សីហនុរាជ

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
សីហនុរាជ
ព្រះបាទ
រជ្ជកាលគ.ស ១២៣៨-១២៩០
រាជ្យមុនព្រះបាទសែណ្ណ័ករាជ
រាជ្យបន្តព្រះបាទអង្គជ័យ
ស្វាមី/មហេសីព្រះ​នាងអ៊ឹង
បុត្រព្រះនាងច័ន្ទតារាវត្តី
ព្រះនាមពេញ
​​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​សីហនុ​ ​មហារាជាធិរាជ​ ​រាមាធិបតី
សន្តតិវង្សព្រះទេវង្សអស្ចារ្យ
បិតាព្រះបាទសែណ្ណ័ករាជ
មាតាព្រះនាងយស
ប្រសូតគ.ស ១២១៩
មហានគរ
សុគតគ.ស ១២៩០
ខេត្តសំរោងទង ទួលចាក់ស្ដេច

ព្រះបាទសីហនុរាជ (គ.ស ១២១៩-១២៩០) រជ្ជកាល (គ.ស ១២៣៨-១២៩០) ក្រោយ​ដែល​ស្ដេច​ពាល​ ​ឬ​ព្រះបាទសែណ្ណ័ករាជ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៣​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​នាម​សីហនុកុមារ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ។ ថ្ងៃ ​១​រោច​ ​ខែបុស្ស​ ​ឆ្នាំច​ ​ព.ស​ ១៧៨២ ត្រូវជា​​ម.ស​១១៦០​ ​ច.ស ​៦០០ និង​ត្រូវជា​គ.ស ​១២៣៨​ ​ព្រះ​សីហនុកុមារ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជាភិសេក​ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៤។​ ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ១៩​វស្សា។​ ​ព្រះ​បរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​សីហនុ​ ​មហារាជាធិរាជ​ ​រាមាធិបតី។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​គង់នៅ​ព្រះ​បរមរាជវាំង​មហានគរ។ ព្រះបាទ​សីហនុរាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៤​ ​បាន​សុគត​នៅ​ឆ្នាំខាល​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៧១​ វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចំនួន​ ​៥៣​ ឆ្នាំ។

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

ពង្សាវតារសម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​សរសេរ​បន្ដ​ទៅ​ទៀត​ថា​​ក្នុង​ឆ្នាំរោង​ ​ជាមួយនិង​ព្រះនាងយស ​ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជបាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​​សីហនុកុមារ។ ព្រះ​សីហនុកុមារ​​ធំ​ឡើង​កាលណា​ ​សប្បាយ​ចូល​ចិត្ដ​ចិញ្ចឹម​រុយ​ក្បាល​ខៀវ។​ ឯ​កូន​បុរោហិត​ ​អ្នកបម្រើ​រួម​ល្បែង​ ​និង​នាំ​លេង​កំសាន្ដ​ ​ដែល​មាន​អាយុ​ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា​ ​ចិញ្ចឹម​ពីងពាង​សម្រាប់​ធ្វើ​ជា​ល្បែង។​ ​ថ្ងៃមួយ​ ​ក្មេង​ទាំង​ពីរ​ដែល​កំពុង​លេង​សប្បាយ​ ​បាន​យក​រុយ​ក្បាល​ខៀវ​ ​និង​សត្វ​ពីងពាង​ទៅ​ដាក់​ជាមួយ​គ្នា។ ​ពេល​នោះ​ ​ស្រាប់តែ​ពីងពាង​ស្ទុះ​ទៅ​ត្របាក់​ខាំ​ស៊ី​រុយ​នោះ​ជា​ចំណី​ ​ឃើញ​រុយ​របស់​ខ្លួន​ងាប់​បាត់​ដូច្នោះ​ ​ព្រះរាជបុត្រ​សីហនុកុមារ​ក៏​យំរំអុក​បោក​ខ្លួនប្រាណ​ ​រនៀល​ដេក​នឹង​ដី​ ​ហើយ​ស្រែក​ទាមទារ​ ​ឲ្យ​គេ​រក​រុយ​ក្បាល​ខៀវ​មក​សង។​ ​ស្រី​មីនុំមីនាង​បរិវារ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ព្រមទាំង​កូន​បរោហិត​ភ័យ​ស្លន់ស្លោ​គ្រប់​គ្នា​ ​ខំ​ដើរ​រក​ចាប់​រុយ​មក​សង​កូន​ស្ដេច។​ ​តែ​ព្រះ​សីហនុ​នៅ​តែ​មិន​ព្រម​ ​ហើយ​ខំ​ស្រែកយំ​ចំទាល​មិន​ព្រម​ឈប់​ ​ពីព្រោះ​រុយ​ ​ដែល​គេ​នាំ​គ្នា​ចាប់​បាន​យក​មក​សង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ​មិន​ដូច​រុយ​របស់​ខ្លួន។​ ​ទោះបីជា​មនុស្ស​ម្នា​ជុំ​ទិសទី​ ​នាំ​គ្នា​និយាយ​ពន្យល់​អង្វរករ​ ​លួងលោម​ដូច​ម្ដេច​ក៏​ដោយ​ ​ក៏​ព្រះ​សីហនុកុមារ​មិន​សុខ​ចិត្ដជា​ដាច់ខាត​ ​ហើយ​រឹង​រឹត​តែ​យំ​ខ្លាំង​ឡើង​ ​មិន​ព្រម​ឈប់ឈរ។

