អ៊ីរ៉ាក់

ពីវិគីភីឌា
Jump to navigation Jump to search
សាធារណរដ្ឋអ៊ីរ៉ាក់
جمهورية العراق (ភាសាអារ៉ាប់)
کۆماری عێراق (ភាសាឃឺដ)
ភ្លេងជាតិ
موطني
("មាតុភូមិខ្ញុំ")
ទីតាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ក្រហម) នៅលើភូគោល
ទីតាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ក្រហម) នៅលើភូគោល
រដ្ឋធានី
និង ទីក្រុងធំបំផុត
បាកដាដ
33°20′N 44°23′E / 33.333°N 44.383°E / 33.333; 44.383
ភាសាផ្លូវការភាសាអារ៉ាប់ភាសាឃឺដ[១]
ភាសាទទួលស្គាល់
ក្រុមជនជាតិ
(ឆ្នាំ ២០១៩[២][៣])
សាសនា
(ឆ្នាំ ២០២១) ចូលមើល សាសនានៅអ៊ីរ៉ាក់
រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភាសហព័ន្ធ
បារហាម សាលី
មូស្តាហ្វា អាល់-កាឌីមី
មហាម៉េដ អាល់-ហាល់ប៊ូស៊ី
មេដហាត់ អាល់-ម៉ាមូដ
នីតិបញ្ញត្តិក្រុមប្រឹក្សាតំណាងរាស្ត្រ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
៣ តុលា ១៩៣២
១៤ កក្កដា ១៩៥៨
១៥ តុលា ២០០៥
ក្រឡាផ្ទៃ
- ផ្ទៃសរុប
៤៣៨,៣១៧ គ.ម   (ទី៥៨)
- ផ្ទៃទឹក (%)
៤.៦២ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥)[៨]
ប្រជាជន
- ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០)
Neutral increase ៤០,២២២,៥០៣[៩] (ទី៣៦)
៨២.៧ នាក់/គ.ម   (ទី១២៥)
GDP (PPP)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២១)
- សរុប
៤១៣.៣១៦ ពាន់លានដុល្លារ[១០] (ទី៤៦)
- ក្នុងម្នាក់
១០,១៧៥ ដុល្លារ[១១] (ទី១១១)
GDP (ចារឹក)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០១៩)
- សរុប
២៥០.០៧០ ពាន់លានដុល្លារ[១២] (ទី៤៨)
- ក្នុងម្នាក់
៤,៤៧៤ ដុល្លារ[១២] (ទី៩៧)
ជីនី (២០១២)២៩.៥[១៣]
ទាប
HDI (២០១៩)increase ០.៦៧៤[១៤]
មធ្យម · ទី១២៣
រូបិយវត្ថុឌីណាអ៊ីរ៉ាក់ (IQD)
ល្វែងម៉ោងUTC+៣ (AST)
ទិសបើកបរស្ដាំ
កូដហៅទូរស័ព្ទ+៩៦៤
ដែនកម្រិតខ្ពស់.iq

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ភាសាអារ៉ាប់៖ الْعِرَاق និងភាសាឃឺដ៖ عێراق) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ អ៊ីរ៉ាក់មានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសតួកគីនៅភាគខាងជើង អ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងកើត គុយវ៉ែតនៅភាគអាគ្នេយ៍ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតនៅភាគខាងត្បូង ហ្សកដានីនៅភាគនិរតី និងស៊ីរីនៅភាគខាងលិច។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា បាកដាដ។ អ៊ីរ៉ាក់មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៤០ លាននាក់ ហើយពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម[១៥][២] អ៊ីរ៉ាក់មានភាសាផ្លូវការចំនួនពីរគឺ ភាសាអារ៉ាប់ និងភាសាឃឺដ ខណៈភាសាទទួលស្គាល់តាមតំបន់មាន ភាសាអង់គ្លេស ភាសាអារ៉ាមិចសម័យ ភាសាតួកគី និងភាសាអាមេនី[១៦]

ប្រទេសនេះមាន ១៩ខេត្ត និងតំបន់ស្វ័យតមួយ។ សាសនាសំខាន់ក្នុងប្រទេសគឺអ៊ីស្លាម។ អ៊ីរ៉ាក់គឺសម្បូរណ៍ដោយមរតកវប្បធម៍។ គំនូរ និងចម្លាក់របស់ប្រទេសនេះគឺជារបស់ល្អឥតខ្ចោះមួយ ក្នុងសិល្បៈអារ៉ាប់។

និរុត្តិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

ប្រវត្តិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

អ៊ីរ៉ាក់សម័យបុរាណ[កែប្រែ]

Cylinder Seal, Old Babylonian Period, c.1800 BC, hematite. The king makes an animal offering to Shamash. This seal was probably made in a workshop at Sippar.[១៧]

ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីរ៉ាក់អាចចាប់ផ្ដើមពី ៤០០០ ទៅ ៣១០០ មុន គ.ស។

ភូមិសាស្ត្រ[កែប្រែ]

Satellite map of Iraq.

