ចក្រភព រុស្ស៊ី

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
ចក្រភពរុស្ស៊ី

Россійская Имперія
Российская Империя

Rossiyskaya Imperiya
១៧២១–១៩១៧
{{{coat_alt}}}
វរលញ្ចករ
បាវចនា: Съ нами Богъ!
S nami Bog!

("ព្រះជាម្ចាស់គឺនៅជាមួយយើង!")
បទភ្លេង: Боже, Царя храни!
Bozhe, Tsarya khrani!

("ព្រះជាម្ចាស់ជួយស្តេចត្សារ!")
Russian Empire (orthographic projection).svg
ទឹកដីចក្រភពរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ១៩១៤ (ត្រួយចេកចាស់)
អតីតទឹកដី ឫទឹកដីដែលស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលចក្រភពរុស្ស៊ី (ត្រួយចេក)
ធានីហ្សង់ ពីធឺប៊ឺក
59°56′15″N 30°18′31″E / 59.93750°N 30.30861°E / 59.93750; 30.30861Coordinates: 59°56′15″N 30°18′31″E / 59.93750°N 30.30861°E / 59.93750; 30.30861
(១៧២១–១៧២៨, ១៧៣០–១៩១៧)
ម៉ូស្គូ
55°45′N 37°37′E / 55.750°N 37.617°E / 55.750; 37.617
(១៧២៨–១៧៣០)
Largest cityម៉ូស្គូ
ភាសាផ្លូវការភាសារុស្ស៊ី
Recognised languagesភាសាប៉ូឡូញ
(Congress Poland)
ភាសាហ្វាំងឡង់ and ភាសាស៊ុយអែត
(Grand Duchy of Finland)
ភាសាអង់គ្លេស
(រុស្ស៊ី អាឡាស្កា)
សាសនា
ជំរឿនឆ្នាំ១៨៩៧
ភាគច្រើន:
៧១.០៩% អកតូដក
ភាគតិច:
១១.០៧% អ៊ីស្លាម
៩.១៣% រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក
៤.១៥% ជីហ្វ
២.៨៤% និកាយនិយម
០.៩៤% Armenian Apostolic
០.៧៦% ផ្សេងៗទៀត
រដ្ឋាភិបាលរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ
(១៧២១–១៩០៦)
រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ
នៅក្រោមអត្ថាធិបតេយ្យរបស់ ស្តេចត្សារ
(១៩០៦–១៩១៧)
អធិរាជ 
▪ ១៧២១–១៧២៥ (ដំបូង)
ភីតធឺទី១
▪ ១៨៩៤–១៩១៧ (ក្រោយ)
នីកូឡាសទី២
 
▪ ១៩០៥–១៩០៦ (ដំបូង)
Sergei Witte
▪ ១៩១៧ (ក្រោយ)
នីកូឡាយ ហ្គោលីស៊ីន
នីតិបញ្ញត្តិព្រះចៅអធិរាជរួមជាមួយនឹងសភានីតិប្បញ្ញត្តិ[១]
ក្រុមប្រឹក្សាសភា
សភាឌូម៉ា
ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
▪ ប្រកាសជាចក្រភព
ដោយអធិរាជភីតធឺទី១
២២ តុលា [O.S. ១១ តុលា] ១៧២១
២៦ ធ្នូ [O.S. ១៤ ធ្នូ] ១៨២៥
៣ មីនា [O.S. ១៩ កុម្ភៈ] ១៨៦១
មីនា–មិថុនា ឆ្នាំ១៩០៥
៦ ឧសភា [O.S. ២៣ មេសា] ១៩០៦
៨–១៦ មីនា ឆ្នាំ១៩១៧
១៦ មីនា [O.S. ៣ មីនា] ១៩១៧
១៤ កញ្ញា [O.S. ១ កញ្ញា] ១៩១៧
ផ្ទៃដី
១៨៩៥[២][៣]២២៨០០០០០ គ.ម (៨៨០០០០០ ម៉ាយ ក.)
ប្រជាជន
១២៥,៦៤០,០២១
▪ នៅឆ្នាំ១៩០០ ប្រមាណ
១៣៦,៣០៥,៩០០
រូបិយបណ្ណRuble
Preceded by
Succeeded by
អាណាចក្រត្សាររុស្ស៊ី
សាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ី

