កាំង ហ្គេកអ៊ាវ

ដោយវិគីភីឌា
(ត្រូវបានបញ្ជូនបន្តពី ឌុច)
    កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ហៅ ឌុ​ច កើត​នៅ​ថ្ងៃទី ១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៤២ នៅ​ភូមិ​ពៅ​វើយ ឃុំ​ពាម​បា​ង ស្រុក​ស្ទោង ខេត្ត​កំពង់ធំ​ ។ ឪពុក​របស់​គាត់​ស្លាប់​នៅក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩០ និង​ម្តាយ​របស់​គាត់​នៅ​រស់​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ ។ អ្នក​ទាំង​ពី​មានកំណើត​ឈាម​ជ័រ​កាត់​ចិន​ ។ ឈ្មោះ​នៅក្នុង​បញ្ជី​អាត្រានុកូលដ្ឋាន​របស់ ឌុ​ច គឺ កាំ​ង ជាវ​ ។ ក្រោយមក ឪពុក​របស់​គាត់​បាន​ប្តូរ​ទៅ​ជា យឹម គា​វ វិញ ​ព្រោះ​ហោរា​ទាយ​ថា ​ឈ្មោះ​នេះ​មិន​មាន​សំណាង​ល្អ​ទេ ​។ ឈ្មោះ កាំ​ង ជាវ មានន័យ​ថា “​ស្ពឹក ចាស់គំរិល​”​ ។
    ឌុ​ច នៅតែ​មិន​ពេញចិត្ត​នឹង​ឈ្មោះ​ថ្មី​នេះ​ដដែល​ ។ ហេតុដូច្នេះ ពេល​ដែល​គាត់មាន​អាយុ​១៥ ឆ្នាំ គាត់​បាន​ស្នើសុំ​ទៅ​ឪពុក​របស់​គាត់​ឱ្យ​ប្តូរ​ជាថ្មី​មួយទៀត​ទៅ​ជា កាំ​ង ហ្កេ​ច​អ៊ា​វ វិញ ​។ ឆ្លៀត​ឱកាស​នោះ​ផងដែរ ឌុ​ច​ក៏​បាន​កែប្រែ​ថ្ងៃ ​ខែ​ ឆ្នាំ​កំណើត​របស់​គាត់​ដោយ​បន្ថយ​អាយុ​បី​ឆ្នាំ ព្រោះ​អាយុ​ពិត​របស់​គាត់​ចាស់ពេក​មិនអាច​ចុះឈ្មោះ​ចូល​រៀន​បាន ​។ ដូច្នេះ អត្តសញ្ញាណ​ថ្មី​របស់​គាត់​គឺ កាំ​ង ហ្កេ​ក​អ៊ា​វ កើត នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៤៥​ ។

   ទូ​ទាំង​របបកម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ កាំ​ង ហ្កេ​ច​អ៊ា​វ ត្រូចបាន​ស្គាល់​ជា​ទូទៅ​ថា ឌុ​ច ​។ ឈ្មោះ​នេះ​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​រហូតដល់​ពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍៨០ ​នៅពេល​ដែល​ឈ្មោះ​របស់​គាត់​ត្រូវ​ប្តូរ​ទៅជា ហង់ ពិន វិញ ​។ ​ឌុ​ច គឺ​កូនច្បង ​និង​ជា​កូនប្រុស​ទោល ក្នុងចំណោម​បងប្អូន​ប្រាំ​នាក់​ ។ គាត់​មាន​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​ឪពុក ម្តាយ​របស់​គាត់ និង​ជាមួយ​បងប្អូន​របស់​គាត់​ ។ គាត់​ប្រាប់ថា គាត់​ឧស្សាហ៍​ឈឺ​ណា​ស់កាល​គាត់​នៅ​ពី​តូច ​។ វា​ជា​ជំងឺ​ដែល​គាត់​ហៅថា ជំងឺ​បង្កឡើង​ដោយ​ភាពក្រីក្រ​ និង​ជំងឺ​នៅ​ជនបទ​ ។ គាត់​ចូល​រៀន​យឺត​ក្រោយ​អាយុកំណត់ គឺ​នៅ​អាយុ​៩​ឆ្នាំ ដោយសារ​គាត់​ជា​សិស្ស​ល្អ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ការ​កោតក្រែង និង​សេចក្តី​គោរព ស្រលាញ់​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ​ចំពោះ​លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ គាត់​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​របស់​គាត់​ជា​បន្តបន្ទាប់​នៅ​អនុវិទ្យាល័យ កំពង់ធំ នៅ​វិទ្យាល័យ​សៀមរាប និង​បន្ទាប់មក​នៅ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ ក្រុងភ្នំពេញ ដែល​ជា​កន្លែង​គាត់​ទទួលសញ្ញាប័ត្រ​មធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៤​ ។​
   ​យោងតាម សៀវភៅ “​សម្លេង​ពី​មន្ទី​រស​-២១” របស់សាស្ត្រាចារ្យ​ដេវីដ ឆេនល័​រ បានឱ្យដឹងថា ម្តាយ​របស់ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ​កាលពី​ឆ្នាំ១៩៨០ ​បានឱ្យដឹងថា ខួរក្បាល​របស់​កូនប្រុស​របស់​គាត់​គឺ ​“​ជាប់​នឹង​សៀវភៅ​ជា​និច្ច​” ​។ ក្រោយមក ឌុ​ច បាន​ទៅ​រៀន​នៅវិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ​ក្រោម​ការជួយ​ជ្រោមជ្រែង​ពី​អ្នក​មាន​ឥទ្ធិពល​ម្នាក់​ ។ ក្នុង​ការប្រលង​បាក់​ឌុប​ទូទាំងប្រទេស​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥៦ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ បាន​ជាប់​លេខ​ពីរ​ក្នុង​មុខវិជ្ជា​គណិតវិទ្យា ​។ មិត្ត​រួម​ថ្នាក់​របស់ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ម្នាក់​បាន​រំឭក​ឡើងវិញ​ថា ​ក្នុង​សម័យ​នោះ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ គឺជា​យុវជន​វ័យក្មេង​ដែល​ប្រកាន់ខ្ជាប់​នូវ​ភាព​ឧស្សាហ៍​ព្យាយាម ​ដោយ​ពុំ​មាន​អារម្មណ៍​ទៅលើ​ការកម្សាន្ត​អ្វី​ផ្សេង ឬ​លើ​បញ្ហា​យោ​បាយ​ទាល់តែសោះ​។

