ព្រះកែវមរកត

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
Emerald Buddha​ 46 BC Legend​

រូបបដិមា ព្រះកែវមរកត មានដំណាលនៃការឆ្លាក់ដោយ ព្រះពិស្ណុការណ៍ ឬ ព្រះដាម៉ា (Dhama) ក្នុងរវាង ស.វទី២ នៅនគរបាលីបុត្តា​ (Pataliputra)[១] បច្ចុប្បន្នគឺជាទីក្រុង ប៉ាតណា (Patna)[២] នាប្រទេសឥណ្ឌា ក្នុងរាជស្ដេច មាលានដា (Milinda King) ៤៥៧ ឆ្នាំក្រោយមកប្រទេសឥណ្ឌាមានសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកើតឡើង អ្នកសាសនាម្នាក់ឈ្មោះ នាកាសេន (Nagasena)[៣] បានស្នើយកបដិមា ព្រះកែវមរកត មករក្សាទុកក្នុងប្រទេស ស្រីលង្កា ។ រាប់រយឆ្នាំក្រោយមក ស្ដេចភូមា ព្រះនាម អនុរត្ត៍ (Anoratha)[៤] នៃអាណាចក្រផាហ្គាន បានប្រារព្ធពិធី ពុទ្ធសាសនា និង បានបញ្ជូនសំពៅក្រុមព្រះសង្ឃ ២ក្រុម មកសុំចម្លងប្រែ ព្រះត្រៃបិដក និង ទទួលយក រូបបដិមា ព្រះពុទ្ធ ព្រះកែវមរកត មកផងដែរ ។ ពេលត្រឡប់មកវិញក្រុមសំពៅនោះបានជួបខ្យល់ព្យុះនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា សំពៅដែលមានផ្ទុករតនៈសម្បត្តិព្រះកែវមរកត និងព្រះគម្ពីរព្រះត្រៃបិតក បានរសាត់អណ្ដែតមកដល់កោះឬស្សីកែវនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ក្នុងរាជព្រះបាទ បុទុមសូរីយ៉ាវង្ស ឬ ព្រះបាទ សូរយ្យវរ្ម័នទី១ (Suryavarman I) នៃការបើទំព៌រ ចុល្លសករាជ ចន្លោះឆ្នាំ ៦៣៩-៦៥៦ ត្រូវនិងគ្រឹស្ត ស.រាជ ១០១០-១០៥០ នៃការកាន់ព្រះពុទ្ឌសាសនា មហាយាន។[១] ជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមកកម្ពុជា បានប្រារព្ធពិធីស្រង់ព្រះ ត្រូវនិងថ្ងៃទី៣ នៃថ្ងៃ មហាសង្ក្រាន្តខ្មែរ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ភាពល្បីល្បាញនេះត្រូវបានស្ដេចភូមាព្រះនាម អនុរត្ត៍ (Anoratha) ស្នើសុំយក ព្រះត្រៃបិដក និង បដិមាព្រះកែវមរកត ត្រឡប់ទៅវិញត្រូវនិង ចុល្លសករាជឆ្នាំ ៧០១ ត្រូវនិង គ.សរាជ ១០៦០ ត្រូវនិងរាជព្រះបាទ ឧទ័យាទិត្យវរ្ម័នទី២ (Udayadityavarman II) [១]:138[២] តែទ្រង់មិនបានប្រគល់ឲ្យនោះទេ ហូតដល់ជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមក កងទ័ពសៀមបានលើកទ័ពដុតបំផ្លាញ រាជធានីអង្គរលើកទី២ ១៣៥៧ ត្រូវនិងរាជព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៩ (Jayavarman IX) ហើយបានប្រមូលយករតនៈសម្បត្តិ ព្រះកែវមរកតនេះទៅកាន់ប្រទេសសៀម ក្នុងក្រុង "រតនបូរីស្រីអយុធ្យា"ក្នុងរាជសម័យណាចក្រអយុធ្យា ហើយបន្តប្រវត្តិជាមួយឡាវ ក្នុងព្រះវិហារ ហោព្រះកែវ (Haw Phra Kaew) ។ និងចុងក្រោយត្រូវស្ដេចភូមាព្រះនាម "សុីព្យុសុីន" វាយដុតបំផ្លាញ ក្រុងអាយុធ្យា ក្នុងឆ្នាំ ១៧៦៧ (នៃគ.ស រាជ) ហើយ ព្រះកែវមរកត ក៏បាត់ដំណឹងសូន្យឈឹងនៅរវាង សវត្សទី១៨ មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ហើយជាចុងក្រោយស្ដេចសៀមព្រះនាម "រាមាទី១" នៃ "អាណាចក្ររតនកូសុីន" បានបញ្ជាឲគេធ្វើ ព្រះកែវមរកត មួយទៀតក្នុងឆ្នាំ ១៧៨៤ (នៃគ.ស រាជ) រួចយកទៅដាក់នៅក្នុងរាជវាំងនា "ក្រុងទេពមហានគរ" ដែលក្លាយឈ្មោះជា "ក្រុងបាំងកក" បច្ចុប្បន្ន រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ នេះ ។

