ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:Pich socail

ដោយវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search

ភ្នំកំពង់ត្រាច

ភ្នំកំពង់ត្រាចគឹជាភ្នំមួយដែលស្ថិតនៅតាមផ្លូវជាតិលេខ ៣៦ ក្នុង ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ចំងាយ ៣៨គ.ម ម៉ែតខាងកើតខេត្តកំពត។ មានទីតាំងនៅស្រុកកំពង់ត្រាច​។ វាគឹជារមណីយដ្ឌានដែលមានភាពស្រស់ស្អាតបែបធម្មជាតិ និង ជាកន្លែងដែលគួអោយចាប់អារម្មណ៍បំផុតរបស់ប្រជាពលរដ្ឌនៅស្រុកកំពង់ត្រាច​ ហើយក៍បានដឹងឡឹគ្រប់ខេត្ត គ្រប់ស្រុក ព្រមទាំងមានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេសជាច្រើន បានមកទស្សនាភ្នំកំពង់ត្រាច យ៉ាងច្រើនកុះករពីរមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ ហើយប្រជាពលរដ្ឌ ក៍បានអោយដិងថា នៅក្នុងរ៉ូងភ្នំ មានសិលាចរិកជាច្រើន ហើយមានសំឡេងសត្វយំ ទឹកធ្លាក់ និង មាន ភ្នំថ្ម ពុំសូវមានរុក្ខជាតិប៉ុន្មានទេ ជារមណីយដ្ឋានរូងភ្នំ ប្រកបដោយ ល្អាងតូចធំជាច្រើន។គឺវាមានចំនុចសំខាន់ៗ​ នេះហើយ ដែលជាការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍។


សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកនេះពឹងផ្អែកទៅលើ វិស័យកសិកម្មរបស់ប្រជាជន ប៉ុន្តែពានិជ្ជកម្មវិញ មានភាពក្លាំក្លាដោយសារ មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសវៀតណាម។គំរោងកសាងជាច្រើន កំពុងតែចាប់ផ្ដើមបន្ដិចម្ដងៗនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលជាផ្នែកមួយដែលធ្វើ ឲ្យប្រជាជនមាន ជាភាពធូរធា។

វប្បធម៏

ហើយក្នុងនាមខ្ញុំជាកូនខ្មែរ ដែលជាសមាជិកម្នាក់ រស់នៅស្រុកកំពង់ត្រាចនោះ ខ្ញុំក៍សង្ឃឹមថា ភ្នំកំពង់ត្រច គឺជាកន្លែងដែលមានប្រជាប្រិយភាពសំរាបយើង ទាំងអស់គ្នា គ្មានថ្ងៃសាបសូន្យរៀងរហូត....។

អាសធាតុ

អាកាសធាតុត្រជាក់ព្រោះសំបូរព្រៃឈើនឹងមានខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធនិងបរស្ថានស្អាត។

ស្រុកំពងត្រាចសិ្ថតនៅក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបនិង ព្រៃភ្នំ

មានប្រជាជនសរុប ៥៩៨ ៨៨២ នាក់ ក្នុងនោះមានប្រុស ២៨៧ ៣៩២ នាក់ ស្រី ៣១១ ៤៩០ នាក់។ ជាភាគរយនៃប្រជាជនជា ស្ត្រីមាន ៥២ ភាគរយ។ ខេត្តនេះរួមមាន ៨ ស្រុក, ៨៩ ឃុំ-សង្កាត់ និង ១៣១៩ ភូមិ។ ចំនួន ប្រជារា្រស្តទូទាំងខេត្តនេះ សើ្មនឹង ៥,២ ភាគរយនៃប្រជាជនទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។

ចំនួនប្រជាជន[កែប្រែ]

នៅស្រុកកំពងត្រាចមានចួនប្រជាជនចំនួន​ 83,061

ខ្មែរដែលបានបង្កើតអក្ខរក្រមខ្មែរអក្ខរក្រមដំបូងនៅតែមានក្នុងការប្រើប្រាស់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលនៅក្នុងវេនបានផ្ដល់កំណើតដល់ក្រោយមកអក្សរថៃនិងឡាវ។ ខ្មែរត្រូវបានចាត់ទុកដោយបុរាណវិទូនិង ethnologists ដើម្បីជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ឦសាននៃជាប់គ្នា, ភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវកម្ពុជានិងវៀតណាមខាងត្បូង។ ថាគឺដើម្បីនិយាយខ្មែរប្រវត្តិសាស្រ្តមួយដែលបានទំនាបដែលបានរស់នៅជាមនុស្សដែលស្និទ្ធនឹងដៃទន្លេមួយនៃទន្លេមេគង្គនៃការនេះ។ ហេតុផលដែលពួកគេបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះមិនត្រូវបានគេយល់ផងដែរ, ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញជឿថាវាគ្មិននៅអាស៊ីខាងត្បូងដែលត្រូវបានរុញច្រានទៅភាគខាងត្បូងដោយការលុកលុយវាគ្មិន Tibeto-ភូមាពីភាគខាងជើងតាមភស្តុតាងដោយវាក្យសព្ទទក្សិណអាស៊ីជាភាសាចិននេះដោយគោលបំណងកសិកម្មជាភស្តុតាងតាមផ្លូវអន្តោប្រវេសន៍របស់ពួកគេតាមបណ្ដោយធំ ទន្លេ, ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការទាំងនេះនិងកត្តាផ្សេងទៀត។


