គតនៅប្រហែលឆ្នាំ ៦៨១។ព្រះនាងគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងស្ត្រីដំបូងគេចាប់តាំងពីមហេសី កុលប្ប្ររភាវតី និង កម្ពុជរាជលក្ស្មី ។
តាមប្រពៃណី ការស្នងរាជ្យរបស់ព្រះនាងត្រូវបានបកស្រាយថាជាការឈ្លោះប្រកែកគ្នា ដែលបង្កើតភាពចលាចលដែលនៅទីបំផុតបណ្តាលឱ្យមានការបែងចែក ប្រទេសកម្ពុជា ។ [៤] [៥] វាត្រូវបានបញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ៧០៧ នគរត្រូវបានបែងចែកជាពីរគឺ ចេនឡាដីគោក និង ចេនឡាទឹក ។ មានព័ត៌មានតិចតួចណាស់អំពីចេនឡាដីគោក និងចេនឡាទឹក ដែលនៅទីបំផុតត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតក្សត្របុរីតូចៗ។
យោងទៅតាមទ្រឹស្តីរបស់ លោក George Cœdès និង លោក Lawrence Palmer Briggs ព្រះមហាក្សត្រីយានីមិនត្រូវបានប្រជាជនទទួលស្គាល់ទេ ដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យមានសង្គ្រាមស៊ីវិល។ ដោយសារតែសិលាចារឹកដែលមានកាលបរិច្ឆេទរវាងឆ្នាំ ៦៨១ និង ៧១៣ មិនដាក់នាមព្រះមហាក្សត្រណាមួយ ហើយកំណត់ត្រាចិនបានចែងថានគរនេះបានបំបែកទៅជា ចេនឡាដីគោក និង ចេនឡាទឹក បន្ទាប់ពី ឆ្នាំ៧០៧។ [២]
នៅឆ្នាំ ៧១៣ ព្រះនាងបានបន្សល់ទុកសិលាចារឹកមួយនៅ អង្គរ ដែលព្រះនាងសោកស្ដាយចំពោះសម័យកាលដ៏អាក្រក់នៃនគរ និងរៀបរាប់អំពីការបរិច្ចាគដែលនាងបានធ្វើចំពោះទីសក្ការៈរបស់ ព្រះសិវៈ ត្រិបុរាន្កត ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអនុជរបស់ព្រះនាង។ [៤] គេមិនដឹងថានាងបានគ្រប់គ្រងរយៈពេលប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ៧១៣ នោះទេ។ នៅឆ្នាំ ៧១៦ ព្រះមហាក្សត្រមួយអង្គព្រះនាម បុស្ករាក្ស ត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹកមួយ ហើយមានការលើកឡើងថា ព្រះអង្គទទួលបានតំណែងរបស់គាត់តាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ ប៉ុន្តែរឿងនេះមិនត្រូវបានបញ្ជាក់ទេ ហើយព្រះអង្គក៏អាចគ្រាន់តែជាអ្នកដណ្ដើមអំណាចប៉ុណ្ណោះ។ [៤]
ការបកស្រាយជំនួសមួយទៀតគឺថា ព្រះបាទបុស្ករាជ គឺជាព្រះរាជបុត្រ និងជាអ្នកស្នងរាជ្យរបស់ព្រះនាងផ្ទាល់ ជាជាងគូប្រជែងរបស់ព្រះនាង។ [២] លើសពីនេះទៅទៀត ខណៈពេលដែលប្រភពចិនបានលើកឡើងថា ចេនឡាមាននគរពីរបន្ទាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ៧០៧ វាហាក់ដូចជាចេនឡាមាននគរតូចៗជាច្រើនរួចទៅហើយមុនចំណុចនេះ ហើយការបកស្រាយថានេះបង្ហាញពីការបែកបាក់គឺមិនត្រឹមត្រូវទេ៖ [២] ព្រះបាទបុស្ករាជ បានរៀបអភិសេកជាមួយ ព្រះនាងឥន្ទ្រនី ហើយបានក្លាយជា មហេសី របស់នគររបស់ព្រះនាង [៣] ដែលបង្ហាញថាមាននគរមួយផ្សេងទៀតនៅក្នុងចេនឡាមុននេះរួចទៅហើយ។
ឯកសារយោង
[កែប្រែ]- ↑ Sharan, Mahesh Kumar (2003) (ជាen). Studies In Sanskrit Inscriptions Of Ancient Cambodia. Abhinav Publications. p. 34. ល.ស.ប.អ. 978-81-7017-006-8. https://books.google.com/books?id=8B886QamMBMC&pg=RA4-PA34.
