ខេត្តប៉ៃលិន

ដោយវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
ខេត្តប៉ៃលិន
(Pailin)
Provincial Municipality
Road in the rainy season, Ocha Krong, Pailin.
Map of Cambodia highlighting Pailin
កូអរដោនេ: 12°51′02″N 102°36′34″E / 12.85056°N 102.60944°E / 12.85056; 102.60944កូអរដោនេ: 12°51′02″N 102°36′34″E / 12.85056°N 102.60944°E / 12.85056; 102.60944
ប្រទេស  កម្ពុជា
ទីរួមខេត្ត ក្រុងប៉ៃលិន
ផ្ទៃក្រឡា
 • សរុប ៨០៣ គម (៣១០ ម៉ាយ ការ)
ប្រជាជន (2008)[១]
 • សរុប ៧០៤៨២
 • សន្ទភាពBad rounding here៨៨/គម (Bad rounding here២៣០/ម៉ាយ ការ)
  Provincial population
ល្វែងម៉ោង UTC+07
Dialing code +855
ក្រមអ.ម.អ. ៣១៦៦ KH-24
ស្រុក

ប៉ៃលិន ជា​ខេត្ត​មួយ​ឋិត​នៅ​ជ្រុង​ខាង​ជើង​នៃ​ជួរ​ភ្នំ​ក្រវាញ ត្រូវ​ជា​ភាគ​ខាង​លិច​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប់​ជា​មួយ​ប្រទេស​ថៃ​។ ខេត្ត​នេះ​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ដោយ​ខេត្ត​បាត់ដំបង និង ត្រូវ​បាន​ផ្ដាច់​ចេញ​ពី​ខេត្ត​បាត់ដំបង ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​តំបន់​រដ្ឋបាល​ដាច់​ដោយ​ឡែក បន្ទាប់​ពី​ការ​ចុះ​ចូល​របស់​ក្រុម​លោក​អៀង​ សារី នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៦។ ប៉ៃលិន​ត្រូវ​បាន​ពិភពលោក​ស្គាល់​ថា ជា​ជម្រក​ចុងក្រោយ​នៃ​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​ឋិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ពួក​គេ បន្ទាប់​ពី​បាន​ចាញ់​សង្គ្រាម​ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៩ និង ដើរ​តួ​ជា រដ្ឋធានី​នៃ រដ្ឋាភិបាល​បណ្ដោះ​អាសន្ននៃការ​រួបរួម​ជាតិ និង សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២២ ធ្នូ ២០០៨ ព្រះ​បាទ​នរោត្តម សីហមុនី បាន​ចុះ​ព្រះហស្ថលេខា លើ​រាជក្រឹត្យ​​មួយ ដើម្បី​ផ្លាស់ប្ដូរ ក្រុង កែប ប៉ៃលិន និង ព្រះ​សីហនុ ឱ្យ​ទៅ​ជា​ខេត្ត ព្រម​ទាំង​កែ​តម្រូវ​ព្រំ​ប្រទល់​ខេត្ត​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ផង​ដែរ​។[២] ប្រជាជននៅទីនោះភាគច្រើនជាកសិករ មានដាំដំណាំ ជាច្រើន ប្រភេទដូចជា ពោត ដំឡូង ។ដំណាំដែលទទួលផលល្អ ជាងគេ ហើយនាំចេញច្រើនគឺ ពោត។ ទន្ទឹមនឹងដំណាំទាំងនេះ មានដាំផ្លែឈើហូបផ្លែ មាន ដូចជា​​ ស្វាយ ចេក សាវម៉ាវ ធុរ៉េន មង្ឃុត ជាពិសេស គឺ ក្ងែន​ ជាផ្លែឈើមួយប្រភេទ ដែលដុះនៅតែតំបន់ ប៉ៃលិន ហើយក៏មានការដាំបន្តហើយ​នៅតាមបណ្ដា ខេត្តនានា​។ ក្ងែន មិនខុសពី មៀនទេ ប៉ុន្តែវាមិនផ្អែមដូចមៀនទេ​ ហើយវាមានសាច់ច្រើនជាង​មៀន។ ការរស់នៅរបស់ប្រជាជនគឺ ពួកគេចេះស្រឡាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក ហើយបើមានកម្មវិធី បុណ្យទានផ្សេងៗ គេជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ប្រកបដោយការយោគយល់។

