ខេត្តកណ្តាលគីជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅជាប់នឹងជាយទីក្រុងភ្នំពេញតាមដងផ្លូវជាតិលេខ៥ នៅភាគខាងត្បួងប្រទេសកម្ពុជា។ ខេត្តកណ្តាលមានទីរួមខេត្តនៅ តាខ្មៅ។ ខេត្តកណា្តលមានស្រុកចំនួន១១ ក្រុង១ ឃុំ១៤៧ ភូមិចំនួន១០៨៧ និង១៤៧សង្កាត់ មានប្រជាជនចំនួន ១០៧៥១២៥នាក់ ហើយខេត្តនេះផងដែរមានផែ្ទដី ៣៥៦៨គីឡូម៉ែតការេ។ ប្រជាជនខេត្តកណា្តលភាគច្រើនជាប្រកបរបរកសិកម្ម ដាំដំណាំ ក្រៅពីនេះរដូវធើ្វស្រែពួកគាត់មានរបរមួយទៀតគឺ របរឡើងត្នោត និងធើ្វស្រូវប្រាំង ព្រមទាំងដំណាំផ្សេងៗទៀត ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់ពួកគាត់។
[កែប្រែ] ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តកណ្តាលជាឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា ពាក្យនេះពុំដឹងជាមានប្រវត្តិនិងប្រភពដើមយ៉ាងណាទេតែតាមការស្រាវជ្រាវបានឱយដឹងថាក្នុងផែនទីព្រះបាទនរោត្តម (១៨៦០-១៩០៤) និងផែនទីព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ (១៩០៤-១៩២៧) ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចែកចេញជាច្រើនខេត្តក្នុងនោះពុំមានឈ្មោះខេត្តកណ្តាលទេ កាលនោះឈ្មោះខេត្តមួយចំនួនជាឈ្មោះស្រុកសព្វថ្ងៃដូចជាខេត្តល្វាឯម ខេត្តស្អាង ខេត្តកោះធំ ខេត្តកណ្តាលស្ទឹង ជាដើម (ឯកសារមហាបុរស)។ បើតាមកំនត់ត្រាចារឹកនៅចេតិយអង្គឌួងនិងចេតិយបូរាណជាច្រើនទៀតលើភ្នំព្រះរាជទ្រព្យស្រុកពញាឮ យើងយល់ថាក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តមស៊ីសុវត្តិ ភ្នំព្រះរាជទ្រព្យនេះស្ថិតក្នុងខេត្តសំរោងទង (ឈ្មោះស្រុកមួយរបស់ខេត្តកំពង់ស្ពឺសព្វថ្ងៃ) តែក្រោយមកក្នុងរាជ្យព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស (១៩២៧-១៩៤១) មានការរៀបចំព្រំប្រទល់ខេត្តជាថ្មីទើបបានជាភ្នំព្រះរាជទ្រព្យត្រូវស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកណ្តាលវិញ (កំណត់ត្រាចារឹកចេតិយព្រះស៊ីសុវត្ថិ) ដូចនេះ យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថាខេត្តកណ្តាលកើតមានក្នុងរចនាសំព័ន្ធរដ្ឋបាលចាប់តាំងពីរាជ្យព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស សម័យដែលអាណានិគមបារាំងគ្រប់គ្រង។
ខេត្តកណ្តាលជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្ត- ក្រុងទាំំង ២៤ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលលាតសន្ធឹងហ៊ុំព័ទ្ធរាជធានីភ្នំពេញ តាមបណ្តោយដងទនេ្លមេគង្គ ទនេ្លសាប ទនេ្លបាសាក់ និងមានព្រំប្រទល់ :
- - ខាងជើងជាប់នឹងខេត្តកំពង់ចាម និង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
- - ខាងលិចជាប់នឹងខេត្តកំពង់ស្ពឺ
- - ខាងត្បូងជាប់នឹងខេត្តតាកែវ និង ព្រំប្រទល់ប្រទេសវៀតណាម
- - ខាងកើតជាប់នឹងខេត្តព្រៃវែង
ខេត្តកណ្ដាលចែកចេញជា១១ស្រុក ១៤៧ឃុំ និង ១០៨៧ភូមិ[១]៖
[កែប្រែ] ឯកសារពិគ្រោះ
