ខេត្តមាត់ជ្រូក

ដោយវិគីភីឌា


មាត់ជ្រូក ជាខេត្តខ្មែរមួយនៅកម្ពុជាក្រោម ឋិតក្នុងតំបន់ វាលទំនាបនៃដែនដីសណ្តទន្លេមេគង្គ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបាន រដ្ឋាភិបាលបក្សកុម្មុយនិស្ត យួនប្តូរឈ្មោះទៅជាភាសាយួន ថា ​ខេត្តអាងយ៉ាង ( យួនៈAn Giang ) ។

ផែនទីនៃខេត្តមាត់ជ្រូក ស្ថិតនៅកម្ពុជាក្រោម

បន្តវិគិភីឌាសឺនសុរីយអាប់រស្មី

អត្ថន័យ[កែប្រែ]

យោងតាមវចនានុក្រមខ្មែររបស់ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) បោះ​ពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៧ បាន ពន្យល់ត្រង់ពាក្យថា « មាត់ជ្រូក » មានន័យយ៉ាងនេះ៖

មាត់ជ្រូក ន. ឈ្មោះខែត្រមួយក្នុងដែនកម្ពុជាក្រោម (យួន ហៅ ចូវដុក) ពីដើមជាខែត្ររបស់កម្ពុជរដ្ឋហៅថា ខែត្រ ទ្រាំងត្រើយត្បូង ឋិតនៅទល់គ្នានឹង ខែត្រទ្រាំងត្រើយជើង (ខែត្រតាកែវសព្វថ្ងៃនេះ) ។

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ខេត្តមាត់ជ្រូក ទិសពាយព្យជាប់ព្រំប្រទល់នឹងប្រទេសកម្ពុជាប្រវែងប្រមាណ ១០៤ Km ទិសនិរតីជាប់នឹងខេត្តក្រមួនស (Kiên Giang) ប្រវែង ប្រមាណ ៦៩,៧៨៩ Km ខាង​ត្បូងជាប់ទីក្រុង ព្រែកឬស្សី (Cần Thơ) ប្រវែងប្រមាណ ៤៤,៧៣៤ Km ខាងកើតជាប់​នឹងខេត្ត ផ្សារដែក (Sa Đéc បច្ចុប្បន្ន Đồng Tháp) ប្រវែងប្រមាណ ១០៧,២៦៨ Km ។ ពីខេត្តមាត់ជ្រូកទៅទីក្រុងព្រៃនគរ មានប្រវែង ប្រមាណ ២៥០ Km ឆ្ពោះទៅទិសនិរតី និងត្រូវធ្វើ ដំណើរដោយរថយន្តក្រុងអស់រយៈពេល ៦ ម៉ោង ។

ទិដ្ឋភាពខេត្តមាត់ជ្រូក ។

រដ្ឋបាលភូមិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ខេត្តមាត់ជ្រូក មានទីក្រុងមួយគឺ ទីក្រុង បារាជ (Long Xuyên) និងទីរួមខេត្តមួយ គឺទីរួម​ខេត្តមាត់ជ្រូក (Châu Đốc) និងមានស្រុក ៩ គឺ៖

   ស្រុកបុរីជលសា An Phú
   ស្រុក​បែកថ្លាង Châu Phú
   ស្រុកបារាជ Châu Thành
   ស្រុកផ្សារថ្មី Chợ Mới
   ស្រុកស្នែងព្រះគោ Phú Tân
   ស្រុកក្អមសំណ Tân Châu
   ស្រុកបាថេរ Thoại Sơn
   ស្រុកក្របៅ Tịnh Biên
   ស្រុកស្វាយទង Tri Tôn


ចំនួនប្រជាជននិងផ្ទៃដី[កែប្រែ]

ស្ថិតិនិងជំរឿនឆ្នាំ ២០០៤ របស់រដ្ឋាភិបាលបក្សកុម្មុយនិស្តយួន៖

   ផ្ទៃដី: 3.406,2 km²
   ប្រជាជនចំនួន:2.170.100 នាក់

ប្រវត្តិ[កែប្រែ]

ខេត្តមាត់ជ្រូកជាដីមួយភាគរបស់អាណាចក្រនគរភ្នំ ឬ ខេត្តមួយដែនកម្ពុជាក្រោម ។ ពីមុនខេត្ត នេះខ្មែរហៅថាកំពង់ហ្លួង(Tầm Phong Long) ។

