Pp-move-indef

បាងកក

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search

បាងកក (Bangkok)
กรุงเทพมหานคร
ក្រុងទេព​មហា​នគរ
ទីក្រុង
A composite image, the top row showing a skyline with several skyscrapers; the second row shows, on the left, a Thai temple complex, and on the right, a temple with a large stupa surrounded by four smaller ones on a river bank; and the third rowing showing, on the left, a monument featuring bronze figures standing around the base of an obelisk, surrounded by a large traffic circle, with an elevated rail line passing in the foreground, and on the right, a tall gate-like structure, painted in red
មើលពីក្រោមទៅលើ: សុីឡមសាខន សង្កាត់ពាណិជ្ជកម្ម, វត្ត អរុណ, វិមាន ជ័យវ័ន, និង វត្តព្រះកែវ
A green rectangular flag with the seal of Bangkok in the centre
Flag
A round seal bearing the image of Indra riding Airavata among clouds, with the words "Krung Thep Maha Nakhon" (in Thai) across the top
ត្រា
Map of Thailand, with a small highlighted area near the centre of the country, near the coast of the Gulf of Thailand
Location within Thailand
កូអរដោនេ: 13°45′N 100°28′E / 13.750°N 100.467°E / 13.750; 100.467Coordinates: 13°45′N 100°28′E / 13.750°N 100.467°E / 13.750; 100.467[១]
ប្រទេសFlag of Thailand.svg ថៃ
RegionCentral Thailand
Settledc 15th century
Founded as capital២១ មេសា ១៧៨២
Re-incorporated១៣ ធ្នូ ១៩៧២
Founded byសេ្តច រាមាទី ១
Governing bodyBangkok Metropolitan Administration
រដ្ឋាភិបាល
 • ប្រភេទSpecial administrative area
 • GovernorSukhumbhand Paribatra
ផ្ទៃក្រឡា[១]
 • ទីក្រុង១៥៦៨.៧៣៧ គម (៦០៥.៦៩៣ ម៉ាយ ការ)
 • Metro[២]៧៧៦១.៦ គម (២៩៩៦.៨ ម៉ាយ ការ)
រយៈកំពស់[៣]១.៥ ម (៤.៩ ភ)
ប្រជាជន (2010 census)[៤]
 • ទីក្រុង៨២៨០៩២៥
 • សន្ទភាពBad rounding here៥៣០០/គម (Bad rounding here១៤០០០/ម៉ាយ ការ)
 • Metro១៤៥៦៥៥៤៧
 • Metro densityBad rounding here១៩០០/គម (Bad rounding here៤៩០០/ម៉ាយ ការ)
ប្រជានាមBangkokian
ល្វែងម៉ោងថៃ (ម.ស.ស.+7)
Postal code10###
ក្រមផ្ទៃដាល02
ក្រមអ.ម.អ. ៣១៦៦TH-10
គេហទំព័រbangkok.go.th

បាងកក គឺ​ជា​រាជធានី​ និង​ជា​ទីក្រុង​ដែល​ប្រជាជន​ច្រើន​បំផុត​នៃ​ប្រទេសថៃ. រាជធានី​នេះ​ត្រូវ​បាន​ស្គាល់​ថា​តាម​រយៈភាសា​ថៃក្រុង​ទេព​មហា​នគរ(กรุงเทพมหานคร, pronounced [krūŋ tʰêːp máhǎː nákʰɔ̄ːn] ( ស្ដាប់)) or simply Krung Thep . ទីក្រុង​នេះ​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ទំហំ​១៥៦៨.៧ គ.ម.ក្រឡា ស្ថិតនៅ​ដី​សណ្ត​ទន្លេ​ចៅផ្រះយ៉ា ភាគ​កណ្តាល​ប្រទេស និង​មាន​ប្រជាជន​ជាង​៨​លាន​នាក់ ស្មើ​នឹង​១២.៦%​នៃ​ចំនួន​ប្រជាជន​សរុប​របស់​ប្រទេស។ ច្រើន​ជាង​១៤​លាននាក់​រស់​នៅ​ជុំវិញ​ទីក្រុង​ ដែល​ធ្វើ​អោយ​បាងកក​ក្លាយ​ជា​ ទីក្រុងដែលមានមានអាកាសធាតុ ក្តៅខ្លាំង និង មជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងផ្សេងទៀតរបស់ ប្រទេសថៃ ទាក់ទងនឹងសារៈសំខាន់ ទីក្រុង បាងកក បង្កើតឡើងនៅសម័យ រតនៈកោស្ទ្រិន៍ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ ស្តេចរាមាទី១ នៃរាជវង្សចក្រី ក្រោយពី កាត់ទោសប្រហារជីវិតព្រះចៅ តាកស៊ីន មក រាជធានី ធនបុរី ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរទៅ បាងកក រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