និរុត្តិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

តាមអ្នកស្រុកឲ្យការណ៍ថាពាក្យ" ប៉ៃលិន" នេះក្លាយមកពីពាក្យ "ភេលេង" ព្រោះមាននិទានរឿងដើមបញ្ជាក់ផងថាៈ កាលនោះ "នៅសតវត្សទី១៩ មានអ្នកប្រមាញ់ដេញ តាមដានសត្វព្រៃចេះតែឆ្ងាយទៅៗ រហូតដល់ភូមិភាគប៉ៃលិនសព្វថៃ្ងនេះដែលគ្រានោះ នៅជាព្រៃស្រោង មានវាលចន្លោះខ្លះតែត្រង់ប្រឡាយទឹកដែលហៅថា " អូរ " មាន អូរទុងជាដើម។ កែ្បរមាត់អូរនេះអ្នកប្រមាញ់បានប្រទះឃើញសត្វភេកំពុងហែលទឹកលុះឃើញ មនុស្សមកដល់ភេក៏រត់ទៅ ។ អ្នកប្រមាញ់ចូលទៅមើលត្រង់កនែ្លង ភេប្រែឡងគ្នានោះលុះឃើញដុំថ្មតូចៗ មានពន្លឺផេ្លកៗក៏នាំគ្នារើសយកម្នាក់មួយដុំទុកយកទៅ បង្ហាញញាតិមិត្តឯស្រុកខ្លួនវិញ។ លុះទៅដល់ស្រុកមានអ្នកស្រុកនោះ " តាមនិយាយថាពួកកូឡាដែលមករស់នៅ ក្នុងខេត្តចន្ជប៊ុន ស្រុកសៀម " ស្គាល់ថាថ្មនេះមានតមៃ្លគេក៏យកទៅវាយ បំបែករួចចៃ្នជាត្បូងឡើង ក៏ឃើញថាមានទឹកល្អ ។ កាល បើដូចេ្នះគេក៏នាំគ្នាទៅសួរទិញពីពួកប្រមាញ់នោះទៀត ។ ពួកប្រមាញ់យល់ថាជាផ្លូវរកស៊ីមួយហើយក៏ព្យាយាមនាំ គ្នាឆ្នោះទៅយក ថ្មនេះពីកនែ្លងមុនជាញឹកញាប់ ។ ដោយ មានការទៅមកញឹកញាប់នេះ ហើយទើបអ្នកទាំងនោះសន្មតឈ្មោះទីកនែ្លងត្រង់នេះថា " កនែ្លង ភេលេង "យកតាម ហេតុការណ៍ដែលគាត់ប្រទះ ឃើញជាលើកតំបូង នោះ ។ ប៉ុនែ្តដោយហេតុពួកអ្នកទាំងនេះ នៅស្រុកសៀមក៏អានពាក្យនេះក្លាយទៅតាមសមេ្លងសៀមបន្តិចទៅគឺ " ភេ" ទៅជា "ផេ" ឯ " លេង " ទៅជា "ឡេនឬ ឡិន" ដូចេ្នះរួមមកទៅជា " ផេឡិន " ។ លុះសម័យបារាំងមកកាន់កាប់ទីកនែ្លងតំបន់នេះ "គ.ស១៩០៩" គេក៏សរសេរឈ្មោះនេះជាអក្សររ៉ូមាំង តាម សមេ្លង ផង តាមរូបសាស្រ្ត ផង ជា PHAI-LINគឺ PH ជា អក្សរ AIជាស្រះអេ Lជាអក្សរ I ជា ស្រះ អិ ផ្សំនឹងN ជាអក្សរ។ ចំណេរ តមកដើម្បីកុំឲ្យពិបាកសរសេរគេក៏ភ្ជាប់លែង ឲ្យមានសហសញ្ញាក៏ក្លាយទៅជា PAILIN ។​ ហើយក្រោយមកដោយបារាំងអានគ្មានអក្សរ H គេក៏លុបចោលទៅនៅសល់ PHAILIN ។

