នូ កន

នូ កន
នូ កន
តំណាងរាស្ត្រមណ្ឌលកោះសូទិន
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៩៤៥–១៩៤៧
ព្រះមហាក្សត្រ	នរោត្តម សីហនុ
ឧកញ៉ាវិបុលរាជសេនាក្រសួងពាណិជ្ជការ
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៩២៦–១៩៤៥
ព្រះមហាក្សត្រ	ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស, នរោត្តម សីហនុ
ឧកញ៉ាវិបុលរាជសេនាក្រសួងជើងទឹក
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៨ តុលា ១៩២១ – ១៩២៦
ព្រះមហាក្សត្រ	ស៊ីសុវត្ថិ
ចៅហ្វាយខែត្រកំពង់សៀម
	ក្នុងការិយាល័យ; ៣១ កក្កដា ១៩១៩ – ១៨ តុលា ១៩២១
ព្រះមហាក្សត្រ	ស៊ីសុវត្ថិ
ចៅហ្វាយខែត្រកំពង់ធំ (កំពង់ស្វាយ)
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៥ វិច្ឆិកា ១៩១៦ – ៣១ កក្កដា ១៩១៩
ព្រះមហាក្សត្រ	ស៊ីសុវត្ថិ
ចៅហ្វាយខេត្តស្ទឹងត្រែង
	ក្នុងការិយាល័យ; ១១ វិច្ឆិកា ១៩០៩ – ១៥ វិច្ឆិកា ១៩១៦
ព្រះមហាក្សត្រ	ស៊ីសុវត្ថិ
ចៅហ្វាយខេត្តពញាឮ
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៦ មិថុនា ១៩០៩ – ១១ វិច្ឆិកា ១៩០៩
ព្រះមហាក្សត្រ	ស៊ីសុវត្ថិ
ចៅហ្វាយខេត្តកំពង់សៀម
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៩០៣ – ១៦ មិថុនា ១៩០៩
ព្រះមហាក្សត្រ	នរោត្តម, ស៊ីសុវត្ថិ
ម៉ឺនភក្តីអក្សរក្រសួងសុរិយោដី និង ក្រសួងរតនាគារ
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៨៩៥–១៩០២
ព្រះមហាក្សត្រ	នរោត្តម
ស្មៀនចៅហ្វាយខេត្តទ្រាំង
	ក្នុងការិយាល័យ; ១៨៩១–១៨៩១
ព្រះមហាក្សត្រ	នរោត្តម
ព័ត៌មានលម្អិតផ្ទាល់ខ្លួន
កើត	នូ កន; ១៨៧៤; ឃុំអង្គតាសោម ស្រុកត្រាំកក់ ខែត្រតាកែវ បច្ចុប្បន្ន
ស្លាប់	ម៉ោង ៨ យប់, ៨ កុម្ភៈ ១៩៤៧; គេហដ្ឋាន ខេត្តកំពង់ចាម
ឪពុកម្តាយ(s)	អ៊ុក; នូ

នូ កន
នូ កន
	រូបថតរបស់លោកនូ-កន នៅ វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។
កើត	១៨៧៤; ឃុំអង្គតាសោម ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ
ស្លាប់	៨ កុម្ភៈ ១៩៤៧ ម៉ោង ២០ ល្ងាច ជន្មាយុ ៧៣ ឆ្នាំ; នៅគេហដ្ឋាន [[ខេត្ត កំពង់ចាម]]
អាជីព	កវីនិពន្ធ ចៅហ្វាយខេត្ត ភូឈួយ ស្មៀន តំណាងរាស្ត្រ
សម័យកាល	សម័យអាណានិគមបារាំង

នូ-កន (១៨៧៤-៨យប់ ថ្ងៃទី៨ កុម្ភៈ ១៩៤៧ អាយុ ៧៣ ឆ្នាំ) លោកជាកវីនិពន្ធដ៏ឆ្នើមរបស់ប្រទេសខ្មែរកាលជំនាន់អាណានិគមនិយមបារាំង លោកក៏ធ្លាប់ជាចៅហ្វាយខែត្រ មន្ត្រី និង តំណាងរាស្ត្រនៅសម័យនោះផងដែរ។ គោរម្យងាររបស់លោកគឺ ឧកញ៉ា វិបុលរាជសេនា នូ-កន។

