ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ

ដោយវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ
ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ.jpg
ឈ្មោះ: ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ
អ្នកកសាង: ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២
កាលបរិច្ឆេទកសាង: សតវត្សរ៍ទី៧
ឧទ្ទិសថ្វាយ: ព្រះសិវៈ
ស្ថាបត្យកម្ម: រចនាបថខ្មែរ បែប រចនាបថសម្បូរព្រៃគុក និង រចនាបថព្រៃក្មេង
ទីតាំង: ភូមិពោធិ៍រោង និង ភូមិត្រពាំងសង់ ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ

ប្រវត្តិប្រាសាទ[កែប្រែ]

ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរស្ថិតនៅភូមិញេធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មានចម្ងាយ ១២១ គីឡូម៉ែត្រពីភ្នំពេញ និង មានចម្ងាយ ៤៣ គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងខេត្តតាកែវ ។ ប្រាសាទស្ថាបនាឡើងនៅលើកំពូលភ្នំបាយ៉ង់កោរ មានកម្ពស់ ៣១៣ ម៉ែត្រ មានជណ្តើរ ចំនួនបី សង់ឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ៧ គ្រិស្តសករាជ ៦១៥ ដល់ ៦៣៥ ដោយព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ ធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ឥដ្ឋ ថ្មស៊ីស្ត និង ថ្មស្រទាប់ មានបណ្តោយ ១៣ ម៉ែត្រ ទទឹង ៩ ម៉ែត្រ កម្ពស់ ១២ ម៉ែត្រ ។ ក្រៅពីប្រាសាទបាយ៉ង់ មានរាង្គ ចំនួនបួនទៀតនៅក្បែរនោះ ប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទកាណាងនៅខាងលិច ប្រាសាទកាណាងខាងកើត និង ប្រាសាទកំពូលកាណង់ ។ រឹតតែធ្វើឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងនៅពេលនេះ គឺនៅភាគខាងត្បូងមានរ៉ែត្បូងមួយកន្លែងដែល កំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងខ្លាំងគឺរ៉ែត្បូងនៅទឹកធ្លាក់ជ្រោះផ្អោក។ លោកបណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ អ្នកឯកទេសប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ការដែលព្រះបាទ ឥសានវម៌្មទី១ គ្រងរាជ្យក្នុងអំឡុងឆ្នាំ៦១៥ ដល់ឆ្នាំ៦៣៧ នៃគ្រិស្តសករាជ បានជ្រើសរើសទីតាំងកំពូលភ្នំបាយ៉ង់ដើម្បីស្ថាបនាប្រាសាទបាយ៉ង់ ដែលជាបូជនីយដ្ឋានដ៏សំខាន់ជាងគេក្នុងចំណោមបូជនីយដ្ឋានផ្សេងៗទៀត នៅខេត្តតាកែវ មិនមែនជាកត្តាចៃដន្យឡើយ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ ស្ថិតនៅភូមិពោធិ៍រោង និងភូមិត្រពាំងសង់ ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ៥០ គីឡូម៉ែត្រពីខាងត្បូងទីរួមខេត្តតាកែវ និងប្រវែង១២០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ សាងសង់អំពីឥដ្ឋនៅលើកំពូលភ្នំមួយ ដែលមានកម្ពស់ប្រមាណ៨០០ម៉ែត្រ ហើយមានចម្ងាយប្រមាណជាង១.