សេចក្តីអធិប្បាយមកនេះមានទំនងជាដើមកំណើតស្រុក(Monographie) ជារឿងព្រេងដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់អ្នកស្រាវជ្រាវទៅពេលមុខទៀត។ ការណ៍នេះយើងសង្ឃឹមថា លោកអ្នកអានណាចេះចាំរឿងព្រេង នៅភូមិភាគនេះវែងឆ្ងាយទៅទៀតក៏សូមបញ្ជូមកឲ្យ យើងផងដើម្បីកែសម្រួលទៅលើកក្រោយ។[៣]

ក្រោយពីយើងបានដឹងអំពីប្រវត្តិឈ្មោះ ប៉ៃលិន រួចមកយើងអាចយល់ថាហេតុផលដែលមានបញ្ជាក់ ខាងលើជាសក្ខីភាពមួយអាចយកជាការបានសម្រាប់ការសិក្សាតទៅ ថៃ្ងអនាគតទៀត។ ចាប់តាំងពីការធ្វើ អាណានិគមពីសំណាក់បារាំងសែស " ១៩៦៣-១៩៥៣" សម័យខែ្មរយើង បានទទួលរាជ្យពីបារាំងសែស " ០៩ វិច្ឆិកាឆ្នាំ១៩៥៣ " មកដល់សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម និង ក្នុងសម័យសាធារណរដ្ឋខែ្មរ " ១៩៧០ " ប៉ៃលិនគឺជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ ក្រោយពេល ដែលសង្រ្គាមបានឆាបឆេះ អស់រយៈ ពេលរាប់ទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះប៉ៃលិនជាលេណដ្ឋាន ជាតំបន់យុទ្ធសាស្រ្ត និងជាតំបន់បង្ហូរឈាមគ្នាយ៉ាងក្តៅ គគុកមួយ។

History[កែប្រែ]

In the early 1970s, Pailin was a prosperous town stemming from the extensive gem deposits in the surrounding countryside. Because of its resources, it was one of the first cities invaded by the Khmer Rouge when they began their major offensive against the national government. The city offered no resistance and the Khmer Rouge soldiers were greeted as liberators as they marched into town. At this point, the deposed king had allied himself with the Khmer Rouge and most residents believed that they were fighting to restore him to power. It was not long, though, before most residents were rounded up for a forced march to the countryside to work in rice paddies. Those believed to have connections to the government were killed. The Khmer Rouge used proceeds from mining in the Pailin area to fund their offensive and later their government once they gained national power. When the invading Vietnamese Army ousted them from power, they retreated to Pailin, where many former Khmer Rouge leaders remain today.

Some leaders went into hiding in fear of punishment for their crimes, although other leaders lived openly in the province. It is said that 70% of the area's older men were fighters for the Khmer Rouge,[នរណា?] but none of the regular fighters have yet been brought to justice.[ត្រូវការអំណះអំណាង] As of September 2007, Pailin's remaining Khmer Rouge leaders were being rounded up to face justice by an international tribunal, including Khieu Samphan and Nuon Chea.[៤]

Since the war, Pailin suffered an economic decline and failures of local businesses. However, the now politically stable area is seeing a new wave of tourism focused on its ancient temples, natural forests and wildlife, and especially the precious gem market.

