សង្ឃបាល

ដោយវិគីភីឌា

ភិក្ខុសង្ឃបាល រឺ សង្ឃវម៌្ម (ប្រហែលសតវត្សទី៦) ព្រះអង្គជា ព្រះសង្ឃនៃនគរវ្នំបានសំណាក់នៅនិវេសនដ្ឋាន[នៅចិនអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំរួមជាមួយព្រះតេជគុណមន្ត្រសេន ហើយធ្វើការប្រាំការិយាល័យក្នុង​សតវត្សទី៥ដល់ទី៦ និងបកប្រែគម្ពីរព្រះសូត្រពុទ្ធសាសនាពីសំស្ក្រឹត (រឺ ប្រាក្រឹត) ទៅភាសាចិន។ ព្រះអង្គបានការស្ងើចសរសើរពីព្រះចៅក្រុងចិន ហើយបានចាត់ទុកព្រះអង្គជាព្រះគ្រូទៀតផង។ ក្នុងចំណោមអត្ថបទជាច្រើនទាំងនោះគឺជា សប្តសតិកាប្រាជ្ញាបារមីតសូត្រ មហាយាន (តៃស្ឆុត្រៃបិដក ២៣២)។ អត្ថបទនេះត្រូវបានបកប្រែផ្សេងពីគ្នាដោយព្រះសង្ឃទាំងពីរអង្គ។ ព្រះពោធិសត្វមញ្ជុស្រីកុមារភូត (Mañjuśrī) គឺជាតួអង្គលេចធ្លោមួយអង្គក្នុងអត្ថបទនេះ។

ស្នាព្រះហស្ថ[កែប្រែ]

វិលត្រឡប់ទៅមោទនភាពខ្មែរគ្រាអតីតកាល បោះពុម្ពផ្សាយដោយអង្គការពុទ្ធសាសនាដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ ឈ្មោះគម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ ដោយព្រះអរហន្ត ឧបតិស្ស បកប្រែមកពីភាសាឥណ្ឌា (សំស្ក្រឹត?) មកជាភាសាចិនដោយព្រះតេជគុណ សង្ឃវម៌្ម នៃអាណាចក្រវ្នំបកប្រែពីភាសាចិនមកជាភាសាអង់គ្លេសដោយព្រះថេរៈ R.M Ehara, Soma Thera ព្រមទាំងព្រះថេរៈ Kheminda Thera រៀបរៀងនិងបកប្រែមកជាភាសាខ្មែរដោយធម្មបណ្ឌិតហេង-មណីចិន្តានៅខេត្តបាត់ដំបង គ.ស ២០១០ ព.ស ២៥៥៤ ដែលលោកធម្មបណ្ឌិតបានចាររជាប្រវត្តិសង្ខេបដូចតទៅនេះ៖

វិមុត្តិមគ្គ ឬ វិមោក្សមាគ៌ ឬវិធីឆ្ពោះទៅរកការរួចផុត គឺជាគម្ពីរពុទ្ធសាសនាដ៏មានចំណាស់មួយ និពន្ធឡើងក្នុងរង្វង់ក្រោយការបរិនិព្វានទៅរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ប្រហែលជាជិត ៣០០ ឆ្នាំដោយព្រះអរហន្តព្រះនាមឧបតិស្ស។ ច្បាប់ដើមរបស់គម្ពីរនេះ អាចជាភាសាបាលី ឬជាភាសាសំស្ក្រឹត បានបាត់បង់ទៅហើយ នៅសល់តែច្បាប់ភាសាចិន ដែលបានបកប្រែក្នុងកំឡុងឆ្នាំគ.ស ៥០៥ នារជ្ជកាលព្រះអធិរាជព្រះនាម វូ (BU) ដោយមានឈ្មោះជាភាសាចិនថាគម្ពីរជៀធួតៅលុន (Jie tuo dao lun)។ គម្ពីរនេះត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញសន្និដ្ឋានថា មានចំណាស់ជាងគម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គ ដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញក្នុង អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធសាសនាថេរវាទនារង្វង់ឆ្នាំ ៤៣០ នៃ.គ.ស។ គម្ពីរទាំងពីរនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ណាស់ បើសិនជាចង់ជ្រាបច្បាស់ ក៏អាចរកអានបានក្នុងសៀវភៅដែលមានឈ្មោះថា Vimuttimagga and Visuttimagga: A comparative Study ដែលនិពន្ធដោយលោកសាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត P.V. Bapat ដោយលោកបានធ្វើការប្រៀបធៀបតាំងពីដើមដល់ចប់យ៉ាងក្បោះក្បាយ។ គេហទំព័រអ៊ិនធឺណិតរបស់សៀវភៅនេះគឺ [www.dhammaweb.net/dhammabook/author.php?author=Ba-Cached សៀវភៅអ៊ិនថឺណេត]។

គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ​មានទាំងអស់ ១២ បរិច្ឆេទ បើគិតជាកណ្ឌនៅក្នុងភាសាចិនវិញ មានទាំងអស់ ១២ កណ្ឌ។ ច្បាប់ភាសាចិនសព្វថ្ងៃនេះ ជាច្បាប់ដែលប្រែមកពីភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹត ដោយព្រះថេរៈមួយព្រះអង្គដែលនិមន្តទៅពីប្រទេសវ្នំនាសម័យបុរាណនេះឯង។ ព្រះថេរៈវ្នំ អង្គនេះមានព្រះនាមតាមសំនៀងភាសាចិនថា សេងជីប៉ូឡូ Sengjiapoluo។ ពាក្យនេះអាចប្រែជា សង្ឃបាល ក៏បាន សង្ឃវម៌្ម ក៏បាន ព្រោះពាក្យ puluo ក្នុងភាសាចិន អាចប្រែថា បាលៈវរៈ (វម៌្ម) ពតៈ ឬ ភរៈក៏បានដែរ។ តាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកប្រាជ្ញ គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គនេះបកប្រែនៅក្នុងគ.ស ៥០៥ (នៅក្នុងអត្ថបទរបស់ព្រះវិរិយបណ្ឌិតោ និងសៀវភៅខ្លះទៀតថានៅក្នុងឆ្នាំ៥០៦)។ តាមប្រវត្តិទូទៅ លោកនិមន្តមកស្រុកចិន នៅសម័យរាជវង្សលាងខាងត្បូង។ ខាងក្រោមនេះគឺជាប្រវត្តិរបស់ព្រះសង្ឃវម៌្ម នៃនគរវ្នំ ប្រែចេញពី Kosoden, Biography of famous Cleries, in vol 50 N0 2059, Taisho edition of the Chinese Tripitaka: ដែលមានសេចក្តីដូចតទៅ៖

