អាស៊ាន

ដោយវិគីភីឌា
ទង់ បដិរូប
បាវចនា: 
"ទស្សនៈតែមួយ អត្តសញ្ញាណតែមួយ សហគមន៍តែមួយ"[១]
បទភ្លេង: វិថីអាស៊ាន The ASEAN Way
ស្នាក់ការកណ្ដាល ឥណ្ឌូណេស៊ី ចាកាតា, ឥណ្ឌូណេស៊ី
ភាសាការងារ
សមាជិកភាព
មេ​ដឹកនាំ
 -  ប្រធាន ហ្វីលីពីន រ៉ូទ្រីហ្កូ ឌូទើតេ
 -  អគ្គលេខាធិការ វៀតណាម ឡឺ លួង មិញ[២]
ការបង្កើតឡើង
 -  សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បាងកក ៨ សីហា ១៩៦៧ 
 -  ធម្មនុញ្ញ ១៦ ធ្នូ ២០០៨ 
ផ្ទៃដី
 -  សរុប 4.479.210.5 គ.ម.
2.778.124.7 ម៉ាយការ៉េ
ប្រជាជន
 -  ការ​ប៉ាន់​ស្មាន ២០១១  ៦០២៦៥៨០០០
 -  សន្ទភាព ១៣៥/គម
216/ម៉ាយ​ការ៉េ
ផសស (យអទ) ការ​ប៉ាន់​ស្មាន ២០១១
 -  សរុប ៣,៥៧៤ សែនកោដិ $សរ[៣]
 -  ក្នុង​ម្នាក់ ៥៩៣០ $សរ
ផសស  (មធ្យម) ការ​ប៉ាន់​ស្មាន ២០១១
 -  សរុប ២,៣៥៦ សែនកោដិ $សរ
 -  ក្នុងម្នាក់ ៣៩០៩ $សរ
លអម (២០១២) increase 0.663
មធ្យម
រូបិយបណ្ណ
តំបន់​ម៉ោង អាស៊ាន (មសស+៩ ដល់ +៦:៣០)
ក្រមហៅទូរសព្ទ
វថកអន្តរជាល
ស្ថានីយ៍សំណាញ់
ក. Address: Jalan Sisingamangaraja No.70A, South Jakarta.
ខ. Calculated using UNDP data from member states.
ទង់ជាតិរបស់សមាជិកអាស៊ាននៅទីក្រុងចាកាតា

សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ [៤] (ASEAN /ˈɑːsi.ɑːn/ AH-see-ahn,[៥] /ˈɑːzi.ɑːn/ AH-zee-ahn)[៦][៧]គឺជាអង្គការថ្នាក់តំបន់មួយ រួមមានប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងដប់ ដែលបានជួយជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តររដ្ឋាភិបាលនិងជួយសម្រួលការធ្វើសមាហរណកម្មក្នុងចំណោមសមាជិកទាំងអស់។ចាប់តាំងពីការបង្កើតឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងថៃ[៨] អង្គការនេះក៏បានពង្រីកខ្លួនដោយការចូលរួមពីប្រទេសព្រុយណេ កម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា(ភូមា) និងវៀតណាម។គោលបំណងសំខាន់នៃអង្គការនេះគឺការជំរុញនូវកំណើនសេដ្ឋកិច្ច វឌ្ឍនភាពសង្គម និងការវិវត្តសង្គមសម្រាប់សមាជិកទាំងអស់ រួមជាមួយការការពារស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ និងការផ្ដល់យន្តការមួយសម្រាប់ប្រទេសជាសមាជិកដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់ដោយសន្តិវិធី។[៩][១០]

