សិរីចក្រពត្តិ

សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីចក្រពត្តិ
ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលលង្វែក (តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)
រជ្ជកាល	គ.ស.១៥១៦-១៥៦៦
រាជ្យមុន	អ្នកម្នាងជាលែង (ផែនដីសម្ដេចព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាធិរាជរាមាធិបតី (ហ្លួងព្រះស្ដេចកន)
រាជ្យបន្ត	អ្នកព្រះនាងបទុមបុប្ផា
ស្វាមី/មហេសី	សម្ដេចព្រះបាទបរមខត្តិយាចន្ទរាជា ឬ ចៅពញ្ញាចន្ទ
បុត្រ	សម្ដេចព្រះឧបយោវរាជរាមាធិបតី
ព្រះនាមពេញ សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីចក្រពត្តិ
វង្ស	រាជវង្សលង្វែកធានី (ដោយរៀបអភិសេក)
សន្តតិវង្ស	រាជវង្សលង្វែកធានី (ដោយរៀបអភិសេក)
សាសនា	ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ (សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ（វិញ្ញាណនិយម)និងព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ)

ព្រះភរិយានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា
សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន (៥០-៥៥០) សោមា (នាងនាគ) ឝ្រីមារញទេវី ធរណីន្ទ្រទេវី អស្សាជយទេវី កុលទីទេវី ស្រីឥន្ទ្រទេវី កុលប្រភាវតី ទេវី រុទ្រទេវី សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ (៥៥០-៧១៦) ឝ្រុតទេវី ឝ្រេឝ្ឋទេវី វីរៈទេវី កម្វុជរាជលក្ឝ្មី មហេន្ទ្រទេវី សករមន្ជរិ ភវវរ្ម័នទេវី ជ័យវរ្ម័នទេវី ឝ្រីជយទេវី សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក (៧១៦-៨០២) ភវទេវីទី១ ហឝ៌ទេវី ត្សៀគី​វទេវី ជយសិង្ហទេវី ភូមីទេវី សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក (៧១៦-៨០២) ពាលាទិត្យទេវី សរស្វតី ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី បុស្ករាក្សទេវី នរេន្ទ្រទេវី រាជបតិទេវី សម្ភុទេវី ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១ ឥន្ទ្រលោកទេវី រាជេន្ទ្រទេវី សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ (៨០២-១៤៣១) ព្រះនាមតាមសិលាចារឹកខ្មែរបុរាណ ហង្សអម្រិត ជយេន្ទ្រភា ធរណីន្ទ្រទេវី ឥន្ទ្រទេវី យសោវរ្ម័នទេវី កម្វុជរាជលក្ឝ្មី ជ័យទេវី នរេន្ទ្រទេវី ប្រាណទេវី វិរលក្ស្មី ឧទ័យទិត្យទេវី ហស៌ទេវី វិជយេន្ទ្រលក្ស្មី ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី ជ័យរាជទេវី ឥន្ទ្រទេវី រាជេន្ទ្រទេវី ចក្រវាតី៍រាជចូឌាមុនី ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា ព្រះនាមតាមព្រះរាជពង្សាវតារកម្ពុជា ចន្ទវតី គន្ធបទុម ក្សត្រី មង្គលក្សត្រី មន្ទាពិសី សន្ធរនិតាទេវី ទេវី ស្រីសុរិយោវង្សទេវី សម័យកាលចតុមុខ (១៤១៦-១៤៧៦) ទេវី បទុមកេសរ ច័ន្ទ ស៊ីសៈងាម ទាវអគ្គរាជ គង វរមាលា សុខ កែវ ចន្ទារពិសេស កេសរ វង្សក្សត្រី ទេពបុប្ផា កេសរបុប្ផា ជាលែង សម័យកាលលង្វែក (១៥២៩-១៥៩៣) សិរីចក្រពត្តិ បទុមបុប្ផា ស្រីទេពធីតា សុជាតិក្សត្រី កេសរមាលា វង កេសរ ពៅភិវង្សធំ ទេវីក្សត្រី ស្រីវលក្ខណ៍ បរមក្សត្រី ទេពក្សត្រី ទៃ ចន្ទ មន្ត ពេជម៉ែលាវ សម័យកាលស្រីសន្ធរ (១៥៩៦-១៦២០) បទុមាទេវី មង្គលទេវី ទេពីមង្គល បរមក្សត្រី ក្សត្រី សម័យកាលឧដុង្គ (១៦២០-១៨៦៣) ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង សុខ នង ប៊ុន ទន់ យួរវត្តី ទេពបញ្ជរ សាវ៉ះបុប្ផា ឡិក្សត្រី ពៅ ទៃ ស្រីធីតា ឯម ពៅទី២ អង្គអ៊ី សុជាតិវតី កែវហ្វា ជាតិក្សត្រី ស្រីបុប្ផា ស្រីស រ៉ត សោភាក្សត្រី ជាតិក្សត្រីទី ១ ឯកក្សត្រី អង្គពៅ ជ័យ ឯកក្សត្រីទី១ សុជាតាទី១ មែន កែវបទុមា អង្គណន រស់ អ៊ុត កែ ទេព ក្រចាប់ យស ប៉ែន រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ មង្គលទេវី ទេពីមង្គល បរមជាតិក្សត្រី បរមស្រីកញ្ញា បរមទេវធីតា បរមអច្ឆរិយាអប្សរ សុជាតិនារី សិរីកញ្ញា ទេពលក្ខិណា ទេពលក្ខិណា ស្រីបុប្ផា មាលាបវរ បុប្ផាកេសរ គន្ធបទុម ផលទិព្វសុវណ្ណ សុគន្ធរស ពិដោរសេយ្យភាស សិរីយសសេយ្យា ជាតិកិន្នរី ស្រីកិន្នរា កិន្នរីសោភា កិន្នរាកៃឡាស ឆវីសោភ័ណ សុវណ្ណសោភា សុវណ្ណសោភា កល្យាកេសី សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង (១៨៦៣–១៩៥៣) រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ តារាការា ផាត់ចុនី អង្គស្ងួន អង្គដួងឧបុល អគ្គនារី ឯក ណ សោមអង្គ អៀម បុស្បា ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ កន្ធិយា មាលី ពួក ចៅសុកក្នានារី អេប គន្ធររតនា នារី សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់ ឧរៃទេវីអប្សរី សិរី ទេវីអប្សរី សុទ្ធា បវរ ចៅ ស្មាម ចមសុជាតិបុប្ផានួន អ្នក ញឹក បុស្សា ធីម សង្វាន វ៉ាន់ សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា មហាហង្សា យ៉េង នូ អាន ផ្ទាល់ កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង ភក្សា ពក សោម ជ័យ ម៉ម កុលាប ផាយ៉ូ នឹម រៀមឥសរ នឹម ក្រុងពាន មុត អៀម ចាបុី អៀម ស្រីកញ្ញា ក្រាង តាត យាយ ឈីវ ចេវ នុម៉ាន សោម រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ អង្គដួង ចង្កុលណី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ នាម ពុយ កែស កេស ខេន យ៉េង អុីម វ៉ាន់ សោមជីន ស្រគំ គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង សំរឹទ្ធ ម្លិះ ឡាញ់ឈី ព្រីម មិត្ត សោម រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី បុប្ផាភួង សុីសុដា គឹម ហូ សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ បុប្ផានរលក្ខ័បវរ អនង្គលក្ខិណា បុប្ផានរលក្ខ័ កេសរមាលី នារីកេសរ បវរមាលី នារិន្រ្ទកេតសារី នារីបុប្ផា កានីន ឆវី កេសរ ឌួងមុនីរក្ស នារីសុីសាម៉ន សាឡុតសារ៉េង នេត្រដាច់ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន) រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា ដួងមធុរ៉េត កញ្ញាសោភា រជ្ជកាលសម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ផាត់ កាញ៉ុល ពង្សានមុនី មុនីកេសន នរលក្ខណ៍ ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស មុនីនាថ សីហនុ

សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីចក្រពត្តិ (រជ្ជ. គ.ស ១៥១៩-១៥៦៧) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជាសម័យកាលលង្វែកនិងជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទចន្ទរាជា ឬ ចៅពញ្ញាចន្ទ អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី សម័យកាលលង្វែក។ ជាព្រះមាតានៃសម្ដេចព្រះឧបយោវរាជរាមាធិបតី។