អ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសធំលំដាប់ទី៥៨ នៅក្នុងពិភពលោក។ វាមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលនឹងរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

អ៊ីរ៉ាក់គ្របដណ្ដប់ដោយវាលខ្សាច់ ប៉ុន្តែនៅចន្លោះទន្លេ Euphrates និង Tigris គឺជាដីមានជីជាតិ។

អាកាសធាតុ[កែប្រែ]

ភាគច្រើននៃផ្ទៃដីប្រទេសគ្រប់ដណ្ដប់ដោយអាកាសធាតុក្ដៅ។ រដូវរងារអាចមានសីតុណ្ហភាពដល់ ២១អង្សារ។ នៅរដូវក្ដៅគឺកម្រនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងណាស់។ នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងប្រទេស មានអាកាសធាតុត្រជាក់កំឡុងរដូវរងារ និងពេលខ្លះមានព្រិលទៀតផង ហើយនៅពេលខ្លះអាចមានទឹកជំនន់ផង។

រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ[កែប្រែ]

Baghdad Convention Center, the current meeting place of the Council of Representatives of Iraq.

នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ អ៊ីរ៉ាក់ជាប្រទេសលំដាប់ទី១១ ដែលអស្ថេរភាពផ្នែកនយោបាយ។[១៨][១៩] អំណាចកណ្ដាលគឺគ្រប់គ្រងដោយប្រធានាធិបតី Nouri al-Maliki ។[២០]

Pro-independence rally in Iraqi Kurdistan in September 2017

ច្បាប់[កែប្រែ]

ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័តដោយមានការគាំទ្រ 78%។[២១] រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវគឺគាំទ្រដោយសហគមន៍ Shia និង Kurdish ប៉ុន្តែត្រូវបដិសេធដោយ Arab Sunnis ។

ច្បាប់ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាច្បាប់នៃប្រទេស។

យោធា[កែប្រែ]

ទ័ពអាកាសអ៊ីរ៉ាក់ បច្ចប្បន្នមាន ៣០០០នាក់ ហើយប្រទេសនេះមានគម្រោងបង្កើនអោយដល់ ១៨ ០០០ នាក់។

ទំនាក់ទំនងការបរទេស[កែប្រែ]

US President Donald Trump with Iraqi Prime Minister Haider al-Abadi in 2017.

នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩ អ៊ីរ៉ាក់ក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការទី១៨៦ ក្នុងអនុសញ្ញាអាវុធគីមី។ [២២]


ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់ បានរីកចម្រើនចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2005 ដោយការផ្លាស់ប្តូរទស្សនកិច្ចជាន់ខ្ពស់។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់លោក Nouri al-Maliki បានធ្វើទស្សនកិច្ចជាញឹកញាប់ទៅអ៊ីរ៉ង់រួមជាមួយលោក Jalal Talabani ទស្សនកិច្ចជាច្រើនដងដើម្បីជួយជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីលើគ្រប់វិស័យ។ ជម្លោះចាប់ផ្ដើមមានឡើងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ នៅពេលអ៊ីរ៉ាក់ចោទប្រកាន់អ៊ីរ៉ង់ថាបានរឹបអូសយកអណ្ដូងប្រេងនៅតាមព្រំដែន។[២៣]

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងទួរគីមានការតានតឹងយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ឃឺដប៉ះទង្គិចគ្នារវាងតួកគីនិងគណបក្សពលករឃឺដ(PKK)ត។[២៤] នៅខែតុលាឆ្នាំ 2011 រដ្ឋសភាតួកគីបានបង្កើតច្បាប់មួយដែលផ្តល់ឱ្យកងកម្លាំងតួកគីនូវលទ្ធភាពបន្តពួកឧទ្ទាមលើព្រំដែននៅអ៊ីរ៉ាក់។"[២៥]

សិទ្ធិមនុស្ស[កែប្រែ]