ស្ត្រីខ្មែរថ្នាក់ខាងលើនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 នេះ[កែប្រែ]

ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ 1900 នេះ។ ដូចជាមនុស្សដើមដំបូងផ្សេងនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជាព្យូមនចាមម៉ាឡេនិងជ្វា, ខ្មែរគឺជាផ្នែកមួយនៃមហាប្រទេសឥណ្ឌាទទួលយកសាសនាឥណ្ឌា, វិទ្យាសាស្ត្រនិងទំនៀមទម្លាប់ពួកគេនិងខ្ចីពីភាសាពួកគេ។ នគរពាណិជ្ជកម្មដែលមានឥទ្ធិពលជាលើកដំបូងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅព្រះរាជាណាចក្រនគរភ្នំត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសកម្ពុជានិងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គនៅសតវត្សទីមួយបើទោះបីជាការងារបុរាណវិទ្យាទូលំទូលាយនៅស្រុកអង្គរបុរីនៅក្បែរព្រំដែនវៀតណាមសម័យទំនើបបានរកឃើញ brickwork ប្រឡាយបញ្ចុះសពនិងផ្នូរ ណាត់ទៅសតវត្សទីប្រាំមុនស។

ព្រះរាជាណាចក្រនៃហ៊្វូណនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាម្តាយរបស់នគរអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅពេលក្រោយទាំងអស់។ ក្នុងអំឡុងពេលភ្វូណន (សតវត្សទី 1 - សតវត្សទីប្រាំមួយ) ដែលខ្មែរបានទទួលផងដែរព្រះពុទ្ធសាសនា, គំនិតនៃការ Shaiva បានការគោរពអធិរាជនៃទេវរាជនិងមហាប្រាសាទជាភ្នំនិមិត្តសញ្ញាដែលបានពិភពលោកមួយ។ ព្រះរាជាណាចក្រចេនឡាខ្មែរដែលជាគូប្រជែងបានផុសឡើងក្នុងសតវត្សទីប្រាំហើយក្រោយមកបានសញ្ជ័យនៅព្រះរាជាណាចក្រនគរភ្នំ។ ចេនឡាជារដ្ឋមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចចំការគឺពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មខណៈដែលភ្វូណនជារដ្ឋមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចទំនាបមួយដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។

បណ្តារដ្ឋទាំងពីរនេះសូម្បីតែបន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យដោយចេនឡានៅសតវត្សទីប្រាំមួយត្រូវបានគេជានិច្ចស្ថិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយគ្នាផ្សេងទៀតនិងមានទំហំតូចក្សត្រ។ ក្នុងអំឡុងពេលរយៈពេលចេនឡា (សតវត្សទី 5-8) ប្រជាជនកម្ពុជាចាកចេញរបស់ពិភពលោកបានគេស្គាល់ដំបូងបំផុតសូន្យនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃការសិលាចារឹកប្រាសាទរបស់ពួកគេ។ តែនៅពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II បានប្រកាសឯករាជ្យនិងរួបរួមកម្ពុជានៅទីនោះមានសន្តិភាព 802 សាច់ញាតិរវាងដីទាំងពីរខាងលើនិងតំបន់វាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា។

ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II (802-830), រស់ឡើងវិញអំណាចកម្ពុជានិងបានសាងនូវមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ចក្រភពអង្គរដោយការស្ថាបនារាជធានីបីឥន្ទ្របុរៈហរិហរាល័និង Mahendraparvata តសំណល់បុរាណវត្ថុដែលបង្ហាញច្រើនអំពីសម័យកាលរបស់ទ្រង់។ បន្ទាប់ពីការឈ្នះសង្គ្រាមស៊ីវិលរយៈពេលយូរ, ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នខ្ញុំ (សោយរាជ្យ 1002-1050) បានបង្វែរកម្លាំងរបស់ទ្រង់ឆ្ពោះទៅខាងកើតនិងបានដាក់រាជាណាចក្រមនទ្វារវតីក្រោមអំណាច។ ជាលទ្ធផលព្រះអង្គបានគ្រប់គ្រងលើមួយភាគធំនៃប្រទេសថៃសម័យបច្ចុប្បន្ននិងឡាវព្រមទាំងពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ ពេលនេះក្នុងអំឡុងពេលដែលប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានសាងសង់ឡើងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចកំពូលនៃអរិយខ្មែរ។

កំពង់ត្រាច
ស្រុក
Pich socail is located in កម្ពុជា
កំពង់ត្រាច
ទីតាំងនៅកម្ពុជា
កូអរដោនេ: 10°33′N 104°28′E / 10.550°N 104.467°E / 10.550; 104.467
ប្រទេស  កម្ពុជា
ខេត្ត កំពត
ឃុំ ១៦
ភូមិ ៦៩
ប្រជាជន (១៩៩៨)[១]
 • សរុប ៨៣,០៦១
ល្វែងម៉ោង +៧
ភូមិក្រម ០៧០៦