​ ​ពី​រ-បី​ឆ្នាំ​បន្ទាប់មកទៀត កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ បាន​ចាប់យក​អាជីព​ជា​គ្រូបង្រៀន​មុខវិជ្ជា​គណិតវិទ្យា នៅ​វិទ្យាល័យ​កំពង់ធំ ​។ សិស្ស​ម្នាក់​ក្នុងចំណោម​អតីត​សិស្ស​របស់ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ទាំងអស់ ក្រោយមក បាន​រំឭកថា ​“​កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ត្រូវបាន​គេ​ទទួលស្គាល់​ចំពោះ​ភាពច្បាស់លាស់​នៅ​ក្នុង​ការបង្រៀន ហាក់បីដូច​ជា​គាត់​ផ្តិត​ចម្លង​នូវ​អត្ថបទ​ទាំងមូល​ចេញពី​ខួរក្បាល​របស់គាត់ ​ដាក់​នៅ​លើ​ក្តារ ខៀន​” ​។ សហការី​ម្នាក់​ដែល​រួម​អាជីព​ជា​គ្រូបង្រៀន​ផ្នែក​ជីវវិទ្យា​នៅឯ​វិទ្យាល័​យនោះដែរ គឺជា​មនុស្សម្នាក់​ដែល​មាន​រូបរាង​ខ្ពស់ស្រឡះ​ជាងគេ​ឈ្មោះ ម៉ម ណៃ (​ហៅ ចាន់​) ​។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំក្រោយមក ​នៅ​ពេល​ដែល​បុរស​ទាំង​ពីរ​នេះ​បាន​ក្លាយជា​សមាជិក​នៃ​បក្ស​ក​ម្មុយ​និស្ត​កម្ពុជា កាំ​ង ហ្គេកអ៊ាវ បាន​ហៅ ម៉ម ណៃ មក​ធ្វើជា​ប្រធាន​អង្គភាព​សួរចម្លើយ​នៅ​ឯ​គុក​នៃ​មន្ទី​រស​-២១ ​។ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ និង ម៉ម ណៃ ត្រូវបាន​ដឹង​តាមរយៈ​ឯកសារ​​ដែល​បាន​បន្សល់​ទុក​ថា​ជា​គ្រូបង្រៀន​ដែលមាន​លក្ខណៈសម្បត្តិ​ឈ្លាសវៃ ម៉ឺងម៉ាត់​និង​បាន​លះបង់​ទាំងស្រុង​ទៅលើ​ការងារ​ ។ លក្ខណៈ​ទាំងពីរនេះហើយ​ដែល​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​ពាំនាំ​ជាមួយនឹង​ខ្លួន​ទៅ​បម្រើ​គោលដៅ​ផ្សេង​ នៅពេល​ដែល​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ធ្វើការជាមួយគ្នា​នៅក្នុង​គុក​ ។​

​ ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៤ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ បាន​ទទួល​តំណែង​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​គរុកោសល្យ​បន្ទាប់​ពី់ សុន សេន ចាកចេញ​ទៅ​ ។ យោងតាម​សម្តី​របស់​លោក នេ​ត ប៊ុន​អន ដែល​ជា​មិត្ត​រួម​ថ្នាក់​របស់ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ នៅ​ឯ​វិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ យុវជន​វ័យក្មេង​ដែល​ពូកែ​ខាង​គណិតវិទ្យា​រូបនេះ​ត្រូវ​បាន​អូសទាញ​ឆ្ពោះទៅ​រក​លទ្ធិ​កុ​ម្មុយ​និស្ត​ដោយ​និស្សិតមួយក្រុម​ដែល​បាន​ចូល​មក​សិក្សា​អក្សរសាស្ត្រ​ខ្មែរ នៅឯ​សា​លក​វិទ្យាល័យ​ភ្នំពេញ​ ។ នៅឯ​សាកលវិទ្យាល័យ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ មាន​ការចាប់អារម្មណ៍​ និងទទួល​ការអប់រំ​នយោបាយ​ដោយ​បុរស​ស្ត្រី​វ័យក្មេងៗ​ដែល​សម្បូរណ៍​ទៅ​ដោយ​ទស្សនៈ​និង​ការយកចិត្ត​ទុកដាក់​ដ៏​ស្រួចស្រាល​ទៅលើ​ឥទ្ធិ​កុ​ម្មុយ​និ​ស្ត ​។ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ មើលឃើញថា បុរស​ស្ត្រី​វ័យក្មេង​ទាំងនោះ នឹង​ដើរតួនាទី​ដ៏​សំខាន់​ក្នុង​ទំនាក់​ទំ​នង​កម្ពុជា​-​ចិន នៅក្នុង​អំឡុងពេល​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ និងបន្ត​ពី​របប​នេះ​ទៅទៀត ​។​

​ ​ឆ្នាំ​១៩៦៥ ឌុ​ច ត្រូវបាន​តែងតាំង​ជា​គ្រូបង្រៀន​ផ្នែក​គណិតវិទ្យា​ល​នៅ​អនុវិទ្យាល័យ​ស្គន់ បន្ទាប់​ពី​ចាកចេញ​ពី​វិទ្យាស្ថាន​គរុកោសល្យ ​។ កូនសិស្ស​របស់​គាត់​ពណ៌នា​អំពី​គាត់​ថា ជា​មនុស្ស​ស្មោះត្រង់​តស៊ូ និង​ជា​និច្ច​ជា​កាល​តែងតែ​ជួយ​ដល់​សិស្ស​ទីទ័លក្រ ​។ គាត់​ណែនាំ​ យ៉ាងហោច​ណាស់​សិស្ស​ម្នាក់​ក្នុងចំណោម​សិស្ស​របស់​គាត់​ឈ្មោះ គី សុខហី ឱ្យ​ចូល​បដិវត្តន៍​ហើយ​ក្រោយមក​ គាត់​ក៏​ត្រូវ​ចាប់ខ្លួន​ដោយកងកម្លាំង​ប៉ូលិស​របស់​សម្តេច សីហនុ ពី​បទ​ចោទប្រកាន់​ថា​ជ​ន​កុ​ម្មុន​និ​ស្ត​ ។ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ បាន​ជាប់ឃុំ​ដោយ​ពុំ​មាន​ការ​ជំនុំជម្រះ​ទោស​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ខែ ដែល​ជា​នីតិ​វិធី​ធម្មតា​មួយ​សម្រាប់អ្នកទោស​នយោបាយ​ក្នុង​ជំនាន់​នោះ ​។ ក៏ប៉ុន្តែ គាត់​បាន​រិះរក​មធ្យោបាយ​ដោយ​ជោគជ័យ​ក្នុងការ​ដោះខ្លួនចេញពី​គុក​តាមរយៈ​ការធ្វើអន្តរាគមន៍​ពី​អ្នក​អាណាព្យាបាល​របស់​គាត់​កាល​ពី​កុមារភាព ​។ មិនយូរប៉ុន្មាន បន្ទាប់ពី​សម្តេច សីហនុ ត្រូវ​ផ្តួល​រលំ​ពី​អំណាច កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ហៅ ឌុ​ច បាន​រត់​ចូល​ព្រៃម៉ាគី​ ។ ​

   ​តាំងតែ​ពី​អាយុ​១៥​ឆ្នាំ មក គាត់​ចាប់ផ្តើម​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ចំពោះ​ការតស៊ូ​ផ្នែក​នយោបាយ ដោយសារ​គាត់​មានការ​អាក់អន់ចិត្ត ចំពោះ​ការប្រមាថ​លើ​ស្ថាន​ភាពក្រីក្រ​របស់​គ្រួសារ​គាត់​ ។ ជាពិសេស ដោយសារ​ការប្រឈមមុខ​នឹង​ការទារសំណង​ឥត​ស្រាកស្រាន្ត​ពី​សំណាក់​ពូ​របស់គាត់ ដែលជា​អ្នក​រកស៊ី​ចងការ​ប្រាក់​ក្នុង​អត្រា​មួយ​ខ្ពស់ ​។ ដូចគ្នានេះដែរ គាត់​អាច​នឹង​ទទួល​ឥទ្ធិពល​នយោបាយ​ពី​សំណាក់​គ្រូៗ​ជាច្រើន​របស់​គាត់ ដែល​បាន​បរិហារ​អំពី​អំពើពុករលួយ និង ភាពអយុត្តិធម៌​នៅក្នុង​សង្គម ហើយ​ជា ពិសេស​តាមរយៈ​គ្រូបង្រៀន​របស់​គាត់​ម្នាក់​ឈ្មោះ កែ គឹម​ហួត ដែល​ក្រោយមក​គាត់​ត្រូវបាន​គេ​សម្លាប់​នៅ​មន្ទី​ស​-២១​ ។​