អាស៊ានគ្រប់ដណ្ដប់លើផ្ទៃដី៤.៤លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ស្មើនឹង៣%នៃផ្ទៃដីផែនដីសរុប។អាស៊ានគ្របដណ្ដប់ទៅលើដែនទឹកធំជាងដែនគោកចំនួន៣ដង។ប្រទេសជាសមាជិកទាំងអស់មានប្រជាជនសរុបប្រមាណ៦២៥លាននាក់ ស្មើនឹង៨%នៃប្រជាជនពិភពលោក។នៅឆ្នាំ២០១៥ GDPជាមធ្យមនៃអាស៊ានគឺបានកើនឡើងជាង២.៨លានលានដុល្លារអាមេរិក។ប្រសិនបើអាស៊ានជាប្រទេសមួយ វានឹងក្លាយជាប្រទេសជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចទី៥នៅក្នុងពិភពលោក បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន ជប៉ុន[១១] អាល្លឺម៉ង់ និង អង់គ្លេស។អាស៊ានបានចូលរួមក្នុងការកំណត់ខ្សែព្រំដែនរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា ចិន បង់ក្លាដេស ទីម័រខាងកើត និងប៉ាពួញូហ្គីណេ និងកំណត់ព្រំដែនសមុទ្ររបស់ប្រទេសឥណ្ឌា ចិន និងអូស្រ្តាលី។ទាំងប្រទេសទីម័រខាងកើតនិងប៉ាពួញូហ្គីណេត្រូវបានគាំទ្រដោយសមាជិកអាស៊ានមួយចំនួនឱ្យក្លាយជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៅក្នុងអង្គការនេះ។

គោលបំណង[កែប្រែ]

ដូចដែលបានកំណត់នៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាអាស៊ាន គោលបំណងរបស់អាស៊ានមានដូចជា:[១២]

  • បង្កើនល្បឿនកំណើតសេដ្ឋកិច្ច វឌ្ឍនភាពសង្គម និងការអភិវឌ្ឍវប្បធម៌នៅក្នុងតំបន់។
  • លើកកម្ពស់សន្តិភាពនិងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់
  • ជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនិងការឧបត្ថម្ភជួយគ្នាទៅវិញទៅមកដោយមិនរំពឹងផលប្រយោជន៍តបស្នង។
  • ផ្ដល់ជំនួញដល់គ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងទម្រង់ជាការបណ្ដុះបណ្ដាលនិងការស្រាវជ្រាវឧបករណ៍។
  • កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដើម្បីធ្វើឱ្យមានភាពល្អប្រសើរខាងវិស័យកសិកម្មនិងឧស្សាហកម្មដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជន។
  • លើកកម្ពស់ការសិក្សានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
  • រក្សាមិត្តភាពដើម្បីប្រយោជន៍កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអង្គការអន្តរជាតិដែលមានគោលបំណងដូចគ្នាឬស្រដៀងគ្នា។[១៣]

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

មូលនិធិ[កែប្រែ]

អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងជាអង្គការមួយនៅឆ្នាំ១៩៦១ ដែលមានឈ្មោះថាសមាគមអាស៊ីអាគ្នេយ៍(ASA) ដែលជាក្រុមមួយដែលមានប្រទេសចូលរួមដូចជាហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី និងថៃ។អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៧ នៅពេលដែលរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសនៃប្រទេសចំនួនប្រាំដូចជាឥណ្ឌូណេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងថៃបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាអាស៊ានដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាសន្ធិសញ្ញាក្រុងបាងកក។

ការបង្កើតអាស៊ានត្រូវបានជំរុញឱ្យមានការប្រឆាំងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត[១៤]និងការស្រេកឃ្លានក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។

អាស៊ានបានរីកចម្រើននៅពេលដែលប្រទេសប្រ៊ុយណេបានក្លាយជាសមាជិកទីប្រាំមួយនៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៤ ក្នុងរយៈពេលមួយសប្ដាហ៍បន្ទាប់ពីប្រ៊ុយណេទទួលបានឯករាជ្យ។[១៥]

ការពង្រីកនិងការធ្វើសមាហរណកម្ម[កែប្រែ]