យល់ឃើញ​ហេតុការណ៍​មិន​ស្រួល​ដូច្នេះ​ ​ពួក​មីនុំមីនាង​នាំ​គ្នា​រត់​យក​រឿងរ៉ាវ​នេះ​ទៅ​ពិត​ទូល​ថ្វាយ​ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ​ជា​ឪពុក​តាម​ដំណើរ​ដើមទង។​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ] ​ដែល​អាង​ខ្លួន​ជា​ស្ដេច​ ​ហើយដោយ​ហេតុតែ​ស្រឡាញ់​កូន​ពេក​ ​មិន​បាន​ត្រិះ​រិះគិត​គូរ​ពិចារណា​អ្វី​ឲ្យ​បាន​ម៉ត់ចត់​ល្អិតល្អន់​ ឡើយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បណ្ដោយ​ខ្លួន​ឲ្យ​លង់លុះ​ទៅ​តាម​ភ្លើងកំហឹង​ ​ក្រេវក្រោធ​ ​ហើយ​បញ្ជា​ឲ្យ​សេនា​អាមាត្យ​ ​ចាប់​យក​កូន​បុរោហិត​ទៅ​ជាន់​ជ្រមុជ​ក្នុង​ទឹក​ទន្លេសាប​ ​លុះត្រាតែ​កុមារ​នោះ​រលត់​បាត់​ដង្ហើម​ស្លាប់។​

បុរោហិតជា​ឪពុក​ ​ឃើញ​ដូច្នោះ​ ​ទាល់​ប្រាជ្ញ​ ​មិនដឹង​ជារ​កវិធី​ណា​ដើម្បី​ជួយ​ជីវិត​កូន​បាន​ឡើយ​ ​ក្រៅ​អំពី​សម្រក់​ទឹកភ្នែក​ពីរ​នាក់​ប្រពន្ធ​ ​ទូល​ទុក្ខ​រីងរៃ​ ឈឺ​ចុកចាប់​ខ្លោចផ្សា​ឥតឧបមា​ ​រក​និយាយ​អ្វី​ក៏​ពុំ​រួច។​ ​យល់​ជាក់ច្បាស់​ថា​ស្ដេច​ជា​មនុស្ស​ព្រៃផ្សៃ​ឃោរឃៅ​ ​គ្មាន​យុត្ដិធម៌​ ​មិន​បំពេញ​តួនាទី​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ហើយ​ជឿជាក់​ថា​ ​មិន​អាច​នៅ​បម្រើ​ទៅ​មុខ​ទៀត​បាន​ ​បុរោហិត​ក៏​សម្រេចចិត្ដ​នាំ​ប្រពន្ធ​កូនក្រុម​គ្រួសារ​ ​ធ្វើ​ដំណើរ​ចាក​ចេញពី​ស្រុក​ខ្មែរ​ ​ទៅ​រស់នៅ​ឯ​ស្រុក​យោនក្ក​ ​ឬ​ប្រទេស​លាវ​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​ ​គឺ​នៅ​ឆ្នាំវក​ ​ព.ស ​១៧៦៨ ត្រូវជា​ ​ម.ស ​១១៤៦ ច.ស ៩៨៦ និង​ត្រូវជា​គ.ស​ ១២២៤។ ក្នុង​គ្រា​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ​ ក្រុម​បុរោហិត​ទាំងឡាយ​ ​ដែល​ជា​អ្នកបម្រើ​កិច្ចការ​នគរ​ ​ដោយ​ការ​ក្ដៅក្រហាយ​ ​មិន​ពេញចិត្ដ​នឹង​អំពើ​បំពារបំពាន​ ​ខុសច្បាប់ក្រឹត្យវិន័យ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​របស់​ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ​ ​យល់​ឃើញ​ថា​មិន​អាច​ទ្រាំទ្រ​រស់នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​ក្រោម​អំណាច​ស្ដេច​នេះ​បាន​ឡើយ។​ ​គេ​បាន​មូលមតិ​គ្នា​ ​សម្រេចចិត្ដ​ប្រមែប្រមូល​ដឹក​ជញ្ជូន​ក្រុម​ញាតិ​គ្រួសារ​ ​និង​ក្បួន​គម្ពីរ​សិល្ប៍​សាស្ដ្រ​ចំណេះ​ចេះ​ដឹង​ ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ចុះ​សំពៅ​ធ្វើ​ដំណើរ​ចាកចេញ​ចោល​ព្រះ​មហានគរ​ទៅ​រស់នៅ​ឯ​នគរ​ពារាណសី​ ​(ទីក្រុង​បេណរ៉េស​ ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​សព្វថ្ងៃ)។​

