ប្រាសាទខ្នារ

ប្រាសាទខ្នារ
ឈ្មោះ:	ប្រាសាទខ្នារ
អ្នកកសាង:	ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤
កាលបរិច្ឆេទកសាង:	សតវត្សរ៍ទី១០
ឧទ្ទិសថ្វាយ:	ព្រហ្មញ្ញសាសនា
ស្ថាបត្យកម្ម:	រចនាបថកោះកែ
ទីតាំង:	ភូមិកោះកេរ ឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ

លក្ខណៈទូទៅ

ប្រាសាទខ្នារស្ថិតនៅចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍ពីភូមិកោះកេរ មានចម្ងាយ ១គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងរហាល និងមានចម្ងាយ ១០០ម៉ែត្រទិសនរតីពីត្រពាំងអង្គខ្នារ។ ប្រាសាទខ្នារមានលក្ខណៈពិសេសមួយជាសំណង់សាសនា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរហាល ហើយស្ថិតនៅតាមបណ្តោយអ័ក្សនៃរហាលតាមទិសខាងជើងទៅត្បូងដែលមានចម្ងាយ ៥៥០ម៉ែត្រខាងត្បូងរហាល។ បញ្ជាក់ថាជាសំណង់ឈើប្រើសម្រាប់រោងជាងពេលសាងប្រាសាទកោះកេរ ក៏ប៉ុន្តែការសិក្សាថ្មីៗនេះ បង្ហាញថាបំណែកថ្មកក់រាយប៉ាយត្រូវបាន គេវិភាគថាជាសំណង់ទម្រតម្កល់ប្រហែល ៣ម៉ែត្រជារាងការ៉េប្រវែង ៦ម៉ែត្រតាមជ្រុងនីមួយៗទ្រសិវៈលិង្គដ៏ធំមួយ។ ផ្នែកខាងក្រៅនៃទម្រធ្វើអំពីថ្មភក់ រីឯផ្នែកខាងក្នុងធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។ ទម្រយោនីប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈពិសេសមួយធំ បានទំហំ ២ម៉ែត្រគុណ ១ម៉ែត្រ ពីបាតទម្រដល់ចុងទម្រសិវៈលិង្គមានកម្ពស់ ៧ម៉ែត្រ សិល្បៈករចុះទម្លាយជញ្ជាំងប្រាសាទ ដើម្បីបង្ហូរទឹកហូរឆ្លាក់នៅទិសខាងជើងជាទិសតំណាងឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ។ លើសពីនេះទៀត ប្រាសាទខ្នារជាកន្លែង ដែលមានចម្លាក់ក្រឡោតទាប រូបទេពជាច្រើនលើផ្ទាំងថ្មធម្មជាតិនៅទីនោះមានស្រាប់។ ដើម្បីបន្សុតទឹកភ្លៀងចម្លាក់នេះ អាចប្រើប្រាស់មុខងារដូចស្ទឹងលិង្គពាន់នៅភ្នំគូលែននាដើមសតវត្សទី៩ និងក្បាលស្ពាននាសតវត្សទី១១។ ជាសង្ខេបខ្លីមក សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារ K.១៣១២ ចារឹកនៅឆ្នាំ ៨៩១ នៃមហាសករាជ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ៩៦៩ នៃគ្រឹស្តសករាជ ចំនឹងថ្ងៃ ៤រោច ខែស្រាពណ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ ដែលរៀបរាប់អំពីព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះថា “ណិរន្តចារ្យ” មានឋានន្តរនាមថា “ម្រតេញ” ដែលជាអធិការបតីនៅភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ។ “ភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ” ឬ “ភ្នំកម្រតេងជគតតរាជ្យ” សំដៅដល់មហាប្រាសាទធំនៅតំបន់កោះកេរសព្វថ្ងៃនេះឯង។ គេបានអញ្ជើញព្រាហ្មណ៍ “ណិរន្តចារ្យ” មកទេវស្ថាននេះ ដើម្បីឱ្យលោកបង្កើតមូលនិធិបន្ថែមដើម្បីជួយផ្គត់ផ្គង់ដល់ទេវស្ថាន ដូចជា ការជាវដីធ្លីជាដើម ហើយបានកំណត់ព្រំប្រទល់ដីយ៉ាងជាក់លាក់ថែមទៀតផង។

ជាសង្ខេបខ្លីមក សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារ K.១៣១២ ចារឹកនៅឆ្នាំ ៨៩១ នៃមហាសករាជ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ៩៦៩ នៃគ្រឹស្តសករាជ ចំនឹងថ្ងៃ ៤រោច ខែស្រាពណ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ ដែលរៀបរាប់អំពីព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះថា “ណិរន្តចារ្យ” មានឋានន្តរនាមថា “ម្រតេញ” ដែលជាអធិការបតីនៅភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ។ “ភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ” ឬ “ភ្នំកម្រតេងជគតតរាជ្យ” សំដៅដល់មហាប្រាសាទធំនៅតំបន់កោះកេរសព្វថ្ងៃនេះឯង។ គេបានអញ្ជើញព្រាហ្មណ៍ “ណិរន្តចារ្យ” មកទេវស្ថាននេះ ដើម្បីឱ្យលោកបង្កើតមូលនិធិបន្ថែមដើម្បីជួយផ្គត់ផ្គង់ដល់ទេវស្ថាន ដូចជា ការជាវដីធ្លីជាដើម ហើយបានកំណត់ព្រំប្រទល់ដីយ៉ាងជាក់លាក់ថែមទៀតផង។

ជារួមមក សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារ K.១៣១២ បានផ្តល់ព័ត៌មានជាច្រើនអំពីការជាវដីព្រៃសម្រាប់ធ្វើជាមូលនិធិផ្តត់ផ្គង់ដល់ប្រាសាទ ដែលដីដែលបានជាវនោះ គឺព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ដែលជាអ្នកទទួលបន្ទុកបានកំណត់ព្រំប្រទល់យ៉ាងជាក់លាក់៕