Jump to content

ឆែក

ពីវិគីភីឌា
(ត្រូវបានបញ្ជូនបន្តពី ឆេក)
សាធារណរដ្ឋឆែក
Česká republika (ភាសាឆែក)
បាវចនា
"Pravda vítězí"
"សច្ចភាពតែងនាំឱ្យជំនះ"
ភ្លេងជាតិ
Kde domov můj
"ទីនេះជាមាតុប្រទេសខ្ញុំ"
ទីតាំងប្រទេសឆែក (ក្រហម) នៅលើភូគោល
ទីតាំងប្រទេសឆែក (ក្រហម) នៅលើភូគោល
រដ្ឋធានី
និង ទីក្រុងធំបំផុត
ប្រាក
50°05′N 14°28′E / 50.083°N 14.467°E / 50.083; 14.467
ភាសាផ្លូវការភាសាឆែក[១]
ភាសាទទួលស្គាល់ផ្លូវការ[២][៣]
ក្រុមជនជាតិ
(ឆ្នាំ ២០២១)[៤]
សាសនា
(ឆ្នាំ ២០២១)[៥]
  • ៤៧.៨% គ្មានជំនឿសាសនា
  • ១១.៧% គ្រិស្តសាសនា
    —៩.៣% កាតូលិក
    —២.៤% និកាយផ្សេងទៀត
  • ១.២% សាសនាដទៃទៀត
  • ៩.១% គ្មានសាសនាច្បាស់លាស់
  • ៣១.១% គ្មានចម្លើយ
រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋឯកភូត សាធារណរដ្ឋសភានិយម
មីឡូស ហ្សេម៉ាន់
ពេទ្រ ហ្វីអាឡា
នីតិបញ្ញត្តិសភា
ព្រឹទ្ធសភា
សភាតំណាងរាស្ត្រ
ប្រវត្តិនិម្មិតកម្ម
ប្រ. ៨៧០
១១៩៨
២៨ តុលា ១៩១៨
១ មករា ១៩៩៣
ក្រឡាផ្ទៃ
- ផ្ទៃសរុប
៧៨,៨៧១ គ.ម   (ទី១១៥)
- ផ្ទៃទឹក (%)
២.១២ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០)[៦]
ប្រជាជន
- ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២១)
Neutral decrease ១០,៧០១,៧៧៧[៧] (ទី៨៦)
- ជំរឿន (ឆ្នាំ ២០២១)
Neutral decrease ១០,៥២៤,១៦៧
១៣៦ នាក់/គ.ម   (ទី៦២)
GDP (PPP)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២)
- សរុប
increase ៥០៣.៦១៣ ពាន់លានដុល្លារ[៨] (ទី៣៦)
- ក្នុងម្នាក់
increase ៤៦,៨១១[៨] (ទី២៩)
GDP (ចារឹក)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២២)
- សរុប
increase ៣០២.០៦១ ពាន់លានដុល្លារ[៨] (ទី៣៦)
- ក្នុងម្នាក់
increase ២៨,០៧៧[៨] (ទី៣៤)
ជីនី (២០១៩)positive decrease ២៤.០[៩]
ទាប · ទី៥
HDI (២០១៩)increase ០.៩០០[១០]
ខ្ពស់ណាស់ · ទី២៧
រូបិយវត្ថុកូរូណាឆែក (CZK)
ល្វែងម៉ោងUTC+១ (CET)
- រដូវក្តៅ (DST)
UTC+២ (CEST)
ទិសបើកបរស្ដាំ
កូដហៅទូរស័ព្ទ+៤២០a
កូដ ISO 3166CZ
ដែនកម្រិតខ្ពស់.czb
  1. លេខកូដ ៤២ ត្រូវបានចែករំលែកជាមួយប្រទេសស្លូវ៉ាគីរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៧
  2. .eu រួមជាមួយសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបដទៃទៀត។

ប្រទេសឆែក (ភាសាឆែកČesko, ប្រកបថា៖ ឆេ–ស្កូ, "ស្តាប់ ") ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋឆែក (Česká republika) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបកណ្ដាល។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ខាងត្បូងជាប់នឹងអូទ្រីស ខាងកើតជាប់នឹងស្លូវ៉ាគី និងទិសឦសានជាប់នឹងប៉ូឡូញ[១១] សាធារណរដ្ឋឆែកគឺពោរពេញទៅដោយតំបន់ខ្ពង់រាបដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុប ៧៨,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជាមួយនឹងអាកាសធាតុទ្វីបសើម និងបែបមហាសមុទ្រ។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ ប្រាក ហើយទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន ប្រេណូ និង អូស្ត្រាវ៉ាជាដើម។