អំពើសាហាវ​យង់ឃ្នង​ ​និង​មិន​គោរព​ច្បាប់​វិន័យ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​របស់​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ មិនមែន​ធ្វើ​ឲ្យ​តែ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ ​មនុស្សលោក​ក្ដៅក្រហាយ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ​សូម្បី​តែ​ទេវតា ​ឥន្ទ្រ ​ព្រហ្ម​ ​និង​ស្ដេច​ភុជង្គនាគ​ ​ក៏​អត់ធ្មត់​បិទ​ភ្នែក​មិនកើត​ដែរ។​ ​ស្ដេច​ភុជង្គនាគ​ ​ដែល​ធ្លាប់​បាន​នាំ​ពល​សេនា​បឺត​បូមទឹក​សមុទ្រ​ធ្វើ​ឲ្យ​រីង​ខះ​គោក​ ​ក្លាយទៅជា​ដី​នគរខ្មែរ​ ​សម្រាប់​ទុកជា​ចំណងដៃ​ថ្វាយ​សម្ដេច​ព្រះ​កុម៉ែរាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​១​ ​ព្រះ​អង្គ​ខឹង​ខ្ញាល់​ខ្លាំង​ណាស់​ ​ចំពោះ​អាកប្បកិរិយា​ប្រាសចាក​សីលធម៌​របស់​ស្ដេច​ខ្មែរ​ ​ដែល​មានចិត្ដ​កាច​សាហាវ​ ​ហ៊ាន​បង្គាប់​ឲ្យ​យក​កូន​ក្មេង​មិនដឹង​ក្ដី​តូច​មួយ​ ​ទៅ​ជាន់​ជ្រមុជ​ទឹក​សម្លាប់​ចោល។​ ​ស្ដេច​ភុជង្គនាគ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​បញ្ចេញ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ឥទ្ធិពល​បង្កបង្កើត​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភ្លៀង​ ​ខ្យល់​ព្យុះសង្ឃរា​ ​ទឹក​ជំនន់​បោកបក់​យ៉ាង​ខ្លាំង​មក​លើ​នគរ​ខ្មែរ។​ ​ប្រទេស​ខ្មែរ​ទាំងមូល​ត្រូវ​ទឹក​ជន់​លិច​ពាសពេញ។​ ​ប្រជានុរាស្ដ្រខ្មែរ​ជា​ច្រើន​ត្រូវ​លង់ទឹក​ស្លាប់​ ​ត្រូវ​ព្រាត់ប្រាស​ប្ដី​ប្រពន្ធ​កូនចៅ​ក្រុម​គ្រួសារ​ ​ហើយ​ជួប​ប្រទះ​តែ​ភ័យន្តរាយ​ ​ចលាចល​ ​ក្រខ្សត់​តោកយ៉ាក​ ​រង​ទុក្ខវេទនា​ ​អត់បាយ​អត់​ទឹក​ ​គ្មាន​ផ្ទះសម្បែងលំនៅ​ស្ថាន​ ​និង​មាន​ជំងឺ​មិន​ស្រាកស្រាន្ដ។​