​ ​នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០ កាំ​ង ហ្គេក​អ៊ាវ ដែល​ត្រូវបាន​ស្គាល់​ថា​ជា ឌុ​ច បាន​ទទួលខុសត្រូវ​ផ្នែក​សន្តិសុខ​នៅ​តំបន់​៣៣ ភាគ​ខាងជើង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ​។ លោក ហ្វ្រង់​ស្វ័រ ប៊ី​ហ្សូ ដែលជា​អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​ជាតិ​ពន្ធ​ត្រូវបាន​ចាប់ខ្លួន​ដោយ​ពួក​ទ័ព​ព្រៃកុ​ម្មុយ​និស្ត​នៅក្នុង​តំបន់​៣៣​នេះ ក្នុង​អំឡុង​ឆ្នាំ ១៩៧០ ​។ ឌុ​ច ធ្លាប់​បានសួរចម្លើយ​លោក ហ្វ្រង់​ស្វ័រ ម្តង​ហើយ​ម្តងទៀត​សាចុះសាឡើង​អស់​រយៈពីរ​ខែ ដោយ​ចោទប្រកាន់​លោក ហ្វ្រង់​ស្វ័រ ថា ​ជា​ភ្នាក់ងារ​សេ​.​អ៊ី​.​អា ហើយ​បាន​បង្ខំ​ឱ្យ​គាត់​សរសេរជីវប្រវត្តិ​លម្អិត​ជាច្រើន​លើក​មុន​ពេល​ដោះលែង ​។ លោក ហ្វ្រង់​ស្វ័រ បាន​រួច​ចេញ​មក​ដោយ​មាន​ការតក់ស្លុត​ចំពោះ​ភាព​ង​ប់ង​ល់​របស់ ឌុ​ច ​។ នៅក្នុង​ទស្សនៈ​របស់​លោក ហ្វ្រង់​ស្វ័រ “​ឌុ​ច ជឿថា ជន​ទាំងឡាយ​ដែលមាន​ទស្សនៈ​ផ្សេង គឺជា​ជន​ក្បត់​និង​ជា​កូន​ភូតភរ​ ។ ឌុ​ច ខ្លួនឯង​ហ្នឹង​គឺជា​អ្នក​វាយ​អ្នកទោស ដែល​មិន​ព្រម​ប្រាប់​នូវ​ការ​ពិត​”​ ។​

​ ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣ ឌុ​ច បាន​ផ្លាស់​មក​តំបន់​២៤ ភាគ​ខាងជើង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​វិញ​ ។ ថ្នាក់លើ របស់ ឌុ​ច ឈ្មោះ សុក ធួ​ក (​ហៅ វ៉ន វេ​ត​) គឺជា​យុទ្ធិ​កជ​ន​កុ​ម្មុយ​និ​ស្ត ចាប់​តាំងពី​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ៥០​មកម្ល៉េះ ​។ សុក ធួ​ក ត្រូវបាន​ប្រហារជីវិត​នៅ​មន្ទី​រស​-២១ ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៨​ ។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៣ សុន សេន ជា​អនុ​របស់ សុក ធួ​ក ទទួលបន្ទុក​កិច្ចការ​យោធា ​។ បន្ទាប់​ពី​ការប្រហារជីវិត សុក ធួ​ក​, ឌុ​ច ប្រហែលជា​បាន​ទទួល​ការចាប់ អារម្មណ៍​ចូលចិត្ត​យ៉ាងខ្លាំង​ពី​សំណាក់ សុន សេន​ ។ ក្នុង​រយៈកាល​បំពេញ​ញ​ការងារ​កន្លងមក ឌុ​ច បាន​ទទួល​បទពិសោធ​ន៍​ខាង​បញ្ហា​សន្តិសុខ​បាន​យ៉ាងច្រើន ​។ ភ័ស្តុតាង​បង្ហាញថា ឌុ​ច ធ្លាប់​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​បរទេស​ឬ​ទទួលការបណ្តុះបណ្តាល​ណាមួយ​ពី​អ្នកជំនាញ​បរទេស​ទេ​ ។ នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​១៩៧២ ​និង​ឆ្នាំ​១៩៧៣ ឌុ​ច ប្រហែល​ជា​ជួ​បង្កើត​នូវ​សញ្ញាណ​នៃ “​ខ្សែ​ក្បត់​” ​។ នៅ​ចន្លោះ​ពេលនោះ​កិច្ចប្រតិបត្តិការ​សម្ងាត់​មួយ​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដោយ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​ដើម្បី​ធ្វើ​វិសុទ្ធកម្ម​ក្រុម​ដែល​ហៅថា ខ្មែរ​ហាណូយ (​ខ្មែរ​ដែល​មក​ពី​ខាងត្បូង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឆ្នាំ​១៩៧០ បន្ទាប់​ពី​ការ​និរទេស​ខ្លួន​ឯង​ទៅ​ប្រទេ​វៀតណាម​ខាងជើង​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ ក្នុង​រូបភាព​ជួយ​បដិវត្តន៍​) ​។ សមាជិក​ខ្មែរ​ក្រុម​នេះ​រាប់រយ​នាក់​ត្រូវបាន​ចាប់ខ្លួន​ជាសម្ងាត់​និង​យក​ទៅ​សម្លាប់ចោល​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣ បន្ទាប់​ពី​វៀតណាម​ដកទ័ព​របស់​ខ្លួន​ទាំង​ស្រុង​ចេញពី​កម្ពុជា​ ។ សមាជិក​ សេសសល់​ពី​រ​បី​នាក់​បាន​សម្រេច​ជោគជ័យ​ក្នុងការ​គេចខ្លួន​ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​បន្ទាប់​ពី​ឃុំឃាំង ហើយ​សមាជិក​ភាគច្រើន​នៃ​ក្រុម​នេះ​ត្រូវបាន​ចាប់ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ភូមិភាគពិសេស​ ។ ភាព​ដាច់ខាត និង​ភាពគ្មាន​មេត្តា​នៃ​យុទ្ធនាការ​ធ្វើ​វិសុទ្ធ​កម្មនេះ ​មាន​ការទាក់ទង​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​របៀប​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាល​របស់ ឌុ​ច ដែរ​ ។ តាមពិត យុទ្ធនាការ​នេះ​បង្ហាញ​អំពី​ដំណើរ​ដូចគ្នា​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​មន្ទី​រស​ -២១​ ។​