អាស៊ានបានសម្រេចការសម្រុះសម្រួលបានកាន់តែច្រើននៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ដែលបានផ្លាស់ប្ដូរតុល្យភាពអំណាចនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់នៃសង្រ្គាមវៀតណាម។កំណើនសេដ្ឋកិច្ចថាមវន្តរបស់តំបន់នេះក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ការពង្រឹងអង្គការធ្វើឱ្យអាស៊ានអនុម័តជាការឆ្លើយតបជារួមមួយដើម្បីប្រតិកម្មនឹងការលុកលុយរបស់វៀតណាមមកលើកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៧៩។កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទីមួយបានប្រារព្ធលើកោះបាលី ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីនៅឆ្នាំ១៩៧៦ ជាលទ្ធផលនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងលើគម្រោងឧស្សាហកម្មជាច្រើននិងការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមិត្តភាពនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមួយ និងសេចក្ដីព្រមព្រៀងរួមរស់ជាមួយគ្នា។ការបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមត្រជាក់រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀតនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បានអនុញ្ញាតឱ្យបណ្ដាប្រទេសអាស៊ានអនុវត្តឯករាជ្យភាពផ្នែកនយោបាយកាន់តែច្រើននៅក្នុងតំបន់នេះ ហើយនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ អាស៊ានបានយកចិត្តទុកដាក់សំខាន់ទៅលើបញ្ហាខាងពាណិជ្ជកម្មនិងសន្តិសុខក្នុងតំបន់។[១៦]

នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៥ វៀតណាមបានក្លាយជាសមាជិកទីប្រាំពីររបស់អាស៊ាន។[១៧]ឡាវនិងមីយ៉ាន់ម៉ា(ភូមា)បានចូលរួមនៅពីរឆ្នាំបន្ទាប់គឺថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧។[១៨] កម្ពុជាក៏នឹងត្រូវបានចូលរួមនៅពេលជាមួយនឹងឡាវនិងភូមាដែរ ក៏ប៉ុន្តែវាត្រូវបានពន្យារពេលដោយសារបញ្ហានយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសនេះ។ក្រោយមកកម្ពុជាក៏បានចូលជាសមាជិកទី១០នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៩ បន្ទាប់ពីមានស្ថិរភាពនៃរដ្ឋាភិបាលខ្លួនរួចទៅហើយ។[១៨][១៩]

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ[កែប្រែ]

លេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន នៅJalan Sisingamangaraja លេខ.70A ខាងត្បូងទីក្រុងចាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨ សមាជិកអាស៊ានបានជួបប្រជុំគ្នានៅរដ្ឋធានីចាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីដើម្បីអនុម័តនូវរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ដោយមានគោលបំណងផ្លាស់ប្ដូរឱ្យអាស៊ានមានលក្ខណៈដូចសហភាពអឺរ៉ុបដែរ។[២០]រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះបានប្រែក្លាយអាស៊ានទៅជានីតិបុគ្គលមួយដែលបានបំណងបង្កើតនូវតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីមួយសម្រាប់តំបន់មួយដែលមានប្រជាជនជាង៥០០លាននាក់។ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ីSusilo Bambang Yudhoyonoបានថ្លែងថា"នេះជាគម្រោងអភិវឌ្ឍដែលអាស៊ាននឹងត្រូវពង្រឹង ការរួមបញ្ចូលនិងផ្លាស់ប្ដូរអាស៊ានឱ្យទៅជាសហគមន៍មួយ។វាត្រូវបានគេសម្រេចបាន ខណៈពេលដែលអាស៊ានកំពុងស្វែងរកតួនាទីសំខាន់ក្នុងកិច្ចការអាស៊ីនិងក្នុងពិភពលោកដែលប្រទេសអន្តរជាតិកំពុងជួបវិបត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។"សំដៅទៅលើការផ្លាស់ប្ដូរអាកាសអាតុនិងភាពវឹកវរផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច លោកក៏បានបន្ថែមទៀតថា"តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នឹងមិនក្លាយជាតំបន់ដែលមានសង្គ្រាមឈ្លានពានទឹកដីដូចនៅចន្លោះទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ដល់១៩៧០ទៀតទេ"។

វិថីអាស៊ាន[កែប្រែ]

"វិថីអាស៊ាន"សំដៅទៅលើវិធីសាស្រ្តឬដំណោះស្រាយបញ្ហាដែលគោរពបទដ្ឋានវប្បធម៌នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។MasilamaniនិងPetersonបានសង្ខេបវាថាៈ