​ឯកសារ​ខ្លះ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ​ ​ដែល​ត្រូវ​បរទេស​លួច​ប្លន់​យក​អស់​របស់​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ ​និង​សម្បត្ដិទ្រព្យ​ក្នុង​នគរ​ ​តូចចិត្ដ​ឥតឧបមា​ហើយ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​នាគ្រា​ដែល​កើត​មាន​មហា​មហន្ដរាយ​នោះ ។​ ​សាកសព​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​ព្រះរាជបុត្រ​ដង្ហែ​យក​មក​នគរ​ធ្វើបុណ្យ​ថ្វាយ​តាម​ ប្រពៃណី។​ ​តែ​ពង្សាវតារ​ខ្លះ​ទៀត​ ​ដូច​ជា​ពង្សាវតារ​របស់​គណៈកម្មការ​សម្ដេច​សង្ឃនាយក​ទៀង​ និង​វត្ត​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ​ ​បាន​សុគត​មុន​ឪពុក​ទៅ​វិញ។ ក្នុង​ឆ្នាំកុរ​ ​ច.ស​ ៦៣៧​ ​ជាមួយនិង[ព្រះ​នាងអ៊ឹង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​នាម​ច័ន្ទតារាវត្តី។ ​

តាត្រសក់ផ្អែម[កែប្រែ]

​នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះបាទ​សីហនុរាជ​នេះ​ហើយ​ដែល​ព្រឹត្ដិការណ៍​តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​ផ្ទុះ​កើត​មាន​ឡើង។​ ​ព្រះរាជវង្ស​ក្សត្រ​ខ្មែរ​សម័យ​អង្គរ​ត្រូវ​ចប់​នៅ​ពេល​នេះ​ ​ហើយ​ព្រះរាជ​សន្ដតិវង្ស​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មួយទៀត​បាន​ឡើ​សោយរាជសម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​រៀង​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។​ ​ព្រឹត្ដិការណ៍​នេះ​បាន​ញ៉ាំង​ឲ្យ​អ្នក​ប្រវត្ដិវិទូ​ខ្មែរ​ ​និង​បរទេស​តែង​បែងចែក​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ខ្មែរ​ជា​ពីរ​ចំណែកៈ​ ​សម័យ​អង្គរ​ ​និង​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ​ ​ដែល​ផ្ដើម​ពី​រាជ្យ​ស្ដេចត្រសក់ផ្អែម។​

ថ្ងៃមួយ ​ ​ក្របី​បាន​ដើរ​ចូល​មក​ស៊ី​ចម្ការ​ត្រសក់ផ្អែម​ពញាជ័យ​ ​និង​ពញាសួស។​ ​ឃើញ​ដូច្នោះ​ ​ចៅតា ឬ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ក៏​ឆក់​យក​ដុំ​ថ្ម​ដែក​ដែល​ឪពុក​បាន​ចងដៃ​ ​គប់​ចោល​ទៅ​លើ​ក្របី។​ រំពេច​ភ្លាម​នោះ​ ​ក្របី​ក៏​ដួល​ងាប់​នៅ​នឹង​កន្លែង​ ​ដោយសារ​ដុំ​ថ្ម​ដែក​បុក​ប៉ះ​ចំ​ឆ្អឹងជំនី​ ​ធ្លាយ​ពី​ម្ខាង​ទៅ​ម្ខាង។​ ​ម្ចាស់​ក្របី​ក៏​យក​រឿង​នេះ​ទៅ​ប្ដឹង​ដល់​ចៅក្រម​ ​ឲ្យ​ជួយ​វិនិច្ឆ័យ​រក​យុត្ដិធម៌​ ​និង​បង្ខំ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ឲ្យ​សង​ក្របី​វិញ។​ ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ដោះសា​ថា​ ​នាយ​គ្មាន​បំណង​នឹង​សម្លាប់​ក្របី​នោះ​ទេ​ ​នាយ​គ្រាន់តែ​ដេញ​ ​និង​ចោល​ដុំ​ថ្ម​កំញើញ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​ហើយ​ក្របី​ដែល​ត្រូវ​ធ្លាយ​ឆ្អឹងជំនី​ងាប់​នោះ​ ​គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​កម្ម​របស់​វា​ពី​ជាតិ​មុន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​ចៅក្រម​បង្គាប់​ឲ្យ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​សង​ក្របី​វិញ។​ ​តែ​នាយ​មិន​ព្រម​ ​ហើយ​សុំ​តវ៉ា​ឡើង​ទៅ​ថ្នាក់លើ​ទៀត។​