ពាក្យ[កែប្រែ]

រាជធានីនៃប្រទេសថៃ ជាទីក្រុងដែលមានឈ្មោះវែងជាងគេបំផុត នៅលើពិភពលោក ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ក្រុងទេពមហានរគ អតររត័នកោសិន្ទ៍្រ មហិន្ទ្រាយុធ្យា មហាតិលកភព ន័ពវ័តនរាជធានីបុរីរម្យ ឧត្តមរាជនិវេសន៍មហាអមរពិមានអវតារស្ថិត សក្ត័ៈទិត្តិយវិស្ណុកម្មប្រះសិទ្ធិ ។ បើយោងទៅតាមពង្សាវតារសម័យអយុធ្យា ទីក្រុងបាងកក មានឈ្មោះថា ធនបុរីស្រីមហាសមុទ្រ នៅពេលដែលព្រះបាទសម្ដេច ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក (រាមាទី១ នៃរាជវង្សចក្រី) បានលើករាជធានី មកជ្រោយខាងកើតទន្លេ ទីក្រុងនេះបានរក្សា ឈ្មោះអយុធ្យា ដោយមានឈ្មោះមួយចំនួន ដូចជា ក្រុងទេពទ្វារវតីស្រីអយុធ្យា និង ក្រុងទេពមហានរគស្រីអយុធ្យា ចាប់ពីរជ្ជកាល ព្រះបាទសម្ដេចចមក្លៅចៅយ៉ូហ៊ួ ( រាមាទី៤ នៃរាជវង្សចក្រី) ទីក្រុងនេះ ត្រូវបានគេប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការ ដូចសព្វថ្ងៃដោយសរសេរថា ក្រុងទេពមហានរគ អានថា ក្រុងថេបម៉ៈហាណាខន ឬ ក្រុងទេព ឬក្រុងថេប។ បាងកក ជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសថៃ ទីក្រុងមួយនេះស្ថាបនាឡើងនៅសម័យរតនៈកោស្រិន្ទ៍ ក

ក្រោយការបំផ្លិចបំផ្លាញទីក្រុងអយុធ្យាដោយកងទ័ពភូមានៅឆ្នាំ១៥៦៧ ក្រោយពីព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ជូរចត់នេះនៅពាក់កណ្ដាលទី២ នៃសតវត្សទី១៦ ស្តេចសៀមក៏បានសម្រេចព្រះទ័យ ជម្លៀសទីក្រុងចាស់ ដែលខ្ទេចខ្ទីដោយភ្លើងសង្គ្រាម ទៅកាន់តំបន់ថ្មី ដែលសំបូរទៅដោយ បឹងបួរ ឆ្ងាយពីរាជវាំងចាស់ប្រមាណ ៦០ គីឡូម៉ែត្រ ទីក្រុងនេះមានឈ្មោះថា បាងកក ឬក្រុងទេពមហានគរ ស្ថិតនៅខាងឆ្វេងនៃទន្លេមេណាម ឬមាតាទឹក[https//puthy rom.wordpress.com ពាក្យនៃទីក្រុងបាងកក ១][៥]ឈ្មោះ​បាងកក​មក​ពី​ប្រភព​ណា ហើយ​មាន​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ដូចម្តេច​?

លោក​បណ្ឌិត មី​សែ​ល ត្រា​ណេ អ្នកឯកទេស​ខាង​បុរាណវិទ្យា​បាន​និយាយថា

ពិនិត្យ​លើ​ផែនទី​បុរាណ​មួយ ដែល​គូរ​នៅ​ឆ្នាំ​១៦៨៦​នៃ​គ្រឹស្តសករាជ ដោយ​លោក ឌុយ វ៉ា​ល់ គេ​នឹង​ឃើញ​ពាក្យ​បាងកក​នៅ​ក្នុង​ផែនទី​បុរាណ​នោះ ក៏ប៉ុន្តែ​ទីនោះ​ពុំទាន់​ក្លាយ ទៅជា​ទីក្រុង​របស់​ប្រទេស​ថៃ​នា​សម័យ​នោះ​នៅឡើយ​ទេ តាមពិត​គឺ​អយុធ្យា​ទេ​ដែល​ជា​រាជធានី ព្រោះ​មាន​ព្រះមហាក្សត្រ​គង់នៅ ។ ម្យ៉ាងទៀត​ពាក្យ​បាងកក​នេះ សរសេរ​ខុស​សព្វ​ថៃ​ដោយ​គ្មាន​អក្សរ​“G”​ទេ ។ តើ​មកពី​ហេតុអ្វី​?

