Jump to content

អ៊ីរ៉ាក់

កែប្រែតំណភ្ជាប់
ពីវិគីភីឌា
(ត្រូវបានបញ្ជូនបន្តពី ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់)
សាធារណរដ្ឋអ៊ីរ៉ាក់
جمهورية العراق (ភាសាអារ៉ាប់)
کۆماری عێراق (ភាសាឃឺដ)
ភ្លេងជាតិ
موطني
("មាតុភូមិខ្ញុំ")
ទីតាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ក្រហម) នៅលើភូគោល
ទីតាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ក្រហម) នៅលើភូគោល
រដ្ឋធានី
និង ទីក្រុងធំបំផុត
បាកដាដ
33°20′N 44°23′E / 33.333°N 44.383°E / 33.333; 44.383
ភាសាផ្លូវការភាសាអារ៉ាប់ • ភាសាឃឺដ[១]
ភាសាទទួលស្គាល់
ក្រុមជនជាតិ
(ឆ្នាំ ២០១៩[២][៣])
សាសនា
(ឆ្នាំ ២០២១) ចូលមើល សាសនានៅអ៊ីរ៉ាក់
រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភាសហព័ន្ធ
បារហាម សាលី
មូស្តាហ្វា អាល់-កាឌីមី
មហាម៉េដ អាល់-ហាល់ប៊ូស៊ី
មេដហាត់ អាល់-ម៉ាមូដ
នីតិបញ្ញត្តិក្រុមប្រឹក្សាតំណាងរាស្ត្រ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
៣ តុលា ១៩៣២
១៤ កក្កដា ១៩៥៨
១៥ តុលា ២០០៥
ក្រឡាផ្ទៃ
- ផ្ទៃសរុប
៤៣៨,៣១៧ គ.ម២   (ទី៥៨)
- ផ្ទៃទឹក (%)
៤.៦២ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥)[៨]
ប្រជាជន
- ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២០)
Neutral increase ៤០,២២២,៥០៣[៩] (ទី៣៦)
៨២.៧ នាក់/គ.ម២   (ទី១២៥)
GDP (PPP)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២១)
- សរុប
៤១៣.៣១៦ ពាន់លានដុល្លារ[១០] (ទី៤៦)
- ក្នុងម្នាក់
១០,១៧៥ ដុល្លារ[១១] (ទី១១១)
GDP (ចារឹក)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០១៩)
- សរុប
២៥០.០៧០ ពាន់លានដុល្លារ[១២] (ទី៤៨)
- ក្នុងម្នាក់
៤,៤៧៤ ដុល្លារ[១២] (ទី៩៧)
ជីនី (២០១២)២៩.៥[១៣]
ទាប
HDI (២០១៩)increase ០.៦៧៤[១៤]
មធ្យម · ទី១២៣
រូបិយវត្ថុឌីណាអ៊ីរ៉ាក់ (IQD)
ល្វែងម៉ោងUTC+៣ (AST)
ទិសបើកបរស្ដាំ
កូដហៅទូរស័ព្ទ+៩៦៤
ដែនកម្រិតខ្ពស់.iq

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ភាសាអារ៉ាប់៖ الْعِرَاق និងភាសាឃឺដ៖ عێراق) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ អ៊ីរ៉ាក់មានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសតួកគីនៅភាគខាងជើង អ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងកើត គុយវ៉ែតនៅភាគអាគ្នេយ៍ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតនៅភាគខាងត្បូង ហ្សកដានីនៅភាគនិរតី និងស៊ីរីនៅភាគខាងលិច។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា បាកដាដ។ អ៊ីរ៉ាក់មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៤០ លាននាក់ ហើយពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម។[១៥][២] អ៊ីរ៉ាក់មានភាសាផ្លូវការចំនួនពីរគឺ ភាសាអារ៉ាប់ និងភាសាឃឺដ ខណៈភាសាទទួលស្គាល់តាមតំបន់មាន ភាសាអង់គ្លេស ភាសាអារ៉ាមិចសម័យ ភាសាតួកគី និងភាសាអាមេនី។[១៦]