ស្រុកកំពង់ត្រាច(កូអរដោនេ: 10°33′N 104°28′E / 10.550°N 104.467°E / 10.550; 104.467) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោមស្រុក-ក្រុងទាំង៨នៃខេត្តកំពត និង ស្រុកនេះបានតាំងនៅប៉ែកខាងកើតដែលជាប់នឹងព្រំដែនវៀតណាមនៅភាគខាងកើត ស្រុកបន្ទាយមាសនៅភាគខាងជើង ខេត្តកែបនៅភាគខាងលិច និងឈូងសមុទ្រថៃនៅភាគខាងត្បូង។ ហើយវាជាស្រុកមួយដែលស្ថិត​នៅក្នុង​ទីរួមខេត្តកំពត ហើយមានឃុំ១៤។

បំណែងចែករដ្ឋបាល[កែប្រែ]

ម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រឬការបង្ហាញកុំព្យូទ័រមួយដែលមើលឃើញគឺមានអេក្រង់សម្រាប់កុំព្យូទ័រអេឡិចត្រូនិ។ ជាធម្មតាមានម៉ូនីទ័រឧបករណ៍បង្ហាញ, ខ្សែភ្លើង, ករណី, និងការផ្គត់ផ្គង់ថាមពល។ ឧបករណ៍បង្ហាញនៅក្នុងម៉ូនីទ័រទំនើបជាធម្មតាបង្ហាញខ្សែភាពយន្តដែលត្រង់ស៊ីស្ទ័រស្តើងល់រាវ (អេក្រង់ TFT-អេក្រង់ LCD) ឬបង្ហាញបន្ទះផ្ទះល្វែង LED ខណៈដែលអ្នកឃ្លាំមើលដែលមានវ័យចំណាស់បានប្រើបំពង់កាំរស្មីកាតូត (CRT) ។ វាអាចត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅកុំព្យូទ័រតាមរយៈ VGA, DVI, រន្ធ HDMI, DisplayPort, Thunderbolt, LVDS (ទាបវ៉ុលសញ្ញាឌីផេរ៉ង់ស្យែល) ឬឧបករណ៍ភ្ជាប់កម្មសិទ្ធិផ្សេងទៀតនិងសញ្ញា។ ដើមម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យខណៈពេលដែលការទទួលទូរទស្សន៍ត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់ការកម្សាន្ត។ ពីឆ្នាំ 1980 តទៅ, កុំព្យូទ័រ (និងអ្នកឃ្លាំមើលរបស់ពួកគេ) ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ទិន្នន័យនិងដំណើរការទាំងការកម្សាន្តខណៈពេលដែលទូរទស្សន៍បានអនុវត្តមុខងារកុំព្យូទ័រមួយចំនួន។ សមាមាត្រទិដ្ឋភាពទូទៅនៃទូរទស្សន៍និងម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័របានផ្លាស់ប្តូរពី 4: 3 ដល់ 16:10, ទៅ 16: 9 ។កុំព្យូទ័រអេឡិចត្រូនិដើមត្រូវបានបំពាក់ជាមួយនឹងបន្ទះនៃពន្លឺដែលជាកន្លែងដែលរដ្ឋអំពូលអំពូលពិសេសនីមួយនឹងបង្ហាញនៅលើ / បិទស្ថានភាពនៃការបន្តិចចុះឈ្មោះពិសេសក្នុងកុំព្យូទ័រនេះ។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យវិស្វករប្រតិបត្ដិការកុំព្យូទ័រដើម្បីតាមដានស្ថានភាពខាងក្នុងរបស់ម៉ាស៊ីននេះដូច្នេះក្រុមនេះបានមកដល់ពន្លឺភ្លើងនឹងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាម៉ូនីទ័រ។ ក្នុងនាមជាអ្នកឃ្លាំមើលដើមត្រូវបានគេតែមួយគត់ដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការបង្ហាញនូវចំនួនទឹកប្រាក់តិចតួចបំផុតនៃការនិងត្រូវបានគេបណ្ដោះអាសន្នខ្លាំងណាស់ដែលពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកម្រសម្រាប់លទ្ធផលកម្មវិធី។ ផ្ទុយទៅវិញម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពបន្ទាត់មួយគឺជាឧបករណ៍លទ្ធផលបឋមខណៈពេលម៉ូនីទ័រត្រូវបានកំណត់ដើម្បីរក្សាបទនៃការប្រតិបត្ដិការរបស់កម្មវិធីនេះ។ ក្នុងនាមជាវិស្វករបច្ចេកវិទ្យាបានអភិវឌ្ឍបានដឹងថាទិន្នផលនៃការបង្ហាញ CRT មួយនេះគឺកាន់តែច្រើនដែលអាចបត់បែនបានជាងអំពូលពន្លឺបន្ទះហើយនៅទីបំផុតដោយការផ្តល់ការត្រួតពិនិត្យនៃអ្វីដែលត្រូវបានបង្ហាញទៅកម្មវិធីដោយខ្លួនវាផ្ទាល់, ម៉ូនីទ័រដោយខ្លួនវាបានក្លាយជាឧបករណ៍មួយដែលមានអនុភាពទិន្នផលក្នុងសិទ្ធិរបស់ខ្លួន បំពង់កាំរស្មី  អត្ថបទដើមចម្បង: បំពង់កាំរស្មីកាតូត នេះជាម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រត្រូវបានប្រើបំពង់ដំបូងកាំរស្មីកាតូត (CRTs) ។ មុនពេលការមកដល់នៃកុំព្យូទ័រផ្ទះនៅក្នុងចុងទសវត្សឆ្នាំ 1970 វាជារឿងធម្មតាសម្រាប់ស្ថានីយបង្ហាញវីដេអូ (VDT) ដោយប្រើ CRT មួយដើម្បីឱ្យមានរាងកាយរួមបញ្ចូលជាមួយក្តារចុចនិងសមាសភាគផ្សេងទៀតនៃប្រព័ន្ធនេះនៅក្នុងតួធំតែមួយ។ បង្ហាញនេះគឺនិងឆ្ងាយមុតគូល័តិចនិងលម្អិតជាងនៅលើម៉ូនីទ័របន្ទះទំនើប, ការប្រើប្រាស់នៃអត្ថបទដែលចាំបាច់ធំនិងការកម្រិតយ៉ាងខ្លាំងចំនួននៃការពដែលអាចត្រូវបានបង្ហាញនៅពេលតែមួយ។ បង្ហាញគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ CRT-ត្រូវបានបង្កើតសម្រាប់យោធាឯកទេសវិទ្យាសាស្រ្តឧស្សាហកម្មនិងកម្មវិធីប៉ុន្តែពួកគេនៅឆ្ងាយថ្លៃពេកសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទូទៅ។ មួយចំនួននៃការកុំព្យូទ័រផ្ទះដំបូងបំផុត (ដូចជា TRS -80 និងមាន Commodore PET) ត្រូវបានកំណត់ទៅបង្ហាញ CRT គូល័រនោះទេប៉ុន្តែសមត្ថភាពបង្ហាញណ៍ជាលក្ខណៈស្ដង់ដាររបស់ក្រុមហ៊ុន Apple II ត្រួសត្រាយណែនាំនៅក្នុងឆ្នាំ 1977 និងជំនាញនៃការបន្ថែមទៀតក្រាហ្វិកនេះរួចទៅហើយ ស្មុគ្រស្មាញ Atari 800 បានណែនាំនៅក្នុងឆ្នាំ 1979 កុំព្យូទ័រទាំងនេះអាចត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅស្ថានីយទូរទស្សន៍អង់តែននៃសំណុំធម្មតាឬ color ប្រើជាមួយម៉ូនីទ័រណ៍បានធ្វើឱ្យ CRT គោលបំណងសម្រាប់ការដោះស្រាយល្អបំផុតនិងដែលមានគុណភាពណ៍។ ការណ៍ជាច្រើនឆ្នាំនៅពីក្រោយក្នុងឆ្នាំ 1981 ក្រុមហ៊ុន IBM បានណែនាំ Color ក្រាហ្វិកអាដាប់ធ័រដែលអាចបង្ហាញពីបួនណ៍ជាមួយ resolution 320 x 200 នៃភីកសែលឬវាអាចនឹងផលិតបាន 640 X 200 ភិចសែលជាមួយពណ៍ពីរ។ នៅឆ្នាំ 1984 ក្រុមហ៊ុន IBM បានណែនាំឱ្យប្រសើរឡើងដែលមានក្រាហ្វិកអាដាប់ធ័រដែលមានសមត្ថភាពផលិតគឺ 16 ណ៍និងមាន resolution បង្ហាញរូបភាព 640 x មួយ 350. [1] ដោយចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំ 1980 ម៉ូនីទ័រ CRT ណ៍ដែលអាចបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ 1024 x 768 pixels ដែលអាចប្រើបានយ៉ាងទូលំទូលាយនិងត្រូវបានគេមានតំលៃសមរម្យកាន់តែខ្លាំងឡើង។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍គុណភាពបង្ហាញអតិបរមាដូចខាងក្រោមនេះបន្តិចម្តងកើនឡើងហើយតម្លៃបានបន្តធ្លាក់ចុះ។ បច្ចេកវិទ្យា CRT នៅតែលេចធ្លោនៅក្នុងទីផ្សារម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រចូលទៅក្នុងសហស្សវត្សរ៍ថ្មីនេះគឺមួយផ្នែកដោយសារតែវាមានតម្លៃថោកដើម្បីផលិតនិងផ្តល់ជូនមុំ 180 ដឺក្រេនៅជិតទៅ។ [2] CRTs នៅតែផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួនដែលមានគុណភាពរូបភាព [ការបំភ្លឺត្រូវការជាចាំបាច់] នៅលើអេក្រង់ LCD ប៉ុន្តែការធ្វើឱ្យប្រសើរទៅក្រោយមកទៀតបានធ្វើឱ្យពួកគេច្រើនតិចច្បាស់។ ជួរថាមវន្តនៃបន្ទះអេក្រង់ LCD ដើមក្រីក្រខ្លាំងណាស់ហើយបើទោះបីជាអត្ថបទនិងក្រាហ្វិកកំរើកផ្សេងទៀតមុតជាងនៅលើ CRT ជាលក្ខណៈ LCD មួយគេស្គាល់ថាជាការផ្លាស់ប្តូរបណ្តាលឱ្យភីកសែល lag ក្រាហ្វិកដើម្បីបង្ហាញឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់និងព្រិលលាប។ [File:Peter F. Bronfman Business Library3.jpg|thumb|LCD computer monitors in a computer lab]]

A CRT computer monitor

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. Lua error in Module:Citation/CS1/Date_validation at line 145: attempt to compare nil with number.