ក្នុង​ការស្រាវជ្រាវ​គេ​បាន​ជួប​ការលំបាក​ ជាច្រើន​ពី​ព្រោះ​បញ្ហា​នេះ​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ផ្នែក​វប្បធម៌​អារ្យធម៌​ថៃ​ ពុំមាន លទ្ធភាព​នឹង​ពន្យល់​ឱ្យបាន​ច្បាស់លាស់​ឡើយ ។ ម្យ៉ាងទៀត​ក្នុង​ការសាកសួរ​ជាទូទៅ​ជនជាតិ​ថៃ​ចូល​ចិត្ត​ពាក្យ​“​ក្រុង​ថេប​” (​ទីក្រុង​ទេវតា​)​ច្រើន​ជាង​ពាក្យ​បាងកក ។ លើសពីនេះ​ទៀត​ការនិយម​ពាក្យ​ក្រុង​ថេប​មាន​សារសំខាន់​ណាស់ ព្រោះ​វា ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ភាព​រីកចម្រើន​រុងរឿង​កប់​កំពូល​នៃ​ប្រទេស​ជាតិ​របស់​គេ​ ក្នុង អំឡុងពេល​បី​ទសវត្សរ៍​ចុងក្រោយ​នេះ ។

បញ្ញវន្ត​ថៃ​ពុំ​ទាន់​យល់​ន័យ​នៃ​ពាក្យ​បាងកក​ឡើយ ហើយ​ជួនកាល​មាន​អ្នកខ្លះ​ថែម​ទាំង​ភ័ន្តច្រឡំ​រវាង​ពាក្យ​បាង​(BANG)​និង​ ពាក្យ​បាន​(BAN)​ដែល​មានន័យថា​“​ស្រុក​,​ភូមិ​” ដូចជា​បាន​កាពិ​, បាន​សាលា​(BANKAPI, BANSALA)…​ដែល​មានន័យ​ថា​ភូមិ​កា​ពិ​,​ ភូមិ​សាលា​ថែមទៀត​ផង ។ តាមពិត​ពាក្យ​ទាំងពីរ​នេះ​មានន័យ​ខុសគ្នា ។

នៅក្នុង​ក្បួន​ពុទ្ធ​ទំនាយ​ខ្មែរ​បាន​រក្សា​នូវ​ស្លាកស្នាម​នៃ​ឈ្មោះ​ស្រុក​ដើម​ជា​ភាសា​ខ្មែរ ។

ឯកសារ​គម្ពីរ​ពុទ្ធ​ទំនាយ​ខ្មែរ​បាន​ឱ្យដឹងថា ដើមឡើយ​ទីក្រុង​អយុធ្យា​មានឈ្មោះ​ថា​“​បឹង​ស្នោ​” ។ ថ្វី​ត្បិត​តែ​គេ​ពុំ ទាន់​ដឹង​នូវ​កាលបរិច្ឆេទ​នៃ​គម្ពីរ​បុរាណ​នេះ​ក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ​ខ្មែរ​យើង​នា​សម័យ​អាណានិគម​បារាំង​បាន​ស្គាល់​ឯកសារ​នេះ​។ មានន័យ​ថា​បាន​ចងក្រង​វា​មុន​សតវត្សរ៍​ទី​១៩​នៃ​គ្រិស្តសករាជ ពោល​គឺ​ស្ថិត​ក្នុង​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ឬ​លង្វែក ។

នៅក្នុង​បទសម្ភាសន៍​មួយ​(​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៩០​នៃ​សតវត្សរ៍​ទី​២០) ចៅអធិការ​ខ្មែរ សុរិន្ទ​ម្នាក់​មាន​ព្រះជន្ម​ជិត​៨៧​វស្សា​បាន​មាន​សង្ឃដីការ​ថា​៖ “​បឹង​ស្នោ សំដៅ​ទៅលើ​មឿង​កក់ (​ទីក្រុង​បាងកក​សព្វ​ថៃ្ង​) ។ រី​ឯ​បឹង​ម្កាក គឺ​សំដៅ​ទៅ​មឿង​(​ខេត្ត​)​សុខោទ័យ​ស្រី​ជិន​ល័យ​ឯណោះ​វិញ​” ។     ​ព្រះចៅអធិការ​វត្ត​អង្គ​នេះ​ក៏​បាន​លើក​ហេតុផល​ថា “​ដើម​ឡើយ​នៅ​មឿង​កក់​(​មឿង​គឺ​ពាក្យ​ថៃ​មានន័យ​ថា ទីក្រុង និង​កក់​ស្មើនឹង​ពាក្យ​ខ្មែរ​កុះករ​, ចំនួន​ច្រើន​)​ពុំ​មាន​មនុស្ស​រស់​នៅ​ទេ បន្ទាប់មក​ទៀត​ក៏​មាន​មនុស្ស​ជាច្រើន​មក​រស់នៅ ហើយក៏​បាន​កើតឡើង​ជា​មឿង ឬ​បុរី​…​បាន​ជា​ហៅ​ថា​មឿង​កក់​ទៅ​” ។