សាធារណរដ្ឋឆែកជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ខ្លាំងមួយលើគ្រប់វិស័យ។ វាត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់ថាជាប្រទេសមានសន្តិភាពលំដាប់ទីប្រាំមួយលើពិភពលោក និងមានចំនួនប្រជាជនមិនជឿលើសាសនាច្រើន។

ឆែកជាអតីតផ្នែកមួយនៃឆេកូស្លូវ៉ាគី។ វាបានប្រកាសឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃ ១ មករា ១៩៩៣។

និរុត្តិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ប្រវត្តិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ប្រធានាធិបតីទី១របស់ឆេក លោកVáclav Havel

កាលជាផ្នែកមួយនៃ ឆេកូស្លូវ៉ាគី គឺមានទាហានឆេកប្រហែល ១.៤លាននាក់បានប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលក្នុងនោះមានទាហានស្លាប់ប្រហែល ១៥០ ០០០ នាក់។

ក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៩៨៩ ឆេកូស្លូវ៉ាគីស្ដារប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញដោយសារបដិវត្តន៍ Velvet Revolution ដែលដឹកនាំដោយ Václav Havel ។ ពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ចុងឆ្នាំ១៩៩២ ឆេកជាផ្នែកមួយនៃឆេកូស្លូវ៉ាគី លុះដល់ប្រកាសឯករាជ្យនាថ្ងៃទី១ មករាឆ្នាំ១៩៩៣ មក ប្រទេសនេះបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនចូលជាអង្គការផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍ ឆេកបានចូលជាសមាជិក Visegrád Group រួចចូលជាសមាជិក NATO នៅថ្ងៃ១២ មីនា ១៩៩៩ និងជាសហភាពអឺរ៉ុបនៅថ្ងៃ១ ឧសភា ២០០៤។

ភូមិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

សាធារណរដ្ឋឆេក មានទីតាំងស្ថិតនៅកូអរដោនេរវាងរយៈបណ្ដោយខាងជើង ៤៨°និង៥១° និងរយៈទទឹងខាងកើត ១២°និង១៩°។

ទឹកដែលចេញពីសាធារណរដ្ឋឆេក ហូរទៅកាន់សមុទ្របីផ្សេងគ្នាគឺ សមុទ្រខាងជើង សមុទ្របាល់ទិក និងសមុទ្រខ្មៅ។

ប្រទេសនេះមានឧទ្យានជាតិចំនួន៤ គឺ ឧទ្យាន Krkonoše ឧទ្យាន Šumava ឧទ្យាន Podyjí ឧទ្យាន Bohemian Switzerland ។

Rolling hills of Králický Sněžník in northern Czech Republic
Bohemian Forest foothills and Kašperk castle, southern Bohemia
Berounka river valley in western Bohemia
Beskids mountains in eastern Moravia

អាកាសធាតុ[កែប្រែ]

Moravian-Silesian Beskids

អាកាសធាតុនៅប្រទេសឆេកមានការខុសគ្នាខ្លាំងរវាងរដូវក្ដៅ និងរដូវរងា។ [១២]

តំបន់ដែលសើមបំផុតគឺស្ថិតនៅតំបន់ Bílý Potok ស្ថិតនៅជួរភ្នំ Jizera Mountains ហើយតំបន់ដែលក្ដៅបំផុតគឺចាប់ពីតំបន់ Louny District ដល់ភាគពាយព្យទីក្រុងប្រាក (Prague)។ ភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេក្នុងប្រទេសនេះគឺ ភ្នំ Sněžka (មានកម្ពស់ 1,603 ម ឬ 5,259 ហ្វីត) ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម −0.4 °C។ ចំណែកឯតំបន់ដែលមានរយៈកម្ពស់ទាបជាងគេគឺ South Moravian Region ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ត្រឹម 10 °C ។