រដ្ឋបាល[កែប្រែ]

ខេត្ត​ប៉ៃលិន មាន​ស្រុក​ពីរ គឺ ៖

កូដស្រុក​និង​ក្រុង ឈ្មោះស្រុកនិង​ក្រុងជាភាសាខ្មែរ ឈ្មោះស្រុក​និង​ក្រុងជាអក្សរឡាតាំង
២៣០១ ក្រុងប៉ៃលិន​ Pailin
២៣០២ ស្រុកសាលា​​ក្រៅ Salakrao

ផ្សារ[កែប្រែ]

តំបន់​ទេសចរណ៍​​[កែប្រែ]

តំបន់ទេសចរណ៍ទាំងនោះ ជាតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិពិតៗ ទឹកធ្លាក់ ហូរពីលើកំពូលភ្នំ មានព្រៃឈើអមជាមួយ គួរជាទីរម្យនា នាពេលលំហែរកាយ សម្រាប់គ្រួសារ ឬ សម្រាប់ លំហែរចិត្ត ដូចខាងក្រោម៖

រមណីយដ្ឋាន​ភ្នំយ៉ាត[កែប្រែ]

ជា​តំបន់​រមណីយដ្ឋាន​វប្បធម៌ និង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែល​ជា​វត្ត​ចាស់​សាង​សង់​ជា​រាង​វត្ត​កូឡា។​ ភ្នំ​យ៉ាត​មាន​ទី​តាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្រុង​ប៉ៃលិន​ខាង​ស្តាំ​ដៃ​ពី​ទីក្រុង​ប៉ៃលិន​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​១០។​ ភ្នំ​យ៉ាត​ជា​តំបន់​ដែល​មាន​អបិយជំនឿ​ខ្លាំង​ក្លា​ណាស់​សំរាប់​អ្នក​ដែល​រស់​នៅ​ក្រុង​ប៉ៃលិន និង​អ្នក​ដំនើរ​ឆ្លង​កាត់​តំបន់​នោះ​ ជា​ពិសេស​ជា​តំបន់​ដែល​នៅ​សល់​រ៉ែ​ត្បូង​ច្រើន​ជាង​គេ​បង្អស់​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ប៉ៃ​លិន។

រមណីយដ្ឋាន​ភ្នំកុយ​[កែប្រែ]

ជា​តំបន់​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ។​ តំបន់​នេះ​មាន​ចំងាយ​២០​គម ពី​ក្រុង​ប៉ៃលិន តាម​ផ្លូវ​ស្ទឹង​កាច់ សាលាក្រៅ ក្នុង​សង្កាត់​ស្ទឹងកាច់ ខ័ណ្ឌ​សាលា​ក្រៅ។

រមណីយដ្ឋាន​អូរអែម[កែប្រែ]

ជា​តំបន់​រមណីយដ្ឋាន​ចាស់​ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សង្កាត់​អូរ​ច្រារ ខ័ណ្ឌ​ប៉ៃលិន​មាន​ចំងាយ​១០គម​ពីក្រុង​ប៉ៃលិន​ហើយ​រមណីយដ្ឋាន​នេះ​ជារមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ។

រមណីយដ្ឋាន​ក្បាលអូរតាវ៉ៅ[កែប្រែ]

ជារមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​ដែល​ពោរពេញទៅ​ដោយ​ទេសភាព​ល្អ​ត្រកាល រួម​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​អូរ​ថ្លា​ឆ្វេង។ តំបន់នេះ​មាន​ទី​តាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សង្កាត់​អូរ​តាវ៉ៅ ខ័ណ្ឌ​ប៉ៃលិន មាន​ចំងាយ ៥គម ពី​ក្រុង​ប៉ៃលិន។

រមណីយដ្ឋាន​ទំនប់ទឹកភ្នំជីងចក់[កែប្រែ]