- 1 2 3 4 5 6 (ជាen) Lost Goddesses: The Denial of Female Power in Cambodian History. 2008. pp. 23–26. ល.ស.ប.អ. 978-87-7694-001-0. https://books.google.com/books?id=-9unZvFaiREC&pg=PA23. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "lost" defined multiple times with different content. - 1 2 Jacobsen, Trudy (2003). "Autonomous Queenship in Cambodia, 1st–9th Centuries AD". Journal of the Royal Asiatic Society 13 (3): 374–375. DOI:10.1017/S1356186303003420. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "autonomous" defined multiple times with different content. - 1 2 3 4 (ជាen) The Indianized States of Southeast Asia. 1968. p. 85. ល.ស.ប.អ. 978-0-8248-0368-1. https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC&pg=PA85. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Coedes" defined multiple times with different content. - ↑ (ជាen) Early Mainland Southeast Asia: From First Humans to Angkor. River Books. 2014. ល.ស.ប.អ. 978-616-7339-44-3. https://books.google.com/books?id=iaoWnwEACAAJ.
សូមមើលផងដែរ
[កែប្រែ]- បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
- ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា
- ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ
- រាជានិយមកម្ពុជា
- សម័យកាលចេនឡា
- រចនាបថព្រៃក្មេង
- ប្រាសាទព្រៃក្មេង
- រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ
| វិគីមេឌាទូទៅមានមេឌាដែលទាក់ទងទៅនឹង: ជ័យទេវី |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| មុនដោយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ |
ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលចេនឡា ប្រហែលឆ្នាំ៦៨១ – ប្រហែលឆ្នាំ៧១៣ |
តដោយ ភវវម៌្ម (ស្ដេចចេនឡាគោក) ពាលាទិត្យ (សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក) |
| មុនដោយ ព្រះនាងជ័យវរ្ម័នទេវី (ផែនដីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១) |
ចក្រវរ្តិនីកម្វុជទេឝសម័យកាលចេនឡា (តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) ៦៨១–៧១៦ |
តដោយ ព្រះនាងភវទេវី (ផែនដីព្រះបាទភវវម៌្ម សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក) |
| មុនដោយ ព្រះនាងសុវណ៌ (ផែនដីព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១) |
ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្វុជទេឝសម័យកាលចេនឡា គ.ស. ៦៥៥-៦៨១ |
តដោយ ព្រះនាងសរស្វតី (ផែនដីព្រះបាទឝ្រីពាលាទិត្យ) |
| អត្ថបទនេះអំពីញាតិវង្សនៃវង្សក្សត្រខ្មែរគឺជាអត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ។ លោកអ្នកអាចជួយវីគីភីឌាដោយសរសេរពង្រីកបន្ថែម។ |
- Pages with script errors
- អត្ថបទ with short description
- Short description is different from Wikidata
- Pages using infobox royalty with unknown parameters
- ក្សត្រីនៃកម្វុជ
- ក្សត្រីនៃចេនឡា
- សម័យកាលចេនឡា
- សម័យកាលកម្វុជ
- ចេនឡា
- កម្វុជ
- ក្សត្រនៃកម្វុជ
- រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស
- រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស
- រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ
- អត្ថបទខ្លីក្សត្រិយវង្សអាស៊ី
- អត្ថបទខ្លីជនជាតិខ្មែរ