Jump to content

ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស

ពីវិគីភីឌា

នៅក្នុងត្រីកោណមាត្រ ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស (ឬ​​ច្បាប់ស៊ីនុស ឬ​​រូបមន្តស៊ីនុស) ជា​ទ្រឹស្តីបទ​​សិក្សា​​អំពី​​ត្រីកោណ​នៅ​ក្នុង​ប្លង់។

ទ្រឹស្តីបទ

[កែប្រែ]
ត្រីកោណ ABC ដែលមានជ្រុង a, b, c, ក្រលាផ្ទៃ S រង្វង់ចារឹកក្រៅកាំ R និងមុំ A, B, C

គេមាន​ត្រីកោណ ABC ដែលមានជ្រុង a, b និង c និង A, B និង C ជាមុំឈមនៃជ្រុងទាំងនេះ(∠A=A, ∠B=B, ∠C=C) និងR ជាកាំនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ABC នោះគេបាន​​ទ្រឹស្តីបទ​ស៊ីនុស​​បង្ហាញដូចខាងក្រោម

asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R

ទ្រឹស្តីបទ​​នេះ​​ត្រូវ​បាន​គេ​​ប្រើប្រាស់​​ដើម្បី​​គណនា​​ជ្រុង​​នៃ​ត្រីកោណ​ដែលនៅសល់ ប្រសិនបើគេស្គាល់តំលៃនៃមុំ២ និង​ជ្រុង​មួយ។ វា​ក៏​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​បាន​ដែល នៅ​គេ​ស្គាល់​ជ្រុង​ពីរ និង​មុំ​មួយ។

2R=abc2S=abc2p(p−a)(p−b)(p−c)=2abc(a2+b2+c2)2−2(a4+b4+c4)

ដែល S ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ និង p ជាកន្លះបរិមាត្រ។

p=a+b+c2

សំរាយបញ្ជាក់

[កែប្រែ]
△ABC កំពស់ h គូសចេញពីកំពូល C
  • សំរាយបញ្ជាក់ asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C

គេមានត្រីកោណ ABC ដែលមានរង្វាស់ជ្រុងរៀងគ្នា a, b, c និងមុំ A B C បង្ហាញដូចរូបខាងស្តាំ។ h ជា​កំពស់​គូស​ចេញ​ពី​កំពូល C មកជ្រុង AB ។ តាម​និយមន័យ​វា​ចែក​ត្រីកោណ ABC ជា​ពីរ​ត្រីកោណកែង​។ គេ​បាន

sin⁡A=hb   និង  sin⁡B=ha
⇒h=b(sin⁡A)=a(sin⁡B)
⇒asin⁡A=bsin⁡B(1)

ដូចគ្នា​ដែរ​ចំពោះ​កំពស់​គូស​ចេញ​ពី​កំពូល A មក​ជ្រុង BC នៃ​ត្រីកោណ គេបាន

bsin⁡B=csin⁡C(2)

(1) និង (2) យើង​បាន

asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C

  • សំរាយបញ្ជាក់ asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R

គេមានត្រីកោណ ABC ចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R និង BC=a,∠A=A

(ក) - ករណី 0<∠A<π2 (មុំ A ជាមុំស្រួច)
ករណីមុំ A ជាមុំស្រួច

BD ជា​អង្កត់ផ្ចិត​នៃរង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ នោះ​ចំនុច D គឺ​ស្ថិត​នៅ​លើ​រង្វង់ ។

នាំអោយ BD=2R (R ជាកាំរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ)

ដោយ​យោង​តាម​ទ្រឹស្តីបទ​មុំចារឹកក្នុងរង្វង់ គេបាន

∠A=∠D (មុំ A ស្មើមុំ D)

BD ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ នោះគេបាន

BD=2R,  និង ∠BCD=π2 

តាង ∠BDC=∠D=D គេបាន

sin⁡D=BCBD=a2R⇒asin⁡D=2R

ដោយមុំ D = A គេបាន asin⁡A=2R

តាមរយៈវិធីដូចគ្នាចំពោះផ្សេងទៀត (មុំ B និងមុំ C) គេបាន

bsin⁡B=2R
csin⁡C=2R

ហេតុនេះ asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R

(ខ) - ករណី ∠A=π2 (មុំ A ជាមុំកែង)
ករណីមុំ A = ៩០០

មុំ A ជាមុំកែង គេបាន BC ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ

BC=2R=a
⇒sin⁡A=sin⁡π2=1
⇒asin⁡A=2R1=2R(i)

ABC ជាត្រីកោណកែង គេបាន

sin⁡B=ACBC=ba=b2Rbsin⁡B=2R(ii)
sin⁡C=ABBC=ca=c2Rcsin⁡C=2R(iii)

តាម(i)(ii) និង (iii) យើងបានទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស

asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R
(គ) - ករណី π2<∠A<π     (មុំ A ជាមុំទាល)
ករណីមុំ A ជាមុំទាល

ករណី BD ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ គេបានចំនុច D ស្ថិតនៅលើរង្វង់។ យោង​តាម​លក្ខណៈ​​រង្វង់ចារឹកក្រៅចតុកោណ (=ចតុកោណចារឹកក្នុងរង្វង់)​​គេបាន

A+D=πD=π−A (ដែល A=∠A,D=∠D )
⇒sin⁡D=sin⁡(π−A)=sin⁡A

BD ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ

⇒BD=2R

BCD ជាត្រីកោណកែង​ត្រង់ C គេបាន

sin⁡A=sin⁡D=BCBD=a2R⇒asin⁡A=2R

ធ្វើដូចគ្នាដែរចំពោះមុំផ្សេងទៀត (មុំ B និងមុំ C) គេបាន

bsin⁡B=2R
csin⁡C=2R

ហេតុនេះ asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R

សនិដ្ឋាន: ដូចនេះគេបាន​ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R ផ្ទៀងផ្ទាត់គ្រប់ករណីទាំងបីខាងលើ។

បំណក​ស្រាយ​ទ្រឹស្តីបទ​ស៊ីនុស​ដោយប្រើ​ទ្រឹស្តីបទកូស៊ីនុស

[កែប្រែ]
a=BH+HC=AB⋅cos⁡B+AC⋅cos⁡C=ccos⁡B+bcos⁡C⇒b=acos⁡C+ccos⁡A⇒c=acos⁡B+bcos⁡A

ទ្រឹស្តីបទកូស៊ីនុស

a2=b2+c2+2bccos⁡(B+C)=b2+c2+2bccos⁡Bcos⁡C−2bcsin⁡Bsin⁡C=(bcos⁡C+ccos⁡B)2+(bsin⁡C−csin⁡B)2=a2+(bsin⁡C−csin⁡B)2⇒bsin⁡C−csin⁡B=0⟺bsin⁡B=csin⁡C(i)

ដូចគ្នាដែរចំពោះ

b2=a2+c2+2accos⁡(A+C)⇒asin⁡A=csin⁡C(ii)
c2=a2+b2+2abcos⁡(A+B)⇒asin⁡A=bsin⁡B(iii)

ដូចនេះ តាម (i),(ii) និង (iii) គេបាន

asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C

អនុវត្ត

[កែប្រែ]

គេមាន​ត្រីកោណ ABC ដែលមានរង្វាស់ជ្រុង a, b​, c​ ចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R ។ ស្រាយបំភ្លឺថាៈ

acos⁡A+bcos⁡B+ccos⁡C=2SR

ដែល S ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ ABC ។

ដំណោះស្រាយ

តាមទ្រឹស្តីបទស៊ីនុសនៃត្រីកោណ ABC ចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R

asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C=2R⇒{a=2RsinAb=2RsinBc=2RsinC

យើងបាន:

acosA+bcosB+ccosC=2RsinAcosA+2RsinBcosB+2RsinCcosC=R(2sinAcosA+2sinBcosB+2sinCcosC)=R(2sinAcosA+sin2B+sin2C)=R[2sinAcosA+2sin(B+C)cos(B−C)]=R[2sinAcosA+2sinAcos(B−C)](B+C=π−A⇒sin(B+C)=sin(π−A)=sinA)=2RsinA[cos(B−C)−cos(B+C)](A=π−(B+C)⇒cosA=cos[π−(B+C)]=−cos(B+C)=2RsinA⋅2sinBsinC=4RsinA⋅sinBsinC=4R⋅a2R⋅b2R⋅c2R=abc2R2(1)

 S ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R ⇒S=abc4R⇒abc=4RS

ជំនួស abc ក្នុង (1) យើងបាន

acosA+bcosB+ccosC=4RS2R2=2SR

ដូចនេះ

acosA+bcosB+ccosC=2SR

ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុសក្នុងត្រីកោណមាត្រស្វ៊ែរ

[កែប្រែ]
ត្រីកោណស្វ៊ែរ ABC

គេមានត្រីកោណស្វ៊ែរ ABC ស្ថិតនៅលើស្វ៊ែរដែលមានផ្ចិត O កាំ ρ ដូចក្នុងរូបខាងស្តាំ នោះ​ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស​អាចសរសេរ

sin⁡asin⁡A=sin⁡bsin⁡B=sin⁡csin⁡C=6VOABCρ3sin⁡asin⁡bsin⁡c

ដែល

សូមមើលផងដែរ

[កែប្រែ]