គន្ថនិទ្ទេស[កែប្រែ]

  • សឺដេស, ហ្សក (១៩៦៦), ការបង្កើតអាស៊ីអាគ្នេយ៍, សារព័ត៌មានសកលវិទ្យាល័យកាលីផ្វញ៉ា, ល.ស.ប.អ. 0520050614, http://books.google.com/books?id=qgrAFlAC4-QC 
  • ភ្វ្រីមែន, ម៉ាយឃើល; ហ្សាក់, ខ្លូដ (២០០៦). អង្គរបុរាណ. សៀវភៅទន្លេ. Check date values in: |year= (help)
  • ហ៊ីហ្កហ៊ែម, ឆាលឡេះ (២០០១). អរិយធម៌អង្គរ. ហង្ស. ISBN 978- Check |isbn= value: length (help). Check date values in: |year= (help)
  • វិតថូរៀ-រ៉ូវិដា: ទេវកថាខ្មែរ សៀវភៅទន្លេ, ISBN
  • ប៊្រូណូ-ដេហ្កិនស៍ (engl: រូថ-ស្ឆារមែន): អង្គរ - បេះដូងនៃចក្រភពអាស៊ីមួយ, ថេមស៍ & ហាដ់សុន, ISBN 0-500-30054-2
  • ខេយ៉េស, ឆាលឡេះ អ៊ែផ្វ (១៩៩៥). ទៀបកោះមាស. សារព័ត៌មានសកលវិទ្យាល័យហាវ៉ៃ. ISBN 978-0824816964. Check date values in: |year= (help)
  • រូននី, ដាន អ៊ែផ្វ (២០០៥). អង្គរ: ប្រាសាទខ្មែរអច្ឆរិយៈរបស់ (ទី៥ ed.). អូឌិស្សេ. Check date values in: |year= (help)
  • ដាវីដ ភី ឈែនដ្លឺរ: ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយនៃកម្ពុជា, សារព័ត៌មានវ៉ិសវ្យូ, ISBN
  • ជីវ-តាក្វាន់: ទំនៀមទម្លាប់កម្ពុជា, សង្គមសៀម, ISBN
  • ហង់ហ៊្រី-មូហុត: ការធ្វើដំណើរនៅសៀម កម្ពុជា លាវ និង អណ្ណាម, ក្រ.ផ្កាឈូកស, ចំកាត់., ISBN 974-8434-03-6
  • វិខខឺរី, ម៉ាយឃើល (១៩៩៨). សង្គម សេដ្ឋកិច្ចវិទ្យា និង នយោបាយនៅកម្ពុជាបុរេអង្គរ: សតវត្សទី៧-៨. តូយ៉ូបាំងកូ. ISBN 978- Check |isbn= value: length (help). Check date values in: |year= (help)
  • បិនចាមីន វ៉ខខឺរ, ចក្រភពអង្គរ: ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរនៃកម្ពុជា, សារព័ត៌មានស៊ិហ្គណិត ខាល់ឃូត្តា ១៩៩៥។

តំណខាងក្រៅ[កែប្រែ]

កូអរដោនេ: 13°26′N 103°50′E / 13.433°N 103.833°E / 13.433; 103.833

វប្បធម៍របស់ជនជាតិខ្មែរគឺដូចគ្នាសាកសមតាមរយៈលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ គ្រាមភាសាតាមតំបន់ជាច្រើនគង់វង្ស, ប៉ុន្តែអាចស្ដាប់គ្នាបានទៅវិញទៅមក។ ស្ដង់ដាត្រូវបានផ្អែកលើភាសាដែលបាននិយាយនៅទូទាំងធម្មតាកណ្តាល, [26] តំបន់មួយដែលហ៊ុមព័ទ្ធដោយភាគពាយព្យនិងភាគកណ្តាលខេត្ត។ ពូជរបស់ខ្មែរបាននិយាយនៅក្នុងតំបន់នេះគឺជាតំណាងនៃការនិយាយនៃការភាគច្រើននៃប្រជាជននេះ។ គ្រាមភាសាតែមួយគត់និងទទួលស្គាល់ភ្លាមបានបង្កើតនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញដែលដោយសារតែស្ថានភាពទីក្រុងជាទីរួមជាតិដែលត្រូវបានរងឥទ្ធិពលមិនសូវច្រើនដោយឥទ្ធិពលបារាំងនិងវៀតណាមនេះ។

ការមកដល់ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍[កែប្រែ]