ដោយ​បញ្ហា​ចោទប្រកាន់​ ​និង​ដោះសា​ ​ពិបាក​ស្មុគស្មាញ​ពេក​ ​ចៅក្រម​ ​និង​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​មិន​ហ៊ាន​កាត់​សេចក្ដី​សំណុំរឿង​នេះ​ឡើយ​ ​ហើយ​ក៏​លើក​ទៅ​ទូល​ថ្វាយ​ព្រះរាជា​ឲ្យ​សម្រេច។​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះ​សីហនុរាជ​ទ្រង់​បញ្ជា​ឲ្យ​នាម៉ឺន​អាមាត្យ​រៀប​ធ្វើការ​ ពិសោធន៍​ ​ជីក​អន្លង់​ ​ហើយ​យក​ខ្មោច​ក្របី ​(ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បញ្ជាក់​ថា​ ​គឺ​ក្របី​រស់​ទេ​ ​ដែល​ស្ដេច​បាន​យក​មក​ពិសោធ) មក​ចង​ភ្ជាប់​នឹង​បង្គោល​ឈើ។​ ​បន្ទាប់​មក​ ​ព្រះ​អង្គ​បង្គាប់​ឲ្យ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​យក​ដុំ​ថ្ម​ដែក​ ​គប់​ទៅ​លើ​ពោះ​ក្របី​ ​ពោះ​ក្របី​ក៏​ត្រូវ​ធ្លាយ​ពី​ម្ខាង​ទៅ​ម្ខាង​ដូច​លើក​មុន​មែន។​ ព្រះមហាក្សត្រ​ឃើញ​ហេតុការណ៍​ដ៏​អស្ចារ្យ​ ​កើត​មាន​ដូច្នេះ​ ​ក៏​កាត់សេចក្ដី​ឲ្យ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​រួចខ្លួន​ ដោយ​មាន​បន្ទូល​ថា​ ​“នេះ​ជា​កម្ម​ពី​អតីត​របស់​សត្វ​ក្របី”។

ព្រះមហាក្សត្រ ​ដែល​បាន​ភ្លក់​ត្រសក់​ពញាជ័យ​ពញាសួស​ ​បាន​ស្គាល់​រសជាតិ​ថា​ផ្អែម​ឆ្ងាញ់​ពិសា​ ​ខុស​ពី​ត្រសក់​ធម្មតា​មែន។ ​ចាប់ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​ព្រះ​អង្គ​បង្គាប់​ឲ្យ​បងប្អូន​ទាំង​ពីរ​នាក់​បេះ​ត្រសក់​យក​មក​ថ្វាយ​ព្រះ​អង្គ​តាម​រដូវ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដាក់​ងារ​ឲ្យ​ថា​ ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ទទួល​បេសកកម្ម​ដាំ​ថែរក្សា​ការពារ​ ​និង​បេះ​ត្រសក់ផ្អែម​សម្រាប់​ព្រះមហាក្សត្រ។​ ព្រះ​អង្គ​បាន​បង្គាប់​ ពួក​ក្រុម​ជាង​ស្មិត​ ​ឲ្យ​យក​ដុំ​ថ្ម​ដែក​នោះ​ ​សិត​ធ្វើ​ជា​លំពែង​ ​ហើយ​ប្រគល់​ទៅ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ទុក​ចាំ​យាម​ការពារ​ចម្ការ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ថែម​ទាំង​បញ្ញត្តិ​ប្រកាស​ផ្ដល់​អំណាច​ដល់​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​អាច​ប្រហារជីវិត​ជន​ណា ​ឬ​សត្វ​ណា​ដែល​ហ៊ាន​ចូល​មក​ឈ្លានពាន​ស៊ី​ចម្ការ​ ​និង​លួច​ត្រសក់ផ្អែម​ដោយ​គ្មាន​ទោសពៃរ៍​អ្វី​ទាំងអស់។​ ​បទបញ្ជា​ស្ដេច​នេះ​ នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​និង​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ជិត​ឆ្ងាយ​ដឹង​ឮ​គ្រប់ៗ​គ្នា។​