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងប្រជាជនឃឺដរបស់ខ្លួនមានភាពជូរចត់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រនាពេលថ្មីៗនេះជាពិសេសជាមួយយុទ្ធនាការប្រល័យពូជសាសន៍របស់សាដាមហ៊ូសេននៅឆ្នាំ 1980 ។ បន្ទាប់ពីការងើបបះបោរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ជនជាតិឃឺដជាច្រើននាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេហើយតំបន់ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជម្លោះបន្ថែមទៀត។ ទោះបីជាមានទំនាក់ទំនងមិនល្អជាប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយក៏មានការរីកចម្រើនខ្លះដែរហើយអ៊ីរ៉ាក់បានជ្រើសរើសបេក្ខជនឃើរទីមួយរបស់ខ្លួនគឺលោក Jalal Talabani ក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ម្យ៉ាងទៀតភាសាឃឺឌីគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់អ៊ីរ៉ាក់ដែលមានភាសាអារ៉ាបាប់តាមមាត្រាទី 4 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។

បំណែងចែករដ្ឋបាល[កែប្រែ]

Iraq, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg

អ៊ីរ៉ាក់មានខេត្តចំនួន១៩។

  1. Dohuk
  2. Nineveh
  3. Erbil
  4. Kirkuk
  5. Sulaymaniyah
  6. Saladin
  7. Al Anbar
  8. Baghdad
  9. Diyala
  10. Karbala
  11. Babil
  12. Wasit
  13. Najaf
  14. Al-Qādisiyyah
  15. Maysan
  16. Muthanna
  17. Dhi Qar
  18. Basra
  19. Halabja (not shown)

សេដ្ឋកិច្ច[កែប្រែ]

Global distribution of Iraqi exports in 2006.

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយវិស័យ ប្រេង ដែលជាទូទៅបានផ្តល់ប្រហែល 95% នៃប្រាក់ចំណូលប្តូរប្រាក់បរទេស។ កង្វះនៃការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងវិស័យដទៃទៀតបានធ្វើឱ្យអ្នកគ្មានការងារធ្វើពី 18% ទៅ 30% និង GDP របស់មនុស្សម្នាក់ៗមានចំនួន 4.000 ដុល្លារ។[២] ការងារវិស័យសាធារណៈមានចំនួនជិត 60% នៃការងារពេញម៉ោងក្នុងឆ្នាំ 2011 ។[២៦] ឧស្សាហកម្មនាំប្រេងចេញដែលគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ាក់បង្កើតការងារតិចតួចណាស់។[២៦] Currently only a modest percentage of women (the highest estimate for 2011 was 22%) participate in the labour force.[២៦]

ប្រេង និងថាមពល[កែប្រែ]

Tankers at the Basra Oil Terminal.


ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1970 អ៊ីរ៉ាក់ផលិតបានដល់ 3,5 លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុន្តែការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងអ៊ីរ៉ាក់បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់គុយវែតនៅឆ្នាំ 1990 បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យប្រេងរបស់ប្រទេស។ ទណ្ឌកម្មបានហាមប្រាមអ៊ីរ៉ាក់ពីការនាំចេញប្រេងរហូតដល់ឆ្នាំ 1996 ហើយទិន្នផលរបស់អ៊ីរ៉ាក់បានធ្លាក់ចុះ 85% ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រលើកដំបូង។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឆ្នាំ 2003 បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានដែលដឹកនាំដោយអាមេរិកបានដកចេញពីសាដាមហ៊ូសេនពីអំណាចប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍធនធានប្រេងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានរំខានដោយជម្លោះកំពុងបន្ត។


ទោះបីជាមានប្រាក់ចំណូលល្អនិងប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារក៏ដោយក៏ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅតែបង្កើតអគ្គិសនីប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃតម្រូវការអគ្គិសនីដែលជាតម្រូវការរបស់អតិថិជនធ្វើឱ្យមានបាតុកម្មក្នុងកំឡុងរដូវក្តៅក្តៅ។[២៧]

អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ាន់ប្រមាណថាប្រេងមានចំនួន 99% នៃចំណូលរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។[២៨]

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ[កែប្រែ]

A reservoir in the Samawa desert Southern Iraq

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកនិងអនាម័យនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានគុណភាពអប់ខ្លាំង។ សង្គ្រាមបីទសវត្សរួមជាមួយការយល់ដឹងពីបរិស្ថានតិចតួចបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធនធានទឹករបស់អ៊ីរ៉ាក់។[២៩] បរិមាណទឹកច្រើនត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយក្នុងកំឡុងពេលផលិតកម្ម។

ប្រជាសាស្ត្រ[កែប្រែ]