ខ្មែរគឺជាផ្នែកមួយនៃក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងតំបន់នេះដោយបានត្រងទៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅជុំវិញពេលដូចគ្នាដូចជាពួកមនដែលបានតាំងលំនៅឆ្ងាយទៅភាគខាងលិចនិងចំពោះអ្នកណាខ្មែរគឺមានពាក់ព័ន្ធដូនតា។ បុរាណវិទូបំផុតនិងភាសាវិទូនិងអ្នកជំនាញផ្សេងទៀតដូចជា Sinologists និងអ្នកជំនាញដំណាំជឿថាពួកគេបានមកដល់យឺតជាងឆ្នាំ 2000 បានទេគ (ជាងបួនពាន់ឆ្នាំមកហើយ) ការនាំយកជាមួយពួកគេអនុវត្តន៍នៃវិស័យកសិកម្មនិងជាពិសេសនៅក្នុងការដាំដុះនៃស្រូវអង្ករនេះ។ តំបន់នេះជាទីកន្លែងមួយផងដែរជាលើកដំបូងនៅលើពិភពលោកក្នុងការប្រើសំរឹទ្ធ។ ពួកគេត្រូវបានក្រុមហ៊ុនសាងសង់របស់ចក្រភពខ្មែរនៅពេលក្រោយដែលបានគ្របដណ្តប់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍សម្រាប់រយៈពេលប្រាំមួយសតវត្សចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 802 ហើយឥឡូវនេះបង្កើតអានុភាពនៃនយោបាយវប្បធម៍និងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ខ្មែរដែលបានបង្កើតអក្ខរក្រមខ្មែរអក្ខរក្រមដំបូងនៅតែមានក្នុងការប្រើប្រាស់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលនៅក្នុងវេនបានផ្ដល់កំណើតដល់ក្រោយមកអក្សរថៃនិងឡាវ។ ខ្មែរត្រូវបានចាត់ទុកដោយបុរាណវិទូនិង ethnologists ដើម្បីជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ឦសាននៃជាប់គ្នា, ភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវកម្ពុជានិងវៀតណាមខាងត្បូង។ ថាគឺដើម្បីនិយាយខ្មែរប្រវត្តិសាស្រ្តមួយដែលបានទំនាបដែលបានរស់នៅជាមនុស្សដែលស្និទ្ធនឹងដៃទន្លេមួយនៃទន្លេមេគង្គនៃការនេះ។ ហេតុផលដែលពួកគេបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះមិនត្រូវបានគេយល់ផងដែរ, ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញជឿថាវាគ្មិននៅអាស៊ីខាងត្បូងដែលត្រូវបានរុញច្រានទៅភាគខាងត្បូងដោយការលុកលុយវាគ្មិន Tibeto-ភូមាពីភាគខាងជើងតាមភស្តុតាងដោយវាក្យសព្ទទក្សិណអាស៊ីជាភាសាចិននេះដោយគោលបំណងកសិកម្មជាភស្តុតាងតាមផ្លូវអន្តោប្រវេសន៍របស់ពួកគេតាមបណ្ដោយធំ ទន្លេ, ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការទាំងនេះនិងកត្តាផ្សេងទៀត។


ស្ត្រីខ្មែរថ្នាក់ខាងលើនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 នេះ។

ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ 1900 នេះ។ ដូចជាមនុស្សដើមដំបូងផ្សេងនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជាព្យូមនចាមម៉ាឡេនិងជ្វា, ខ្មែរគឺជាផ្នែកមួយនៃមហាប្រទេសឥណ្ឌាទទួលយកសាសនាឥណ្ឌា, វិទ្យាសាស្ត្រនិងទំនៀមទម្លាប់ពួកគេនិងខ្ចីពីភាសាពួកគេ។ នគរពាណិជ្ជកម្មដែលមានឥទ្ធិពលជាលើកដំបូងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅព្រះរាជាណាចក្រនគរភ្នំត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសកម្ពុជានិងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គនៅសតវត្សទីមួយបើទោះបីជាការងារបុរាណវិទ្យាទូលំទូលាយនៅស្រុកអង្គរបុរីនៅក្បែរព្រំដែនវៀតណាមសម័យទំនើបបានរកឃើញ brickwork ប្រឡាយបញ្ចុះសពនិងផ្នូរ ណាត់ទៅសតវត្សទីប្រាំមុនស។

ព្រះរាជាណាចក្រនៃហ៊្វូណនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាម្តាយរបស់នគរអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅពេលក្រោយទាំងអស់។ ក្នុងអំឡុងពេលភ្វូណន (សតវត្សទី 1 - សតវត្សទីប្រាំមួយ) ដែលខ្មែរបានទទួលផងដែរព្រះពុទ្ធសាសនា, គំនិតនៃការ Shaiva បានការគោរពអធិរាជនៃទេវរាជនិងមហាប្រាសាទជាភ្នំនិមិត្តសញ្ញាដែលបានពិភពលោកមួយ។ ព្រះរាជាណាចក្រចេនឡាខ្មែរដែលជាគូប្រជែងបានផុសឡើងក្នុងសតវត្សទីប្រាំហើយក្រោយមកបានសញ្ជ័យនៅព្រះរាជាណាចក្រនគរភ្នំ។ ចេនឡាជារដ្ឋមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចចំការគឺពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មខណៈដែលភ្វូណនជារដ្ឋមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចទំនាបមួយដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។