ឆ្នាំ ១៨៣៤ ស្តេចយួនឈ្មោះ ម៉ិញ ម៉ាង (Minh Mạng) ដែលសោយរាជ្យ នៅទីក្រុងហ្វេ (Huế) បានប្តូរឈ្មោះខេត្តខ្មែរ នៅកម្ពុជាក្រោម ទាំង ​៦ ឲ្យទៅជាភាសាយួនដែលភាសាយួន ហៅថា ណាមគីឡុកតិញ ( Nam Kỳ Lục Tỉnh ) ។ ពេលនោះ ខេត្តមាត់ជ្រូក ត្រូវបានប្តូរ ឈ្មោះ ទៅជាភាសាយួនថា ខេត្តអាងយ៉ាង (An Giang) និង ទីរួមខេត្ត​មាត់ជ្រូក ត្រូវ​បានដាក់ឈ្មោះ ជាភាសាយួនថា ចូវដុក (Châu Đốc) ។

សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង៖

ក្រោយពីបានចូលត្រួតត្រាដែនដីកម្ពុជាក្រោម បារាំងបានលុបចោលនូវរដ្ឋបាលភូមិសាស្ត្រចាស់ទាំង ៦ ខេត្ត ហើយបានចែករដ្ឋបាល ភូមិសាស្ត្រ នៅកម្ពុជាក្រោមចេញជា​តំបន់ធំៗ ៤ ហើយក្នុងតំបន់នីមួយៗ ត្រូវបានចែកចេញជានិគមឬស្រុកតូចៗទៀត ​ដើម្បី ងាយស្រួល ក្នុងការគ្រប់គ្រង ។

ពេលនោះ ខេត្តមាត់ជ្រូក (Châu Đốc) គឺជា និគម ឬ ស្រុកមួយក្នុងចំណោមនិគមទាំង ​៦ របស់ តំបន់បាសាក់ (យួនៈ Bát Sắc) នៅកម្ពុជាក្រោម ។ និគមទាំង ៦ នោះរួមមាន ៖

ឈ្មោះនិគមជាភាសាខ្មែរ និងភាសាយួន

   និគម មាត់ជ្រូក Châu Đốc
   និគម ពាម Hà Tiên
   និគម បារាជ Long Xuyên
   និគម ក្រមួនស Rạch Giá
   និគម ព្រែកឬស្សីCần Thơ
   និគម ឃ្លាំង Sóc Trăng

ចាប់ពីថ្ងៃទី ០១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩០០ និគម​មាត់ ជ្រូក (Châu Đốc) ត្រូវបានក្លាយជាខេត្ត តាម កិច្ចព្រមព្រៀង ចុះថ្ងៃ​ទី ២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៨៩៩ របស់សហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន ដើម្បីធ្វើការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋបាលពី និគមទៅជាខេត្ត ។

ឆ្នាំ ១៩០៣ ខេត្តមាត់ជ្រូក មាន ៣ ស្រុកគឺ

   ស្រុកក្អមសំណ Tân Châu
   ស្រុកស្វាយទង Tri Tôn
   ស្រុកក្របៅ Tịnh Biên
   ដល់ឆ្នាំ ១៩១៩ មានស្រុកបែកថ្លាង Châu Phú មួយទៀត ។

ថ្ងៃទី ២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥៦ រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋវៀតណាម (Việt Nam Cộng Hòa ) បាន ផ្លាស់ឈ្មោះខេត្តមាត់ជ្រូក (Châu Đốc) និងខេត្ត បារាជ (Long Xuyên) ឲ្យទៅភាសាយួនថា ខេត្តអាង យ៉ាង គឺទៅជាខេត្តមាត់ជ្រូកតែមួយ ។

ចំនួនវត្តខ្មែរក្រោម៖

ខេត្តមាត់ជ្រូកមានវត្តព្រះពុទ្ធសាស នាថេរវាទ​ខ្មែរក្រោម ចំនួន ៦៤ វត្ត ។

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

ដាោយ ថាច់ ប្រីជា​ គឿន

  • វចនានុក្រមខ្មែររបស់ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) បោះ​ពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៧ ។
  • សារព័ត៌មាន ព្រៃនគរ