៧គីឡូម៉ែត្រ ភាគនិរតីនៃស្រះបុរាណ វត្តលើ ភូមិត្រពាំងសង់។ ប្រាសាទនេះ គឺជាប្រាសាទទោលមានរាង៤ជ្រុង ដោយជ្រុងនីមួយៗមានប្រវែង១០ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ជាង១៤ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទកសាងអំពីឥដ្ឋនៅសម័យបុរេអង្គរ(សម័យមុនអង្គរ) គឺមានតែប្រាសាទបាយ៉ង់នេះទេ ដែលសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់ជាងគេ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ ស្ថិតក្នុងអន្តរកាលរចនាបថសម្បូរព្រៃគុក និងព្រៃក្មេង មានក្បាច់លម្អប្រាសាទចម្លងតូចៗ អមសងខាងទ្វារពិត និងទ្វារបញ្ឆោត ដែលគេហៅថា វិមានអាកាស ឬប្រាសាទអណ្តែត។ សូមជម្រាបថា ប្រាសាទតូចៗ ទាំងនោះ គឺជានិមិត្តរូបនៃភាពអវកាសនៃទេវឋានទាំងនោះ ដែលតាមពិតទៅគឺតំណាងឲ្យទេវឋានស្ថិតនៅ"ឋានត្រៃត្រិង្ស" ។ មិនខុសពីប្រាសាទដទៃឯទៀតនៅលើទីតាំងបូជនីយដ្ឋានបុរេអង្គរដ៏ល្បីល្បាញនេះឃើញមានការសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់សតវត្សរ៏ទី១០ ដល់ទី១១ នៃគ្រិស្តសករាជ ដូចវត្តមានរបស់បណ្ណាល័យមួយ ដែលស្ថិតនៅជ្រុងខាងត្បូងឆៀងខាងកើត ព្រមទាំងជណ្តើរធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀមនៅពីមុខជាភស្តុតាងជាក់ច្បាស់។ អ្វីដែលអាចបញ្ជាក់តាមរយៈក្រៅប្រាសាទបាយ៉ង់ នៅមានប្រាសាទបុរាណជាច្រើនទៀត ដែលបុព្វការីជនខ្មែរបានប្រតិស្ឋានដូចជា ប្រាសាទនាងសក់ក្រអូប ប្រាសាទក្តិបស្លាផ្កាស្វាយ ឬប្រាសាទដុបតាញាណ ប្រាសាទព្រះបាទដៃខ្លី និងប្រាសាទព្រះគោ ជាដើម។ល។តាមសិលាចារឹកមួយផ្ទាំងស្ថិតនៅព្រះគុហាហ្លួង ស្រុកទូកមាស ខេត្តកំពត ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជយវម៌្មទី១ ត្រង់អត្ថបទភាសាខ្មែរចាប់ផ្តើមដោយកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៥៩៦ គ្រិស្តសករាជនៅមន្ទីរ(នៃតំបន់ ឬភូមិភាគឈ្មោះ) បុរន្ទបុរៈ។ អត្ថបទនេះបញ្ជាក់អំពីអំណោយរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ពីររូប កាលពីរាជ្យព្រះបាទរៅទ្រវម៌ ដែលប្រហែលជាព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម របស់នគរភ្នំ(៥១៤-៥៤៥ គ្រិស្តសករាជ) បូជាថ្វាយដល់ ព្រះឧត្បន្នេស្វរៈជា ព្រះឥសូរមួយអង្គ ដែលអ្នកស្រុកស្រលាញ់រាប់អាននៅតំបន់ភ្នំបាយ៉ង់។ ដូច្នេះនៅសម័យនោះ ព្រះឥសូរប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់ស័ក្តិសិទ្ធិដ៏អស្ចារ្យ ជាពិសេសដូនតាខ្មែរយើងបានចារយ័ន្តផ្កាប់ ឬបញ្ច្រាសនៅ"សោមសូត្រា" នៃប្រាសាទព្រះគោ ស្ថិតក្រោមប្រាសាទបាយ៉ង់ ប្រមាណ២០០ម៉ែត្រ។ គួរបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទបាយ៉ង់ត្រូវបានសិក្សាមួយយ៉ាងសំខាន់ដោយលោក ម៉ូហ្សេ កាលពីឆ្នាំ១៩៣៥ ដែលបានគូសប្លង់ប្រាសាទនេះ ជាហេតុនេះទើបអាចជួយយើងឲ្យស្វែងយល់អំពីភាពចំណាស់ និងសារសំខាន់នៃប្រាង្គប្រាសាទខាងលើនេះ[១]

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. ដកស្រង់ពី Rasmei Kampuchea Daily