អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី

កុំភាន់ច្រឡំជាមួយ អំបូរភាសាអូស្ត្រូនេស៊ី រឺ ពួកភាសាអាភ្វ្រិកាស៊ី.

អូស្ត្រូអាស៊ី
មន-ខ្មែរ
ការចែកចាយភូមិសាស្ត្រ	អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីខាងកើត
ចំណាត់ថ្នាក់ភាសាវិទ្យា	អំបូរភាសាចម្បងមួយនៃពិភពលោក
ភាសាដើម	ប្រូតូ-អូស្ត្រូអាស៊ី
ផ្នែករង	អំបូរមុនដា អំបូរខាស៊ី-ប៉ាឡោង អំបូរឃ្មុ ភាសាម៉ាំង អំបូរប៉ាកាន់ អំបូរវៀត អំបូរកាទូ អំបូរបាហ្នារ ភាសាខ្មែរ អំបូរព័រ អំបូរមន អំបូរអាស្លី អំបូរនីកូបារ
ISO 639-5	aav
Glottolog	aust1305
ភាសាអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ី

អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី​ ឬ​ មន-ខ្មែរ ឬ ទក្សិណាស៊ី គឺជាអំបូរភាសាដ៏ធំមួយដែលត្រូវបានគេនិយាយទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក អាស៊ីខាងត្បូង និងអាស៊ីខាងកើត។ គេនិយមនិយាយភាសានៅក្នុងអំបូរនេះនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសថៃ នេប៉ាល់ បង់ក្លាដែស ភូមា ម៉ាឡេស៊ី ​ឡាវ ឥណ្ឌា​ និងចិនខាងត្បូង ព្រមទាំងទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានិងវៀតណាម។​ សរុបមក ភាសានៅក្នុងអំបូរនេះត្រូវបាននិយាយដោយប្រមាណ ១១៧​ លាននាក់​។​​ នៃភាសាទាំងនេះ មាន​តែភាសាខ្មែរ មន និងវៀតណាមដែលមានអក្សរសាស្ត្រពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។ បច្ចុប្បន្នកាល មានតែភាសាខ្មែរនិងវៀតណាមដែលគេប្រើជាភាសាផ្លូវការថ្នាក់ជាតិ។ នៅប្រទេសថៃនិងភូមា ភាសាមនត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាភាសាជនជាតិដើមភាគតិច។ នៅប្រទេសភូមា ភាសាវ៉ាត្រូវជាភាសាផ្លូវការរបស់រដ្ឋវ៉ា។ នៅប្រទេសឥណ្ឌា ភាសាសាន់ថាលីត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាភាសាកំណត់ (scheduled language) ដែលអាចប្រើបានជាផ្លូវការ។ ក្រៅពីនេះ​ ភាសានៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ីសុទ្ធតែជាភាសាដែលត្រូវបាននិយាយដោយជនជាតិដើមភាគតិចនិងមិនមានឋានៈផ្លូវការទេ។

Ethnologue បានកំណត់ថាមាន ១៦៨ ភាសានៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ី ដែលត្រូវបានបែងចែកជា ១៣ អំបូរ។ ភាសាវិទូជាច្រើនបានសន្និដ្ឋានថាអំបូរភាសានេះជាអំបូរភាសាដើមរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក រីឯអំបូរភាសាផ្សេងៗទៀត (ដូចអំបូរក្រា-ដៃ ជាដើម) បានចូលមកក្នុងតំបន់នេះនៅពេលក្រោយ។

ក្រុមទាំងនេះបង្កើតបានជាអម្បូរភាសាដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ចំនួន ១៣ (បូករួមទាំងភាសា Shompen ដែលអាចជាអម្បូរទី ១៤ ប៉ុន្តែមានភស្តុតាង និងទិន្នន័យច្បាស់លាស់តិចតួច) ដោយជាប្រពៃណី គេតែងតែបែងចែកពួកវាជាពីរក្រុមធំៗ គឺ ម៉ន-ខ្មែរ (Mon–Khmer) និង ម៉ុនដា (Munda)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ថ្មីៗនេះមួយបានស្នើឱ្យបែងចែកជា ៣ ក្រុម (Munda, Mon–Khmer, និង Khasi–Khmuic) ខណៈដែលការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់មួយទៀតបានបោះបង់ការប្រើប្រាស់ពាក្យ «ម៉ន-ខ្មែរ» ជាក្រុមទោលដោយឡែក ហើយបានរាប់វាស្មើជាន័យទូលំទូលាយនៃអម្បូរភាសាទាំងមូលតែម្តង។

ជាទូទៅ អ្នកប្រាជ្ញបានកត់ត្រាកាលបរិច្ឆេទនៃភាសាដើម (បុព្វភាសា) នេះថាមានប្រភពតាំងពីប្រហែល ៣០០០ ឆ្នាំ ដល់ ២០០ ឆ្នាំមុនគ.ស ដោយមានទឹកដីកំណើតដើមនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ឬភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន។ លោក Sidwell (ឆ្នាំ ២០២២) បានស្នើថា ទីតាំងដើមនៃបុព្វភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីទិក (Proto-Austroasiatic) គឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម (Red River Delta) ចំឡោះប្រហែល ២៥០០ ឆ្នាំ ដល់ ២០០០ ឆ្នាំមុនគ.ស។