   ​ជីវិត​គ្រួសារ និង​ជីវិត​ស្នេហា​របស់ ឌុ​ច ប្រព្រឹត្តទៅ​ប្រកបដោយ​ស្ថេរភាព​ធម្មតា លើកលែង​តែ​ការ​ខកចិត្ត​ស្នេហា កាល​នៅ​យុវវ័យ​ដែល​គាត់​បាន​ចាត់ទុក​ជា​រឿង​សំខាន់​សម្រាប់​គាត់​ ។ ឌុ​ច និទាន​អំពី​នារី​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុង​ជីវិត​របស់​គាត់ គឺ​ប្រពន្ធ​របស់​គាត់​ឈ្មោះ ឈឹម សុផល ហៅ រុំ ដែល​ជា​ជាង​កាត់ដេ​រសម្លៀកបំពាក់ ​។ គាត់​បាន​ពន្យល់ថា ដោយសារតែ​មាន​ការអនុញ្ញាត​ពី សុន សេន ទើប​គាត់​អាច​ជ្រើសរើស​យក​ប្រពន្ធ​របស់​គាត់ ដែល​គាត់​បាន​ស្គាល់​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៤ ​។​

​ ​ឌុ​ច បាន​រៀបការ​ជាមួយ​នាង​នៅ​ថ្ងៃទី​២០ ​ធ្នូ ​ឆ្នាំ​១៩៧៥ គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​ជា​ប្រធាន​មន្ទី​ស​-២១​ ។ គាត់​មានកូន​ចំនួន​៤​នាក់ កូនស្រី​ទីមួយ កើត​នៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៧​ ។ កូនប្រុស​ទី​ពីរ កើត​នៅ​ថ្ងៃទី ១៤ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៨​ ។ កូនស្រី​ទី​បី កើត​នៅ​ថ្ងៃទី​៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៩៨១ និង​កូនប្រុស​ទី​បួន កើត​នៅ​ថ្ងៃទី ២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ​១៩៨៥ ​។

   ​កិច្ចការ​សន្តិបាល​ត្រូវបាន​ផ្ទេរ​និង​ផ្លាស់​មក​រដ្ឋធានី​ភ្លាមៗ បន្ទាប់​ពី​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ជ័យ​ជម្នះក្នុង ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ ប៉ុន្តែ​អស់​រយៈពេល​ជា​ច្រើន​ខែ​ក្រោយ​មក អង្គភាព​នេះ​បាន​ស្ថិតនៅក្រោម ឈ្មោះ មន្ទីរ​១៥ ​។ ចំណារ ឌុ​ច ទំនងជា​មាន​នៅ​លើ​ឯកសារ​ជាច្រើន​ដែល​មាន​ប្រភព​ចេញមក​ពី​មន្ទីរនេះ ​។ ឯកសារ​ដំបូង​បំផុត​ដែល​ភ្ជាប់​ទៅនឹង​មន្ទី​រស​-២១ មាន​កាលបរិច្ឆេទ​តាំងពី​ខែតុលា​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ត​រហូតមក​ ។ នៅក្នុង​រយៈ ពេល​៦​ខែ​បន្ទាប់​មកទៀត ឌុ​ច បាន​ចែករំលែក​ពេលវេលា​របស់​ខ្លួន​ដើម្បីធ្វើការ​គ្រប់គ្រង​មន្ទីរ​សន្តិបាល​នៅ​តាខ្មៅ​ត្បូង​ភ្នំពេញ ​និង​មណ្ឌល​សួរចម្លើយ​ជាច្រើន​ទៀត ដែល​នៅ​រាយពាសពេញ​ទូទាំង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ​។ មន្ទីរ​សន្តិបាល​នៅ​តាខ្មៅ​ថាស​-២១​ខ មាន​ទីតាំង​នៅក្នុង​បរិវេណ​មន្ទីរពេទ្យ​វិក​ចក​ចរិត (​ពេទ្យ​ឆ្កួត​) តែមួយគត់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ។