ខែដែលត្រជាក់បំផុតក្នុងប្រទេសនេះគឺខែមករា បន្ទាប់មកគឺខែកុម្ភៈ និងខែធ្នូ។ នៅរដូវក្ដៅ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺចន្លោះពី 20 °C ទៅ 30 °C ។ រដូវក្ដៅក្នុងប្រទេសនេះក៏មានលាយឡំ ដោយភ្លៀងនិងព្យុះផងដែរ។ សីតុណ្ហភាពត្រជាក់បំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅជិតទីក្រុង České Budějovice ក្នុងឆ្នាំ 1929 ក្នុងកម្រិត −42.2 °C ហើយសីតុណ្ហភាពក្ដៅបំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅទីប្រជុំជន Dobřichovice ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ក្នុងកម្រិត 40.4 °C ។

ភ្លៀងភាគច្រើនធ្លាក់នៅក្នុងរដូវក្ដៅ។[១៣]

នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល=[កែប្រែ]

ទំនាក់ទំនងបរទេស[កែប្រែ]

Visa-free entry countries for Czech citizens in green, EU in blue (see citizenship of the European Union)

សាធារណរដ្ឋឆេកត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលសុវត្ថិភាពបំផុតលេខរៀងទី៧។ យោងទៅតាម Henley & Partners Visa Restrictions Index ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប្រជាជនឆេកអាចស្នើរសុំ Visa ដោយសេរីទៅកាន់ប្រទេសចំនួន១៧៣។ ស្ថានទូតភាគច្រើនមានទីតាំងស្ថិតក្នុងរដ្ឋធានីប្រាក។ យោងទៅតាម World Tourism Organization បានចាត់ថ្នាក់លិខិតឆ្លងដែនឆេកក្នុងលេខរៀងទី២៤។

ប្រធានាធិបតី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសមានតួនាទីចំបងក្នុងការកំណត់គោលការណ៍ការបរទេសរបស់ប្រទេស។

ប្រទេសនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេស ស្លូវ៉ាគី ប៉ូឡូញ ហុងគ្រី និងសមាជិកនៃ Visegrad Group ព្រមទាំងប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីស្រាអែល សហរដ្ឋអាមេរិក និងសភាពអឺរ៉ុប។

ឆែកបានគាំទ្រអ្នកប្រឆាំងនៅ ប្រទេសបេឡារុស្ស ម៉ូស្លាវី មីយ៉ាន់ម៉ា និងគុយបា។

បំណែងចែករដ្ឋបាល[កែប្រែ]

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ មក ប្រទេសឆេកបានបែងចែកជា១៣ តំបន់ និងរដ្ឋធានី១។ តំបន់នីមួយៗមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាផ្ទាល់ខ្លួន។

Map of Czechia with historical (traditional) regions and current administrative regions
Map with districts
Licence
plate letter
ឈ្មោះតំបន់
ជាភាសាអង់គ្លេស
ឈ្មោះតំបន់e
ជាភាសាឆេក
Administrative
seat
ចំនួនប្រជាជន
(ប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ 2004)
ចំនួនប្រជាជន
(ប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ 2011)[១៤]
A  Prague a Hlavní město Praha n/a 1,170,571 1,268,796
S  Central Bohemian Region Středočeský kraj Pragueb 1,144,071 1,289,211
C  South Bohemian Region Jihočeský kraj České Budějovice 625,712 628,336
P  Plzeň Region Plzeňský kraj Plzeň 549,618 570,401
K  Karlovy Vary Region Karlovarský kraj Karlovy Vary 304,588 295,595
U  Ústí nad Labem Region Ústecký kraj Ústí nad Labem 822,133 835,814
L  Liberec Region Liberecký kraj Liberec 427,563 432,439
H  Hradec Králové Region Královéhradecký kraj Hradec Králové 547,296 547,916
E  Pardubice Region Pardubický kraj Pardubice 505,285 511,627
M  Olomouc Region Olomoucký kraj Olomouc 635,126 628,427
T  Moravian-Silesian Region Moravskoslezský kraj Ostrava 1,257,554 1,205,834
B  South Moravian Region Jihomoravský kraj Brno 1,123,201 1,163,508
Z  Zlín Region Zlínský kraj Zlín 590,706 579,944
J  Vysočina Region Kraj Vysočina Jihlava 517,153 505,565

a Capital city.
b Office location.

