សូក្រាត

ដោយវិគីភីឌា
នេះគឺជារូបលោកសូក្រាត
សូក្រាត

សូក្រាត គឺជា​ទស្សនវិទូជនជាតិក្រិច​កើត​នៅ​ក្រុង​អាថែន រស់នៅប្រហែលជា​ឆ្នាំ ៤៧០មុនគ.ស ដល់​ឆ្នាំ​៣៩៩ មុន​គ.ស​​។ ​ចំពោះកុមារភាពនិងយុវភាពសូក្រាតវិញគេពុំដឹងអ្វីច្បាស់លាស់ទេ ពីព្រោះគេពុំដែលមានឯកសារដែលរៀបរាប់ពីផ្នែកនេះឡើយ។ចំពោះរូបសម្បត្តិវិញ សូក្រាតជាបុគ្គលម្នាក់ដែលមានរូបរាងកាយអាក្រក់អាក្រីមិនគួរឲ្យមើលសោះ។ចំនែកឯមុខមាត់គ្មានគួរឲ្យចូលចិត្តសោះសូក្រាត បាន​ក្លាយជា​អ្នក​ទស្សនវិជ្ជា​ម្នាក់​ដែល​សំខាន់ និង​ល្បីល្បាញ នៅក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​ពិភពលោក​។ ការងារ​របស់​គាត់​គឺ ការនិយាយ​រិះគន់​ទៅអោយ​មុនស្ស​ទាំងអស់​ក្នុងន័យកែលំអ​។ នេះ​គឺជា​វិធីសាស្រ្ត​របស់​សូក្រាត​។ សូក្រាត​បាន​អភិវឌ្ឍ នូវ​វិធីសាស្រ្ត​បង្រៀន​។ វិធីសាស្រ្ត​របស់​គាត់​គឺ​គ្រូ​ត្រូវតែ​សួរ​ទៅ​កូនសិស្ស អំពីអ្វី ដែល​យើង​កំពុង​រៀន ហើយ​ដូចនេះ​គឺ​ធ្វើអោយ​មាន​ការសន្ទនា​ក្នុង​ការសិក្សា​។ ឧទាហរណ៍ សូក្រាត សួរ​កូនសិស្ស​ថា៖«ព្រះចន្ទ័ គឺជាអ្វី?» អ៊ីចឹង កូនសិស្ស​ឆ្លើយថា (ឧទាហរណ៍) ព្រះចន្ទ​គឺជា​ភ្លើង​នៅពេលយប់ ហើយ​លោកគ្រូ នឹង​ចាប់ផ្តើ​មពន្យល់​ទៅ​កូនសិស្ស អំពី​សំនួរ​នោះ​។ សូក្រាតមានឪពុកឈ្មោះSophronisqueដែលជាជាងចំលាក់់ថ្ម