​ ​ ​ជា​អ្នកគ្រប់គ្រង​មន្ទី​រស​-២១ ឌុ​ច បាន​ខំ​ប្រឹងប្រែង​ធ្វើការ​យ៉ាង​សកម្ម​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​រាល់កិច្ចការ​ទាំងអស់​របស់​ម​ន្ទីរ​នេះ​ ។ បទពិសោធន៍​និ​សភាវ​គតិ​ឈ្លាសវៃ​ដែល​បាន​បណ្តុះ​តាមរយៈ​ការបង្រៀនបាន​ជួយ​ សម្រួល​កិច្ចការ​របស់ ឌុ​ច យ៉ាងខ្លាំង​ ។ ឌុ​ច ធ្លាប់​ធ្វើ​កិច្ចការ​ចុះបញ្ជី​កត់ត្រា​ផ្សេងៗ ដាក់ចេញ​នូវ​ចម្លើយដោះ ​បញ្ហា​ទាំងឡាយ​ ទទួល​ការគោរព ​និង​ដាក់វិន័យ​អប់រំ​មនុស្ស​ជាច្រើន​ក្រុម ​។ ឌុ​ច បានកំណត់​ខ្លួនឯង​ និង​អ្នក​នៅ​ក្រោមបង្គាប់​ឱ្យ​ប្រឹងប្រែង​ធ្វើការ​យ៉ាងខ្លាំង ​។ ហ៊ឺម ហ៊ុយ ដែល​ជា​អតីតយាម​យក​នៅ​មន្ទី​រស​-២១ បាន​រំឭក​ឡើងវិញ​ថា “​ឌុ​ច ជា​មនុស្ស​ខ្លាំង ច្បាស់លាស់ និយាយអី​ធ្វើ​ហ្នឹង​ ។ ជារឿយៗ ឌុ​ច ធ្វើ​ឱ្យ​បុគ្គលិក​នៅក្នុង​មន្ទី​រស​-២១​ ភ័យខ្លាច​ញ័រ​ខ្លួន​”​ ។ នៅពេលដែលសួរថា ឌុ​ច ជា​មនុស្ស​មាន​ចរិត​យ៉ាងដូចម្តេចកង​ការពា​រ​ម្នាក់​បាន​ឆ្លើយថា ​“មនុស្ស​យ៉ាង​ម៉េច អ្ហ៊ែះ ​? ឌុ​ច គឺ​ជ្រួល​ហួសហេតុ​តែម្តង​” នៅក្នុង​គំនិត​របស់​កងការពា​រ​រូបនេះ​ភាព​សាហាវឃោឃៅ​បំផុតនៃ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​របស់ ឌុ​ច គឺ​មិនមែន​ដោយសារ ឌុ​ច ជា​អ្នក​នៅ​ពីលើ​លើ​បញ្ជា​ឱ្យ​យក​អ្នកទោស​ចំនួនប្រមាណ​ដប់​បួន​ពាន់​នាក់​ទៅ​សម្លាប់​នោះទេ ប៉ុន្តែ​ភាព​បំផុត​គឺ​ពេលដែល ឌុ​ច អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អ្នក​នៅក្រោមបង្គាប់​យក​ប្អូនថ្លៃ​របស់​ខ្លួន​ពីរ​នាក់​ទៅដាក់​នៅ​មន្ទី​រស​-២១ និង​យក​ទៅ​សម្លាប់ចោល ​។ អតីត​កង​ការពារ​នេះ​បាន​រំឭក​ឡើងវិញ​ថា “​ឌុ​ច មិន​ដែល​សម្លាប់​អ្នក​ណា​ដោយ​ផ្ទាល់​ទេ​” ប៉ុន្តែ​ជួន​ពេលខ្លះ ឌុ​ច បើកឡាន​ទៅ​វាលពិឃាត​នៅ​ជើងឯក ដើម្បី​ពិនិត្យមើល​ការប្រហារជីវិត​នៅ​ទីនោះ​ដោយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឯងតែម្តង ​។