ការពន្យល់​នេះ​អាច​ឆ្លុះបញ្ចាំង​នូវ​មួយ​ភាគ​នៃ​ការពិត ដែល​ខុស​ពី​ការពន្យល់​របស់​ជនជាតិ​ថៃ​ចំពោះ​ពាក្យ​ពីរ​ម៉ាត់ “​បា​ង និង កក់​”​ នេះ​។​ទោះបី​ជនជាតិ​ថៃ​ខ្លះ​ខិតខំ​ប្រឹង ប្រែង​ពន្យល់​យ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារ​តែ​ពាក្យ​“​កក់​”​ជា​ពាក្យ​ខ្មែរ ហើយ​អ្នក​ដែល​ពន្យល់​មិនចេះ​ភាសា​ខ្មែរ ទើប​គេ​មិន​អាច​យល់​ន័យ​បាន ។

ក្នុង​រឿង​ទាក់ទង​គ្នា​នេះដែរ ជនជាតិ​ខ្មែរ​នៅក្នុង ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន​មួយ​ភាគ​ធំ​ប្រើពាក្យ ​“​បាន​” ​ជា​ភាសា​ថៃ​ ជំនួស​ពាក្យ​ភូមិ ដែល​ជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​ទៅ​វិញ ។

សូមបញ្ជាក់ ​ថា ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៤៩​មក រាជរដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បានចាប់ផ្តើម​នយោបាយ​ថៃ​រូបនីយកម្ម​នៃ​ជនជាតិ​ភាគតិច​ ក្នុង ព្រះរាជ​នគរ​របស់គេ ដោយ​ផ្លាស់​ឈ្មោះ​ទីតាំង​ភូមិ​ស្រុក​មួយចំនួន​ធំ ហើយ​អំណាចកណ្តាល​ថៃ​បាន​បន្ត​ធ្វើ​បែប​នេះ​រហូត​មក​ដល់​សព្វ ថៃ្ង ជាពិសេស​នៅ​តំបន់​ណា​ដែល​ជនជាតិ​ថៃ​ពី​កំណើត​មាន​ចំនួន​តិច ។

តើ​គេ​អាចសន្និដ្ឋាន​ពាក្យ​បាងកក​មានន័យ​ដូច​ពាក្យ​បឹងកក់​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​យើង​នេះ​ដែរ​ឬទេ​?

ចំពោះ​សំណួរ​នេះ លោក​មី​សែ​ល​បាន​ធ្វើ​ការបកស្រាយ ដោយ​ឈរ​លើ​ការស្រាវ ជ្រាវ​ឈ្មោះ​ភូមិ​ស្រុក​មួយចំនួន​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។

តាម​ការ ​ពិនិត្យ​ឱ្យ​ហ្មត់ចត់​ទៅ​ឈ្មោះ​ភូមិ​ស្រុក​ឬ​ទីតាំង​មួយចំនួន​ដែល​ស្ថិត​នៅ ​ជុំវិញ​ទីក្រុង​បាងកក​សព្វ​ថៃ​នេះ ជនជាតិ​ថៃ​បាន​រក្សា​ឈ្មោះ​ខ្មែរ​មួយចំនួន​ធំ​ដូចជា​៖ សំរោង​, សង្កែ​, គោក ៘ នេះ​ជា​ភស្តុតាង បង្ហាញ​នូវ​វត្តមាន​របស់​ជនជាតិ​ខ្មែរ​នៅក្នុង​តំបន់​នេះ​នៅក្នុង​អតីតកាល​ មិនយូរប៉ុន្មាន ។