  • ព្រះកែវមរកត មានបញ្ចុះនូវព្រះអដ្ឋិធាតុ ព្រះពុទ្ធទី១ ព្រះកោនាគមនោ ពោធិសាត់ (Gautama Buddha) ប្រាំពីរក្នុងនោះផង
  • ក្នុងព្រះកេស (ក្បាល)
  • ក្នុងព្រហត្ថឆ្វេងស្ដាំ (ទ្រូង)
  • ក្នុងបាតព្រះហស្ថឆ្វេងស្ដាំ (ដៃ)
  • ក្នុងព្រះជង្គង់ឆ្វេងស្ដាំ (ជង្គង់)

ព្រះត្រៃបិដក[កែប្រែ]

ព្រះត្រៃបិតក ជាគម្ពីរ ឬ ជាឃ្លាំង ឬ កញ្ជើរសម្រាប់ផ្ទុក នូវពុទ្ធវច្ចនៈដែលមានសរុប ៨៥០០០ ធម្មកន្ធ គឺជា មូលដ្ឋានទ្រឹស្ដី ទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះត្រៃបិដកត្រូវចែកចេញជា៣គម្ពីរសំខាន់ៗ មានដូចជា ៖ ក. វិន័យបិតក ៖ (មាន ២១០០០ធម្មកន្ធ ត្រូវ ៥គម្ពីរ ហើយចែកជា ១៣ភាគ) ជាគម្ពីរដែលស្ដីអំពីច្បាប់ ក្រិត្យក្រម ដែលព្រះពុទ្ធបានបញ្ញត្តិហាមប្រាមនិងទ្រង់អនុញ្ញាតិ្ត ទុកជាគោលប្រព្រឹត្តិប្រតិបត្តិនៃបព្វជិតនិងគ្រហស្ថ ។ ខ. សុត្តន្តបិតក ៖ (មាន ២១០០០ធម្មកន្ធ ត្រូវ ៥គម្ពីរ ហើយចែកជា ៦៤ភាគ) ជាកម្រងនៃពុទ្ធិ ផ្នែកព្រះសូត្រ ដែលនិយាយអំពីអំពើល្អ និងអាក្រក់ ការធ្វើបុណ្យទានជាដើម ។ គ. អភិធម្មបិតក ៖ (មាន ៤២០០០ធម្មកន្ធ ត្រូវ ៧គម្ពីរ ហើយចែកជា ៣៣ភាគ) ជាកម្រងទស្សនៈពុទ្ធិដែល និយាយអំពី បរមត្ថវិជ្ជាប្រកបដោយអត្ថ បួនយ៉ាងគឺ ចិត្ត ចេតសិក រូប និព្វាន ។

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  • From France Mr.F.G Faraut 1910 https://arxiv.org/pdf/1709.09620.pdf
  • សាស្ត្រស្លឹករឹត វត្តកោកកាក ខេត្តកណ្ដាល
  • សាស្ត្រស្លឹករឹត វត្តទឹកវិក ខេត្តកណ្ដាល
  • មហាបុរសខ្មែរ ដែនដីព្រះឥន្ទរាជា ដោយលោក អេងសុត 1969
  • ១,០ ១,១ Coedès, George (1968). Walter F. Vella (ed.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.
  • Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson,