ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ

ដោយវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
Poipet International Border Checkpoint

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ Banteay Meanchey Province មួយនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាស្ថិតនៅចុងពាយ័ព្យដែលមានសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់មួយរបស់ប្រទេស។ មានព្រំខេត្តជាប់ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និង សៀមរាបនៅខាងកើត ខេត្តបាត់ដំបងនៅខាងត្បូង និងមានព្រំដែនរួមអន្តរជាតិជាមួយថៃនៅខាងលិច។ ទីរួមខេត្តនិងទីក្រុងធំបង្អស់គឺសិរីសោភ័ណ

បន្ទាយមានជ័យគឺជាខេត្តធំបង្អស់ទី១៣ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ដោយមានប្រជាជន ៦៧៨០៣៣ នាក់ វាជាប់លេខជាខេត្តធំទី ១០ ប្រចាំប្រទេស។ ក្រុងប៉ោយប៉ែតនៅប៉ែកខាងលិចនៃខេត្តគឺជាព្រំដែនអន្តរជាតិឆ្លងចូលទៅប្រទេសថៃ។ បន្ទាយមានជ័យគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំងប្រាំបួនដែលជាប៉ែកភាគនៃដែនជំរកជីវមណ្ឌលទន្លេសាប

Poipet International Border Checkpoint
Sereisophoan Train Station, Banteay Meanchey (CC: MTPW)

លក្ខណះទូទៅ[កែប្រែ]

ឋិត​នៅ​ចម្ងាយ៣៥៩គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ ទីក្រុង​ភ្នំពេញតាមផ្លូវ​ជាតិ​លេខ៥ និង​មាន​ទីតាំង​ជាប់​នឹង​ព្រំប្រទល់​ខេត្ត​បាត់ដំបង ឧត្ដរមានជ័យ សៀមរាប និង​ព្រំប្រទល់​ថៃ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ កំពុង​ទទួលបាន​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​យ៉ាង​កុះករ​តាម រយៈ​កាស៊ីណូ​ខ្នាត​អន្តរជាតិ​មួយ ដែល​កំពុងបើក​ឱ្យមាន​ការចូល​លេង កម្សាន្ត​ទាំងយប់​ទាំង​ថ្ងៃ។ តំបន់​កាស៊ីណូ​នេះ ក៏មាន​រៀបចំ​ជា​ផ្នែក​ផ្សេងទៀត​ដូចជា ភោជនីយដ្ឋាន សណ្ឋាគារ ផ្សា​រលក់ ឥ​វ៉ាន់​ផងដែរ។ ភ្ញៀវ​ដែល​ទៅ​កម្សាន្ត​នៅ​ទី នោះ​ភាគច្រើន​ជា​ជនជាតិ​ថៃ ឯ​ភ្ញៀវ​ជនជាតិ​ផ្សេងទៀត​ពុំ​សូវ​មាន​នោះទេ។ បើ​ចំពោះ​ជនជាតិខ្មែរ​ជា​អ្នក​ទេសចរណ៍ សាមញ្ញ​វិញ គឺ​ពួកគេ​ច្រើន​ទៅ​ដើម្បី​កម្សាន្ត​ភ្នែក​តែប៉ុណ្ណោះ ពុំ​សូវ​មាន​អ្នក​ដែល​ទៅ ដើម្បី​ប្រព្រឹត្ត​ល្បែងស៊ីសង​នោះ ឡើយ។ មិនមែន​មានតែ​តំបន់​កម្សាន្ត​ច្រកព្រំដែន​លក្ខណ​អន្តរជាតិ ប៉ោយប៉ែត​ប៉ុណ្ណោះ ទេ​ដែល​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​ចាប់ អារម្មណ៍ លើសពីនេះទៅទៀត​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​នៅមាន​តំបន់​កម្សាន្ត​មួយចំនួនទៀត ដែល​បាន​ទាក់ទាញ និង​កំពុង អភិវឌ្ឍន៍​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​ទៀតផង

រមណីយដ្ឋាន[កែប្រែ]

[១]

ឋិត នៅតាម​បណ្តោយ​ផ្លូវជាតិ​លេខ៦៩អា ចម្ងាយ​ប្រមាណ៤គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទី​រួម​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យក្នុងស្រុក​ថ្មពួក តំបន់​រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី៧ ក្នុង​ចន្លោះ សតវត្ស​ទី១២ និង១។ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​រង​ការបំផ្លិចបំផ្លាញ​ដោយសារ​សង្គ្រាម​ដែល​បណ្ដាលឱ្យ​ ប្រាសាទ​មួយចំនួនធំ​ត្រូវ បាក់បែក​ខ្ទេចខ្ទី នៅសល់តែ​ថ្ម​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ​ដី មិនតែប៉ុណ្ណោះ​នៅមាន​ពួកចោរ​បាន​លួច​យក​រូបចម្លាក់ផ្សេងៗ ពី​ប្រាសាទ​ទៅ​លក់​ឱ្យ​ឈ្មួញ​ជនជាតិ​ថៃ​ទៀតផង។ ភាពល្បីល្បាញ​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​បានធ្វើឱ្យ​ពីមួយថ្ងៃ​ទៅមួយថ្ងៃ​មាន​អ្នក ទេសចរ​បរទេស​ចូល​ទស្សនា​កាន់តែច្រើនឡើងៗ ដែល​សក្ដានុពល​នេះ​បានធ្វើឱ្យ​អជ្ញាធរ​គ្រប់គ្រង​ប្រាសាទ​មានការ​ចាប់ អារម្មណ៍ ហើយ​ព្យាយាម​រៀបចំ​បណ្ដា​ប្រាសាទ​ដទៃទៀត​នៅក្នុង​ខេត្ត​ឱ្យ​កាន់តែ​គួរឱ្យ​ ទាក់ទាញ ជាមួយនឹង​ការជួសជុល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្លូវថ្នល់​ដើម្បី​បង្កលក្ខណៈ​ងាយស្រួល​ដល់​ទេសចរ​ក្នុងការ​ទៅ​កម្សាន្ត។ ប្រាសាទ​ដែល​ខេត្ត​នេះ​មាន គម្រោង​រៀបចំ​ជួសជុល​លម្អ​ឡើងវិញ​មានដូចជា ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព ប្រាសាទ​ព្រះ​ឈរ ប្រាសាទប្រាំ​ជាដើម។

   ឋិត​ក្នុងស្រុក​សិរីសោភ័ណ​ចម្ងាយ៤គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទី​រួម​ខេត្ត កសាងឡើង​ក្នុង​របប​ប៉ុលពត សម្រាប់​យក​ទឹក​ប្រើប្រាស់​ក្នុងការ​ធ្វើស្រែ​ចម្ការ។ ទេសចរ​អាច​សប្បាយរីករាយ​ជាមួយនឹង​សកម្មភាពផ្សេងៗដូចជា ការ​ជិះទូក ការ​ងូតទឹក​បឹង ការ​ស្ទូចត្រី​ជាដើម។
   ជា​រមណីយដ្ឋាន​វប្បធម៌ ឋិត​ក្នុងស្រុក​សិរីសោភ័ណ​តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវជាតិ​លេខ៥ ចម្ងាយ៥គីឡូ ម៉ែត្រ​ពី​ទី​រួម​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ទីនេះ​មាន​ភ្នំ​ពីរ​ឈរ​ក្បែរ​គ្នា ដែលមាន​ផ្ទាំង​ថ្មធំៗបញ្ឈរ ដែល​មើលទៅ​ដូចជា​ជញ្ជាំង អ្វីមួយ។ មាន​រូង​មួយ​ជម្រៅ១២ម៉ែត្រ​អាចឱ្យ​ទេសចរ​ចុះទៅ​កម្សាន្ត​បាន​ផងដែរ។

ប្រជាជន[កែប្រែ]

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

តំបន់​នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ ដោយសារ​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ខេត្ត​គេ​ឃើញ​មាន ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ ដែល​គេ​ជឿ​ថា​ត្រូវ​បាន​សាង​ឡើង​នៅ​រវាង​សតវត្ស​ទី​១២ និង ទី​១៣​។ ប្រាសាទដែលគេស្គាល់តិចតួចជាងគេគឺ ប្រាសាទបន្ទាយនាង និង បន្ទាយទ័ព[ត្រូវការអំណះអំណាង] នៅ​សតវត្ស​ទី ១៧ សៀម​បាន​ឈ្លានពាន​កាន់កាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​ជា​ខេត្តស៊ីសុផុន​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩០៧ សៀម​បាន​ប្រគល់​ខេត្ត​នេះ​ទៅ​បារាំង ដែល​ក្រោយមក​ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល ជា​ដី​ខេត្តបាត់ដំបង​វិញ។នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៨ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​ត្រូវ​បាន​បំបែក​ចេញពី​ខេត្តបាត់ដំបង ដោយ​មាន​ស្រុក​ដំបូង​៥​គឺ ស្រុកមង្គលបុរី ស្រុកថ្មពួក ស្រុកសិរីសោភ័ណ ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ និង​ស្រុកភ្នំស្រុក​។

នៅឆ្នាំ ១៧៩៥ សៀមបានត្រួតត្រាលើព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាភាគខាងលិច ហើយបានធ្វើឱ្យតំបន់នោះក្លាយជាខេត្តសៀមនៃកម្ពុជាភាគខាងក្នុងដែលមានទីរដ្ឋបាលនៅព្រះដំបងจังหวัดพระตะบอง។ ខេត្តនេះបានបន្តក្រោមការត្រួតត្រារបស់សៀមរហូតដល់ឆ្នាំ១៩០៧ នៅពេលនោះសៀមបានជួញប្រែនៅខាងក្នុងកម្ពុជាដើម្បីយកទំនិញត្រឡប់ទៅត្រាច និង ដានជ័យវិញ។ ក្នុងឆ្នាំដដែល ព្រះបានស៊ីសុវត្ថិបានសំរេចព្រះទ័យបំបែកខេត្តកម្ពុជាភាគខាងក្នុងដែលត្រឡប់មកវិញទៅជាខេត្តបាត់ដំបង (ដែលរួមមានសិរីសោភ័ណ) និងខេត្តសៀមរាប។ នៅគ្រាដែលថៃបានបញ្ចូលកម្ពុជាប៉ែកខាងលិចជាទឹកដីរបស់ខ្លួនឡើងវិញ នៅឆ្នាំ១៩៤១ សិរីសោភ័ណបានបំបែកចេញពីខេត្តបាត់ដំបង និងមានទីរួមខេត្តរដ្ឋបាលនៅខេត្តវិបុលសង្គ្រាមដែលបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៦ នៅពេលដែលតំបន់នោះទាំងស្រុងបានបង្វែរត្រឡប់មកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង។[ត្រូវការអំណះអំណាង]

កំឡុងសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីកម្ពុជាក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ និង ទសវត្ស១៩៨០គឺជាខ្សែត្រៀមជួរមុខក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នាជាច្រើន ហើយក៏ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំងបីដែលសំបូរគ្រាប់មីនច្រើនជាងគេបង្អស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជារួមគ្នានឹងខេត្តប៉ៃលិន និងបាត់ដំបង។[២]

ភូមិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ប៉ោយប៉ែត

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា និងមានចម្ងាយ ៣៦០ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទីក្រុងភ្នំពេញ។ ខេត្តដែលនៅជុំវិញមាន ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តសៀមរាប ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និង ខេត្តសាកែវ និងខេត្តបុរីរ៉ាំ របស់ប្រទេសថៃ។ ប៉ោយប៉ែតជាទីប្រជុំជននៅជាប់ជាយដែនជាមួយថៃ។ ប៉ោយប៉ែតជាកូនសោរសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ប៉ោយប៉ែតនៅជាប់នឹងក្រុងអារញ្ញប្រាថេត (ឬហៅដោយខ្លីថាអារញ្ញដែលនៅខាងថៃ។ ផ្ទៃដីខេត្តភាគច្រើនជាតំបន់ទំនាប ជាមួយនឹងតំបន់ភ្នំខ្លះៗនៅភាគខាងជើងនិងខាងកើត។ ស្ទឹងសំខាន់ៗមាន ស្ទឹងមង្គលបុរី និង​ ស្ទឹងស៊ីសុផុន។