“ ក្នុងដើមរជ្ជសម័យនៃរាជវង្សរីយ៉ូ (Riyo) មានព្រះសង្ឃមួយព្រះអង្គព្រះនាម សង្ឃវម៌្ម ដែល ជាបញ្ញវន្តបរទេស។ លោកមានចរិយាវត្តដ៏ឧត្តមណាស់ និងមានលក្ខណៈគួរឲ្យគយគន់។ លោកជាអ្នក ពូកែជជែកដ៏មានជំនាញ។ ពេលដែលចូលមកដល់រាជធានីនេះ ព្រះអង្គស្នាក់នៅវត្តហ្សូក្វាន់ជិ (Shokwanji=mahavidarsanaram=មហាវិទរ្សនារាម)។ ព្រះចៅះធិរាជព្រះនាម វូ (Bu) ទ្រង់លើកតំកើង និងគោរពព្រះថេរៈណាស់ និងគោរពប្រណិបត្តិលោកដោយការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំង។ ព្រះថេរៈ ត្រូវបានព្រះចៅអធិរាជសុំនិមន្តឲ្យប្រែគម្ពីពុទ្ធសាសនាជាច្រើននៅក្នុងវត្ត ជូគូដេន (Jukuden=Ayus- psbhavihara= អាយុប្រភាវិហារ) វត្តសេនអ៊ុនក្វាង (Sen-un-kwan)… មេឃវិហារ។ ព្រះថេរៈបាន ប្រែព្រះសូត្រដែលមានឈ្មោះថា មហាអសោកសូត្រ វិមោក្សមាគ៌សូត្រ និងគម្ពីរជាច្រើនទៀត។ មានព្រះសង្ឃព្រះនាមហូសូ (Hoso) ព្រះនាម អិនដុនអ៊ុ (En-don-u) និងជាច្រើនអង្គទៀត ជាអ្នកជួយកិច្ចការ។ (…វិទ្យុសំឡេងកម្ពុជាក្រោមសូមសង្ខេបនូវអារម្ភកថារបស់លោកបណ្ឌិត ហេងមុណីចិន្តា ដែលមានសេចក្តីខាងចុងយ៉ាងដូច្នេះ៖ …សំរាប់នាពេលនេះ គឺជាការរីករាយរបស់ខ្ញុំក្នុងឋានៈជាកូនខ្មែរបានសំរេចនូវគោលបំណងរបស់ខ្លួន គឺការដែលបានប្រែគម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ ដែលជាស្នាព្រះហស្ថប្រែរបស់ព្រះសង្ឃវម៌្មថេរៈនៃនគរវ្នំកាលពី ១៥០៥ ឆ្នាំមុនត្រឡប់មកជាភាសាខ្មែរវិញហើយ !!! សូមឲ្យគម្ពីរវិមុត្តិមគ្គដែលខ្ញុំបានបកប្រែនេះ បានជាមគ្គុទេសក៍ដល់ពុទ្ធបរិស័ទទាំងឡាយ ដែល មានការតាំងចិត្តចង់រួចចាកផុតពីសេចក្តីទុក្ខទាំងពួង និងសូមឲ្យកម្ពុជរដ្ឋនិងពិភពលោកទាំងមូល បាន ទទួលនូវសេចក្តីសុខសន្តិភាព និងការរីកចំរើន ដោយការបដិបត្តិតាមមជ្ឃមាបដិបទាដែលមានអង្គ ៨ របស់ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូតទៅកុំបីឃ្លាងឃ្លាតឡើយ។)។ (សូមជំរាបថា គម្ពីរវិមុតិ្តមគ្គ (THE PATH TO FREEDOM) មានលក់នៅបណ្ណាល័យនៃវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ និងនៅតាមហាងលក់សៀវភៅនានា នៃប្រទេសកម្ពុជា និងនៅផ្សារបាយ័ន ទីក្រុងឡងប៊ីច្ស រដ្ឋកាលីហ្វ័នីញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកអ្នកក៏អាចស្រាវជ្រាវបន្ថែមតាម គេហទំព័រដែលបានចុះខាងលើស្រាប់)

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

សម័យនគរវ្នំការសិក្សាចំរើនហើយ។ ភិក្ខុសាមណេរបានទទួលការសិក្សារហូតដល់វិជ្ជាជាន់ខ្ពស់។ កាលនោះមានព្រះថេរអង្គខ្លះមានភូមិសិក្សាខ្ពង់ខ្ពស់ចេះវិជ្ជាច្រើនប្រការមានភាសាសាស្ត្រជាដើមដូចជាព្រះមហាថេរសង្ឃបាល។ ព្រះមហាថេរអង្គនេះក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជយកៅណ្ឌិនវម៌្ម គ្រឹស្គសតវត្សទី៥ បាននិមន្តទៅកាន់ប្រទេសចិន ព្រះចៅក្រុងចិនទ្រង់ប្រោសប្រណីណាស់។ ព្រះមហាថេរសង្ឃបានប្រែព្រះត្រៃបិដកទៅជាភាសាចិន និងគម្ពីរវិមុត្តិមគ្គទៅជាភាសាចិនទៀតនៅការិយាល័យនគរវ្នំ (FounanQuang) នាប្រទេសចិន។ ស្នាព្រះហស្ថជាភាសាចិនមានសេចក្តីវិសេសវិសាលណាស់ មិនមានអ្នកណាអាចស្គាល់បានថាជាស្នាដៃខ្មែរឡើយបានព្រះចៅក្រុងចិនសព្វព្រះរាជហឬទ័យ ហើយថ្វាយព្រះអង្គជាសិស្សកសាង វត្តប្រគេនសំរាប់អោយគង់នៅ ដោយក្តីក្សេមក្សាន្ត។ លទ្ធិពុទ្ធសាសនាមហាយានក្នុងសកលលោក ស្គាល់ព្រះនាមលោកថា “ សង្ឃបាល ” នេះពិតប្រាកដណាស់ ហើយគេមានចារឹកព្រះនាមនេះនៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិតកចិនទៀតផង។ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ប្រទេសកម្ពុជាអណ្តែតខ្ពង់ខ្ពស់ត្រឡុងត្រឡាយ ដោយព្រះមហាថេរអង្គនេះរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ [១]

ឯកសារយោង[កែប្រែ]