ខេត្តជ័យភូមិ

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
ជ័យភូមិ
ชัยภูมิ
ចង្វាត
ឧទ្យានជាតិផាហ៊ីនង៉ាម

ទង់

ត្រា
បាវចនា: "ชัยภูมิ เมืองผู้กล้า พญาแล" ("ជ័យភូមិ ទីក្រុងក្លាហាន ពញាលែ")
ផែនទីនៃប្រទេសថៃគូសបញ្ជាក់ខេត្តជ័យភូមិ
ប្រទេស ថៃ
រាជធានីទីក្រុងជ័យភូមិ
រដ្ឋាភិបាល
 • អភិបាលក្រៃសរ កងឆ្លាត (ចាប់តាំងពីខែតុលាឆ្នាំ 2021)
ផ្ទៃក្រឡា[១]
 • សរុប១២៦៩៨ គម2 (៤.៩០៣ ម៉ាយ ការ)
ចំណាត់ថ្នាក់ផ្ទៃក្រឡាចំណាត់ថ្នាក់ទី 8
ប្រជាជន (2019)[២]
 • សរុប១,១៣៧,៣៥៧
 • ចំណាត់ថ្នាក់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 19
 • សន្ទភាព៩១/km2 (២៤០/sq mi)
 • ចំណាត់ថ្នាក់សន្ទភាពចំណាត់ថ្នាក់ទី 51
សន្ទស្សន៍សមិទ្ធិផលរបស់មនុស្ស[៣]
 • HAI (2017)0.5744 "ទាបបន្តិច"
ចំណាត់ថ្នាក់ទី 48
ល្វែងម៉ោងICT (ម.ស.ស.+7)
លេខ​កូដ​ប្រៃ​ស​ណី​យ36xxx
លេខកូដហៅទូរសព្ទ044
ក្រមអ.ម.អ. ៣១៦៦TH-36
គេហទំព័រchaiyaphum.go.th

ខេត្តជ័យភូមិ (ថៃ: ชัยภูมิ, អង់គ្លេស: Chaiyaphum អានថា: ឆៃយ៉ាក់ភូម)​ គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) នៅភាគឦសានទាបរបស់ប្រទេសថៃ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តខនកែន ខេត្តនគររាជសីមា ខេត្តលពបុរី និងខេត្តពេជ្របូរណ៍

សព្វនាម[កែប្រែ]

ពាក្យថា ชัย- (ឆៃយ៉ៈ) មានប្រភពមកពីពាក្យសំស្ក្រឹតថា jaya (ជយ) មានន័យថា "ជ័យជំនះ" និងពាក្យ ภูมิ (ភូម) ពីសំស្ក្រឹតថា​ bhumi (ភូមិ) មានន័យថា "ពិភព" ឬ "ដី" ដូច្នេះឈ្មោះខេត្តមានន័យថា "ទឹកដីនៃជ័យជំនះ" ពាក្យភាសាម៉ាឡេ/ឥណ្ឌូនេស៊ី/សំស្ក្រឹត jayabumi គឺស្មើនឹង

ភូមិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ជួរភ្នំលួករបស់ភ្នំពេជ្របូរណ៍និងជ្រលងទន្លេសន្ធិ​ពីចំណុចមើលស៊ុតផែនឌិនរបស់ឧទ្យានជាតិផាហ៊ីនង៉ាម

ខេត្តនេះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយជួរភ្នំពេជ្របូរណ៍ ជាមួយនឹងកម្ពស់ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងខេត្តគឺ 1,222 ម៉ែត្រ ភាគខាងកើតនៃខេត្តគឺជាផ្នែកមួយរបស់ខ្ពង់រាបគោរាជ

ឧទ្យានជាតិចំនួន 4 ស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត ឧទ្យានជាតិតាតតោនស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ​ មានទឹកធ្លាក់ទេសភាពនិងព្រៃស្ងួត​ ការទាក់ទាញដ៏ធំបំផុតរបស់ឧទ្យានជាតិទ្រៃទងនៅភាគខាងលិចគឺទឺកជ្រោះទ្រៃទង​ ប៉ុន្តែក៏មានវាលខ្លះនៃផ្កាធូលិពសៀមផងដែរ​​ វាលស្រដៀងគ្នាអាចរកបាននៅក្នុងឧទ្យានជាតិផាហ៊ីនង៉ាមនៅភាគភាគនិរតី គ្រោង​នឹង​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ពេល​អនាគត ឈ្មោះ​ឧទ្យាន​នេះ ("ព្រៃថ្មដ៏ស្រស់ស្អាត") ​កើត​ចេញ​ពី​ទម្រង់​ថ្ម​រាង​ចម្លែក​ដែល​រក​ឃើញ​នៅ​ទីនោះ ឧទ្យានជាតិភូឡែនខាគ្របដណ្តប់ 200 គ.ម.2 របស់ព្រៃភ្នំភាគពាយ័ព្យរបស់ទីក្រុងជ័យភូមិ ផ្ទៃដីព្រៃឈើសរុប 3,982 គ.ម.2 (1,537 ម៉ែត្រការ៉េ) ឬ​ 31.4 ភាគរយរបស់ខេត្ត[១]