ព្រៃឈើខ្មែរនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ

សីតុណ្ហភាព​មធ្យមរបស់​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​គឺនៅចន្លោះពី​៣០ទៅ៣៣​អង្សា។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈ​ក្ដៅសើមដូចនៅទូទាំងប្រទេស​កម្ពុជាដែរ។ រដូវវស្សា​ចាប់ពីខែ​មិថុនាទៅតុលា រដូវរងារចាប់ពីខែវិច្ឆិកាដល់កុម្ភៈ និងរដូវក្ដៅចាប់ពីខែមិនាទៅខែឧសភា។

បឹងតូចនៅសិរីសោភ័ណ

រដ្ឋបាល[កែប្រែ]

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ស្ថិតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា មាន ១០ ស្រុក÷

លេខកូដឃុំ ឈ្មោះស្រុក និងក្រុងជាអក្សរខ្មែរ ឈ្មោះស្រុក និងក្រុងជាអក្សរឡាតាំង ចំនួនឃុំ
១០២ ស្រុកមង្គលបូរី Mongkol Borei ១៣
១០៣ ស្រុកភ្នំស្រុក Phum Srork
១០៤ ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ Preah Netr Preah
១០៥ ស្រុកអូរជ្រៅ Ou Chrou
១០៦ ស្រុកសិរីសោភ័ណ Serei Saophoan
១០៧ ស្រុកថ្មពួក Thma Puok
១០៨ ស្រុកស្វាយចេក Svay Chek
១០៩ ស្រុកម៉ាឡៃ Malai
១១០ ក្រុងប៉ោយប៉ែត Paoy Paet
ស្រុកចំនួន ១០ ស្រុក ៥៦ ឃុំ

រដ្ឋបាលខេត្តអតីតកាល[កែប្រែ]

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មាន ១ ក្រុង និង ៧ ស្រុក÷

ប្រជាសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​មានប្រជាជន​សរុប ៨១៦ ៣៨២ ឬ ៥,២៤២%នៃប្រជាជនកម្ពុជាសរុប (ទិន្នន័យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ឆ្នាំ២០០៧)។ ក្នុងនោះមានបុរស ៤០២ ២០១ (ត្រូវជា៤៩,១១%) និង ស្ត្រី ៤១៤ ១៨១ (ត្រូវជា៥០,៨៩%)។ អត្រាកំនើន​ប្រជាជនស្មើនឹង ៥,៩៣%។ ប្រជាជន​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ៩៣%ជាកសិករ ៥%ជាពាណិជ្ជករ ១,១៧%ជាអ្នកនេសាទ និង ០.៨៣%ទៀតជាមន្ត្រីរាជការ។

សេដ្ឋកិច្ច[កែប្រែ]

សេដ្ឋកិច្ច​ខេត្ត៩៣%ពឹងផ្អែកលើ​កសិកម្មនិងនៅសល់៧%ទៀតគឺ​ការនេសាទនិងពាណិជ្ជកម្ម។ ដោយសារតែខេត្ត​នេះមានព្រំដែនជាប់​នឹងប្រទេស​ថៃ អាជីកម្មបនល្បែង (កាស៊ីណូ) កំពុងតែរីកដុះដាល​យ៉ាងខ្លាំង ដែលកំពុងក្លាយជាប្រភព​ចំនូលដ៏សំខាន់សំរាប់ខេត្ត។

ក្មេងទាំងនេះកំពុងលេងបាល់នៅសាលាដុនបូស្កូប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
  1. ដកស្រង់ចេញ www.cen.com.kh
  2. Flooding unearths Cambodia’s landmines, IRIN, PHNOM PENH, 21 October 2013 (IRIN), http://www.irinnews.org/report/98976/flooding-unearths-cambodia-s-landmines