អ៊ិន តាំ

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search

អ៊ិន តាំ ( ខ្មែរ: អ៊ិន តាំ ) (កើតនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩១៦ – ១ មេសា ២០០៦) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ ​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ។ លោក​បាន​កាន់​តំណែង​នោះ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៦ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៣ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៣ ហើយ​មាន​អាជីព​ជា​យូរ​មក​ហើយ​ក្នុង​នយោបាយ​កម្ពុជា។

អាជីពនយោបាយ[កែប្រែ]

អ៊ិន តាំ កើត​នៅ​ភូមិ​ព្រែកកក់ ស្រុក​ស្ទឹងត្រង់ ខេត្ត​កំពង់ចាម ភាគ​ខាង​កើត​ប្រទេស​កម្ពុជា។ កាល​នៅ​ក្មេង លោក​បាន​រៀន​ ​ភាសាបាលី ​នៅ​វត្ត​ស្ទឹងត្រែង មុន​នឹង​ទៅ​សិក្សា​នៅ វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ជា​អធិការ​នៃ​កង​ជីវពល​ខេត្ត​នៅ​ទី​បំផុត លោក​បាន​ឡើង​ឋានន្តរស័ក្តិ​ជា​ឧត្តមសេនីយ​ ប្រេវិត ហើយ​ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​អភិបាល ​ខេត្ត​តាកែវ

ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ លោក អ៊ិន តាំ បានបម្រើការនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល សង្គមរាស្ត្រនិយម របស់សម្ដេច នរោត្តមសីហនុ ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ពីឆ្នាំ ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។

គាត់ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការចាប់ខ្លួនក្មួយប្រុសរបស់គាត់គឺលោក ព្រាបអ៊ីប ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាជាសមាជិកនៃអង្គការប្រឆាំងសីហនុ អង្គការទ័ពព្រៃស្តាំនិយម ខ្មែរសេរី ; ក្រោយ​មក​លោក​ព្រាប អ៊ីន ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រហារ​ជីវិត។ ទោះជាលោកមានភក្ដីភាពចំពោះព្រះសីហនុពីមុនក៏ដោយ ក៏អ៊ិន តាំ គឺជាឥស្សរជនដ៏សំខាន់ម្នាក់នៅពីក្រោយ រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៧០ ជាមួយនឹងការបោះឆ្នោតដើម្បីដកសម្តេចព្រះសីហនុចេញពីអំណាចដែលធ្វើឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់គាត់។ ក្នុងឋានៈជាប្រធានរដ្ឋសភា លោក អ៊ិន តាំ ផ្ទាល់បានប្រកាសសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរនៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧០។ [១]

ក្រោយ​ឆ្នាំ ១៩៧០ លោក តាំ បាន​មាន​ជម្លោះ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ជាមួយ​មេដឹកនាំ​រដ្ឋ​ប្រហារ លន់ នល់។ ក្រោយមកទៀតបានធ្វើសកម្មភាពក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧១ ដើម្បីដកហូតអំណាចនីតិបញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋសភា ដោយលើកឡើងពីភាពអាសន្នដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុង សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា ៖ នេះបានធ្វើឱ្យមានការតវ៉ាដោយ អុិន តាំ និងព្រះសង្ឃ ៤០០ អង្គ។ [២]

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧២ លោក តាំ បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​ក្នុង​ការ ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតី ​ប្រឆាំង​លោក លន់ នល់ និង ​កែវ អាន ។ របាយការណ៍ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានវិនិច្ឆ័យថា លោក តាំ គឺជាអ្នកនយោបាយកម្ពុជាដែលមានបទពិសោធន៍ និងចាស់ទុំបំផុតនៅពេលនោះ ជាមួយនឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលសក្តិសមសម្រាប់ភាពមិនពុករលួយ និងរបៀបរស់នៅសមរម្យ។ [៣] គាត់បានឈរនៅលេខរៀងទី ២ តាមពីក្រោយ លន់ នល់ ដោយទទួលបាន ២៤% នៃសម្លេងឆ្នោត៖ វាត្រូវបានគេជឿជាក់យ៉ាងទូលំទូលាយថា ប្រសិនបើការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តិទៅដោយយុត្តិធម៌ អ៊ិន តាំ ពិតជាបានឈ្នះទាំងស្រុង ហើយទោះបីជាមានការរៀបចំការបោះឆ្នោតក៏ដោយ ក៏នៅតែអាចឈ្នះនៅក្នុងរាជធានី។, ភ្នំពេញ[៤] រួមជាមួយគណបក្សសាធារណរដ្ឋរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ របស់លោក អុិន តាំ បានបដិសេធមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតសភានៅពេលក្រោយក្នុងឆ្នាំនោះ ក្នុងការតវ៉ាចំពោះច្បាប់ដែលពួកគេបានមើលឃើញថាជាការអនុគ្រោះដល់គណបក្សសង្គមរាស្រ្តនិយមរបស់លោក លន់ នល់ និងបងប្រុសរបស់លោក លន់ នល់

