អាស៊ី (Asia) គឺជាទ្វីបមួយធំជាងគេ និង មានប្រជាជនច្រើនជាងគេបង្អស់នៅលើពិភពលោក។ ទ្វីបនេះ បានគ្របដណ្ដប់ប្រមាណ ៨.៦% និងផែនដី និង ប្រមាណ ២៩.៩% នៃផ្ទៃដី ដែលមានប្រជាជនជាង ៤ ពាន់លាននាក់ ប្រមាណ ៦០% នៃប្រជាជនពិភពលោក នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ មួយផ្នែកធំ ស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើត និង អឌ្ឍគោលខាងជើង។ ដើមឡើយ អាស៊ីត្រូវបានគេចាត់ថាជាផ្នែកមួយនៃផ្ទាំងទ្វីបដ៏ធំ "អឺរ៉ាស៊ី" ក្រោយផ្នែកខាងកើតត្រូវបានកាត់ចេញទៅជា "ទ្វីបអឺរ៉ុប" ដែលលាតសន្ធឹងចាប់ពីខាងកើតនៃព្រែកជីកស៊ុយអេ ខាងកើតជួរភ្នំអូរ៉ាល់ និង ខាងត្បូងនៃជួរភ្នំកាវកាស សមុទ្រកាសព្យែន និងសមុទ្រខ្មៅ។ ទ្វីបអាស៊ី មានព្រំប្រទល់ ខាងកើតជាប់នឹងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក, ខាងត្បូងជាប់នឹងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងខាងជើងជាប់នឹងមហាសមុទ្រអាកទិក។
[កែប្រែ] ប្រភពនៃឈ្មោះ
ពាក្យ "អាស៊ី" (Asia) មានប្រភពមកពីពាក្យក្រិចបុរាណ "Ἀσία" ត្រូវបានសន្មតជាលើកដំបូងដោយប្រវត្តិវិទូក្រិច ឈ្មោះ "ហេរ៉ូដូទុស" (ប្រហែល ៤៤០ មុនគ.ស) ដើម្បីតំណាងឲ្យ "អាណាតូលី" (Anatolia) ឬ ដើម្បីពណ៌នាអំពីសង្គ្រាមពែក សំដៅទៅលើ "ចក្រភពពែក" ។
[កែប្រែ] ការកំណត់ខណ្ឌសីមា
[កែប្រែ] លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ
ពួកអឺរ៉ុបនាយុគសម័យកណ្ដាល បានសន្មតថា "អាស៊ី" គឺជាទ្វីបមួយ ជាផ្ទាំងដីមួយដាច់ដោយឡែកពី "អឺរ៉ុប" ។ ព្រំដែនសីមារវាងទ្វីបអាស៊ី និង អាហ្វ្រិក គឺព្រែកជីកស៊ុយអេ និង សមុទ្រក្រហម។ ព្រំដែនរវាងអាស៊ី និង អឺរ៉ុប គឺត្រូវបានសន្មតយកចាប់ពី ច្រកសមុទ្រដាដាណេល (Dardanelles), សមុទ្រម៉ាម៉ារ៉ា (Sea of Marmara), ច្រកសមុទ្របូសព័រុស (Bosporus), សមុទ្រខ្មៅ, ជួរភ្នំកាវកាស, សមុទ្រកាសព្យែន, ទន្លេអ៊ូរ៉ាល់ ទៅប្រភពរបស់វា, ជួរភ្នំអ៊ូរ៉ាល់ ទៅសមុទ្រការ៉ា នៅជិតតំបន់ការ៉ា ប្រទេស រុស្ស៊ី។
នៅចុងប៉ែកឦសាននៃទ្វីបអាស៊ី គឺជាតំបន់ស៊ីបេរី ស្ថិតនៅដាច់ពី "អាមេរិកខាងជើង" ដោយច្រកសមុទ្រប៊េរីង។ អាស៊ី មានព្រំប្រទល់ ខាងត្បូងជាប់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា (រាប់ពីលិចទៅកើតគឺ ឈូងសមុទ្រអាដេន សមុទ្រអារ៉ាប់ និង ឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់), ខាងកើតជាប់ដែនទឹកនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក (ដោយរាប់បញ្ច្រាសទ្រនិចនាឡិកា រួមមាន សមុទ្រចិនខាងត្បូង, សមុទ្រចិនខាងកើត, សមុទ្រលឿង, សមុទ្រជប៉ុន, សមុទ្រអុកហតស៍ និង សមុទ្រប៊េរីង) និង ខាងជើងជាប់មហាសមុទ្រអាកទិក។ ទ្វីបអូស្ត្រាលី (ឬ អូសេអានី) ស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍។
អ្នកភូមិសាស្ត្រមួយចំនួន មិនបានសន្មតថា អាស៊ី និង អឺរ៉ុប ជាទ្វីបពីរផ្សេងគ្នាទេ ដោយពួកពុំមានលក្ខណៈរូបណាមួយដើម្បីខណ្ឌចែកឲ្យដាច់ពីគ្នានោះឡើយ។ តាមលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ អាស៊ីគឺជាផ្នែកគោលខាងកើតនៃ "ទ្វីបអឺរ៉ាស៊ី" ដែលមានអឺរ៉ុប គឺជាឧបទ្វីបភាគពាយព្យនៃផ្ទាំងទ្វីប។ អ្នកភូមិសាស្ត្រខ្លះទៀតយល់ថា អាស៊ី អឺរ៉ុប និង អាហ្វ្រិក គឺជាផ្ទាំងទ្វីបតែមួយហៅថា "អាហ្វ្រិកអឺរ៉ាស៊ី" (Afro-Eurasia) ។
[កែប្រែ] ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ

[កែប្រែ] ប្រទេស និង តំបន់នៅអាស៊ី
UN geoscheme subregions of Asia:
Eastern Asia Central Asia Southern Asia Southeastern Asia Western Asia Russia (Asia)
| ឈ្មោះប្រទេស និង ទង់ជាតិ |
ផ្ទៃដី
(គិតជាគ.ម២) |
ប្រជាជន
(០១ កក្កដា ២០០៨) |
ដង់ស៊ីតេ
(នាក់/១គ.ម២) |
រដ្ឋ/រាជធានី |
| អាស៊ីកណ្ដាល: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន[១] |
2,724,927 |
15,666,533 |
5.7 |
អាស្តាណា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសគាហ្គីស្ថាន |
198,500 |
5,356,869 |
24.3 |
ប៊ីសកេក |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសតាជីគីស្ថាន |
143,100 |
7,211,884 |
47.0 |
ឌូស្ហានបេ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសតួរមិនីស្ថាន |
488,100 |
5,179,573 |
9.6 |
អាសហ្កាបាត |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ូបេគីស្ថាន |
447,400 |
28,268,441 |
57.1 |
តាសកេន |
| អាស៊ីខាងកើត: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសចិន[២] |
9,584,492 |
1,322,044,605 |
134.0 |
ប៉េកាំង |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហុងកុង[៣] |
1,092 |
7,903,334 |
6,688.0 |
— |
| ប្រទេស ជប៉ុន |

ទង់ជាតិជប៉ុន ត្រាព្រះចៅអធិរាជ |
| ភ្លេងជាតិ |
ឃីមី ហ្គា យ៉ុ
(君が代, Kimi ga Yo?)