​ ​សំណួរ ​និង​ចំណារ​ជាច្រើន​ដែល​សរសេរ​យ៉ាង​ស្អាត​ដោយ ឌុ​ច ដោយ​ប៊ិច​ពណ៌​ក្រហម ត្រូវបានឃើញ​នៅ​លើ​ចម្លើយ​សារភាព​ជារឿយៗ​ ។ ជា​ញឹកញយ ចំណារ​ និង​ការ​ចោទ​សំនួរ​ដែល ឌុ​ច ធ្វើឡើង ច្រើន​តែ​កែតម្រូវ ​ឬ​បញ្ជាក់​ការសង្ស័យ​ទៅលើ​អ្វី​ដែល​អ្នកទោស​បាន​សារភាព ជូន​យោគ​បល់​ឱ្យ​វាយដំ ធ្វើ​ទារុណកម្ម​ និង​ជំរុញ​ឱ្យ​អ្នក​សួរ​ចម្លើយ​ជីកឫស​ជីក​គល់រ​ក “​ការពិត​” ដែល​អ្នក​បាន​លាក់​ ។ មិន​តែ ប៉ុណ្ណោះ ឌុ​ច បាន​ធ្វើ​សេចក្តី​សង្ខេប​លើ​ឯកសារ​ចម្លើយសារភាព​មួយចំនួន​ដោយ​បានចង្អុលបង្ហាញ​ពីខ្សែ បណ្តាញ​ដែល ឌុ​ច ក្តាប់​ពី​ចម្លើយ​សារភាព​មុនៗ ហើយ​ជូន​យោគ​បល់ធ្វើឱ្យ​ការតា​មដាន​ខ្សែបណ្តាញ​នោះ ​។ សេចក្តី​រៀបរាប់​សង្ខេប​ដែល​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ឡើង​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៨ មាន​ចំណងជើង​ថា “​ផែនការ​ចុងក្រោយ​” មានបំណង​ចងក្រង​នូវ​ចម្លើយសារភាព​ក្នុង​រយៈពេល​កាលពី​ប្រាំ​ឆ្នាំ​កន្លងមក ​ដើម្បី​បង្ហាញ​អំពី​ការ​សមគំនិត​ក្នុង​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ និង​យូរអង្វែង​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅនឹង​សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពសូវៀត តៃវ៉ាន់ និង​វៀតណាម ​។ ដូច​ក្នុង​ករណី​លោក ជេម ជេ​ស៊ីស អាន់​គ្លេ​ថុន នៃ​ក្រុម សេ​.​អ៊ី​.​អា ឌុ​ច បាន​ព្យាយាម​តាំងខ្លួន​ប្រើប្រាស់​គំនិត​នេះ​ក្នុង​ការស្រាវជ្រាវរ​កជ​ន​បង្គប់​ក្នុង​អង្គការ ​។ ជា​អ្នក​គណិតវិទ្យា ឌុ​ច ចូលចិត្ត​មក​ធ្វើជា​គំរូ​នូវ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​គិត​ថា​សម​ហេតុផល​ ។ “​ផែនការ​ចុងក្រោយ​” គឺ​សៀវភៅ​គំរូ​មួយ​របស់ ឌុ​ច ​។​

​ ​ឌុ​ច រស់នៅ​ក្បែរ​មន្ទី​រស​-២១​ជាមួយ​ប្រពន្ធ​ និង​កូន​តូចៗ​ពីរ​នាក់​ ។ ឌុ​ច ស្ថិត​នៅ​មន្ទី​រស​-២១ រហូត​ដល់​ល្ងាច​ថ្ងៃទី​៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៧៩ នៅពេលដែល ឌុ​ច ដើរចេញ​ពី​ក្រុងភ្នំពេញ​ហើយ​ក៏​បាត់ស្រមោល​រហូត​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ ។ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៦ ឌុ​ច លែង​នៅ​ក្នុង​ច​លនា​ខ្មែរក្រហម​ទៀតហើយ ​។ ឌុ​ច បាន​ជួប​ជាមួយនឹង​ក្រុម​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា​គ្រិស្ត​ជនជាតិ​អាមេរិក​នៅ​ភាគពាយ័ព្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​ក្លាយខ្លួនជា​ប្រតិបត្តិ​សាសនា​គ្រិស្ត​ម្នាក់ ​។ ឌុ​ច ធ្វើការ​ជា​រៀបចំ​សណ្តាប់ធ្នាប់​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​មួយ កាលពី​ខែ​មេសា​ ឆ្នាំ​១៩៩៩ នៅពេល​ដែល​អ្នកកាសែត​ម្នាក់​បាន​រកឃើញ​អត្តសញ្ញាណ​ពី​អតីតកាលរបស់គាត់​ ។ ក្រោយមក ឌុ​ច ត្រូវបាន​សម្ភាសន៍​ដោយ​កាសែត​អាមេរិកាំង ណេ​ត ថា​យ័រ ហើយក៏បាន​និយាយ​ចំហ​អំពី​អតីតកាល​របស់​ខ្លួន​មុនពេល​ដែល​ត្រូវ​ចាប់ខ្លួន​ដោយកងកម្លាំង​នរគ​បាល​ជាតិ​កម្ពុជា និង​យកមក​ដាក់​ពន្ធនាគារ​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ ។

   ​បន្ទាប់​ពី​មានការ​ដួលរលំ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ឌុ​ច បន្ត​រស់នៅ ​និង​ធ្វើការ​ជាមួយ​ខ្មែរក្រហម​អស់​រយៈពេល ជាង​ដប់ឆ្នាំ ​។ គាត់​បាន​បង្ហាញថា គាត់​ធ្លាប់​មាន​បំណង​ចាកចេញ​ពី​ចលនា​នេះដែរ ប៉ុន្តែ​គាត់​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ស្ថានភាពមួយ​ដែល​មិន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ឡើយ​ ។ ដោយសារ​តែ​តាំងពី​ពេលមកដល់​សំឡូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៩ គាត់​ហាក់ដូចជា​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុក​ជា​អ្នកទោស​នៃ​របប​អ៊ីចឹងនៅ​ទីនោះ គាត់​មាន​មុខងារ​សំខាន់​ជា​គ្រូបង្រៀន ​។