រីឯ​ពាក្យ​ “​ក្រុង​ថេប​មហានគរ​”​ វិញ ពាក្យ​នេះ​ពិតជា​បាន​តាំង​ឡើង​តាម​លំនាំ​នៃ​ពាក្យ​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ ហើយ​ដែល ជា​ឈ្មោះ​របស់​រាជធានី​ខ្មែរ​បុរាណ​នា​ឆ្នាំ​១៦០១​ដែល​មាន​ដូច តទៅ​៖ “​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី​ស្រី​ឥន្ទ្រី​បា​តរុរត្ន​មហានគរ​” ។ នេះ​បើ​តាម​ឯកសារ​សាវតារ​វត្ត​សម្បុក​ឆ្នាំ​១៦០១​នៃ​គ្រិស្តសករាជ ។ បុព្វហេតុ​ដែល​បណ្តាល​ឱ្យ​ជនជាតិ​ថៃ​យកឈ្មោះ ទីក្រុង​របស់​ខ្លួន​តាម​លំនាំ​នៃ​ឈ្មោះ​រាជធានី​ខ្មែរ គឺ​មាន​អត្ថន័យ​សាសនា​ដែល​នាំមក​នូវ​សិរី​មង្គល​ជ័យជម្នះ ។

សរុបសេចក្តី​មក​ពាក្យ​បាងកក ឬ​សន​កក់ ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ផែនទី​នៃ​ឆ្នាំ​១៦៨៦​នោះ ពុំមែន​ជា​ពាក្យ​ថៃ​ឡើយ ហើយ​អាច​កើតចេញ​ពី​ពាក្យ​បឹងកក់ ពោល​គឺ​បឹង​ដែល​មាន​ដើម​កក់​ដុះ​យ៉ាងច្រើន​កុះករ​ដូច​បឹងកក់​ដែល​មាន​នៅ​ ទីក្រុង ភ្នំពេញ​អ៊ីចឹង ក៏​ប៉ុន្តែ​នេះ​គ្រាន់តែ​ជា​សម្មតិកម្ម​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​៕

ប្រវត្តិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ប្រវត្តិនៃទីក្រុង បាងកក យ៉ាងហោចណាស់មានដើមកំណើតនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១៥ នៅពេលដែលវាជាភូមិមួយនៅច្រាំងខាងលិច ទន្លេ ព្រះចៅយ៉ា ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ អាយុធ្យា ។  ដោយសារទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វានៅជិតមាត់ទន្លេទីប្រជុំជនបានកើនឡើងជាលំដាប់ក្នុងសារៈសំខាន់។ ទីក្រុងបាងកកដំបូងបានបម្រើការជាប៉ុស្តិ៍គយដែលមានបន្ទាយនៅសងខាងទន្លេហើយជាកន្លែង ឡោមព័ទ្ធនៅឆ្នាំ ១៦៨៨ ដែលបារាំងត្រូវបានបណ្តេញចេញពីប្រទេសសៀម។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំអយុធ្យាទៅ ភូមា នៅឆ្នាំ ១៧៦៧ ស្តេច តាក់ស៊ីន ដែលទើបគ្រងរាជ្យថ្មីបាន បង្កើតរាជធានីរបស់ទ្រង់នៅឯទីក្រុងដែលបានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃ នគរ ធនបុរី ។ នៅឆ្នាំ ១៧៨២ ព្រះបាទ ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក(រាមាទី ១) ស្នងរាជ្យពីតាក់ស៊ីនបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីទៅ កោះរតនៈកោស៊ីន របស់ធនាគារខាងកើត ដូច្នេះបានបង្កើត នគរ រតនកោស្រិន៍ ។ នេះជា សសរស្តម្ភទីក្រុង ត្រូវបានកសាងឡើងនៅថ្ងៃទី 21 ខែមេសាឆ្នាំ 1782 ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកាលបរិច្ឆេទនៃគ្រឹះនៃទីក្រុងបាងកកដែលជារដ្ឋធានី។