នៅឆ្នាំបន្ទាប់ អ៊ិន តាំ បានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរយៈពេលប្រាំពីរខែក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់ លន់ នល់ ហើយក្រោយមកត្រូវបានគេដាក់ឱ្យទទួលបន្ទុកលើកម្មវិធីដែលរៀបចំឡើងដើម្បីលើកទឹកចិត្តកម្មាភិបាលកុម្មុយនិស្តឱ្យធ្លាក់ខ្លួនទៅខាងរដ្ឋាភិបាល ទាល់តែក្រោយមក 'ចូលនិវត្តន៍' ពីនយោបាយ និងរស់នៅជាមួយ។ ក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកគាំទ្រនៅ ខេត្តបាត់ដំបង ។ លោក​ត្រូវ​បាន​លោក ឡុង បូរ៉េត ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី។

នៅ​ពេល​ដែល ​ខ្មែរក្រហម ​បាន​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ អ៊ិន តាំ បាន​នៅ​កសិដ្ឋាន​របស់​គាត់​ក្នុង ​ក្រុង​ប៉ោយប៉ែត ។ គាត់ស្ទើរតែប្រាកដជាត្រូវបានគេប្រហារជីវិត ប៉ុន្តែគាត់បានភៀសខ្លួនទៅ ប្រទេសថៃ ហើយព្យាយាមរៀបចំការបះបោរប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមនៅតាមតំបន់ព្រំដែន។ យ៉ាង​ណា​មិញ នេះ​មិន​បាន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ទេ ខណៈ​អាជ្ញាធរ​ថៃ​បាន​និរទេស​គាត់។ គាត់​បាន​ទៅ ​ប្រទេស​បារាំង ហើយ​បន្ទាប់​មក​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៦ បាន​ផ្លាស់​ទៅ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​គាត់​បាន​ទទួល​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន។

និរទេសខ្លួន[កែប្រែ]

បន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម អ៊ិន តាំ បានគាំទ្រនរោត្តមសីហនុ និងអង្គការ ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច របស់គាត់ ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយវៀតណាម។ ព្រះអង្គ​ជា​អគ្គ​មេ​បញ្ជាការ​នៃ​កង​ទ័ព​របស់​គណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច គឺ ​មូលីណា កា ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា កងកម្លាំងជាតិសីហនុ រហូត​ដល់​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់ ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ចូល​កាន់​តំណែង​ជំនួស​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៥។ លោក​គឺ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារ​ជាតិ​ទាំង​បី​នៃ ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ[៥] លោក​បាន​រក​ឃើញ ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​កម្ពុជា ​ដែល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ក្នុង​សភា​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​១៩៩៣។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ លោក​បាន​បង្កើត​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​នឹង ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា

លោក អ៊ិន តាំ បានស្លាប់នៅរដ្ឋ អារីហ្សូណា ភាគនិរតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ គាត់​បាន​រួច​ជីវិត​ដោយ​កូន​បី​នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ចៅ​ប្រាំពីរ​នាក់​របស់​គាត់។

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

តំណែងនយោបាយ
មុនដោយ
Hang Thun Hak
Prime Minister of Cambodia
May 6, 1973 – December 9, 1973
តដោយ
Long Boret
  1. Corfield J. J., "A History of the Cambodian Non-Communist Resistance, 1975-1983." Clayton, Vic., Australia: Centre of Southeast Asian Studies, Monash University, 1991, p. 6.
  2. Sorpong Peou, Intervention and Change in Cambodia, 2000, p.52
  3. Shawcross, W. Sideshow: Kissinger, Nixon, and the Destruction of Cambodia, New York: Washington Square Books, 1981, p.232
  4. Clymer, K. J. The United States and Cambodia, 1969-2000, Routledge, 2004, p.55
  5. Chronology of Cambodian History, 1900-1919