ជីវប្រវត្តិ

លោកឧកញ៉ាបានកើតនៅឆ្នាំ ១៨៧៤ នៅឃុំអង្គតាសោម ស្រុកត្រាំកក់ ខែត្រតាកែវ។ មាតាលោកមានឈ្មោះថា នូ ជាជនជាតិខ្មែរដែលមានដើមកំណើតចិន, បិតានាម អ៊ុក ជាកសិករ។ ដល់អាយុបានប្រាំបួនឆ្នាំ លោកទៅរៀននៅវត្តអង្គត្នោត ឃុំ និងស្រុកដដែលនៅក្នុងសំណាក់ចៅអធិការនាម អ៊ិន។ ក្រោយមកអាយុបាន ១៤ឆ្នាំ បួសជាសាមណេរបានមួយវស្សា។ ក្នុងដំណាក់កាលជីវិតចុងក្រោយលោកមានរោគចាស់ជរា លោកឧកញ៉ា ក៏បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៧ វេលាម៉ោង ៨យប់ ជន្មាយុ ៧៣ឆ្នាំ នៅគេហដ្ឋាននាខេត្តកំពង់ចាម។

ជីវភាពការងារ

ដំបូងឡើយកាលលោកឧកញ៉ាអាយុបាន ១៧ឆ្នាំ លោកបានចូលបំរើការជាស្មៀនចៅហ្វាយខេត្តទ្រាំង ដែនដីកម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ។ មកដល់ឆ្នាំ១៨៩១ ចូលធ្វើកាតក្នុងក្រុមអាលក្សណ៍ ក្នុងវាំងបាន ៤ ឆ្នាំនារជ្ជកាលព្រះករុណានរោត្តម។ ក្រោយមកព្រះករុណាបានផ្លាស់លោកឱ្យទៅធ្វើការក្រសួងសុរិយោដី និងក្រសួងរតនាគារ ពេលនោះអ្នកឧកញ៉ា ពិភក្តិទិព្វរាជម៉ម បានតាំងងារលោកជា ម៉ឺនភក្តីអក្សរ។ ក្រោយពីបានប្រឡងជាប់លេខ១ផ្នែកអក្សរសាស្រ្តនៅឆ្នាំ១៩០២ រាជការបារាំងចាត់ឱ្យលោកបន្តវិជ្ជាខាងច្បាប់នៅក្រុងប៉ារីស លុះត្រឡប់វិញ ឆ្នាំ១៩០៣ ក៏ត្រូវបានតែងតាំងធើ្វជាចៅហ្វាយខែត្រកំពង់សៀម រយៈពេល ២ ខែបន្ថែមតួនាទីជាគ្រូបង្រៀនច្បាប់ និង ទំនៀមទំលាប់ខ្មែរនៅក្នុងសាលាខេត្តនេះផង។ លោកក៏បានបន្តធ្វើជាចៅហ្វាយខែត្រជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩០៩ ខែមិថុនា ថ្ងៃទី១៦ ចៅហ្វាយខេត្តពញាឮ, ១៩០៩ ខែវិច្ឆិកា ថ្ងៃទី១១ ជាចៅហ្វាយខេត្តស្ទឹងត្រែង, ១៩១៦ ខែវិច្ឆិកា ថ្ងៃទី១៥ ជាចៅហ្វាយខេត្តកំពង់ធំ (កំពង់ស្វាយ), ១៩១៩ ខែកក្កដា ថ្ងៃទី៣១ ជាចៅហ្វាយខេត្តកំពង់សៀម (កំពង់ចាម)។ ដោយបានកាន់តំណែងជាចៅហ្វាយខែត្រអស់ជាច្រើនឆ្នាំហើយនោះ លោកក៏បានចូលបំរើក្នុងក្រសួងជើងទឹកនៅឆ្នាំ១៩២១ ខែតុលា ថ្ងៃទី១៨ មានយសសក្ដិជាឧកញ៉ា វិបុលរាជសេនា តំណែងជាភូឈួយសេនាបតី ក្រសួងជើងទឹក ថ្នាក់ឧត្តមមន្រ្តីលេខ២។ តមកទៀតក្នុងឆ្នាំ១៩២៦ មានយសសក្ដិដដែល ប៉ុន្តែជាភូឈួយក្រសួងពាណិជ្ជការវិញ។ អាជីពការងារចុងក្រោយរបស់លោកគឺពីឆ្នាំ១៩៤៥-១៩៤៧ ជាតំណាងរាស្រ្ត មណ្ឌលកោះសូទិន។

