ហ៊ុនទៀន

ដោយវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
ហ៊ុនធៀន
កុរុង
រជ្ជកាល គ.ស ៥២-?
រាជ្យមុន កុរុងលាវយ៉េក
រាជ្យបន្ត មិនស្គាល់
ស្វាមី/មហេសី លាវយ៉េក
វង្ស កៅណ្ឌិន្យ រឺ ហ៊ុន
សន្តតិវង្ស សោមវង្ស
បិតា ?
មាតា ?
ប្រសូត ?
ឥណ្ឌា
សុគត គ.ស ?
នគរភ្វូណាន

កុរុងហ៊ុនទៀន (ចិន:混塡, ភិងអ៊ិង:Hun Tien រឺ Hùnhuì ជាកុកងឺ ហ៊ុនធៀន រឺ ហ៊ុនហួយ យ៉ាត់ផេង:wan6tin4 រឺ wan6mui6 អានជាកន្តាំងបញ្ចេញសំឡេងថា វ៉ានធីន រឺ វ៉ានមុយ អាចត្រូវនឹងពាក្យថា វធ៌ន រឺ វម៌ (គ.ស ?-?) ឈ្មោះនេះដោយសារតែត្រូវកត់ត្រាដោយលោកខាងថាយ ជាអ្នកស្រុកតុងអ៊ូ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តគ័ងតុង និយាយភាសាកន្តាំង (រជ្ជកាល គ.ស ៥២-?) គឺជាក្សត្រខ្មែរមហាបុរសខ្មែរទីមួយបានសោយរាជ្យបន្តពីព្រះនាងលាវយ៉េក កំឡុងសតវត្សទី១នៃគ.ស។ ដំណើររឿងនៃស្ដេចអង្គនេះមានលំនាំដូចគ្នា រឺ ស្រដៀងគ្នានឹងសិលាចារឹកវ៉ូកាញ់ ដែលជាអតីតទឹកដីខ្មែរមុនបានពិពណ៌នា។ ហើយព្រះអង្គក៏ជាព្រះភស្ដារបស់ព្រះនាងលាវយ៉េកដែរ។

ប្រវត្តិបែបរឿងនិទានតាមរយៈឯកសារខ្លះ[កែប្រែ]

តាម​កំណត់ហេតុ​របស់​រាជទូត​ចិន ឈ្មោះ​កាំ​ងថៃ ដែល​បាន​មក​ទស្សនា​កម្ពុជា នៅ​ពាក់កណ្ដាល​សតវត្សរ៍​ទី៣ បាន​រៀបរាប់​ថា នៅ​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី១ នៃ​គ្រិស្តសករាជ​មាន​ជនជាតិ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហ៊ុន​ទៀន (កៅណ្ឌិន្យ) បាន​ធ្វើដំណើរ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ជ្រោយ​ម៉ាឡាយូ (ឬ កោះ​ខាងត្បូង) មកកាន់​ប្រទេសភ្វូណាន។​ ​ដោយ​សំអាង​ទៅលើ​ព្រះ​រាជពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ស្ដីពី​ពួក​ជ្វា​ព្រាហ្មណ៍ ដែល​សំដៅ​ទៅលើ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ឥណ្ឌា​នៃ​កោះ​ជ្វា យើងអាចសន្និដ្ឋាន​ថា កោះ​ភាគខាងត្បូង​ដែលពិពណ៌នា​ដោយ​ កាំ​ង​ថៃ គឺជា​កោះ​ជ្វា​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី។ ហេតុនេះ​កុរុង​ហ៊ុនទៀន ពិតជា​មកដល់​ស្រុក​ខ្មែរ​តាមរ​យៈកោះ​នេះ​ ឬ​ជ្រោយម៉ាឡាយូ។​ ​ចំពោះ​ការ​មក​កាន់​ប្រទេសភ្វូណាននេះ រាជទូត​ខាងលើ​បាន​កត់ត្រា​ថា : យប់​មួយ​កុរុង​ហ៊ុនទៀន បាន​យល់សប្តិ​ឃើញ​ទេវតា​ដែល​បីបាច់​ថែរក្សា​ព្រះអង្គ​ធ្វើ​អំណោយ​ធ្នូ​ទិព្វ​មួយ ហើយ​បញ្ជា​ឲ្យ​ព្រះអង្គ​ឡើង​ជិះ​សំពៅ​ជំនួ​ញ​មួយ​យ៉ាង​ធំ។​ លុះ​ព្រឹក​ឡើង​ព្រះអង្គ​ក៏​យាង​ទៅ​កាន់​ឋាន ដើម្បី​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា ស្រាប់តែ​ឃើញ​ធ្នូ​ទិព្វ​ដូច​សុបិន​មែន។ បន្ទាប់​ពី​នេះ​ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្វើដំណើរ​តាម​សមុទ្រ​មកកាន់​រាជាណាចក្រភ្វូណាន​តាម​បទបញ្ជា​របស់​ទេវតា។​ ដោយសារនាងលាវយ៉េក មានបំណងប្លន់យក (ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទុកក្នុងនាវានោះ) បានជាហ៊ុនទៀនលើកធ្នូឡើងបាញ់សរធ្វើឲ្យទូករបស់លាវយ៉េក ធ្លុះពីម្ខាងទៅម្ខាងទៀត។ ឃើញការដូច្នោះ នាងលាវយ៉េកភ័យតក់ស្លុតជាខ្លាំង ហើយក៏សុខចិត្តចុះចាញ់។ ហ៊ុនទៀនបានក្លាយទៅជាស្តេចនៅនគរភ្វូណាន។