អភិសេក

ព្រះនាងទ្រង់ជាព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទបរមខត្តិយាចន្ទរាជាស្ដេចនៃនគរកម្ពុជាធិបតី ក្រុងលង្វែក មហានគរ។ កាល ព.ស​ ២០៦៣, គ.ស​ ១៥១៩, ម.ស ​១៤៤១, ច.ស​ ៨៨១ ឆ្នាំថោះ ឯកស័ក លុះ​ចេញ​វស្សា​រដូវ​រួច​ដល់​ខែ​មិគសិរ ឆ្នាំថោះ​នោះ ព្រះ​បាទចន្ទរាជា​យក​ព្រះ​ក្សត្រី ព្រះ​វង្ស​ធំ លើក​ឡើងជា​ព្រះអគ្គមហេសី ទ្រង់​ព្រះ​នាម​សម្ដេចព្រះ​ភគវតី​សិរី​ចក្រពត្ដិ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​តែងតាំង​ឲ្យ​មាន​ព្រះ​ស្នំឯក ទោ ត្រី ចត្វាឲ្យ​មាន​យស​ស័ក្ដិធំ​តូច​តាម​លំដាប់។

បុត្រ

ព.ស ​២០៦៤, គ.ស​ ១៥២០, ម.ស​ ១៤៤២, ច.ស ​៨៨២ ឆ្នាំរោង ​ទោស័ក សិរី​រាជសម្បត្ដិ​ស្ដេច​គ្រប់គ្រង​នគរ​នៅ​​ខែត្រ​ខាងលិច​បាន​ ៥ ​ព្រះ​វស្សា សម្ដេចព្រះ​អគ្គមហេសី​សម្ភព​ព្រះរាជ​បុត្រា​មួយ​អង្គ ទ្រង់​ព្រះ​នាម ​ព្រះ​រាមាធិបតី​នោះ សម្ដេចព្រះ​បិតុរង្គាធិរាជជា​អម្ចាស់​ត្រាស់​ឲ្យ​ព្រះរាជ​គ្រូបុរោហិត ព្រឹទ្ធាចារ្យ សេនាបតីរៀប​ទទួល​តាម​ព្រះ​សិរី​យស សម្ដេចព្រះ​ឱរសាធិរាជ​ឯក​តាម​ទំនៀម។ លុះ​បាន​មួយ​ខែ​ក្រោយមក​ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​ឲ្យ​មុខងារ​ធ្វើ​ព្រះរាជ​ពិធីចំរើន​ព្រះកេសា​ព្រៃ។ លុះ​ធ្វើ​ស្រេច​ហើយ អស់​សេនាបតី មន្ដ្រី​មុខងារ​ទាំងពួង​នាំ​កូនប្រុស​ស្រី និង​ទាសាទាសី គោ ក្របី សេះ រទេះ ទូកចេញ​ហែ​សុវណ្ណមាលា​ថ្វាយ​ភួង​ព្រះ​ហស្ថ​រាល់ៗ​គ្នា។ ឯ​សម្ដេចព្រះ​វររាជ​បិតា​ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​រាជទាន​សួយសារអាករ​ក្នុង​​ខែត្របាត់ដំបង​ជា​ចំណង​ព្រះ​ហស្ថ​នៃ​សម្ដេចព្រះ​ប្រិយ​បុត្រ​បរិសុទ្ធ​ រាមាធិបតី។

រើរាជធានី

ព.ស. ២០៧២, គ.ស. ១៥២៨, ម.ស. ១៤៥០, ច.ស.៩០០ ឆ្នាំជូត ឯកស័ក ព្រះបាទបរមនាថ បរមខត្តិយា មហាចន្ទរាជា ព្រះអង្គនាំអស់ព្រះអគ្គមហេសី ស្រីស្នំក្រមការ និងព្រះបរមវង្សានុវង្ស អង្គអគ្គមហាសេនា សេនាបតី មន្ត្រីតូចធំខ្ញុំព្រះរាជការលើកព្យូហយាត្រា ទាំងជើងទឹក ជើងគោក ចេញចាក ព្រះបរមនិវេសន៍ បន្ទាយមានជ័យ ខែត្រពោធិ៍សាត់ទៅគង់នៅព្រះរាជនិវេសន៍ បន្ទាយលង្វែកជាឯកមហាក្រស័ត្រ។