​ ​នៅ​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៨៦ ប្រធាន​របស់​គាត់​ឈ្មោះ សុន សេន ប្រធាន​មន្ទី​រក​១៨ ជា​កន្លែង​ដែល ឌុ​ច ធ្វើការ​បាន​បញ្ជូន​គាត់​ឱ្យ​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​ដើម្បី​បង្រៀន​ភាសា​ខ្មែរ​ដល់​និស្សិត​ចិន​ ។ គាត់​រស់នៅ​ និង​ធ្វើការ​ក្រោម បញ្ជា​របស់​ប្រពន្ធ សុន សេន ឈ្មោះ យុន យ៉ា​ត នៅក្នុង​ប្រទេស​នោះ​រយៈពេល​ជាង​ពីរ​ឆ្នាំ ​។

​ ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩២ នៅពេលដែល ប៉ុល ពត ចាត់តាំង​ឱ្យ​គាត់​ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​ភូមិ​ផ្គាំ ស្រុក​ថ្មពួក ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ ឌុ​ច ចាប់ផ្តើម​បាត់បង់​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ថ្នាក់លើ​របស់​គាត់ ​។ គាត់​បាន​ពន្យល់ ថា ការបែកបាក់​គ្នា​ចេះ​តែ​រីកធំឡើងៗ​ទាហាន​ខ្មែរក្រហម​ចាប់ផ្តើម​បែកខ្ញែកគ្នា​បន្តិច​ម្តងៗ ក្នុងខណៈពេល​ដែលសង្គ្រាម​ចេះតែ​បន្ត ​។ គាត់​បាន​ប្រកបការងារ​ជា​គ្រូបង្រៀន​រួមផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​ការរកស៊ី​លក់​អង្ករ​ និង​ចិញ្ចឹម​ជ្រូក ​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩៥ នៅ​ភូមិ​ផ្គាំ គាត់​ទទួល​រងគ្រោះ​នៅ​អំពើ​ប្លន់​ក្នុងផ្ទះ​ដ៏​អាថ៌កំបាំង​មួយ​ ដែល​ក្នុងពេលនោះ ប្រពន្ធ​របស់​គាត់​ត្រូវបាន​ចោរ​ចាក់​មួយ​កាំបិត​ចំ​ដើមទ្រូង​បណ្តាលឱ្យ​ ស្លាប់ តែ​គាត់​វិញគ្រាន់តែ​មានរបួស​បន្តិចបន្តួច​ប៉ុណ្ណោះ ​។​

​ ​ចំពោះ​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ ឌុ​ច គិតថា វា​ជា​ការ​ប៉ុង​ប៉ង​ធ្វើ​ឃាតកម្ម​គិត​ទុកជាមុន ដែល​រៀបចំឡើង​ដោយ ប៉ុល ពត​ ។ បន្ទាប់​ពី​ការស្លាប់​របស់​ប្រពន្ធ​គាត់ ឌុ​ច បានចាប់ផ្តើម​ចូលរួម​ក្នុង​ការជួប​ជុំ​របស់​ព្រះវិហារ​ផ្សព្វផ្សាយសាសនា​គ្រឹស្ត​នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង ​។ គាត់​ប្តូរ​មក​កាន់​សាសនា​គ្រឹស្ត​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៦ ហើយ​គាត់​ក៏​បាន​នាំ​កូនប្រុសស្រី​របស់​គាត់​ចូល​សាសនា​នេះ​ផងដែរ ​។​ ​ ​ក្រោយមក​គាត់បាន​ត្រលប់​ចូល​សំឡូត​វិញ​ ។ ដោយសារ​មាន​ការចាប់ផ្តើម​ឡើងវិញ​នៃ​ការប្រយុទ្ធ​គ្នា រវាង​ខ្មែរ​ក្រហម​ជាមួយនឹង​កម្លាំង​ខាង​រដ្ឋាភិបាល គេ​បាន​ជម្លៀស​ប្រជាជន​ចេញពី​ក្នុង​ឃុំ​នោះ ហើយ​គាត់​ក៏បានឆ្លង​ទៅ​រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​ជាមួយ​នឹង​ប្រជាជន​ទាំងអស់នោះ​ ។ ​ ​នៅ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៧ គាត់​បាន​ចាប់ផ្តើមធ្វើការ​ឱ្យ​សមាគមមួយ​ដែល​មានឈ្មោះ​ថា គណៈកម្មាធិការ​អាមេរិក​ទទួលបន្ទុក​ជនភៀសខ្លួន និង​បាន​បន្ត​ការងារ​នេះ​រហូត​ដល់​ក្រុម​អ្នកសារព័ត៌មាន​ស្គាល់ អត្តសញ្ញាណ​របស់​គាត់ ​។ នៅក្នុង​ខែ ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៩៩ ដែល​នាំ​ឱ្យ​គាត់​មាន​ការចាប់ខ្លួន​គាត់​នា​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ ក្រោយមក​៕​​