ជា​តំបន់​ទេសចរណ៍​ទើប​បង្កើត​ថ្មី​ចំងាយ​ប្រមាណ​៤​គម​ពី​ទីក្រុង​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ទំ​នប់​ស្ទាក់​ទឹក​សំរាប់​បំរើ​អោយ​វិស័យ​កសិកម្ម​ហើយ​មាន​ធ្វើ​ស្ពាន​ឆ្លង​កាត់​មាន​ទូក​សំ​រាប់​អុំ​និង​តូប​តូច សំរាប់​អង្គុយ​ព្រម​ទាំង​មាន​សួន​ច្បារ​ផ្កា​ចំរុះ​ពណ៌​គួរ​ជា​ទី​គយ​គន់។​


ក្រៅ​ពី​នេះ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​ផ្សេង​ទៀត​ដូចជា​ទឹក​ធ្លាក់​ភ្នំ​ខៀវ ៣២​ជាន់​និង​ទឹក​ធ្លាក់​បរ​ហ៊ុយ។

Culture[កែប្រែ]

Pailin's culture is distinctly different from most of Khmer culture. According to some data, Pailin's culture is predominantly Burmese, and has much in common with that of the country of Burma.[ត្រូវការអំណះអំណាង] This affinity is shown in the region's cuisine, dress, temple architecture, festivals and arts. The culture can be seen as similar to the culture in Chiang Mai, Thailand. The people of Pailin are predominantly Kola. The Kola people originally migrated from Burma beginning in 1876 (note: Khmer people called the Burmese people, "Kola" or "Pumea"). Another wave of migrants, the Shan (one of the many ethnic minorities of Burma) arrived from Burma in the 1920s. The "Kola" or Burmese immigrants of Pailin are known for their work in the precious gem business, which likely is what attracted them to Pailin. Pailin was synonymous with the Mogok region of Burma, where similar precious gem stones were mined. According to people who are in the gem business, gem stones of Pailin are comparable to the gem stones from the Mogok region in Burma; thus, Khmer people believed the Kola or immigrants from Burma were from the Mogok region of Burma).[៥]

There are several dialects spoken locally including Khmer, Shan and Kola. The local Khmer dialect shows influence in tone and pronunciation from the Burmese languages as well as Kham Muang and Mon language.

In Pailin, there are a few different kinds of foods. Kola's food is distinct from Burma's Cuisine as well. The most popular Burmese style one is Mee Kola (មីកុឡា) which is a vegetarian noodle dish made from thin rice stick noodles, steamed and cooked with soy sauce and garlic chive, sometimes mixed with some meats and small lobster. Other dishes include Tom yum from Thailand and Mon banana pudding of Burma. These have all spread to other parts of Thailand and Cambodia, but normally in versions which are flavored more sweetly than the Pailin version, especially in Phnom Penh.

The Traditional clothes of Pailin is Longyi, also known as Sarong. The cloth is often sewn into a cylindrical shape. It is worn around the waist, running to the feet. It is held in place by folding fabric over, without a knot. It is also sometimes folded up to the knee for comfort. These traditional "longyi" have about 2 meters of in length of swan. The cloth is made of cotton and sometimes from silk. Kola men wear ankle-length patterns of checks, plaids or stripes "Longyi" in any kinds of color. The Men always wear their white eingyi shirt which has a mandarin collar and sometimes also wear a traditional jacket called taik-pon over their eingy. It has white, grey, black or terracotta colors. They put the gaung baung turban on their head and on their feet wear simple rubber or velvet slippers.

For Kola women's calf-length longyi are in solid colors, flower prints and many kinds of designs. They soften have a red based color, with partial stripes or very small checks similar to what Mon wear. They also often have horizontal or vertical stripes at the middle part. Royalty traditionally wore a long dress called "thin-dai" decorated by many threads. It was always worn by a lord's daughter and the king of the province's lady. The Women wears a beautiful blouse and a lovely shirt which is known as eingyi. The shirt is decorated with several colors and many piece of silver. The shirt also has horizontal or vertical stripes at the middle part in some beauty color. Kola women tie a traditional shawl on their eingyi as well as they put the shawl on their shoulders. Women tie a lovely band on their head and wear beautiful flowers in their hair, allowing their hair to drop as a ponytail above their shoulders. They sometimes took a traditional umbrella made from baboom with them. The footwear is simple slippers of leather or velvet called Hnyat-phanat.

