ពញាចាន់

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
ពញាចាន់
ဗညားကျန်း
ព្រះមហាក្សត្រនៃហង្សាវត្តី
រជ្ជកាល ៣០ ឧសភា ១៤៥១ – រ. មិថុនា ១៤៥៣
អង្គមុន ពញាហ្វារ្យូ
អង្គក្រោយ ឡេមន្ធ៏
បិតា ពញាធម្មរាជា
ប្រសូត រ. ១៤២០[កំណត់ ១]
សុគត រ. មិថុនា ១៤៥៣
បារគូ
សាសនា ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ

ពញាចាន់ (ភូមាဗညားကျန်း, បញ្ចេញសំឡេង [bəɲá tɕáɴ] [ប្ញាចាន់]; រ. ១៤២០–១៤៥៣) គឺជាព្រះមហាក្សត្រទី១៣នៃនគរបារគូហង្សាវត្តីនៅភូមាចាប់ពីឆ្នាំ១៤៥១ ដល់ ១៤៥៣។ ពញាចាន់ បុត្រានៃព្រះបាទពញាធម្មរាជា បានឡើងកាន់អំណាចបន្ទាប់ពីការធ្វើគតព្រះភាតាអយ្យកោមួយរបស់ទ្រង់ព្រះបាទពញាហ្វារ្យូនៅឆ្នាំ១៤៥១។ គំរោងគួរឱ្យកត់សំគាល់មួយនៃរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់គឺការកើនឡើងនូវកំពស់នៃព្រះចេតិយឝ្វេដាហ្កូនរហូតដល់ ៩២ មាត្រ ចាប់ពីកំពស់ ២០ មាត្រ។[១] ស្ដេចអង្គនេះ ព្រះអង្គឯងត្រូវបានគេធ្វើគតនៅឆ្នាំ១៤៥៣ ដោយព្រះភាតាអយ្យកោមួយ ឡេមន្ធ៏ ដើម្បីដណ្ដើមរាជ្យបល្លង្កពីទ្រង់។ បើទោះបីជាមានការបង្កើនកំពស់នៃកំពូលព្រះចេតិយឝ្វេដាហ្កូនខាងលទ្ធិពុទ្ធនិយមក៏ដោយ ក៏ក្សត្រអង្គនេះបានកាប់សំលាប់ប្រហារជីវិតគូសត្រូវរបស់ទ្រង់ជាច្រើនដែលនៅក្នុងពេលនោះទ្រង់ព្រះអង្គឯងក៏ត្រូវបានគេធ្វើគតដូចគ្នាដែរ អ្នកសំលាប់ទ្រង់ គឺព្រះភាតាអយ្យកោមួយ ឡេមន្ធ៏ដែលត្រូវជាព្រះញាតិវង្សបុរសភេទចុងក្រោយនៃព្រះបាទរាជាធិរាជដែលនៅមានព្រះជន្មគង់វង្សនៅ។

សង្ខេប[កែប្រែ]

ពង្សាវតារភូមាផ្សេងៗមិនបានស្របគ្នាលើកាលបរិច្ឆេទនៃព្រះរាជខ្សែជីវិតរបស់ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះឡើយ។ ពិតមែនទៅ មហារាជវង្ស និង ប្រាសាទកែវរាជវង្ស មានសេចក្ដីរាយការណ៍ម្ដងអញ្ចេះ ម្ដងអញ្ចុះក្នុងអត្ថបទសំណេររៀងៗខ្លួន។

ពង្សាវតារ ប្រសូត–ទិវង្គត ព្រះជន្ម រជ្ជកាល ល្វែងនៃរជ្ជកាល
ស្លាផាតរាជវង្ស[កំណត់ ២] ១៤១៧/១៨–១៤៤៥ ២៧ ១៤៤២–១៤៤៥
មហារាជវង្ស មិនបានរាយការណ៍ មិនបានរាយការណ៍ មិថុនា ១៤៥០ – ១៤៥១[២]
ប្រាសាទកែវរាជវង្ស មិនបានរាយការណ៍ មិនបានរាយការណ៍ មិថុនា ១៤៥០ – ១៤៥២[៣]
មហារាជវង្ស និង ប្រាសាទកែវរាជវង្ស (ក្នុងចំណុចសង្ខេបនៃព្រះមហាក្សត្រហង្សាវត្តី) មិនបានរាយការណ៍ មិនបានរាយការណ៍ មិថុនា ១៤៥០ – ១៤៥៣[៤][៥]

កំណត់[កែប្រែ]

  1. The chronicle Mon Yazawin (Slapat 1922: 55) says he died at age 27 (28th year) in 1445 after having reigned for 3 years, meaning he was born c. 1417/18. But the chronicle also says he was younger than his predecessor Binnya Waru by two years. Since Binnya Waru was born in 1418/19 per Hmannan Yazawin, Binnya Kyan was probably born around 1420/21.
  2. Mon Yazawin (Slapat Rajawan) provides wildly divergent and inconsistent dates for the early Hanthawaddy history, including the reign of this king. The birth-death and regnal dates use the regnal years given in the Slapat chronicle with 888 ME (1526/27), the death year of King Binnya Ran II, which is in agreement with standard Burmese chronicles, as the anchor reference point.

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. Harvey 1925: 112–117
  2. (Maha Vol. 2 2006: 81): 813 ME = 1451/52. But since his successor ruled for seven months in the same year, he must have died before September 1451.
  3. (Hmannan Vol. 2 2003: 91): 814 ME = 1452/53. But since his successor ruled for seven months in the same year, he must have died before September 1452.
  4. Maha Vol. 2 2006: 140
  5. Hmannan Vol. 2 2003: 185

គន្ថនិទ្ទេសន៍[កែប្រែ]

  • Athwa, Sayadaw (1785) Mon Yazawin (Slapat Rajawan) (Burmese) (1922 ed.) Yangon: Burma Publishing Workers Association PressCS1 maint: Unrecognized language (link)
  • Harvey, G. E. (1925) History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 London: Frank Cass & Co. Ltd
  • Kala, U (1724) Maha Yazawin (Burmese) 1–3 (2006, 4th printing ed.) Yangon: Ya-Pyei PublishingCS1 maint: Unrecognized language (link)
  • Pan Hla, Nai (1968) Razadarit Ayedawbon (Burmese) (8th printing, 2004 ed.) Yangon: Armanthit SarpayCS1 maint: Unrecognized language (link)
  • Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P. (1883) History of Burma (1967 ed.) London: Susil Gupta
  • Royal Historical Commission of Burma (1832) Hmannan Yazawin (Burmese) 1–3 (2003 ed.) Yangon: Ministry of Information, MyanmarCS1 maint: Unrecognized language (link)
ពញាចាន់
ប្រសូត/កើត: រ. ១៤២០ សុគត/ស្លាប់: មិថុនា ១៤៥៣
គោរម្យងារសំរាប់រាជ្យ
មុនដោយ
ពញាហ្វារ្យូ
ព្រះមហាក្សត្រនៃហង្សាវត្តី
១៤៥០–១៤៥៣
តដោយ
ឡេមន្ធ៏

ទំព័រគំរូ:Burmese monarchs


ទំព័រគំរូ:Burma-royal-stub