Historical populations in millions
ឆ្នាំ ចំនួនប្រជាជន
1878 ២.០
1947 ៤.៨ 140.0%
1957 ៦.៣ 31.3%
1977 ១២.០ 90.5%
1987 ១៦.៣ 35.8%
1997 ២២.០ 35.0%
2009 ៣១.៦ 43.6%
2016 ៣៧.២ 17.7%
Source: [៣០][៣១][៣២]
Population pyramid

ក្រុមជនជាតិ[កែប្រែ]

មនុស្សប្រហែល 20.000 នាក់រស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ភាគខាងត្បូង។[៣៣]

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិ Chechen 2.500 នាក់។[៣៤] នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់អាហ្វ្រូអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចអ៊ីរ៉ាក់ដែលជាកេរដំណែលនៃទាសភាពដែលបានអនុវត្តនៅក្នុង Caliphate អ៊ីស្លាមដែលចាប់ផ្តើមពីការបះបោរ Zanj នៃសតវត្សទី 9 និងតួនាទីរបស់បាស៊្រាជាច្រកសំខាន់មួយ។Williams, Timothy (2009-12-02). "In Iraq's African Enclave, Color Is Plainly Seen". The New York Times. https://www.nytimes.com/2009/12/03/world/middleeast/03basra.html. </ref> It is the most populous country in the Arabian Plate.[៣៥]

សាសនា[កែប្រែ]

Religion in Iraq, 2014[៣៦]
Shia Islam
64.5%
Sunni Islam
31.5%
Gnosticism/Yazdânism
2.0%
Christianity
1.2%
Other religion
0.8%

វាក៏មានប្រជាជនជនជាតិភាគតិចដែលមានជនជាតិដើមភាគតិចតូចៗនៅទីក្រុង Mandalay, Shabaks, Yarsan និង Yezidis ។ មុនឆ្នាំ 2003 ចំនួនរបស់ពួកគេរួមគ្នាអាចមានចំនួន 2 លាននាក់ភាគច្រើនគឺយ៉ាសានដែលជាសាសនាមិនមែនសាសនាអ៊ីស្លាមដែលមានឫសគល់នៅក្នុងសាសនាមុនអ៊ីស្លាមនិងសាសនាមុនគ្រិស្តសាសនា។ មានរបាយការណ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរជាង 100.000 នាក់ទៅ Zoroastrian ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។ សហគមន៍ជ្វីហ្វអ៊ីរ៉ាក់ដែលមានចំនួនប្រហែល 150.000 នាក់នៅឆ្នាំ 1941 ស្ទើរតែបានចាកចេញពីប្រទេស។[៣៧]


សុខាភិបាល[កែប្រែ]

នៅក្នុងឆ្នាំ 2010 ការចំណាយលើការថែទាំសុខភាពមានចំនួន 6,84% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ ក្នុងឆ្នាំ 2008 មានគ្រូពេទ្យចំនួន 6,96 នាក់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា 13,92 ក្នុងប្រជាជន 10,000 នាក់។[៣៨] អាយុកាលជាមធ្យមក្នុងឆ្គឺ 68.49 ឆ្នាំ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 គឺ 65.13 ឆ្នាំសំរាប់បុរសនិង 72.01 ឆ្នាំសំរាប់នារី។[៣៩] នេះគឺជាការធ្លាក់ចុះពីអាយុកាលខ្ពស់បំផុតដែលមានអាយុកាល 71.31 ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ 1996 ។[៤០] id=14290 |archivedate=2007-07-17 |date=January 8, 2007 |deadurl=yes |df= }}</ref>

ការអប់រំ[កែប្រែ]

មុនពេលដែលប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអង្គការសហប្រជាជាតិវាមានប្រព័ន្ធការអប់រំអារ៉ាប់ប្រកបដោយភាពជោគជ័យនិងជោគជ័យរួចទៅហើយ។[៤១]

កីឡា[កែប្រែ]

បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ បាល់ទាត់គឺជាកត្តារួបរួមគ្នាដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ក្រោយពីសង្គ្រាមនិងភាពចលាចលជាច្រើនឆ្នាំ។ កីឡាបាល់បោះការហែលទឹកហែលទឹកការលើកកម្ពស់ការហាត់ប្រាណការប្រដាល់ជើងឯកប្រដាល់និងកីឡាវាយកូនបាល់ក៏ជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយផងដែរ។

ឯកសារយោង[កែប្រែ]