ថ្ងៃមួយ ​ ​មិនដឹង​ពិភាល់​មក​អំពី​ហេតុ​អ្វី​ ​ស្រាប់តែ​ព្រះបាទ​សីហនុរាជ​បញ្ជា​ឲ្យ​សព្វ​មុខមន្ដ្រី​ពល​សេនា​ ​បរិវារ​រៀបចំ​ក្បួន​ដង្ហែ​ព្រះ​អង្គ​ទៅ​ក្រសាល​លំហែកាយ​តាម​ព្រៃ​ភ្នំ​ ​ក្នុង​ខេត្ដ​សំរោង​ទង​ ​ហើយ​បាន​ឈប់​បោះ​ពន្លាជ័យ​នៅ​ម្ដុំ​ខាងជើង​ចម្ការ​ត្រសក់​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម។​ ​នៅ​គង់​ប្រថាប់​លេង​ទី​នេះ​ ​ស្រាប់តែ​ព្រះ​អង្គ​កើត​មានចិត្ដ​មន្ទិល​សង្ស័យ​ ​មិន​អស់ចិត្ដ​នឹង​ការ​ស្មោះត្រង់​របស់​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ខ្លាចក្រែង​នាយ​បេះ​ត្រសក់​យក​ទៅ​លក់ដូរ​ឲ្យ​អ្នក​ផ្សេង​ដទៃ។​ ​ពេល​យប់​ ព្រះ​សីហនុរាជ​នាំ​មហាត្លឹក​ជំនិត​ពីរ​នាក់​ទៅ​ជាមួយ​ ​ដើម្បី​ស៊ើប ​លប​លួច​ចូល​ក្នុង​ចម្ការ​ត្រសក់​ ​រង់ចាំ​មើល​កាយវិកា​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម។​ ​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ទៅ​ដល់​ទួល​មួយ​ក្នុង​ចម្ការ។​ ​គ្រានោះ​ ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​មិន​ទាន់​ដេក​លង់លក់​នៅឡើយ​ទេ។​ ​នាយ​កំពុង​លេងភ្លេង​លំហែកាយ។​ ​ទោះជា​កំពុង​លេងភ្លេង​ក៏​ដោយ​ ​ក៏​ភ្នែក​នាយ​រំពៃមើល​យាម​ចម្ការ​ត្រសក់​ដែរ។​ ​ភ្លាម​នោះ​ ​នាយ​មើលឃើញ​ស្រមោល​មនុស្ស​ ​កំពុង​តែ​ដើរ​លប​លួច​ចូល​ក្នុង​ចម្ការ។​ ​ស្មានថា​ចោរ​ ​មិន​បង្អង់​យូរ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ចាប់​យក​លំពែង​គប់​ចោល​ភ្លែត​ ​សំដៅ​ស្រមោល​នោះ។​ ​ផ្លែ​លំពែង​បាន​បុក​ទម្លុះ​ធ្លាយ​ចំ​ដើមទ្រូង​ស្ដេច​សីហនុ ​សុគត​ក្នុង​ពេល​នោះ​ភ្លាម​ទៅ។​ ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ឃើញ​មនុស្ស​ដេក​ដួល​ស្លាប់​នៅ​នឹង​កន្លែង​ ​ក៏​យក​ភ្លើង​មក​ឆ្លុះ​មើល។​ ​ស្រាប់តែ​នាយ​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់​ថា​ ​ចោរ​នោះ​ ​គ្មាន​ន​ណា​ក្រៅពី​ស្ដេច​ឡើយ។​ ​នាយ​ភ័យ​តក់ស្លុត​ឥតឧបមា​ ​ស្រែក​ដង្ហោយ​យំ​នឹក​ស្រណោះ​ព្រះករុណា។​ ​កន្លែង​ដី​ទួល​ដែល​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ចាក់​សម្លាប់​ស្ដេច​បាន​ជាប់​ឈ្មោះ​ជា​រៀង​រហូត​មក​ថា​ ​ទួលចាក់ស្ដេច