និងម្ដាយឈ្មោះPhénarèteជាឆ្មបសំរាលកូន។សូក្រាតកើតនៅទីក្រុង
Athènesក្នុងខ័ណ្ឌAlopèce។លោកពូកែវោហារណាស់់ទាល់់តែចៅក្រម
ទាំងសាបសិបTrentesក្រោមឱវាទរបស់់Spartesបានហាមមិនអោយ
បង្រៀនវីជ្ជាវោហារ ហើយម្យ៉ាងទៀតបានត្រូវAristophaneនិយាយ
ចំអកអោយថាជាមនុស្សពូកែបង្ហាញរឿងហេតុអាក្រក់់ថាត្រឹមត្រូវល្អ។
សូក្រាតដូចÉchineដែរដែលបានបង្រៀនវិជ្ជាវោហារមុនគេបង្អស់់។
ប៉ុន្តែលោកបានធ្វើសុន្ទរកថាមុនគេអំពីសុជីវធម៌(របៀបរបបរស់់នៅ)។
ហើយ លោកសូក្រាតជាទស្សនវិទូទីមួយដែលត្រូវគេថ្កោលទោស
ប្រហារជីវិតហើយត្រូវបានប្រហារជីវិត។
សូក្រាតមិនចង់់ធ្វើដំណើរឆ្ងាយទេលើកលែងតែទៅធ្វើទាហាន។
លោកចូលចិត្តកីឡាណាស់់។គេដឹងថាសូក្រាតបានចូលទៅវាយប្រយុទ្ធ
នៅឯAmphipolisហើយបានជួយលើកXénophonឡើងពេលធ្លាក់់ចេញ
ពីសេះក្នុងពេលច្បំាងគ្នានៅឯDéliumហើយបានជួយសង្រ្គោះជីវិតXénophon។
ខណៈដែលអ្នកក្រុងអាតែននំាគ្នារត់់គេចខ្លួនយ៉ាងប្រសាច,សូក្រាតវាយ
ប្រយុទ្ធដកថយយឺតៗហើយដោយស្ងប់់ស្ងាត់់ ហើយងាកក្រោយម្ដងៗ
ដោយត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីវាយរុញច្រានសត្រូវណាដែលបំរុង
លោតមកលើរូបលោក។សូក្រាតជាមនុស្សដាក់់់ទាបខ្លួន មិនវាយឫក
ប៉ុន្តែប្រកបដោយមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯង ៖ថ្ងៃមួយAlcibiade
(សិស្សរបស់់លោក)បានប្រគល់់ជូនលោកនូវដីធ្លាធំមួយដើម្បីទុកសង់់ផ្ទះ។
សូក្រាតបាននិយាយទៅAlcibiadeថា៖បើខ្ញុំត្រូវការស្បែកជើងហើយប្អូន
ឯងយកស្បែកសត្វមកអោយខ្ញុំធ្វើស្បែកជើងដោយខ្លួនឯង,តើប្អូនឯងជឿទេ
ថាបើទទួលយកដីឡូនោះមក,គេមិននិយាយដើមទេអី?។ជាញឹកញយ ពេលដែល
សូក្រាតសំលឹងមើលគំនរឥវ៉ាន់់គេដាក់់លក់់នៅទីផ្សារ,លោកស្រដីនឹងខ្លួនឯងថា
“Combien il  y en a dont j`ai nul besoin? “ដែលប្រែថា
តើមានរបស់់ទំាងនោះប៉ុន្មានដែលខ្ញុំមិនត្រូវការទាល់់តែសោះ?លោកសូត្រ
កាព្យមួយនេះញឹកញាប់់ណាស់់៖
“Ornements d`argent et de pourpre servent au théâtre,non à la vie.”
ប្រែថា៖ គ្រឿងតុបតែងលំអពណ៌ប្រាក់់និងក្រហមប្រើសំរាប់់សំដែងល្ខោន,
មិនសំរាប់់ចិញ្ចឹមជីវិតទេ។Aristoteបាននិយាយថាសូក្រាតមានប្រពន្ធពីរគឺ
Xanthippeដែលបានផ្ដល់់កូនប្រុសមួយឈ្មោះLamproclès ហើយប្រពន្ធមួយទៀតគឺ
Myrtoដែលលោកបានរៀបការជាមួយដោយគ្មានចំណងដៃហើយបានមានកូនពីរនាក់់គឺ
Sophroniques និង Ménéxène។

លោកសូក្រាតស្អប់់ខ្ពើមមនុស្សដែលនិយាយចំអកឡកឡើយអ្នកដទៃ

តែលោកលើកតំកើងឫកពារថ្លៃថ្នូររបស់់លោក ហើយមិនដែលបង្គាប់់
លុយពីនរណាម្នាក់់ឡើយ។លោកចូលចិត្តនិយាយថា៖មនុស្សដែលកំពុងឃ្លានបាយ
មិនពិនិត្យមើលទឹកសម្លទេ ហើយមនុស្សដែលស្រេកទឹក
មិនរង់់ចាំគេយកទឹកមកជូននោះទេ ហើយ អ្នកដែលចេះរស់់នៅ
ដោយគ្មានត្រូវការរបស់់របរមិនចំាបាច់់ គឺពិតដូចជាព្រះអាទិទេព។
លោកសូក្រាតអះអាងថា ពេលលំហែគឺជាគុណប្រយោជន៏មួយដ៏ប្រសើរបំផុត។
ចំពោះលោកសូក្រាត,គុណធម៌មានតែមួយទេគឺ ចំណេះដឹង ហើយ
គុណវិបត្តិក៏មានតែមួយដែរគឺសេចក្ដីល្ងង់់។ភាពសំបូរហូរហៀរ និងភាពហ៊ឺហាគឺ

ជាគឺជាគុណវិបត្តិ,មិនមែនផ្លាកសំគាល់់កិត្តិយសនោះទេ។

គេបានស្នើរយោបល់់ពីលោកជាញយថាតើមនុស្សត្រូវតែរៀបការ ឫ

យ៉ាងណា?លោកឆ្លើយតបថា ទោះជាអ្នកធ្វើយ៉ាងម៉េច ក៏នៅតែស្ដាយក្រោយដែរ។
លោកទូន្មានអោយយុវជនយុវនារីឧស្សាហ៏មើលរូបខ្លួនឯងក្នុងកញ្ចក់់
ហើយថាបើឃើញថាខ្លួនឯងរូបស្អាត សូមមានមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯងចុះ។
ប៉ុន្តែបើឃើញថារូបខ្លួនឯងអាក្រក់់ សូមបំភ្លេចវាចោលដោយចំណេះដឹងរបស់់ខ្លួន។