ដំណើរការការងារឬរចនាបទជាផ្លូវការផ្ទាល់ខ្លួន។គោលនយោបាយត្រូវប្រើប្រាស់ការសម្របសម្រួល ការមូលមតិគ្នា និងការពិគ្រោះយោបល់នៅក្នុងដំណើរការធ្វើសេចក្ដីសម្រេចក្រៅផ្លូវការ... ការមូលមតិគ្នានិងការសម្រុះសម្រួលគគឺជាអាទិភាព ការឈ្លោះទាស់ទែងគ្នាមិនមែនជាវិធីដោះស្រាយបញ្ហានោះទេ។ទំនាក់ទំនងការទូតដោយស្ងៀមស្ងាត់ អនុញ្ញាតឱ្យមេដឹកនាំអាស៊ានប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា ដោយមិនបាននាំយកកិច្ចពិភាក្សានេះទៅផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ។សមាជិកមិនត្រូវមានការខ្មាសអៀន ត្រូវតែមានការដឹកនាំដែលអង់អាចក្លាហាន។[២១]

អាស៊ានបូកបី[កែប្រែ]

មេដឹកនាំរបស់ប្រទេសនីមួយៗមានអារម្មណ៍ថាតម្រូវឱ្យមានការធ្វើសមាហរណកម្មបន្ថែមទៀតនៅក្នុងតំបន់នេះ។បន្ទាប់ពីការចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ១៩៩៧ ប្លុកនេះបានស្វែងរកនូវដៃគូសហការរបស់អាស៊ានដើម្បីសម្រេចគោលបំណងរបស់ខ្លួន។ "អាស៊ានបូកបី" ជាលើកដំបូងនៃគម្រោងនេះត្រូវបានចងភ្ជាប់នូវទំនាក់ទំនងដែលមានស្រាប់ជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង។ហើយវាក៏មានការចូលរួមបន្ថែមពីលើអាស៊ានបូកបីមានដូចជាឥណ្ឌា ណូវែលសេឡង់ សហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសរុស្ស៊ី នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីខាងកើត(EAS)។ក្រុមថ្មីនេះបានដើរតួជាតម្រូវការចម្បងដែលសហគមន៍អាស៊ីខាងកើតបានគ្រោងទុក។

សេដ្ឋកិច្ច[កែប្រែ]

ការជ្រើសរើសនៃGDP PPP data (ប្រទេសនិងប្លុកកំពូលទាំង១០) ដោយមិនមានគោលបំណងពិសេស

ស្ថានភាពទូទៅ[កែប្រែ]

អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមសសរស្ដម្ភចំនួនបីៈ[៤] សហគមន៍សន្តិសុខនយោបាយអាស៊ាន(APSC),[២២] សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន(AEC),[២៣] និងសហគមន៍សង្គមធម៌វប្បធម៌អាស៊ាន(ASCC)។[២៤]

បណ្ដាប្រទេសសមាជិកអាស៊ានសម្បូរតំបន់សេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន(សួនឧស្សាហកម្ម ឧទ្យានអេកូឧស្សាហកម្ម តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ឧទ្យានបច្ចកេវិទ្យានិងគំនិតច្នៃប្រឌិតផលិតផលក្នុងស្រុក)។UNIDO វៀតណាម (អង្គការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ)បានចងក្រងជាបញ្ជីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានក្នុងឆ្នាំ២០១៥ដែលមានចំណងជើងថា"តំបន់សេដ្ឋកិច្ចនៅអាស៊ាន" និពន្ធដោយ Arnault Morisson។

ទីផ្សារក្នុងស្រុក[កែប្រែ]

នៅចុងឆ្នាំ២០១៥ អាស៊ានគ្រោងនឹងបង្កើតឱ្យមានទីផ្សាររួមដែលបានមូលដ្ឋាននៃសេរីភាពបួន។ទីផ្សារនេះនឹងបង្កើតឱ្យមានលំហូរដោយសេរីនៃទំនិញ សេវាកម្ម កម្លាំងពលកម្មជំនាញ និងមូលធន។