សេដ្ឋកិច្ចទីក្រុងបាងកកបានពង្រីកបន្តិចម្តង ៗ តាមរយៈពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដំបូងជាមួយប្រទេសចិនបន្ទាប់មកជាមួយឈ្មួញខាងលិចដែលត្រលប់មកវិញនៅដើមដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ ។ ក្នុងនាមជារាជធានីបាងកកគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការធ្វើទំនើបកម្មរបស់សៀមដោយសារវាប្រឈមនឹងសម្ពាធពីមហាអំណាចលោកខាងលិចនៅចុងសតវត្សទី ១៩ ។ រជ្ជកាលរបស់ស្ដេច មង្តុត (1851-68) និង ជូឡាឡុង ( 1868-1910) បានឃើញសេចក្តីណែនាំនៃការម៉ាស៊ីនចំហាយទឹកដែលបានបោះពុម្ពកាសែតការដឹកជញ្ជូនផ្លូវដែកនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឧបករណ៍ប្រើប្រាស់នៅក្នុងទីក្រុងព្រមទាំង ការអប់រំនិងការថែទាំសុខភាពផ្លូវការ។ ទីក្រុងបាងកកបានក្លាយជាដំណាក់កាលកណ្តាលសម្រាប់ការតស៊ូដណ្តើមអំណាចរវាងយោធានិងឥស្សរជននយោបាយនៅពេលដែលប្រទេសនេះបាន លុបចោលរបបរាជានិយមផ្តាច់ការនៅឆ្នាំ ១៩៣២ ។

ដោយសារប្រទេសថៃបានចងសម្ព័ន្ធជាមួយជប៉ុន ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ទីក្រុងបាងកកបានទទួលរងនូវការ ទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់សម្ព័ន្ធមិត្ត ប៉ុន្តែបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងសម័យក្រោយសង្គ្រាមដែលជាលទ្ធផលនៃជំនួយអាមេរិកនិងការវិនិយោគគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាល។ តួនាទីរបស់ទីក្រុងបាងកកជា គោលដៅ ស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ militaryយោធារបស់អាមេរិក បានជំរុញឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍របស់ខ្លួនក៏ដូចជាបង្កើតយ៉ាងរឹងមាំថាជាគោលដៅទេសចរណ៍ផ្លូវភេទ។ ការអភិវឌ្ឍន៍ urban ទីក្រុងមិនសមាមាត្រនាំឱ្យមានវិសមភាពប្រាក់ចំណូលកើនឡើងនិងការធ្វើចំណាកស្រុកពីតំបន់ជនបទចូលទីក្រុងបាងកក។ ប្រជាជនរបស់ខ្លួនបានកើនឡើងពី ១,៨ លាននាក់ទៅ ៣ លាននាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ។

បន្ទាប់ពីការដកអាមេរិកចេញពីវៀតណាមនៅឆ្នាំ ១៩៧៣ អាជីវកម្មជប៉ុនបានចូលកាន់តំណែងជាអ្នកវិនិយោគហើយការពង្រីកការផលិតដែលផ្តោតលើការនាំចេញនាំឱ្យមានការរីកចម្រើននៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុនៅទីក្រុងបាងកក។  រីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័សនៃទីក្រុងបានបន្តឆ្លងកាត់ទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ រហូតដល់ទីក្រុងនេះជាប់គាំងដោយ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ នៅពេលនោះបញ្ហាសាធារណៈនិងសង្គមជាច្រើនបានលេចឡើងដែលក្នុងនោះមានភាពតានតឹងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការកកស្ទះចរាចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញរបស់ទីក្រុង។ តួនាទីរបស់ទីក្រុងបាងកកជាឆាកនយោបាយរបស់ប្រទេសបន្តត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងការតវ៉ាដែលមានប្រជាប្រិយចាប់ពីការបះបោរនិស្សិតនៅ ឆ្នាំ ១៩៧៣ និង ១៩៧៦ បាតុកម្មប្រឆាំងនឹងយោធា នៅឆ្នាំ ១៩៩២ និង ការតវ៉ាតាមដងផ្លូវជាញឹកញាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៦រួមទាំងក្រុមដែលប្រឆាំងនិងគាំទ្រអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ថាក់ស៊ីនស៊ីណាវ៉ាត្រា ពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ឆ្នាំ ២០១៣ និងចលនាដឹកនាំនិស្សិតថ្មី នៅឆ្នាំ ២០២០ ។

រដ្ឋបាលទីក្រុងត្រូវបានរៀបចំឡើងជាផ្លូវការដំបូងដោយស្តេចជូឡាឡុងកនក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ជាមួយនឹងការបង្កើតទីក្រុង ក្រុងថេបផារ៉ាមហាណាខន (กรุงเทพพระมหานคร ) ជាផ្នែករងរបស់ជាតិ។ នៅក្នុងឆ្នាំ 1915 ដែលជា មណ្ឌល ត្រូវបានគេចែកចេញជាខេត្តមួយចំនួនព្រំដែនរដ្ឋបាលនៃការដែលបានចាប់តាំងបន្ថែមទៀតផ្លាស់ប្តូរ។ ទីក្រុងក្នុងទម្រង់បច្ចុប្បន្នរបស់វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ជាមួយនឹងការបង្កើត រដ្ឋបាល ក្រុងបាងកក (BMA) បន្ទាប់ពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃខេត្តផារ៉ានខននៅច្រាំងខាងកើតចៅប្រាយ៉ានិងខេត្តធនបុរីនៅខាងលិចកាលពីឆ្នាំមុន។

កិច្ចសហប្រតិបត្តិ​ការ​អន្តរជាតិ[កែប្រែ]

Many people holding signs in front of a building with green layered roofs; many national flags on flag poles lined in two rows in front of the building
Protesters in front of the United Nations Building during the 2009 Bank Climate Change Conference—Bangkok is home to several UN offices.