សូមជម្រាបថា នៅមានរឿងមួយទៀត ដែលមានលក្ខណ:ប្រហាក់ប្រហែលនឹងរឿងខាងលើ នេះដែរ បានដំណាលថា​: “ ហ៊ុនធៀន បានមកដល់រាជធានីភ្វូណាន ដោយផ្លូវទឹក។ លាវយ៉េកបានបញ្ជាកងទ័ពដើម្បីច្បាំងទប់ទល់នឹងហ៊ុនទៀន។ ហ៊ុនទៀនបានលើកធ្នូឡើងបាញ់។ លាវយ៉េកភ័យខ្លាច ហើយក៏បានសុខចិត្តចុះចាញ់។ ដូច្នេះបានជាហ៊ុនធៀន យកលាវយ៉េកធ្វើប្រពន្ធនិងកាន់កាប់ព្រះរាជាណាចក្រភ្វូណាននេះទៅ”។


​សូម​រំលឹក​ឡើងវិញ​ថា ចាស់ៗ​នៃ​ភូមិ​ពូន ស្រុក​ស័ង្ខៈ ខេត្ត​សុ​រិន្ទ្រ ដែល​មាន​ពូជ​ពង្សត​មក​ពី​សម័យ​នគរភ្វូណាន នៅ​ចងចាំ​នៅឡើយ នូវ​ការមកដល់​នៃ​ព្រាហ្មណ៍​ក្លិង្គ​នេះ។ គេ​មាន​សេចក្ដី​ដំណាល​រឿង​នេះ​ដូច​ខាងក្រោម : ​ពី​ដើម ស្រុកភូមិ​គេ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​មេកន្ទ្រាញ​ស្រី​ម្នាក់​មាន​ឈ្មោះ​ថា នាង​ដោះ​ធំ ដែល​មាន​រូបឆោម​ល្អ​ក្រៃលែង។ នាង​ដោះ​ធំ​នេះ​ឈ្លាសវៃ​អង់អាច​ក្លាហាន​ផុត​លេខ។ ឧទាហរណ៍ ព្រះ​នាង​បានឈ្នះ​ពួក​ប្រុសៗ​ទាំងអស់​ក្នុង​ការប្រឡងប្រជែង​សាង​ប្រាសាទ​ទី១ ឈ្មោះប្រាសាទភូមិពូ​ន នៅ​គង់វង្ស​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ។ តែ​អកុសល​ថ្ងៃមួយ​ព្រះ​នាង​ត្រូវ​ចាញ់​បារមី​ធ្នូ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ដែល​ជិះសេះ​មកពី​ទិស​ខាងត្បូង។​ ​ក្រោយ​ពី​ច្បាំង​ឈ្នះ ព្រះ​នាង​ដោះ​ធំ ដោយ​បាន​បាញ់​បំផ្លាញ​បំបាក់​កំពូល​ប្រាសាទភូមិពូ​ន​រួចមក ព្រះអង្គ​ក៏​ចាប់​យក​នាង​ដាក់​លើ​សេះ​បរ​បាត់ទៅ។ ចាស់ៗ​នៃ​ភូមិ​ស្រុក​នេះ​បាន​បន្ថែមទៀតថា : ដោយហេតុនេះ​ហើយ​បានជា​ស្ត្រីភេទ​ចុះ​ទន់ខ្សោយ​ចាប់ពីពេលនោះ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ។ តែ​ព្រះ​នាង​បាន​ផ្ដាំ​ថា ថ្ងៃ​ណា​មួយ​ព្រះ​នាង​ត្រឡប់មកវិញ ស្រុក​នេះ​នឹង​រុងរឿង​ដូចដើម​វិញ។​ (លំនាំរឿងប្រហាក់ប្រហែលនឹងរឿងភ្នំប្រុសភ្នំស្រីដែរ) ​តាម​លោក បឺណាដ-ភ្វីលីព-ហ្ក្រហ្ក្លាយអឺ ការ​ពូន​កសាង​ប្រាសាទ​នេះ​ប្រព្រឹត្ត​ឡើង​នៅ​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី ៦ នៃ​គ្រិស្តសករាជ។​​