ប្រទេសនេះមាន ១៩ខេត្ត និងតំបន់ស្វ័យតមួយ។ សាសនាសំខាន់ក្នុងប្រទេសគឺអ៊ីស្លាម។ អ៊ីរ៉ាក់គឺសម្បូរណ៍ដោយមរតកវប្បធម៍។ គំនូរ និងចម្លាក់របស់ប្រទេសនេះគឺជារបស់ល្អឥតខ្ចោះមួយ ក្នុងសិល្បៈអារ៉ាប់។

និរុត្តិសាស្ត្រ

[កែប្រែ]
[icon] ផ្នែកនេះទទេ។ អ្នកអាចជួយបានដោយបន្ថែមព័ត៌មាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

[កែប្រែ]

អ៊ីរ៉ាក់សម័យបុរាណ

[កែប្រែ]
Cylinder Seal, Old Babylonian Period, c.1800 BC, hematite. The king makes an animal offering to Shamash. This seal was probably made in a workshop at Sippar.[១៧]

ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីរ៉ាក់អាចចាប់ផ្ដើមពី ៤០០០ ទៅ ៣១០០ មុន គ.ស។

ភូមិសាស្ត្រ

[កែប្រែ]
Satellite map of Iraq.

អ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសធំលំដាប់ទី៥៨ នៅក្នុងពិភពលោក។ វាមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលនឹងរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

អ៊ីរ៉ាក់គ្របដណ្ដប់ដោយវាលខ្សាច់ ប៉ុន្តែនៅចន្លោះទន្លេ Euphrates និង Tigris គឺជាដីមានជីជាតិ។

អាកាសធាតុ

[កែប្រែ]

ភាគច្រើននៃផ្ទៃដីប្រទេសគ្រប់ដណ្ដប់ដោយអាកាសធាតុក្ដៅ។ រដូវរងារអាចមានសីតុណ្ហភាពដល់ ២១អង្សារ។ នៅរដូវក្ដៅគឺកម្រនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងណាស់។ នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងប្រទេស មានអាកាសធាតុត្រជាក់កំឡុងរដូវរងារ និងពេលខ្លះមានព្រិលទៀតផង ហើយនៅពេលខ្លះអាចមានទឹកជំនន់ផង។

រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ

[កែប្រែ]
Baghdad Convention Center, the current meeting place of the Council of Representatives of Iraq.

នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ អ៊ីរ៉ាក់ជាប្រទេសលំដាប់ទី១១ ដែលអស្ថេរភាពផ្នែកនយោបាយ។[១៨][១៩] អំណាចកណ្ដាលគឺគ្រប់គ្រងដោយប្រធានាធិបតី Nouri al-Maliki ។[២០]

Pro-independence rally in Iraqi Kurdistan in September 2017

ច្បាប់

[កែប្រែ]

ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័តដោយមានការគាំទ្រ 78%។[២១] រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវគឺគាំទ្រដោយសហគមន៍ Shia និង Kurdish ប៉ុន្តែត្រូវបដិសេធដោយ Arab Sunnis ។

ច្បាប់ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាច្បាប់នៃប្រទេស។

យោធា

[កែប្រែ]

ទ័ពអាកាសអ៊ីរ៉ាក់ បច្ចប្បន្នមាន ៣០០០នាក់ ហើយប្រទេសនេះមានគម្រោងបង្កើនអោយដល់ ១៨ ០០០ នាក់។

ទំនាក់ទំនងការបរទេស

[កែប្រែ]
US President Donald Trump with Iraqi Prime Minister Haider al-Abadi in 2017.

នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩ អ៊ីរ៉ាក់ក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការទី១៨៦ ក្នុងអនុសញ្ញាអាវុធគីមី។ [២២]


ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់ បានរីកចម្រើនចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2005 ដោយការផ្លាស់ប្តូរទស្សនកិច្ចជាន់ខ្ពស់។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់លោក Nouri al-Maliki បានធ្វើទស្សនកិច្ចជាញឹកញាប់ទៅអ៊ីរ៉ង់រួមជាមួយលោក Jalal Talabani ទស្សនកិច្ចជាច្រើនដងដើម្បីជួយជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីលើគ្រប់វិស័យ។ ជម្លោះចាប់ផ្ដើមមានឡើងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ នៅពេលអ៊ីរ៉ាក់ចោទប្រកាន់អ៊ីរ៉ង់ថាបានរឹបអូសយកអណ្ដូងប្រេងនៅតាមព្រំដែន។[២៣]

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងទួរគីមានការតានតឹងយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ឃឺដប៉ះទង្គិចគ្នារវាងតួកគីនិងគណបក្សពលករឃឺដ(PKK)ត។[២៤] នៅខែតុលាឆ្នាំ 2011 រដ្ឋសភាតួកគីបានបង្កើតច្បាប់មួយដែលផ្តល់ឱ្យកងកម្លាំងតួកគីនូវលទ្ធភាពបន្តពួកឧទ្ទាមលើព្រំដែននៅអ៊ីរ៉ាក់។"[២៥]

សិទ្ធិមនុស្ស

[កែប្រែ]

ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងប្រជាជនឃឺដរបស់ខ្លួនមានភាពជូរចត់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រនាពេលថ្មីៗនេះជាពិសេសជាមួយយុទ្ធនាការប្រល័យពូជសាសន៍របស់សាដាមហ៊ូសេននៅឆ្នាំ 1980 ។ បន្ទាប់ពីការងើបបះបោរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ជនជាតិឃឺដជាច្រើននាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេហើយតំបន់ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជម្លោះបន្ថែមទៀត។ ទោះបីជាមានទំនាក់ទំនងមិនល្អជាប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយក៏មានការរីកចម្រើនខ្លះដែរហើយអ៊ីរ៉ាក់បានជ្រើសរើសបេក្ខជនឃើរទីមួយរបស់ខ្លួនគឺលោក Jalal Talabani ក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ម្យ៉ាងទៀតភាសាឃឺឌីគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់អ៊ីរ៉ាក់ដែលមានភាសាអារ៉ាបាប់តាមមាត្រាទី 4 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។

បំណែងចែករដ្ឋបាល

[កែប្រែ]

អ៊ីរ៉ាក់មានខេត្តចំនួន១៩។

សេដ្ឋកិច្ច

[កែប្រែ]
Global distribution of Iraqi exports in 2006.

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយវិស័យ ប្រេង ដែលជាទូទៅបានផ្តល់ប្រហែល 95% នៃប្រាក់ចំណូលប្តូរប្រាក់បរទេស។ កង្វះនៃការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងវិស័យដទៃទៀតបានធ្វើឱ្យអ្នកគ្មានការងារធ្វើពី 18% ទៅ 30% និង GDP របស់មនុស្សម្នាក់ៗមានចំនួន 4.000 ដុល្លារ។[២] ការងារវិស័យសាធារណៈមានចំនួនជិត 60% នៃការងារពេញម៉ោងក្នុងឆ្នាំ 2011 ។[២៦] ឧស្សាហកម្មនាំប្រេងចេញដែលគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ាក់បង្កើតការងារតិចតួចណាស់។[២៦] Currently only a modest percentage of women (the highest estimate for 2011 was 22%) participate in the labour force.[២៦]

ប្រេង និងថាមពល

[កែប្រែ]
Tankers at the Basra Oil Terminal.


ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1970 អ៊ីរ៉ាក់ផលិតបានដល់ 3,5 លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុន្តែការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងអ៊ីរ៉ាក់បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់គុយវែតនៅឆ្នាំ 1990 បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យប្រេងរបស់ប្រទេស។ ទណ្ឌកម្មបានហាមប្រាមអ៊ីរ៉ាក់ពីការនាំចេញប្រេងរហូតដល់ឆ្នាំ 1996 ហើយទិន្នផលរបស់អ៊ីរ៉ាក់បានធ្លាក់ចុះ 85% ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រលើកដំបូង។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឆ្នាំ 2003 បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានដែលដឹកនាំដោយអាមេរិកបានដកចេញពីសាដាមហ៊ូសេនពីអំណាចប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍធនធានប្រេងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានរំខានដោយជម្លោះកំពុងបន្ត។


ទោះបីជាមានប្រាក់ចំណូលល្អនិងប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារក៏ដោយក៏ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅតែបង្កើតអគ្គិសនីប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃតម្រូវការអគ្គិសនីដែលជាតម្រូវការរបស់អតិថិជនធ្វើឱ្យមានបាតុកម្មក្នុងកំឡុងរដូវក្តៅក្តៅ។[២៧]

អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ាន់ប្រមាណថាប្រេងមានចំនួន 99% នៃចំណូលរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។[២៨]

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ

[កែប្រែ]
A reservoir in the Samawa desert Southern Iraq

ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកនិងអនាម័យនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានគុណភាពអប់ខ្លាំង។ សង្គ្រាមបីទសវត្សរួមជាមួយការយល់ដឹងពីបរិស្ថានតិចតួចបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធនធានទឹករបស់អ៊ីរ៉ាក់។[២៩] បរិមាណទឹកច្រើនត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយក្នុងកំឡុងពេលផលិតកម្ម។

ប្រជាសាស្ត្រ

[កែប្រែ]
Historical populations in millions
ឆ្នាំ ចំនួនប្រជាជន %±
1878 ២.០ —
1947 ៤.៨ 140.0%
1957 ៦.៣ 31.3%
1977 ១២.០ 90.5%
1987 ១៦.៣ 35.8%
1997 ២២.០ 35.0%
2009 ៣១.៦ 43.6%
2016 ៣៧.២ 17.7%
Source: [៣០][៣១][៣២]
Population pyramid

ក្រុមជនជាតិ

[កែប្រែ]

មនុស្សប្រហែល 20.000 នាក់រស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ភាគខាងត្បូង។[៣៣]

ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិ Chechen 2.500 នាក់។[៣៤] នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់អាហ្វ្រូអ៊ីរ៉ាក់មានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចអ៊ីរ៉ាក់ដែលជាកេរដំណែលនៃទាសភាពដែលបានអនុវត្តនៅក្នុង Caliphate អ៊ីស្លាមដែលចាប់ផ្តើមពីការបះបោរ Zanj នៃសតវត្សទី 9 និងតួនាទីរបស់បាស៊្រាជាច្រកសំខាន់មួយ។Williams, Timothy (2009-12-02). "In Iraq's African Enclave, Color Is Plainly Seen". The New York Times. https://www.nytimes.com/2009/12/03/world/middleeast/03basra.html. </ref> It is the most populous country in the Arabian Plate.[៣៥]

សាសនា

[កែប្រែ]
Religion in Iraq, 2014[៣៦]
Shia Islam
 
 64.5%
Sunni Islam
 
 31.5%
Gnosticism/Yazdânism
 
 2.0%
Christianity
 
 1.2%
Other religion
 
 0.8%

វាក៏មានប្រជាជនជនជាតិភាគតិចដែលមានជនជាតិដើមភាគតិចតូចៗនៅទីក្រុង Mandalay, Shabaks, Yarsan និង Yezidis ។ មុនឆ្នាំ 2003 ចំនួនរបស់ពួកគេរួមគ្នាអាចមានចំនួន 2 លាននាក់ភាគច្រើនគឺយ៉ាសានដែលជាសាសនាមិនមែនសាសនាអ៊ីស្លាមដែលមានឫសគល់នៅក្នុងសាសនាមុនអ៊ីស្លាមនិងសាសនាមុនគ្រិស្តសាសនា។ មានរបាយការណ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរជាង 100.000 នាក់ទៅ Zoroastrian ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។ សហគមន៍ជ្វីហ្វអ៊ីរ៉ាក់ដែលមានចំនួនប្រហែល 150.000 នាក់នៅឆ្នាំ 1941 ស្ទើរតែបានចាកចេញពីប្រទេស។[៣៧]