ស្នាដៃអក្សរសាស្រ្ត

តាមពិតលោកនូ-កន បានប្រើពាក្យប្រលោមលោកនេះដោយមានការបកប្រែពីភាសាបារាំង romance មានន័យថាជាអត្ថបទពាក្យរាយខុសពីប្រភេទរឿងសាស្ត្រាល្បែងដែលមានតំណែងជាពាក្យកាព្យ។

១. ទាវឯក ពាក្យកាព្យសរសេរជាបទពាក្យ៨ ១៩២៣ ជាប់លេខ១ខាងអក្សរសាស្រ្ត បោះពុម្ពឆ្នាំ១៩៤២ សរសេរជាកំណាព្យបទពាក្យ៨ ជាប្រភេទសាស្ត្រាល្បែង។
២. ពិម្ពានិព្វាន (ពាក្យកាព្យ) ជាប្រភេទសាស្ត្រាល្បែងសរសេរនៅឆ្នាំ១៩២៣។
៣. សាមកុក បកប្រែពីភាសាថៃ ១៩៣៣ បាន១០ភាគហើយត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់នៅទស្សនាវដ្តីកម្ពុជសុរិយាតាំងពីឆ្នាំ១៩៤៨ រហូតដល់ ឆ្នាំ១៩៧៤ ជាពេលដែលទស្សនាវដ្តីមានជីវិត។
៤. អ៊ីណាវ កំណាព្យ សាស្ត្រាល្បែង
៥. តុងឈិន ប្រលោមលោកពាក្យរាយ ឆ្នាំ១៩៤៧ ជាស្នាដៃដំបូងគេបង្អស់របស់លោកដែលបានសរសេរក្នុងសម័យដែលប្រលោមលោកបានកើតឡើង។
៦. សមុទ្ទជេដ្ឋា មិនទាន់បានបោះពុម្ពផ្សាយ។
៧. មហាសុបស្សីតាបស មិនទាន់បានបោះពុម្ពផ្សាយ។
៨. អ៊ីណាវ សរសេរជាពាក្យរាយ មិនទាន់បានបោះពុម្ពផ្សាយ។
៩. លួងឆានភក្តី សរសេរជាពាក្យរាយ មិនទាន់បានបោះពុម្ពផ្សាយ។

សំរង់កាព្យសាស្ត្រាល្បែងរឿងទាវឯក៖

         .....ស្រីប្រុសខ្លះក្រាស់កាមប្រលោក       គិតតែស្ម័គ្រជាក់ដល់វល់ចិន្តា

         នឹកឃើញរឿងក្នុងខ្លួនមានសង្សារ           ពីកាលណានិរាសប្រាសទីទៃ ។

         ខ្លះក៏ប្រាសទាំងរស់ខ្លះប្រាសស្លាប់           លុះមកស្ដាប់ស័ព្ទសូត្រកើតរីងរៃ

         នឹកដល់ដើមកំសត់មិត្តមូលមៃ              ឆ្អែតហឫទ័យន័យនឹកស្រក់ទឹកនេត្រ។

         ខ្លះអាល័យអាឡោះស្រណោះផ្សេង          ដោយសំឡេងអន្លង់តឹងសម្ភេទ

         ដូចជាដើមក្នុងព្រៃឆ្ងាយទូរេត               ពេលរិសុយេតសាយណ្ហទន់ត្រជាក់ ។

         ខ្លះពោះម៉ាយស្ដាយមិត្តគិតខ្មោចនាង         ឯមេម៉ាយស្ដាយរាងរូបខ្មោចអ្នក

         តាអាណោចខ្មោចយាយរាយមាយភ្ញាក់        យាយញញាក់នឹកខ្លោចដល់ខ្មោចតា ។

គ្រឿងឥស្សរិយយស

ឯកសារយោង

សៀវភៅ ជីវប្រវត្តិ អ្នកនិពន្ធខ្មែរ, អ្នកនិពន្ធ លោកជ័យ ចាប ឆ្នាំ១៩៨៨
សៀវភៅ អ្នកនិពន្ធខ្មែរដែលមានឈ្មោះល្បី, លោកលី ធាមតេង ឆ្នាំ១៩៧២

ជីវប្រវត្តិ

ជីវភាពការងារ

ស្នាដៃអក្សរសាស្រ្ត

គ្រឿងឥស្សរិយយស

ឯកសារយោង​

ឯកសារយោង