កិច្ចសហប្រតិបត្តិ​ការ​អន្តរជាតិ​ជា​ផ្លូវការ​នៃ​ទីក្រុង​បាងកក​ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​នាយកដ្ឋាន​កិច្ចសហប្រតិបត្តិ​ការ​អន្តរជាតិនៃ​BMA. បេសកកម្ម​ជា​ច្រើន​រួម​មាន​៖ ជួយសម្រួល​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ជា​ងទីក្រុង​ធំៗ​ដទៃ​ តាម​រយៈ​ការ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្នុង​នាម​ជា​ទីក្រុង​បងប្អូនsister city, ការ​ចូលរួម​សកម្មភាព និង​ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​ក្នុង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​នានា និង​ស្វែង​រក​សកម្មភាព​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សហប្រតិបត្តិការ​ជាមួយ​នឹង​បេសកកម្មការទូត​បរទេស​នានា​ក្នុង​ទីក្រុង។[៦]

ការចូលរួម​សកម្មភាព​អន្តរជាតិ[កែប្រែ]

បាងកក គឺ​ជា​សមាជិក​នៃ​អង្គការ​អន្តរជាតិ​មួយ​ចំនួន​ និង​បណ្តាញ​​នៃ​ការ​គ្រប់គ្រងទីក្រុងក្នុង​តំបន់ រួម​មាន Asian Network of Major Cities 21, the Japan-led Asian-Pacific City Summit, the C40 Cities Climate Leadership Group, the ESCAP-sponsored Regional Network of Local Authorities for Management of Human Settlements in Asia and Pacific (CITYNET), Japan's Council of Local Authorities for International Relations, the World Association of the Major Metropolises and Local Governments for Sustainability, among others.[៦]

ដោយ​សារ​លក្ខណៈ​ភូមិសាស្រ្ត​នៃ​ចំ​បេះដូង​នៃ​តំបន់​ដីគោក​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​នៃ​គមនាគមន៍របស់​អាស៊ី បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាងកក​ជា​ស្នាក់ការ​នៃ​អង្គការ​អន្តរជាតិ និង​តំបន់​ជាច្រើន។ ក្នុង​នោះ​ផង​ដែរ បាងកក​ជា​ទីស្នាក់ការ​នៃ​លេខាធិការដ្ឋាន​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​សម្រាប់​ស្ថានបេសកកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​និង​សង្គម​សម្រាប់​អាស៊ី និង​ប៉ាស៊ីហ្វិក(ESCAP), ក៏​ដូច​ជា​ការិយាល័យ​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​នៃ​អង្គការ​ស្បៀងអាហារ​និងកសិកម្ម​ (FAO), អង្គការ​អាកាសចរណ៍ស៊ីវិល​អន្តរជាតិ (ICAO),​អង្គការ​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ (ILO),​ សហគមន៍​ទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ (ITU), ឧត្តម​ស្នងការ​​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​ជន​ភៀស​ខ្លួន UNHCR), និង​មូលនិធិ​អន្តរជាតិ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​សម្រាប់ "'UN Children's Fund"' (UNICEF).[៧]

ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ[កែប្រែ]

បាងកក មាន made ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ and/or friendship agreements with twenty-three other cities in fifteen countries, aលពី ថ្ងៃ2012.[៨] They are:

សូមមើលផងដែរ[កែប្រែ]