សុខាភិបាល

[កែប្រែ]

នៅក្នុងឆ្នាំ 2010 ការចំណាយលើការថែទាំសុខភាពមានចំនួន 6,84% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ ក្នុងឆ្នាំ 2008 មានគ្រូពេទ្យចំនួន 6,96 នាក់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា 13,92 ក្នុងប្រជាជន 10,000 នាក់។[៣៨] អាយុកាលជាមធ្យមក្នុងឆ្គឺ 68.49 ឆ្នាំ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 គឺ 65.13 ឆ្នាំសំរាប់បុរសនិង 72.01 ឆ្នាំសំរាប់នារី។[៣៩] នេះគឺជាការធ្លាក់ចុះពីអាយុកាលខ្ពស់បំផុតដែលមានអាយុកាល 71.31 ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ 1996 ។[៤០] id=14290 |archivedate=2007-07-17 |date=January 8, 2007 |deadurl=yes |df= }}</ref>

ការអប់រំ

[កែប្រែ]

មុនពេលដែលប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអង្គការសហប្រជាជាតិវាមានប្រព័ន្ធការអប់រំអារ៉ាប់ប្រកបដោយភាពជោគជ័យនិងជោគជ័យរួចទៅហើយ។[៤១]

កីឡា

[កែប្រែ]

បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ បាល់ទាត់គឺជាកត្តារួបរួមគ្នាដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ក្រោយពីសង្គ្រាមនិងភាពចលាចលជាច្រើនឆ្នាំ។ កីឡាបាល់បោះការហែលទឹកហែលទឹកការលើកកម្ពស់ការហាត់ប្រាណការប្រដាល់ជើងឯកប្រដាល់និងកីឡាវាយកូនបាល់ក៏ជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយផងដែរ។