​ថ្វី​បើ​កំណត់ហេតុ​ចិន​ខុសគ្នា​ពី​រឿងព្រេង​ខ្មែរ​បន្តិច​ក៏​ដោយ តែ​សាច់​រឿង​នៅតែ​ដដែល គឺ​ការមកដល់​នៃ​ព្រាហ្មណ៍​ក្លឹង្គ​នេះ​នឹង​ការ​រួមសង្វាស​ជាមួយ​អ្នកស្រុក​ក្រោយ​ចម្បាំង បាន​ធ្វើឲ្យ​មាន​ការបន្តព្រះ​រាជវង្សានុវង្ស​នៃ​ក្សត្រ​ប្រទេស​កម្ពុជា​តាំងពី​សម័យ​នោះមក។ ម្យ៉ាងទៀត​ការ​មក​ដល់​នៃ​កុរុងហ៊ុនទៀន ក្នុង​តំបន់​នៃ​ពួក​ខ្មែរ​-​មន ជា​ជំហាន​ទី១ នាំមក​នូវ​ភាពរុងរឿង។ ពោល​គឺ​នា​សម័យមុន​ក្លឹង្គ​ចូល​ស្រុក មហា​បុរស​ខ្មែរ​គ្រាន់តែ​ជា​មេកន្ទ្រាញ​គ្រប់គ្រង​នៅ​លើ​ស្រុក​នីមួយៗ ឥឡូវ​នេះ​ប្រកបដោយ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំងក្លា​អស្ចារ្យ​ដោយ​មាន​មនោគមវិជ្ជា​ឥណ្ឌា ដែល​បង្រួបបង្រួម​ស្រុកភូមិ​ឲ្យក្លាយ​ជា​អាណាចក្រ ហើយ​ពី​អាណាចក្រ​ទៅ​ជា​ចក្រភព។​ ​ពង្សាវតារ​បានឲ្យដឹងថា កុរុងហ៊ុនទៀនមាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​នៅលើ​ភូមិភាគ​មួយ​យ៉ាង​ធំធេង​ដោយ​មាន​ក្រុង​ធំៗ​ប្រាំពីរ។ ប្រភព​ឯកសារ​នេះ​ពោល​ទៀតថា ក្នុង​នគរ​ខ្មែរ​ជំនាន់​នោះ​មាន​នា​ម៉ឺន មន្ត្រី ព្រមទាំង​ព្រះរាជវាំង។ រី​ឯ​ផ្នែក​សង្គម​វិញ​មាន​វណ្ណៈ ៤។ ក្នុងចំណោម​ស្ដេច​សោយរាជ្យ​ត​ពី​កុរុង​ហ៊ុនទៀន គេ​ដឹងថា​មាន​ស្ដេច​មួយ​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​កុរុងហ៊ុនប៉ានហួង។ ពោរពេញ​ទៅដោយ​ល្បិចកល​ផ្នែក​យុទ្ធសាស្ត្រ មុននឹង​ធ្វើ​សង្គ្រាម​បង្ក្រាប​បច្ចាមិត្ត ព្រះអង្គ​រក​មធ្យោបាយ​គ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បី​បំបែកបំបាក់​សាមគ្គីធម៌​សត្រូវ ហើយ​ក្រោយពី​ច្បាំង​ឈ្នះ​ព្រះអង្គ​តាំង​ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ជំនួស​វិញ។​

​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​សោយរាជ្យ​នៅ​នគរភ្វូណាន ហើយ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​មានព្រះ​ជន្មាយុ​ជាង ៩០ ព្រះវស្សា។​

តាមពិត ការវិភាគខ្លឹមសារនៃរឿងព្រេងនេះ បានផ្តល់ចំពោះយើង នូវព័ត៌មានសំខាន់ៗពីរ គឺ :

ទី១- ប្រភពនៃអំណាច ដែលមានលក្ខណ:ពិសិដ្ឋរបស់ព្រះរាជា ដែលបញ្ជាក់ដោយប្ញទ្ធានុភាព របស់ធ្នូទិព្វ សម្រាប់គ្រប់គ្រងផែនដី។