កសាងព្រះពុទ្ធរូប

ក្នុងគ្រា ព.ស ២១០០, គ.ស ១៥៥៦, ម.ស ១៤៧៨, ច.ស. ៩១៨ ឆ្នាំរោង អដ្ឋស័កនោះ ចៅអធិការវត្តព្រះពុទ្ធលាយល័ក្ខណ៍ លោកគង់ទូកសារាយអណ្ដែតនោះទៅបិណ្ឌបាត្រឯនគរវត្ត ព្រមដោយនូវព្រះភិក្ខុសាមណេរជាសិស្សានុសិស្ស។ លុះត្រឡប់មកវិញ លោកអុំពានទៅលើអន្លង់ឆ្លាម ឆ្លាមកាត់ទូកព្រះទីនាំចក្រពត្តិ សារាយអណ្ដែតនោះដាច់ជាពីរកំណាត់ខាងកន្សៃ ស្លាប់មនុស្ស ៤៦ នាក់ នៅខាងក្បាល និងកណ្ដាលនោះមានតែចៅអធិការ និងបរិស័ទ ៨៥ នាក់មកដល់ត្រើយឈប់ហើយ ទើបទឹកហូរចូលលិចទូក-ងព្រះទីនាំងនោះទៅ។ ព្រះបាទបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់រំពឹងដោយទិព្វញ្ញាណយល់ថា ទូកនេះជាសំរាប់ចំបាំងប្រាបប្រាមរាជសត្រូវ ឥឡូវតាំងពីពេលនេះតទៅអស់រាជសត្រូវហើយបានជាទេវតាឱ្យនិមិត្តដូច្នេះ។ ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការតែប៉ុណ្ណេះចប់ហើយស្រាប់តែឮសូរតូរ្យតន្ត្រីទាំង ៨ ទិស បណ្ដាខ្ញុំរាជការដែលក្រាបបង្គំគាល់ទាំងប៉ុន្មានក៏សឹងសរសើរព្រះប្រាជ្ញាបារមីគ្រប់ៗគ្នា។ ទើបព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ក្រុមមុខងារឱ្យទៅតាមយកកន្សៃ ទូកសារាយអណ្ដែត ដែលដាច់លិចនោះបានមកវិញហើយ។ ទ្រង់ឱ្យកាត់ទូកសារាយអណ្ដែតខាងក្បាលឱ្យប្រវែងខាងកន្សៃសាងរូបព្រះមហាអានន្ទ ព្រះសារីបុត្រ។ លុះសាងជាសូរេចហើយ ស្ដេចឱ្យធ្វើបុណ្យអភិសេកទេសនាឆ្លង ៧ ថ្ងៃជាសូរេចការបុណ្យនោះ។ ស្ដេចលើកព្រះរាជដំណើរមកដល់ខែត្ររលាប្អៀរ។ នៅទីនោះទ្រង់ឈប់កសាងព្រះវិហារមួយនៅទីបន្ទាយដែលកាលធ្វើទ័ពនោះ។ ទ្រង់ចេញព្រះរាជទ្រព្យជួលរេហ៍ពលឱ្យលើកដីខឿនព្រះវិហារ។ ការសាងព្រះវិហារវត្តនោះធ្វើល្អជាងព្រះវិហារវត្តក្រគរ វត្តខ្លុង វត្តត្រង។ ទ្រង់ត្រាស់ឱ្យសាងព្រះពុទ្ធរូបឈើស្នងព្រះអង្គ មួយព្រះអង្គកំពស់ស្មើព្រះអង្គ ទ្រង់សណ្ឋិតកណ្ដាល។ ទ្រង់ឱ្យសាងព្រះពុទ្ធរូបឈើមួយព្រះអង្គទៀតស្នងព្រះអង្គសំរាប់ព្រះអគ្គមហេសី ព្រះភគវតី ស្រីទាវធីតា កំពស់ស្មើព្រះអង្គ សណ្ឋិតម្ខាងទៀត។

សូមមើលផងដែរ

• បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
• វីរនារីខ្មែរ
• ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ
• រាជានិយមកម្ពុជា
• ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ
• បទពង្សាវតារខ្មែរ
• ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
• អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)
• ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ដោយលោកអេង-សុត

មុនដោយ អ្នកម្នាងជាលែង (ផែនដីសម្ដេចព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាធិរាជរាមាធិបតី (ហ្លួងព្រះស្ដេចកន)

ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលលង្វែក (តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) គ.ស.១៥១៦-១៥៦៦

តដោយ អ្នកព្រះនាងបទុមបុប្ផា