  1. ១,០ ១,១ Iraq, Ministry of Interior – General Directorate for Nationality: Iraqi Constitution (2005)
  2. ២,០ ២,១ ២,២ ២,៣ Iraq CIA Factbook
  3. Why Iraqi Turkmens are excluded from the new government
  4. https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/
  5. https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/
  6. https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/
  7. Iraqi religions www.state.gov
  8. Surface water and surface water change. OECD
  9. Population, total – Iraq | Data
  10. Report for Selected Countries and Subjects
  11. World Economic Outlook Database, October 2020 IMF.org. មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ
  12. ១២,០ ១២,១ World Economic Outlook Database, October 2018 IMF.org. មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ
  13. World Bank GINI index. Data.worldbank.org Retrieved on 17 August 2016
  14. Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ. 15 December 2020. pp. 343–346. ល.ស.ប.អ. 978-92-1-126442-5. http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf។ បានយកមក 16 មេសា 2022. 
  15. Office, Great Britain Foreign (1958). Documents on British Foreign Policy, 1919-1939. H.M. Stationery Office. https://books.google.com/books?id=JJpnAAAAMAAJ. 
  16. Iraq's Constitution
  17. Al-Gailani Werr, L., 1988. Studies in the chronology and regional style of Old Babylonian Cylinder Seals. Bibliotheca Mesopotamica, Volume 23.
  18. Failed States Index Scores 2018 fundforpeace.org Archived from the original on 2010-06-28
  19. The Failed States Index 2010 fundforpeace.org
  20. Lua error in Module:Cite_web at line 38: attempt to concatenate field 'month' (a nil value).
  21. Wagner, Thomas (2005-10-25) Iraq's Constitution Adopted by Voters. ABC News (2005-10-25) Archived from the original on 2006-02-18 Retrieved on 2013-01-25
  22. Iraq Joins the Chemical Weapons Convention. The Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons -Opcw.org Retrieved on 2011-06-19
  23. Muhanad Mohammed (December 19, 2012). "Iran, Iraq seek diplomatic end to border dispute". Reuters. https://www.reuters.com/article/2009/12/19/us-iraq-iran-idUSTRE5BH1Y920091219។ បានយកមក August 18, 2012. 
  24. TURKEY:Relations with Iraq become explosive. Ipsnews.net (October 30, 2007)
  25. "24 soldiers killed in attack in Turkey". CNN. 2011-10-19. http://edition.cnn.com/2011/10/19/world/meast/turkey-attack/index.html. 
  26. ២៦,០ ២៦,១ ២៦,២ Unemployment Threatens Democracy in Iraq. USAID Iraq (January 2011) Archived from the original on 2013-05-11
  27. Iraqi Minister Resigns Over Electricity Shortages (2010-06-22) Retrieved on 2010-07-23
  28. Calamur, Krishnadev (2018-03-19). "Oil Was Supposed to Rebuild Iraq". The Atlantic. ល.ត.ម.អ. 1072-7825. https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/03/iraq-oil/555827/។ បានយកមក 2018-03-20. 
  29. UN Iraq Joint Analysis and Policy Unit (March 2013) Water in Iraq Factsheet
  30. Charles Philip Issawi (1988). The Fertile Crescent, 1800–1914: A Documentary Economic History. Oxford University Press. p. 17. ល.ស.ប.អ. 978-0-19-504951-0. //books.google.com/books?id=F2TGkO7G43oC&pg=PAPA17។ បានយកមក 2016-08-17. 
  31. Population Census. Central Organization for Statistics Retrieved on 2016-08-17
  32. Population Of Iraq For The Years 1977 – 2011 (000). Central Organization for Statistics Retrieved on 2016-08-17
  33. Sharp, Heather (March 3, 2003). "BBC News – Iraq's 'devastated' Marsh Arabs". http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2807821.stm។ បានយកមក 2008-05-01. 
  34. Chechens in the Middle East: Between Original and Host Cultures. Belfer Center for Science and International Affairs (2002-09-18)Retrieved on 2010-04-21
  35. McCoy, John (2003). Geo-data: the world geographical encyclopedia. p. 281. 
  36. http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Iraq_Religions_2014_lg.png
  37. Stone, Andrea (2003-07-27). "Embattled Jewish community down to last survivors". Usatoday.com. https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2003-07-27-iraq-jews-usat_x.htm។ បានយកមក 2011-06-19. 
  38. Health. SESRIC Retrieved on 2016-08-17
  39. Demography. SESRIC Retrieved on 2016-08-17
  40. Life expectancy at birth, total (Iraq). SESRIC Retrieved on 2016-08-17
  41. de Santisteban, Agustin Velloso (2005). "Sanctions, War, Occupation and the De-Development of Education in Iraq". International Review of Education 51: 1–13.

អានបន្ថែម[កែប្រែ]

តំណ​ភ្ជាប់​ក្រៅ[កែប្រែ]

រដ្ឋាភិបាល

ព័ត៌មាន​ទូទៅ