ថ្ងៃមួយលោកសូក្រាតបានអញ្ជើញភ្ញៀវអ្នកមានៗមកញុំាអាហារនៅ

ឯផ្ទះរបស់់លោក,ស្រាប់់តែXanthippeប្រពន្ធរបស់់លោកមានអារម្មណ៏មិន
ស្រួលក្នុងចិត្ត ។លោកក៏និយាយប្រាប់់ថាកុំទោម្នេញចិត្តអី,បើពួកគេ
មនុស្សល្អជាទេ ពួកគេនឹងចូលមកអង្គុយឯតុដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ប៉ុន្តែប្រសិន
ជាពួកគេជាមនុស្សមិនល្អជាវិញ សូមកុំខ្វល់ខ្វាយចិត្តធ្វើអី។លោកនិយាយ
ថាមនុស្សទំាងអស់់រស់់នៅដើម្បីញុំា រីឯលោកវិញញុំាដើម្បីរស់់។
លោករស់់នៅមានរបៀបរបបល្អប្រសើរណាស់់ដែលអនុញាតិអោយលោក
តែម្នាក់់ឯងរួចខ្លួនពីជំងឺប៉ែសចង្រៃ(la peste)ដែលបានរាតត្បាតទីក្រុងអាតែន។
លោកអះអាងថាមានបីសាចដែលបង្ហាញអនាគតរបស់់លោក ហើយថាអំពើល្អជារបស់់
មានសារៈសំខាន់់ រួចថាលោកដឹងតែរឿងមួយប៉ុណ្ណោះគឺសេចក្ដីល្ងង់់របស់់ខ្លួនឯង
ហើយអ្នកដែលឆាប់ទិញការកោតសរសើរ នឹងមិនមានសង្ឃឹមរស់់ដល់់ចាស់់ទេ។
Mélitos,Lycon និង Anytos(Mélitos ជាអ្នកប្រឌិតការចោទប្រកាន់់)បាន
ចោទប្រកាន់់សូក្រាតថាមានទោសដោយការមិនទទួលស្គាល់់ព្រះអាទិទេពរបស់់រដ្ឋ
និងចង់់នំាបញ្ចូលព្រះអាទិទេពថ្មី ហើយក៏ចាប់់ទោសផងដែរពីការបង្ខូចយុវជន។
ពិន័យទោសដែលគេដាក់់ស្នើ៖គឺមរណភាព។សូក្រាតត្រូវបានគេថ្កោលទោស
ដោយការបោះឆ្នោតលើសពីសំលេងប្រឆំាងចំនួន២៨១សំលេង។កាលដែល
ចៅក្រមស្នើអោយគេថ្កោលទោសលោកដោយដាក់់ពិន័យប៉ុន្មាននោះ,លោក
សូក្រាតបានប្រកាស់់ថានឹងបង់់ប្រាក់់ចំនួន២៥drachmes(Eubulideថាលោក
សន្យាបង់់ដល់់់១០០drachmes)។ភ្លាមនោះដោយចៅក្រមមានការអ៊ូអ៊ែ,លោកក៏
មានប្រសាសន៌បន្ថែមទៀតថា៖សំរាប់់អ្វីដែលខ្ញុំបានធ្វើ,ខ្ញុំគិតថាលោកអ្នកគួរតែ
ចិញ្ចឹមខ្ញុំអោយរស់់នៅឯPrytanée។ពេលនោះ ពួកគេក៏ថ្កោលទោស
សំលាប់់លោកដោយ៨០សំលេងភាគច្រើន។គេយកលោកទៅដាក់់គុក រួចហើយ
ប៉ុន្មានក្រោយមក លោកក៏ផឹកទឹកថ្នាំពុល(la cigue)បន្ទាប់់ពីមានការសន្ទនា
ជាច្រើនហូរហែរដែលលោកប្លាតុងបានសរសេររៀបរាប់់ក្នុងសៀវភៅPhédonរបស់់លោក។
លោកសូក្រាតទួលមរណភាពមិនយូរប៉ុន្មានផង ស្រាប់់តែអ្នកក្រុងអាតែន
សោកស្ដាយហើយក៏បិទទីប្រកួតកីឡា និងសាលាហ្វឹកហ្វឺនកីឡា រួចនំាគ្នា
មកថ្កោលទោសអ្នកចោទប្រកាន់់សូក្រាតទំាងអស់់,ខ្លះអោយនិរទេសខ្លួន ឯ
Mélitos ត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត។ពួកគេបានផ្ដល់់កិត្តិយសលោកសូក្រាត
ដោយស្ថាបនារូបចំលាក់់សូក្រាតធ្វើទង់់ដែង ដែលជាស្នាដៃរបស់់Lysippe,
តំកល់់នៅឯPompéion។

ស្រាវជ្រាវនិងបកប្រែឯកសារដោយថេន ម៉ារឌីនៅឯsambatt's blog



សូក្រាត ផ្លាតូ និង​ អារីស្តូត បាន​ធ្វើអោយ​ទស្សនវិជ្ជា​នៅ​បស្ចឹមប្រទេស​មានអនុភាពខ្លាំង សំរាប់​អភិវឌ្ឍន៍​នូវ​អភិសមាចារ និង​តក្កវិជ្ជា​។