សេដ្ឋកិច្ច[កែប្រែ]

ទេសចរណ៍[កែប្រែ]

ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទៅលេងច្រើនទី៥ ក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីទីក្រុង ឡុងដ៍ ប៉ារីស អ៊ីស្តានប៊ុល និងរ៉ូម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ វិស័យទេសចរណ៍រកចំណូលបាន ១១៨ពាន់លានកូរ៉ូណា (ប្រហែលជា 5.2 ពាន់លានដុល្លារ) ។ ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានសុវត្ថិភាព ព្រោះមានអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មទាប។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនដោយសារមានសារមន្ទីរផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ឆេកមានពិធីបុណ្យជាច្រើនទាក់ទងនឹងស្រាបៀរដូចជា Czech Beer Festival(ពិធីបុណ្យស្រាបៀរធំបំផុត ជាធម្មតាមានរយៈពេល១៧ថ្ងៃ និងធ្វើឡើងរៀងរាល់ខែឧសភាក្នុងទីក្រុងប្រាក) The Olomoucký pivní festival (នៅ Olomouc) និង Slavnosti piva v Českých Budějovicích (នៅ České Budějovice) ។

ប្រជាសាស្ត្រ[កែប្រែ]

សាសនា[កែប្រែ]

ឆេកស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចបំផុតជឿលើសាសនា។

យោងតាមការជំរឿនក្នុងឆ្នាំ២០១១នោះ ប្រជាជន 34% មិនជឿលើសាសនា 10.3% ជឿលើកាតូលិក 0.8% កាន់ Protestant និង 9% ទៀតគោរពសាសនាដទៃផ្សេងទៀត។ 45% នៃប្រជាជនឆេកមិនប្រាប់ពីសាសនារបស់ពួកគេ ។

វប្បធម៌[កែប្រែ]

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. "Czech language". Czech Republic – Official website. ក្រសួងការបរទេសនៃសាធារណរដ្ឋឆែម. Archived from the original on 2011-11-06. Retrieved 14 កុម្ភៈ 2022. {{cite web}}: More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (help); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (help)
  2. Citizens belonging to minorities, which traditionally and on a long-term basis live within the territory of the Czech Republic, enjoy the right to use their language in communication with authorities and in courts of law (for the list of recognized minorities see National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic, Belarusian and Vietnamese since 4 July 2013, see Česko má nové oficiální národnostní menšiny. Vietnamce a Bělorusy). Article 25 of the Czech Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms ensures the right of the national and ethnic minorities to education and communication with the authorities in their own language. Act No. 500/2004 Coll. (The Administrative Rule) in its paragraph 16 (4) (Procedural Language) ensures that a citizen of the Czech Republic who belongs to a national or an ethnic minority, which traditionally and on a long-term basis lives within the territory of the Czech Republic, has the right to address an administrative agency and proceed before it in the language of the minority. If the administrative agency has no employee with knowledge of the language, the agency is bound to obtain a translator at the agency's own expense. According to Act No. 273/2001 (Concerning the Rights of Members of Minorities) paragraph 9 (The right to use language of a national minority in dealing with authorities and in front of the courts of law) the same also applies to members of national minorities in the courts of law.
  3. The Slovak language may be considered an official language in the Czech Republic under certain circumstances, as defined by several laws – e.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském ..." (§ 16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) "Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině ..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz
  4. "Národnost". (ឆែក) Census 2021. ការិយាល័យស្ថិតិឆែក. Archived from the original on 2022-01-15. Retrieved 14 កុម្ភៈ 2022.
  5. "(ឆែក) Náboženská víra". Census 2021. ស្ថិតិការិយាល័យឆែក. Archived from the original on 2022-01-22. Retrieved 14 កុម្ភៈ 2022.
  6. "Public database: Land use (as at 31 December)". ការិយាល័យស្ថិតិឆែក. Retrieved 14 កុម្ភៈ 2022.
  7. "Population of Municipalities – 1 January 2021". ការិយាល័យស្ថិតិឆែក. 30 April 2021.
  8. ៨,០ ៨,១ ៨,២ ៨,៣ "World Economic Outlook Database, October 2019". IMF.org. មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ. Retrieved 14 កុម្ភៈ 2022.
  9. "Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Archived from the original on 20 មីនា 2019. Retrieved 12 កុម្ភៈ 2022.
  10. "Human Development Report 2020" (PDF). កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ. 10 December 2019. Retrieved 14 កុម្ភៈ 2022.
  11. "Information about the Czech Republic". Czech Foreign Ministry.
  12. R. Tolasz, Climate Atlas of the Czech Republic, Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. ISBN 80-244-1626-3, graphs 1.5 and 1.6
  13. R. Tolasz, Climate Atlas of the Czech Republic, Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. ISBN 80-244-1626-3, graph 2.9.
  14. "Základní výsledky". Czech Statistical Office. Retrieved 11 August 2015.