បណ្តារដ្ឋទាំងពីរនេះសូម្បីតែបន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យដោយចេនឡានៅសតវត្សទីប្រាំមួយត្រូវបានគេជានិច្ចស្ថិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយគ្នាផ្សេងទៀតនិងមានទំហំតូចក្សត្រ។ ក្នុងអំឡុងពេលរយៈពេលចេនឡា (សតវត្សទី 5-8) ប្រជាជនកម្ពុជាចាកចេញរបស់ពិភពលោកបានគេស្គាល់ដំបូងបំផុតសូន្យនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃការសិលាចារឹកប្រាសាទរបស់ពួកគេ។ តែនៅពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II បានប្រកាសឯករាជ្យនិងរួបរួមកម្ពុជានៅទីនោះមានសន្តិភាព 802 សាច់ញាតិរវាងដីទាំងពីរខាងលើនិងតំបន់វាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា។

ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II (802-830), រស់ឡើងវិញអំណាចកម្ពុជានិងបានសាងនូវមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ចក្រភពអង្គរដោយការស្ថាបនារាជធានីបីឥន្ទ្របុរៈហរិហរាល័និង Mahendraparvata តសំណល់បុរាណវត្ថុដែលបង្ហាញច្រើនអំពីសម័យកាលរបស់ទ្រង់។ បន្ទាប់ពីការឈ្នះសង្គ្រាមស៊ីវិលរយៈពេលយូរ, ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នខ្ញុំ (សោយរាជ្យ 1002-1050) បានបង្វែរកម្លាំងរបស់ទ្រង់ឆ្ពោះទៅខាងកើតនិងបានដាក់រាជាណាចក្រមនទ្វារវតីក្រោមអំណាច។ ជាលទ្ធផលព្រះអង្គបានគ្រប់គ្រងលើមួយភាគធំនៃប្រទេសថៃសម័យបច្ចុប្បន្ននិងឡាវព្រមទាំងពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ ពេលនេះក្នុងអំឡុងពេលដែលប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានសាងសង់ឡើងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចកំពូលនៃអរិយខ្មែរ។

អធិរាជាណាចក្រខ្មែរ (802-1431)[កែប្រែ]

ព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរបានក្លាយជាចក្រភពខ្មែរនិងមហាប្រាសាទអង្គរបានចាត់ទុកថាជាទ្រព្យសម្បត្តិខាងបុរាណវត្ថុដែលសម្បូរបែបជាមួយចម្លាក់លៀនថ្មដែលលំអិតបង្ហាញទិដ្ឋភាពជាច្រើននៃវប្បធម៍, រួមបញ្ចូលទាំងឧបករណ៍តន្ត្រីមួយចំនួននៅតែជាបូជនីយដ្ឋានចំពោះវប្បធម៍ខ្មែរ។ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី II (1113-50) កម្ពុជាបានឆ្លងចូលទៅជាចលាចលរហូតដល់ជ័យវរ្ម័នទី VII (1181-1218) បានបញ្ជាឱ្យមានការសាងសង់ទីក្រុងថ្មីមួយ។ គាត់គឺជាពុទ្ធសាសនិកនិងចំពោះសម័យកាលមួយដែលព្រះពុទ្ធសាសនាបានក្លាយជាសាសនាលប់លើនៅកម្ពុជា។ ជាសាសនារដ្ឋមួយ, ទោះជាយ៉ាងណាវាត្រូវបានសម្របឱ្យសមនឹងលទ្ធិទេវរាជជាមួយពុទ្ធរាជការជំនួសអតីតសិវរាជរឺវិស្ណុរាជ។

ការកើនឡើងនៃព្រះរាជាណាចក្រតៃសុខោទ័យ (1238) និងអយុធ្យា (1350) បានហុចលទ្ធផលក្នុងសង្គ្រាមនៅស្ទើរតែមិនឈប់ឈរជាមួយពួកខ្មែរនិងបានដឹកនាំឱ្យមានវិនាសកម្មអង្គរនៅ 1431 ពួកគេត្រូវបានគេនិយាយថាបានធ្វើឡើងអ្នកទោស 90000 នាក់ភាគច្រើននៃអ្នកទាំងនោះដូចជាពួកអ្នករបាំទំនង តន្រ្តីករនិង។ [25] សម័យនោះបន្តមកដល់ឆ្នាំ 1432 រួមជាមួយប្រជាជនខ្មែរអស់ទ្រព្យសម្បត្តិក្បួនច្បាប់របស់ខ្លួន, ឯកសារ, និងពួកអ្នកកាន់ប្រពៃណីរបស់មនុស្សគឺជាមួយនៃការធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័ស។

==ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍អាណាចក្រ (1431-បច្ចុប្បន្ន)==

នៅឆ្នាំ 1434 ព្រះបាទពញាយ៉ាតបានធ្វើឱ្យភ្នំពេញក្លាយជារាជធានីរបស់ទ្រង់និងអង្គរត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងព្រៃ។ ដោយសារតែការឈ្លានពានរបស់សៀមនិងវៀតណាមប្រទេសកម្ពុជាបានអំពាវនាវដល់ប្រទេសបារាំងសម្រាប់ការការពារក្នុងឆ្នាំ 1863 ហើយបានក្លាយជាអាណាព្យាបាលបារាំងនៅ 1864. ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1880 រួមជាមួយវៀតណាមខាងត្បូងនិងលាវកម្ពុជាត្រូវបានទាញបញ្ចូលទៅក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិនដែលគ្រប់គ្រងដោយបារាំង។ អស់រយៈពេលជិតមួយសតវត្សពួកបារាំងបានទាញប្រយោជន៍ខាងពាណិជ្ជកម្មពីកម្ពុជានិងបានទាមទារអំណាចលើនយោបាយសេដ្ឋសាស្ត្រនិងជីវភាពសង្គម។

ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទីម្ភៃស្ថានភាពនយោបាយនៅកម្ពុជាបានប្រែជាច្របូកច្របល់។ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ (ក្រោយមកសម្ដេចបន្ទាប់មកទៀតជាស្ដេច) បានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ 1949 (ផ្តល់នៅក្នុងពេញលេញនៅក្នុងឆ្នាំ 1953) និងបានដឹកនាំប្រទេសនេះរហូតដល់ថ្ងៃ 18 មីនាឆ្នាំ 1970 នៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានទម្លាក់ដោយឧត្តមសេនីយ៍លន់នល់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ នៅថ្ងៃទី 17 ខែមេសាឆ្នាំ 1975 ខ្មែរក្រហមបានប្រល័យពូជសាសន៍ដែលដឹកនាំដោយសាឡុតសដែលគេស្គាល់ថាល្អប្រសើរជាងមុនតាមឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ប៉ុលពតបានឡើងកាន់អំណាចនិងស្ទើរតែបំផ្លាញប្រជាជនកម្ពុជា, សុខភាព, សីលការអប់រំបរិស្ថានរូបនិងវប្បធម៍របស់ខ្លួន។

នៅថ្ងៃ 7 មករាកងកម្លាំងវៀតណាមឆ្នាំ 1979 បានបណ្ដេញពួកខ្មែរក្រហម។ បន្ទាប់ពីជាងដប់ឆ្នាំនៃការកសាងឡើងវិញយឺតឈឺខ្លាំងណាស់ដោយមានជំនួយពីខាងក្រៅតិចតួចតែអង្គការសហប្រជាជាតិបានធ្វើអន្តរាគមន៍ជាលទ្ធផលនៅក្នុងកិច្ចសម្រុះសម្រួលសន្តិភាពប៉ារីសនៅថ្ងៃទី 23 តុលាឆ្នាំ 1992 និងបានបង្កើតលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ការបោះឆ្នោតទូទៅកាលពីខែឧសភាឆ្នាំ 1993 ដែលនាំទៅដល់ការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះនិង ការស្ដារឡើងវិញនៃសម្ដេចសីហនុកាន់អំណាចជាស្ដេចនៅឆ្នាំ 1993 ខ្មែរក្រហមបានបន្តនេះដើម្បីត្រួតពិនិត្យផ្នែកខ្លះនៃភាគខាងលិចនិងខាងជើងប្រទេសកម្ពុជារហូតដល់ចុងឆ្នាំ 1990 នៅពេលពួកគេបានចុះចាញ់ទៅនឹងកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលជាថ្នូរនឹងការលើកលែងទោសឬការលៃតម្រូវឡើងវិញសម្រាប់តំណែងចូលទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ។

នៅក្នុងសតវត្សទី 21 នេះសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជាមានការរីកចម្រើនកាន់តែលឿនជាងប្រទេសផ្សេងទៀតនៅអាស៊ីលើកលែងតែសម្រាប់ប្រទេសចិន។ សព្វថ្ងៃនេះក្រោយជម្លោះកម្ពុជាបាននាំចេញនៅលើដែលមានតម្លៃ $ 5 ពាន់លានដុល្លារសម្លៀកបំពាក់ភាគច្រើនគឺសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពអឺរ៉ុបគឺជាផ្នែកមួយនៃកំពូលដប់ក្រុមហ៊ុននាំចេញអង្ករនៅលើពិភពលោកនិងបានមើលឃើញអន្ដរជាតិបាឡុងមកដល់របស់ភ្ញៀវទេសចរពីតិចជាង 150.000 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2000 ទៅ ជាង 4,2 លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ 2013 ។

ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានគេមើលឃើញថាមិនយូរទៀតទេត្រូវបាននៅលើគែមនៃគ្រោះមហន្តរាយនេះទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះមួយវានៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 និងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ថាជាសង្គ្រាមទ័ពព្រៃបែបនៅកំពុងត្រូវបានធ្វើដោយពួកខ្មែរក្រហមរហូតដល់បទឈប់បាញ់គ្នារបស់ខ្លួននៅក្នុងឆ្នាំ 1998 ក្នុងក្រុម diaspora ប្រជាជនកម្ពុជាដែលកំពុងវិលត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេ ការចាប់ផ្តើមអាជីវកម្ម, និងកម្មករបរទេសនៅក្នុងវាលខាងលិចចម្រុះដែលជាស្ថាបត្យកម្មដែលជា, បុរាណវិទ្យា, សុខុមាលភាព, ធនាគារ, បដិសណ្ឋារកិច្ច, កសិកម្ម, តន្រ្តីការទូតនិងសម្លៀកបំពាក់ត្រូវបានទាក់ទាញកាន់តែខ្លាំងឡើងទៅនឹងកម្ពុជាដោយសារតែរបៀបរស់នៅសម្រាកប្រពៃណីរបស់ខ្លួននិងវិធីនៃជីវិត។