All of these costumes were shiny with bright colors during celebrations. The clothing is very similar to what is worn by the Shan in Burma.[៦]

The houses in Pailin are built from wood, about 8 cm to 1 meter includes a wide door and in the middle of house, there are the hermitages of Buddha and anothers spirit house. The Kola People are fond of planting roses in front of their homes.

Economy[កែប្រែ]

The surrounding area was rich in a variety of gemstones which were mined almost clean to support the Khmer Rouge. They also logged the area extensively, creating great environmental damage. Now all you can find is low-quality, cheap, hand-faceted gemstones at the market in downtown Pailin.[ត្រូវការអំណះអំណាង]

Unlike most of Cambodia, Pailin is composed primarily of uplands where little rice is grown. This makes it very difficult for farmers to rely on subsistence agriculture. Crop failures trigger collection of food and gems from the forests, increasing the number of land mine accidents. Many farmers produce non-traditional crops for the markets, including sesame, mung and soya. In 2003-04 it produced 17,204 tons of maize, the second-highest production in the country.[៧]

Traders in Pailin will accept Cambodian riels, US dollars, and Thai baht; US dollars are preferred.

Land mines[កែប្រែ]

Pailin was one of the most heavily mined area in the world. Travellers are cautioned to stay on marked roads. De-mining is ongoing with UN help, which brings in some of the few foreigners that the locals encounter.[ត្រូវការអំណះអំណាង]

Administration[កែប្រែ]

The province is divided into two districts:

Until 2001 Pailin was part of Battambang Province, then elevated to city status, and then again to provincial status and thus became an autonomous zone of its own.

ឯកសារ​យោង[កែប្រែ]

  1. "General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals" (PDF)។ National Institute of Statistics, Ministry of Planning។ 3 September 2008http://www.stat.go.jp/english/info/meetings/cambodia/pdf/pre_rep1.pdf 
  2. "ព្រះ​រាជក្រឹត្យ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ក្រុង​ប៉ៃលិន​ជា​ខេត្ត​ប៉ៃលិន​"http://www.ncdd.gov.kh/legal-framework/decree/doc_download/47-2008-royal-decree-on-changing-of-pailin-municipality-to-pailin-provincekh 
  3. ដកស្រង់"សៀវភៅប្រជុំ រឿងព្រេងខែ្មរភាគ៦និងឯកសារទាក់ទងនឹងភ្នំ បោះពុម្ភដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ និងដោយក្រសួងវប្បធម៌‌និងវិចិត្រសិល្បៈ ព.ស ២៥៣៨
  4. "Key figures in the Khmer Rouge"BBC។ September 19, 2007http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2856771.stm។ បានយកមក 2007-09-21 
  5. "Dance and Cultural Show"។ Flickr។ 2009http://flickr.com/photos/46932702@N00/2851511021/។ បានយកមក 2009-02-07 
  6. "Traditional Costume in Myanmar"។ Travel blog។ 2009http://www.travelblog.org/Asia/Burma/blog-35587.html។ បានយកមក 2009-02-07 
  7. Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries. Agricultural Statistics, 2003-04 Royal Government of Cambodia, Phnom Penh, 2004.
  8. ៨,០ ៨,១ All districts, communes and villages in Pailin, National Institute of Statistics, http://www.bridgeinternational.biz/download/villages/Pailin.pdf

Relevant Links[កែប្រែ]

Official Pailin Tourism The Official Cambodian Ministry of Tourism website for the city of Pailin.

សូមមើលផងដែរ[កែប្រែ]