ឯកសារយោង

[កែប្រែ]
  1. 1 2 "Iraq, Ministry of Interior – General Directorate for Nationality: Iraqi Constitution (2005)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 4 មីនា 2011. Retrieved 2022-04-16. {{cite web}}: More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (help); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (help)
  2. 1 2 3 4 "Iraq". CIA Factbook. Archived from the original on 2018-12-24. Retrieved 2019-03-01.
  3. ↑ "Why Iraqi Turkmens are excluded from the new government".
  4. ↑ https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/
  5. ↑ https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/
  6. ↑ https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/
  7. ↑ "Iraqi religions". www.state.gov.
  8. ↑ "Surface water and surface water change". OECD. Retrieved 16 មេសា 2022.
  9. ↑ "Population, total – Iraq | Data".
  10. ↑ "Report for Selected Countries and Subjects".
  11. ↑ "World Economic Outlook Database, October 2020". IMF.org. មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ. Retrieved 16 មេសា 2022.
  12. 1 2 "World Economic Outlook Database, October 2018". IMF.org. មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ. Retrieved 16 មេសា 2022.
  13. ↑ "World Bank GINI index". Data.worldbank.org. Retrieved 17 August 2016.
  14. ↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ. 15 December 2020. pp. 343–346. ល.ស.ប.អ. 978-92-1-126442-5. http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf។ បានយកមក 16 មេសា 2022.
  15. ↑ Office, Great Britain Foreign (1958). Documents on British Foreign Policy, 1919-1939. H.M. Stationery Office. https://books.google.com/books?id=JJpnAAAAMAAJ.
  16. ↑ "Iraq's Constitution" (PDF).{{cite web}}: CS1 maint: url-status (link)
  17. ↑ Al-Gailani Werr, L., 1988. Studies in the chronology and regional style of Old Babylonian Cylinder Seals. Bibliotheca Mesopotamica, Volume 23.
  18. ↑ "Failed States Index Scores 2018". fundforpeace.org. Archived from the original on 2010-06-28. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  19. ↑ "The Failed States Index 2010". fundforpeace.org.
  20. ↑ "Freedom in the World 2013" (PDF). Freedom House. 2013. p. 21. Retrieved 2016-08-17.
  21. ↑ Wagner, Thomas (2005-10-25). "Iraq's Constitution Adopted by Voters". ABC News. Archived from the original on 2006-02-18. Retrieved 2013-01-25. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  22. ↑ "Iraq Joins the Chemical Weapons Convention". The Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons -Opcw.org. Retrieved 2011-06-19.
  23. ↑ Muhanad Mohammed (December 19, 2012). "Iran, Iraq seek diplomatic end to border dispute". Reuters. https://www.reuters.com/article/2009/12/19/us-iraq-iran-idUSTRE5BH1Y920091219។ បានយកមក August 18, 2012.
  24. ↑ "TURKEY:Relations with Iraq become explosive". Ipsnews.net. October 30, 2007.
  25. ↑ "24 soldiers killed in attack in Turkey". CNN. 2011-10-19. http://edition.cnn.com/2011/10/19/world/meast/turkey-attack/index.html.
  26. 1 2 3 "Unemployment Threatens Democracy in Iraq" (PDF). USAID Iraq. January 2011. Archived from the original (PDF) on 2013-05-11. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  27. ↑ "Iraqi Minister Resigns Over Electricity Shortages". 2010-06-22. Retrieved 2010-07-23.
  28. ↑ Calamur, Krishnadev (2018-03-19). "Oil Was Supposed to Rebuild Iraq". The Atlantic. ល.ត.ម.អ. 1072-7825. https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/03/iraq-oil/555827/។ បានយកមក 2018-03-20.
  29. ↑ UN Iraq Joint Analysis and Policy Unit (March 2013). "Water in Iraq Factsheet" (PDF). Retrieved 2018-02-03. {{cite web}}: |author= has generic name (help)
  30. ↑ Charles Philip Issawi (1988). The Fertile Crescent, 1800–1914: A Documentary Economic History. Oxford University Press. p. 17. ល.ស.ប.អ. 978-0-19-504951-0. //books.google.com/books?id=F2TGkO7G43oC&pg=PAPA17។ បានយកមក 2016-08-17.
  31. ↑ "Population Census". Central Organization for Statistics. Retrieved 2016-08-17.
  32. ↑ "Population Of Iraq For The Years 1977 – 2011 (000)". Central Organization for Statistics. Retrieved 2016-08-17.
  33. ↑ Sharp, Heather (March 3, 2003). "BBC News – Iraq's 'devastated' Marsh Arabs". http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2807821.stm។ បានយកមក 2008-05-01.
  34. ↑ "Chechens in the Middle East: Between Original and Host Cultures". Belfer Center for Science and International Affairs. 2002-09-18. Archived from the original on 2011-07-22. Retrieved 2010-04-21. {{cite web}}: More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (help); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (help); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  35. ↑ McCoy, John (2003). Geo-data: the world geographical encyclopedia. p. 281. https://archive.org/details/geodata00john.
  36. ↑ http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Iraq_Religions_2014_lg.png
  37. ↑ Stone, Andrea (2003-07-27). "Embattled Jewish community down to last survivors". Usatoday.com. https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2003-07-27-iraq-jews-usat_x.htm។ បានយកមក 2011-06-19.
  38. ↑ "Health". SESRIC. Retrieved 2016-08-17.
  39. ↑ "Demography". SESRIC. Retrieved 2016-08-17.
  40. ↑ "Life expectancy at birth, total (Iraq)". SESRIC. Retrieved 2016-08-17.
  41. ↑ de Santisteban, Agustin Velloso (2005). "Sanctions, War, Occupation and the De-Development of Education in Iraq". International Review of Education 51: 1–13.

អានបន្ថែម

[កែប្រែ]

តំណ​ភ្ជាប់​ក្រៅ

[កែប្រែ]

រដ្ឋាភិបាល

ព័ត៌មាន​ទូទៅ

បានពី "https://km.wikipedia.org/w/index.php?title=អ៊ីរ៉ាក់&oldid=338259"