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. ១,០ ១,១ Thavisin et al. (eds) 2006, p. 24. Reproduced in Geography of Bangkok. BMA website .Retrieved on 8 September 2007.
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Tangchonlatip
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Sinsakul
  4. Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010. Statistic tables, NSO website. National Statistics Office Retrieved on 18 September 2012.
  5. ត្រូវការផ្តល់មតិ
  6. ៦,០ ៦,១ International Affairs Division .Project Plan. International Affairs Division website. International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration Retrieved on 12 September 2012.
  7. UN Offices in Thailand. United Nations Thailand website. United Nations Thailand Retrieved on 9 May 2012.
  8. International Affairs Division .Relationship with Sister Cities. International Affairs Division website. International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration Retrieved on 12 September 2012.
  9. Resolution: Sister City Affiliation of Washington, D.C. and Bangkok, Thailand (19 February 1962).
  10. Reaffirmation agreement between Washington, D.C. and Bangkok, Thailand (15 July 2002).
  11. Agreement on the Establishment of Sister City Relations between Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand and the Beijing Municipality of the People's Republic of China (26 May 1993).
  12. Letter of Intent of Cooperation between Bangkok Metropolitan Administration (BMA) and Local Government of Budapest (20 February 1997).
  13. Memorandum of Understanding between the City of Bangkok, The Kingdom of Thailand and the City of Brisbane, Queensland, Australia (7 May 1997).
  14. Protocol of friendly ties between the cities of Bangkok and Moscow (19 June 1997).
  15. St. Petersburg in figures > International and Interregional Ties. Eng.gov.spb.ru Retrieved on 27 June 2010.
  16. Protocol on Cooperation between the City of Bangkok (the Kingdom of Thailand) and the City of St.Petersburg (the Russian Federation) (20 June 1997).
  17. Existing Sister Cities. City of Manila Retrieved on 2 September 2009.
  18. Sister city friendship afiliation (24 June 1997).
  19. Memorandum of understanding between Bangkok Metropolitan Administration, Kingdom of Thailand and the Jakarta Capital City Administration, Republic of Indonesia concerning sister city cooperation (21 January 2002).
  20. Agreement on cooperative and friendship relations between Hanoi Capital City and Bangkok Metropolitan Administration (25 February 2004).
  21. บันทึกว่าด้วยความร่วมมือ ระหว่างนครหลวงเวียงจันทน์และกรุงเทพมหานคร (24 May 2004).
  22. Agreement on establishment of bilateral relations between the Akimat of Astana City of the Republic of Kazakhstan and the City of Bangkok of Kingdom Thailand (11 June 2004).
  23. Agreement of Sister City Relations. Office.bangkok.go.th Archived from the original on 2 July 2012.Retrieved on 27 June 2010.
  24. Agreement between Chaozhou City, the People's Republic of China and Bangkok, Kingdom of Thailand on the Establishment of Sister City Relations (23 November 2005).
  25. International Affairs Division .Relationship with Sister Cities: Fukuoka. International Affairs Division website. International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration Retrieved on 12 September 2012.
  26. Sister City Agreement between the Seoul Metropolitan Government, Republic of Korea and the Bangkok Metropolitan Administration, the Kingdom of Thailand (16 June 2006).
  27. Sister Cities of Guangzhou. Guangzhou Foreign Affairs Office Retrieved on 10 February 2010.
  28. Agreement on the establishment of sister city relations between Bangkok, Kingdom of Thailand and City of Guangzhou, the People's Republic of China (13 November 2009).
  29. Accord de fraternité entre La Ville de Lausanne Capitale du Canton de Vaud Confédération Helvétique et La Ville de Bangkok Royaume de Thaïlande (29 December 2009).
  30. Busan Metropolitan City - Bangkok Metropolitan Administration Agreement on the Establishment of a Friendship City Relationship (14 March 2011).
  31. Agreement between Chonqing Municipality of the People's Republic of China and Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand on the establishment of sister-city relationship (26 September 2011).
  32. Agreement between Tianjin Municipal Government of the People's Republic of China and Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand on the establishment of friendship exchanges and cooperative relationship (27 February 2012).
  33. Friendship and cooperation agreement between Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand and the Greater Ankara Municipality of the Republic of Turkey (21 March 2012).
  34. Memorandum of understanding between Municipal Council of Penang Island of Malaysia and Bangkok Metropolitan Administration of the Kingdom of Thailand on the establishment of friendly cities (5 April 2012).
  35. International Affairs Division .Relationship with Sister Cities: Aichi. International Affairs Division website. International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration Retrieved on 12 September 2012.
  36. Xinhua .Cambodia's Phnom Penh, Thailand's Bangkok become "sister cities". Global Times Retrieved on 4 January 2013.

Bibliography[កែប្រែ]

External links[កែប្រែ]

Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Portal/images/t' not found.


Cite error: <ref> tags exist for a group named "https//puthy rom.wordpress.com ពាក្យនៃទីក្រុងបាងកក", but no corresponding <references group="https//puthy rom.wordpress.com ពាក្យនៃទីក្រុងបាងកក"/> tag was found