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ទីក្រុងរបស់ជ័យភូមិមានតាំងពីសម័យអាណាចក្រខ្មែរក្នុងសតវត្សទី​ 12 នៅពេលដែលវាជាទីក្រុងតូចមួយនៅលើផ្លូវពីអង្គរទៅប្រាសាទសិង្ហ (ខេត្តកញ្ចនបុរី)

ក្នុងឆ្នាំ 1817 តំបន់នេះត្រូវបានជនជាតិលាវតាំងទីលំនៅនាំដោយណាយឡែ មន្ត្រីរបស់ចៅអនុវង្សនៃវៀងច័ន្ទន៍​​ ដែលជារដ្ឋដៃទន្លេរបស់ស្តេចថៃ ពួកគេបានតាំងលំនៅបានណាំឃុនហ្នងអ៊ីចាន់នៅខេត្តនគររាជសីមា​ ប៉ុន្តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​បាន​បោះ​បង់​វា​ជា​ការ​ពេញ​ចិត្ត​របស់បានហ្លួង​ (ទីក្រុងជ័យភូមិនៅបច្ចុប្បន្ន)​ ក្នុងឆ្នាំ 1826​ ស្តេចអនុវង្សបានបះបោរប្រឆាំងនឹងស្តេចចេស្ដាបតិន្ទ្រ (រាមាទី​ 3) ស្វែងរកឯករាជ្យពេញលេញ ណាយឡែហើយទ្រង់ធ្វើចៅព្រះយាដោយព្រះមហាក្សត្រថៃ​​ បានគាំទ្រកងទ័ពសៀម ចៅពញាលែត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីការពារទីក្រុងរបស់គាត់ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពអនុវង្ស ប៉ុន្តែចៅអនុវង្សបានចាញ់ដោយកង​កម្លាំង​ថៃ​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ក្រោយ​មកនិងអនុវង្សយក​ជា​ច្រវាក់​ទៅ​បាងកក ស្តេចរាមាទី​ 3 ចងចាំចៅពញាលែចំពោះភាពស្មោះត្រង់របស់គាត់និងថ្វាយ​ព្រះ​ឋានៈ​ជាព្រះយាភ័ក្តីជុម្ពល ទ្រង់នៅតែជាវីរបុរសក្នុងស្រុកនិងរូបសំណាករបស់ព្រះអង្គបានក្លាយជានិមិត្តរូបរបស់ខេត្ត

ប្រជាករ[កែប្រែ]

ប្រជាករភាគច្រើននៅក្នុងខេត្តជ័យភូមិគឺជាជនជាតិលាវ ភាសាដំបូងរបស់មនុស្សភាគច្រើនគឺភាសាឦសាន (អ៊ីសាន) គ្រាមភាសារបស់ភាសាឡាវ

រដ្ឋបាលខេត្ត[កែប្រែ]

ខេត្តចែកចេញជា 16 ស្រុក (អាំភើ) ស្រុកត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតជា 124 សង្កាត់ (តាំបល់) និង 1393 ភូមិ

ឈ្មោះភាសាថៃ ឈ្មោះភាសាខ្មែរ (ប្រតិចារិក) ឈ្មោះតួរ៉ូម៉ាំង អានថា
เมืองชัยภูมิ មឿងជ័យភូមិ Mueang Chiang Rai មឿងឆៃយ៉ាក់ភូម
บ้านเขว้า បានខ្វៅ Ban Khwao បានខ្វៅ
คอนสวรรค์ គនសួគ៌ Khon Sawan ខនសៈវ៉ាន់
เกษตรสมบูรณ์ ក្សេត្រសម្បូរណ៍ Kaset Sombun កៈសេតសុំប៊ូន
หนองบัวแดง ហ្នងបួដែង Nong Bua Daeng ណងបួដែង
จัตุรัส ចតុរស Chatturat ចាត់ទុរ៉ាត់
บำเหน็จณรงค์ បំនេចណរង្គ Bamnet Narong បាំនេតណៈរ៉ុង
หนองบัวระเหว ហ្នងបួរហ្វេ Nong Bua Rawe ណងបួរៈវ៉េ
เทพสถิต ទេពស្ថិត Thep Sathit ធេបសៈធីត
ภูเขียว ភូខៀវ Phu Khiao ភូខៀវ
บ้านแท่น បានទែន Ban Thaen បានធែន
แก้งคร้อ កែងគ្រ Kaeng Khro គែងខ្ររ
คอนสาร គនសារ Khon San ខនសាន
ภักดีชุมพล ភ័ក្តីជុម្ពល Phakdi Chumphon ផាក់ឌីឈុំផុន
เนินสง่า នើនស្ងា Noen Sa-nga ណឺនសៈង៉ា
ซับใหญ่ សាប់យ៉ៃ Sap Yai សាប់យ៉ៃ

វិចិត្រសាល[កែប្រែ]

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. ១,០ ១,១ Lua error in Module:Cite_web at line 38: attempt to concatenate field 'month' (a nil value).
  2. Lua error in Module:Cite_web at line 49: attempt to concatenate field 'title' (a nil value).
  3. Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1