រហូតមកដល់ចុងឆ្នាំ១០១០ ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិអាស៊ាននៅតែមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។[២៥]

ប្រទេសអាស៊ានសំខាន់ទាំងប្រាំមួយ[កែប្រែ]

ប្រទេសអាស៊ានសំខាន់ទាំងប្រាំមួយសំដៅលើប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនជាងគេទាំងប្រាំមួយដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចធំជាប្រទេសបួនឯទៀតៈ

ប្រទេស ប្រជាជន (គិតជា លាននាក់) GDP (ឆ្នាំ២០១៦) (គិតជាពាន់ លានដុល្លារ អាមេរិក)

[២៦]

GDP (ជាធម្មតា ក្នុងម្នាក់) (ដុល្លារ អាមេរិក) GDP (PPP ២០១៦) (គិតជាពាន់លានដុល្លារ)
GDP (PPPក្នុងម្នាក់) (គិតជាដុល្លារអាមេរិក)
Flag of Indonesia.svg ឥណ្ឌូនេស៊ី 260.6 $940,953 $3,610 $3,027,827 $11,618
Flag of Thailand.svg ថៃ 68.1 $390,592 $5,777 $1,152,421 $16,922
Flag of the Philippines.svg ហ្វីលីពីន 103.3 $311,687 $3,017 $793,193 $7,678
Flag of Malaysia.svg ម៉ាឡេស៊ី 30.8 $302,748 $9,890 $859,881 $27,918
Flag of Singapore.svg សិង្ហបុរី 5.6 $292,642 $53,209 $484,951 $86,598
 វៀតណាម 95.3 $200,493 $2,103 $592,848 $6,220

ASEAN Capital Markets Forum (ACMF)[កែប្រែ]

អត្រាអក្ខរកម្ម[កែប្រែ]

តារាងខាងក្រោមនេះបង្ហាញអំពីអត្រាអន្តរកម្មសម្រាប់មនុស្សដែលមានអាយុ១៥ទៅ២៤ឆ្នាំមកពីប្រទេសសមាជិកអាស៊ានទាំង១០ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។[២៧]

ប្រទេស ឆ្នាំ់

(ថ្មី
បំផុត)

មនុស្ស

ពេញវ័យ
(១៥+)
អត្រា
អក្ខរកម្ម

បុរស

ពេញ
វ័យ

នារី

ពេញ
វ័យ

យុវជន

(១៥-២៤)
អត្រា
អក្ខរកម្ម

យុវជន យុវនារី
 ប្រ៊ុយណេ  2009 95% 97% 94% 100% 100% 100%
 កម្ពុជា 2008 78% 85% 71% 87% 89% 86%
 ឥណ្ឌូណេស៊ី 2008 92% 95% 89% 99% 100% 99%
 ឡាវ 2005 73% 82% 63% 84% 89% 79%
 ម៉ាឡេស៊ី 2015 96% 95% 94% 93% 95% 96%
 មីយ៉ាន់ម៉ា 2009 92% 95% 90% 96% 96% 95%
 ហ្វីលីពីន 2015 98% 97% 96% 98% 98[២៨]% 98%
 សិង្ហបុរី  2009 95% 97% 92% 100% 100% 100%
 ថៃ 2005 94% 96% 92% 98% 98% 98%
 វៀតណាម 2009 93% 95% 91% 97% 97% 96%

មេដឹកនាំបច្ចុប្បន្នរបស់អាស៊ាន[កែប្រែ]

មើលផងដែរ[កែប្រែ]

  • ASEAN Common Time
  • ASEAN-India Car Rally 2012
  • ASEAN Sculpture Garden
  • Asian Monetary Unit
  • Asia Pacific Forum
  • Blue card system – ASEAN motor insurance scheme
  • Comprehensive Economic Partnership for East Asia
  • List of ASEAN countries by GDP (nominal)
  • List of economic communities
  • Mekong-Ganga Cooperation
  • Southeast Asia Treaty Organisation

អក្សរសាស្រ្ត[កែប្រែ]