ចក្រភពរុស្ស៊ី (ជា​ភាសាអង់គ្លេស​៖ Russian Empire, ភាសារុស្ស៊ី​បុរាណ​៖ Россійская Имперія, ភាសារុស្ស៊ី​សម័យទំនើប​៖ Российская Империя) គឺជា​រដ្ឋចក្រភពដែលចាប់មានឡើងពី​ឆ្នាំ​១៧២១ រហូតដល់ បដិវត្តន៍​រុស្ស៊ីនៃ​ឆ្នាំ​១៩១៧​។ ចក្រភព​នេះ គឺជា​រដ្ឋបន្ត​ពី​អាណាចក្រ​ត្សាររុស្ស៊ី (Tsardom of Russia) និង ត្រូវ​បាន​បន្ត​ដោយ​សហភាព​សូវៀត (Soviet Union) ។ វា​គឺជា​ចក្រភព​ដែល​ផ្សាជាប់គ្នា​ធំជាងគេ​ទី២ ដែល​គេ​បាន​ស្គាល់​នៅលើ​ពិភពលោក បន្ទាប់ពី​អតីត​មហាចក្រភពម៉ុងហ្គោល​។ នា​ពេល​មួយ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៦៦ ចក្រភពរុស្ស៊ី​បាន​លាតសន្ធឹង​ចាប់ពី​អឺរ៉ុបខាងកើត កាត់​ទ្វីបអាស៊ី រហូតដល់​អាមេរិកខាងជើង​។ នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី១៩ រុស្ស៊ី​គឺជា​ប្រទេស​ធំជាងគេ​នៅលើ​ពិភពលោក ដោយ​មាន​ព្រំប្រទល់ ខាងជើង​ជាប់​មហាសមុទ្រអាកទិក ខាងត្បូង​ជាប់​សមុទ្រខ្មៅ ខាងលិច​ជាប់​សមុទ្របាលទិក និង ខាងកើត​ជាប់​មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក​។ ជាមួយនឹង​វិសាលភាពទឹកដី​ដ៏​ធំ ​ចក្រភព​ទាំងមូល​មាន​ប្រជាជន​ប្រមាណ ១៧៦.៤ លាន​នាក់​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ​អាណាចក្រ ដែល​ច្រើនជាងគេ​ទី៣ នាពេលនោះ បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​ចិន (សម័យ​រាជវង្ស​ឆេង) និង ចក្រភពអង់គ្លេស-ឥណ្ឌា ចក្រភពរុស្ស៊ីក៏បាន​បង្ហាញ​នូវ​ភាពខ្លាំងក្លាជឿនលឿន​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច ជាតិពន្ធុ និង សាសនាផងដែរ ។

រដ្ឋាភិបាល ត្រូវ​បាន​ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះចៅអធិរាជ ដែល​ជា​របប​រាជានិយមផ្ដាច់ការ​ចុងក្រោយបំផុត​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដួលរលំ​នៅ​អឺរ៉ុប​។ មុន​ពេល​ផ្ទុះ​សង្គ្រាមលោកលើកទី១ នា​ខែ​សីហា ១៩១៤ រុស្ស៊ី​គឺជា​មហាអំណាច​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​អឺរ៉ុប ជាមួយ​កងទ័ពប្រមាណ ៥ លាន​នាក់ ដែលជាចំនួនកងទ័ព​ច្រើនជាងគេ​បំផុតនៅលើ​ពិភពលោកនាពេលនោះ​។

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. "The Sovereign Emperor exercises legislative power in conjunction with the State Council and State Duma". Fundamental Laws, "Chapter One On the Essence of Supreme Sovereign Power, Article 7." Archived 8 June 2019 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.
  2. Rein Taagepera (September 1997) "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia" International Studies Quarterly 41 (3): 475–504 doi:10.1111/0020-8833.00053 JSTOR 2600793
  3. Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (ធ្នូ 2006) "East-West Orientation of Historical Empires" Journal of World-systems Research 12 (2): 223 ISSN 1076-156X បណ្ណសារចម្លងពីខ្លឹមសារដើមនៅ17 កញ្ញា 2016 ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 11 កញ្ញា 2016 Unknown parameter |url-status= ignored (ជំនួយ)