ទី២-​ កំណើតនៃសន្តតិវង្សខ្មែរ តាមរយ:ការរៀបពិធីអភិសេក រវាងព្រាហ្មណ៍ក្លិង្គ កៅណ្ឌិន្យ ជាមួយនាងលាវយ៉េក ឬនាងសោមា ដែលជាអ្នកស្រុក។

រួមសេចក្តីមក រឿងព្រេងដែលបានបង្ហាញខាងលើនេះ មានលក្ខណ:ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ពីព្រោះ វាបង្ហាញនូវកំណើតរបស់អ្នកស្រុក និងព្រះរាជវង្សានុវង្សខ្មែរ ដែលបានចាប់បដិសន្ធិឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី១នៃគ្រិស្តសករាជ ហើយម៉្យាងទៀត វត្ថុបំណងរបស់វា គឺការលើកតម្លៃយ៉ាងខ្ពស់នូវរបបរាជានិយម

មួយវិញទៀត សូមរំលឹកថា សិលាចារឹកមីសឺន ដែលជាសិលាចារឹករបស់ជនជាតិចាម ក្នុងឆ្នាំ ៦៥៨នៃគ្រិស្តសករាជ ក៏បាននិយាយអំពីព្រះរាជវង្សានុវង្សខ្មែរសម័យចេនឡា ថា : “ ព្រាហ្មណ៍ កៅណ្ឌិន្យ បានដោតធ្នូ ដែលបានមកពីប្រទេសភវបុរ” ។ ការពិពណ៌នាខាងលើ មានន័យថា ព្រាហ្មណ៍ កៅណ្ឌិន្យ បានគ្រប់គ្រងដែនដីនេះ។ តាមសិលាចារឹកដដែលបានបន្ថែមទៀតថា ក្រោយពីនោះ ព្រាហ្មណ៍កៅណ្ឌិន្យ បានធ្វើរាជាពិសេកជាមួយនាងសោមា។​ គប្បីបញ្ជាក់នៅត្រង់នេះថាប្រទេសភវបុរ គឺជាអាណាចក្រចេនឡាម៉្យាងទៀតព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានប្រព្រឹត្តឡើងមុនឆ្នាំ៦០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។

ការ​បង្កើត​រាជវង្ស​ដំបូង[កែប្រែ]

អ្នក​ស្នងរាជ្យ​ត​ពី​កុរុងហ៊ុនធៀន គឺ​ជា​កូន​ចៅ​របស់​ព្រះអង្គ ក្នុង​នោះ​មាន​កុរុងហ៊ុនផានឃ័ង ដែល​ជា​ព្រះរាជា​មួយ​អង្គ​ខ្លាំង​ពូកែ មាន​កលល្បិច​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ពង្រឹង​អំណាច​កណ្ដាល ហើយ​វាយ​ពង្រីក​អាណាចក្រ​អោយ​ធំ​ទូលាយ។ ស្ដេច​អង្គ​នេះ​សោយ​ទិវង្គត​ក្នុង​ព្រះជន្ម ៩០​ព្រះវស្សា នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​៣​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។ ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​អ្នក​និពន្ធ​ចិន ថា​មាន​ព្រះនាមផានផាន ត្រូវ​ជ្រើស​តាំង​អោយ​ឡើង​ស្នងរាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែ ព្រះរាជា​អង្គ​ថ្មី​នេះ បាន​ប្រគល់​កិច្ចការ​រដ្ឋ​ទាំងអស់​ទៅ​អោយ​មេ​ទ័ព​ម្នាក់​ឈ្មោះឝ្រីមារញ មើល​កិច្ចការ​ជំនួស។ ព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​បាន​តែ​បី​ឆ្នាំ​ក៏​សុគត​ទៅ។ ពួក​នាម៉ឺន​សព្វ​មុខ​មន្ត្រី ក៏​ជ្រើស​មេ​ទ័ព ឝ្រីមារញ អោយ​ឡើង​សោយរាជ្យ។

រាជពង្សាវលី[កែប្រែ]

  • លីវយី និង ហ៊ុនទៀន មានបុត្រ មិនស្គាល់?
    • អាចជាព្រះរាជបុត្រ រឺ ព្រះនត្តា ហ៊ុនផានហួង រឺអាច ជា ផានហួងហ៊ុន រឺ ផានហួងវម៌្ម សោយរាជ្យបន្ត ប្រហែលចុះពីហ៊ុនទៀន ពីររជ្ជកាល រឺ មួយរជ្ជកាល


មុនដោយ
កុរុងលាវយ៉េក
កុរុងភ្វូណាន រឺ វ្យាធបុរ តដោយ
មិនស្គាល់

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  • កម្ពុជាក្រោម
  • ឯកសារចិន