|
តន្ត្រីនិងសំលេង
|
|
|
សំលេងថតនៅឆ្នាំ ១៩៣០
រយះពេល ១នាទី៣០វិនាទី
|
|
 |
| ភាសាផ្លូវការ |
ភាសាជប៉ុន |
| រាជធានី |
បានរកឃើញរង្វិលជុំរបស់ទំព័រគំរូ៖ ទំព័រគំរូ:ទង់ជាតិ
Tokyo |
| ព្រះចៅអធិរាជ |
អាគីហ៊ីតូ
(Akihito) |
| នាយករដ្ឋមន្ត្រី |
ណុដា យ៉ុស្ស៊ីហ៊ីកុ
(Yoshihiko Noda) |
| ផ្ទៃដី |
៣៧៧ ៨៣៥ គម²
(លំដាប់ទី ៦២ ក្នុងលោក) |
| សាសនា |
ស៊ិនតូ ព្រះពុទ្ធ យ៉េស៊ូ |
ចំនួនប្រជាជន
-ស្ថិតិឆ្នាំ ២០០៦
-ដង់ស៊ីតេ/គម² |
លំដាប់ទី ១០ ក្នុងលោក
១២៧ ៧៦៧ ៩៤៤នាក់
៣៣៧ នាក់ /គម² |
| រូបបិយប័ណ្ណ |
យ៉េន (円) (JPY) |
| ល្វែងម៉ោង |
UTC +៩ |
| កូដទូរស័ព្ទប្រទេស |
+៨១ |
| កូដកម្មសិទ្ធិប្រទេស |
.jp |
|
377,835 |
127,288,628 |
336.1 |
តូក្យូ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសម៉ាកាវ[៤] |
25 |
460,823 |
18,473.3 |
— |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសម៉ុងហ្គោលី |
1,565,000 |
2,996,082 |
1.7 |
អ៊ូឡង់បាទ័រ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកូរ៉េខាងជើង |
120,540 |
23,479,095 |
184.4 |
ព្យុងយ៉ាង |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង |
98,480 |
49,232,844 |
490.7 |
សេអ៊ូល |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសតៃវ៉ាន់[៥] |
35,980 |
22,920,946 |
626.7 |
តៃប៉ិ |
| អាហ្វ្រិកខាងជើង: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអេហ្ស៊ីប[៦] |
980,869 |
81,713,517 |
21.7 |
គែរ |
| អាស៊ីខាងជើង: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសរុស្ស៊ី[៧] |
13,115,200 |
140,702,092 |
3.0 |
មូស្គូ |
| អាស៊ីអាគ្នេយ៍: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសប្រ៊ុយណេ |
5,770 |
381,371 |
60.8 |
បង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់ |
កម្ពុជា[៨] |
181,035 |
13,388,910 |
74 |
ភ្នំពេញ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសទីម័រខាងកើត [៩] |
15,007 |
1,108,777 |
63.5 |
ឌីលី |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី[១០] |
1,419,588 |
237,512,355 |
159.9 |
ចាការតា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសឡាវ |
236,800 |
6,677,534 |
24.4 |
វៀងច័ន្ទន៍ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសម៉ាឡេស៊ី |
329,750 |
25,274,135 |
68.7 |
កូឡាឡាំពូរ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា |
678,500 |
47,758,224 |
62.3 |
ណាយពីដរ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហ្វីលីពីន |
300,000 |
92,681,453 |
281.8 |
ម៉ានីល |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសសិង្ហបុរី |
704 |
4,608,167 |
6,369.0 |
ទីក្រុងសិង្ហបុរី |
ថៃ |
514,000 |
65,493,298 |
121.3 |
បាងកក |
វៀតណាម |
331,690 |
86,116,559 |
246.1 |
ហាណូយ |
| អាស៊ីខាងត្បូង: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន |
647,500 |
32,738,775 |
42.9 |
កាប៊ុល |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសបង់ក្លាដេស |
144,000 |
153,546,901 |
926.2 |
ដាកា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសប៊ូតាន |
47,000 |
682,321 |
14.3 |
ធីមប៊ូ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសឥណ្ឌា |
3,167,590 |
1,147,995,226 |
318.2 |
ញូដេលី |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ |
1,648,195 |
65,875,223 |
42 |
តេអេរ៉ង់ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសម៉ាល់ឌីវ |
300 |
379,174 |
1,067.2 |
ម៉ាល់ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសនេប៉ាល់ |
140,800 |
29,519,114 |
183.8 |
កាត់ម៉ាន់ឌូ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសប៉ាគីស្ថាន |
803,940 |
167,762,049 |
183.7 |
ឥស្លាមបាត |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស្រីលង្កា |
65,610 |
21,128,773 |
298.4 |
Sri Jayawardenapura-Kotte |
| អាស៊ីខាងលិច: |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាមេនី[១១] |
29,800 |
2,968,586 |
111.7 |
យ៉េរ៉េវ៉ាន |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអាហ្សែបែហ្សង់[១២] |
46,870 |
3,845,127 |
82.0 |
បាគូ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសបារ៉ែន |
665 |
718,306 |
987.1 |
ម៉ាណាម៉ា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស៊ីប |
9,250 |
792,604 |
83.9 |