  • ASEAN Community in Figures (ACIF) 2012 (PDF), Jakarta: Association of Southeast Asian Nations, 2012, ISBN 978-602-7643-22-2 
  • Acharya, Amitav (2009), Constructing a Security Community in Southeast Asia: ASEAN and the problem of regional order (2nd ed.), Abingdon Oxon/New York: Routledge, ISBN 978-0-415-41428-9 
  • Collins, Allan (2013), Building a People-oriented Security Community the ASEAN Way, Abingdon Oxon/New York: Routledge, ISBN 978-0-415-46052-1 
  • Fry, Gerald W. (2008), The Association of Southeast Asian Nations, New York: Chelsea House, ISBN 978-0-7910-9609-3 
  • Lee, Yoong Yoong, ed. (2011), ASEAN Matters! Reflecting on the Association of Southeast Asian Nations, Singapore: World Scientific Publishing, ISBN 978-981-4335-06-5 
  • Haacke, Jürgen; Morada, Noel M., eds. (2010), Cooperative Security in the Asia-Pacific: The ASEAN Regional Forum, Abingdon Oxon/New York: Routledge, ISBN 978-0-415-46052-1 
  • Seah, Daniel (2015) Problems Concerning the International Law-Making Practice of ASEAN Asian Journal of International Law (Cambridge University Press)
  • Severino, Rodolfo (2008), ASEAN, Singapore: ISEAS Publications, ISBN 978-981-230-750-7 
  • Amador III J, Teodoro J. (2014), A united region: The ASEAN Community 2015

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. "Aseanweb – Asean Motto"។ Asean.orghttp://www.asean.org/22773.htm។ បានយកមក 8 August 2011 
  2. "Secretary-General of ASEAN Le Luong Minh"។ ASEANhttp://www.asean.org/…/secretary-general-of-asean-le-luong-…។ បានយកមក 9 May 2015 
  3. "IMF DataMapper"។ Imf.org។ 4 December 1999។ បា១នទុកជាឯកសារ ពីសំណៅដើម នៅថ្ងៃ 23 July 2011http://www.imf.org/external/datamapper/index.php។ បានយកមក 8 August 2011 
  4. ៤,០ ៤,១ "Overview".
  5. "How do you say ASEAN?"
  6. "NLS/BPH: Other Writings, The ABC Book, A Pronunciation Guide". 8 May 2006.
  7. Asean.org, ASEAN-10: Meeting the Challenges, by Termsak Chalermpalanupap, Asean.org, ASEAN Secretariat official website.
  8. Bangkok Declaration.
  9. "ASEAN Notional Calendar 2015" (PDF). asean.org.
  10. Long, Simon (20 November 2014).
  11. ASEAN Community in Figures (ACIF) 2013 (PDF) (6th ed.
  12. "The Asean Declaration (Bangkok Declaration) Bangkok, 8 August 1967".
  13. "Overview". asean.org.
  14. Bernard Eccleston; Michael Dawson; Deborah J. McNamara (1998).
  15. "Background Note:Brunei Darussalam/Profile:/Foreign Relations".
  16. Moon, C. (2014).
  17. "Vietnam in ASEAN : Toward Cooperation for Mutual Benefits".
  18. ១៨,០ ១៨,១ Carolyn L. Gates; Mya Than (2001).
  19. "Statement by the Secretary-General of ASEAN Welcoming the Kingdom of Cambodia as the Tenth Member State of ASEAN: 30 April 1999, ASEAN Secretariat".
  20. "'Momentous' day for ASEAN as charter comes into force".
  21. Masilamani, Logan; Peterson, Jimmy (15 October 2014).
  22. Fact Sheet ASEAN Political-Security Community (APSC) (PDF).
  23. Fact Sheet ASEAN Economic Community (AEC) (PDF).
  24. Fact Sheet of ASEAN Socio-Cultural Community (ASCC) (PDF).
  25. "ASEAN feared to become multinational companies market only".
  26. "World Economic Outlook Database, October 2016; Report for Selected Countries and Subjects". 
  27. United Nations.
  28. philippinesinfo