មហាត្លឹក ​ទាំង​ពីរ​ឃើញ​ដូច្នោះ​ភ័យ​ស្លន់ស្លោ​រត់​ប្រាស​យករួចខ្លួន​ ​ហើយ​យក​រឿងរ៉ាវ​ព្រឹត្ដិការណ៍​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ទៅ​ប្រាប់​អស់​គ្រប់​នាម៉ឺន​ មុខមន្ដ្រី​តូច​ធំ​ក្នុង​នគរ។​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​តូច​ធំ​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​ ​ក្រុម​បុរោហិត​ហោរា​ ​និង​អាចារ្យ​ ​ដែល​ដង្ហែ​តាម​ស្ដេច​ ​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​ដល់ទី​កន្លែង​ស្ដេច​សុគត​ ​ឃើញ​ពិត​ដូចដែល​អាមាត្យ​បាន​អធិប្បាយ។​ ​អ្នក​ទាំងនោះ​ប្រជុំ​ពិភាក្សា​វែកញែក​ប្ដូរ​យោបល់​គ្នា​ទៅ​ ​យល់​ឃើញ​ថា​ ​នេះ​ជា​កម្ម​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​កម្មនេះ​ ​បាន​នាំ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​គិត​យល់​ខុស​ ​ហើយ​ដែល​ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​អស់ព្រះជន្ម។​ ​ដូច្នេះ​គេ​មិន​អាច​ទម្លាក់​កំហុស​ទៅ​លើ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​ឡើយ។​

នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​ទាំងអស់​បាន​កត់សំគាល់ថា​ ​ព្រ​រាជវង្ស​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះ​សីហនុ​ត្រូវ​ចប់​ ​ដោយ​គ្មាន​អ្នក​ស្នងរាជ្យ​បន្ដ​ហើយ​ក៏​មូលមតិ​គ្នា​ ​យល់​ថា​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ជា​មនុស្ស​មានបុណ្យ​ធំ​អស្ចារ្យ​ ​មាន​ដូច​កាល​រឿង​សម្លាប់​ក្របី​ ​ជា​ភ័ស្ដុតាង។​ ដូចនេះ​គួរ​ថ្វាយ​រាជសម្បត្តិ​នគរ​ខ្មែរ​ដល់​តា​ត្រសក់ផ្អែម។​ ​ព្រឹក​ព្រហាម​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​តូច​ធំ​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​ ​ព្រមទាំង​ក្រុម​បរោហិត​ ​ហោរា​ ​និង​អាចារ្យ​ ​បាន​នាំ​គ្នា​រៀបចំ​ក្បួន​មក​ដង្ហែ​សុំ​យាង​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ឲ្យ​ឡើង​ សោយរាជ្យ។​ ​តែ​ តា​ត្រសក់ផ្អែម​មិន​ព្រម​ទទួល​ ​ពីព្រោះ​កាលណា​ឡើង​ធ្វើ​ស្ដេច​ទៅ​រស់នៅ​ក្នុង​វាំង​ ​គាត់​លែង​បាន​ជួបជុំ​មិត្ដ​ភ័ក្ដិ​ ​លែង​បាន​លេងភ្លេង​ ​ប្រគំ​តូរ្យតន្ដ្រី​​លែង​បាន​ស្ដាប់​សំឡេង​គោក្របី​បក្សាបក្សី​ហ៊ីង ​កង្កែប​ ​យំ​ទៀត​ហើយ។​ ​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​ទាំងឡាយ​នាំ​គ្នា​អង្វរករ​ ​ហើយ​សន្យា​ថា​ ​នឹង​រៀបចំ​ឲ្យ​មាន​ប្រគំ​ភ្លេងតូរ្យតន្ដ្រី​ ​រៀងរាល់ថ្ងៃ​ ​រាល់ពេល​វេលា​ ​នៅ​ក្នុង​បរមរាជវាំង។​

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

មុនដោយ
ព្រះបាទសែណ្ណ័ករាជ
មហានគរ តដោយ
ព្រះបាទអង្គជ័យ