នីកួហ្ស៊ី |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន ហ្កាសាស្ទ្រីប |
363 |
1,537,269 |
3,315.7 |
ហ្កាសា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហ្សកហ្ស៊ី[១៣] |
20,460 |
4,630,841 |
99.3 |
ធីប៊ីលីស៊ី |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ |
437,072 |
28,221,181 |
54.9 |
បាកដាត |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអ៊ីស្រាអែល |
20,770 |
7,112,359 |
290.3 |
ហ្សេរូសាឡឹម |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសហ្សកដានី |
92,300 |
6,198,677 |
57.5 |
អាម៉ង់ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសគុយវ៉ែត |
17,820 |
2,596,561 |
118.5 |
គុយវ៉ែត |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសលីបង់ |
10,452 |
3,971,941 |
353.6 |
បេរូត |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអូម៉ង់ |
212,460 |
3,311,640 |
12.8 |
ម៉ាស្កាត |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសកាតា |
11,437 |
928,635 |
69.4 |
ដូហា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត |
1,960,582 |
23,513,330 |
12.0 |
រីយ៉ាដ |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសស៊ីរី |
185,180 |
19,747,586 |
92.6 |
ដាម៉ាស |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសទួរគី[១៤] |
756,768 |
71,892,807 |
76.5 |
អង់ការ៉ា |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសអារ៉ាប់រួម |
82,880 |
4,621,399 |
29.5 |
អាប៊ូដាប៊ី |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន វេសប៊ែង |
5,860 |
2,611,904 |
393.1 |
ហ្សេរូសាឡឹម |
| ទំព័រគំរូ:ទិន្នន័យប្រទេសយេម៉េន |
527,970 |
23,013,376 |
35.4 |
សាណាអា |
| សរុប |
43,810,582 |
4,050,404,193 |
89.07 |
សូមមើលបន្ថែម៖ បញ្ជីរាយនាមប្រទេសនៅអាស៊ីតាមចំនួនប្រជាជន។
[កែប្រែ] កំណត់សម្គាល់
- ↑ កាហ្សាក់ស្ថាន ជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីកណ្ដាល និង អឺរ៉ុបខាងកើត។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅអាស៊ីតែប៉ុណ្ណោះ។
- ↑ ចិនសំដៅលើប្រទេសចិនដីគោក ឬ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅនៃប្រទេសចិនដីគោកតែប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនមានបញ្ចូលហុងកុង និង ម៉ាកាវឡើយ។
- ↑ ហុងកុង គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។
- ↑ ម៉ាកាវ គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។
- ↑ តៃវ៉ាន់ ប្រើឈ្មោះថា "សាធារណរដ្ឋចិន" ដែលបានបែកចេញពីប្រទេសចិនដីគោក បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅឆ្នាំ១៩៤៩។ ប្រទេសចិនដីគោក នៅតែចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ជាខេត្តមួយរបស់ខ្លួន។
- ↑ អេហ្ស៊ីប ជាប្រទេសមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងជើង និង អាស៊ីខាងលិច។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅអាស៊ីតែប៉ុណ្ណោះ។
- ↑ រុស្ស៊ី ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីខាងជើង និង អឺរ៉ុបខាងកើត។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅអាស៊ីតែប៉ុណ្ណោះ។
- ↑ ជំរឿនឆ្នាំ២០០៨ របស់ក្រសួងផែនការ។
- ↑ ទីម័រខាងកើត ត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង អូសេអានី។
- ↑ ឥណ្ឌូនេស៊ី ត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង អូសេអានី។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងមិនបានរួមបញ្ចូល កោះ Irian Jaya និង Maluku ទេ។
- ↑ អាមេនី ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រទេសមួយមានភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅអាស៊ីខាងលិច ប៉ុន្តែប្រទេសមានប្រវត្តិសាស្ត្រ និង សង្គមនយោបាយជាមួយអឺរ៉ុប។
- ↑ អាហ្សែបែហ្សង់ ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីខាងលិច និង អឺរ៉ុបខាងកើត។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅអាស៊ីតែប៉ុណ្ណោះ។
- ↑ ហ្សកហ្ស៊ី ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីខាងលិច និង អឺរ៉ុបខាងកើត។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅអាស៊ីតែប៉ុណ្ណោះ។
- ↑ ទួរគី ត្រូវបានសន្មតថាជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីខាងលិច និង អឺរ៉ុបខាងត្បូង។ ក្នុងទិន្នន័យនេះ យើងបង្ហាញតែផ្ទៃដី និង ប្រជាជននៅអាស៊ីតែប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនរួមបញ្ចូលក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ូលទេ។
[កែប្រែ] សូមមើលផងដែរ