គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក
គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក (អង់គ្លេស: National Olympic Committees) ហៅកាត់ថា NOCs គឺជាស្ថាប័នតំនាងអោយប្រទេសជាតិនីមួយៗនៅក្នុងអូឡាំពិកពិភពលោក។ វាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ និងមានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការរៀបចំប្រទេសរបស់ខ្លួន ក្នុងការចូលរួមកីឡាអូឡាំពិក។ ស្ថាប័នទាំងនេះមានលទ្ឋភាពឧទ្ទេសនាមក្រុងដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសខ្លួនអោយធ្វើជាបេក្ខជនក្នុងការជ្រើសរើសធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាអូឡាំពិកនាពេលអនាគត។ NOCs ក៏មាននាទីជំរុញនិងលើកស្ទួយកីឡាករ បណ្ដុះបណ្ដាលគ្រូបង្វឹកនិងមន្ត្រីកីឡា ទៅតាមស្ដង់ដារជាតិរបស់ប្រទេសពួកគេ។
គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក
[កែប្រែ]គិតត្រឹមឆ្នាំ 2023 មានគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកចំនួន 206។ ទាំងនេះរួមមានរដ្ឋជាសមាជិកនីមួយៗនៃ 193 របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ រដ្ឋអ្នកសង្កេតការណ៍អង្គការសហប្រជាជាតិមួយ (ប៉ាឡេស្ទីន) និងរដ្ឋពីរដែលមិនមានការទទួលស្គាល់ពីអង្គការសហប្រជាជាតិ (កូសូវ៉ូនិង តៃវ៉ាន់) និងរដ្ឋដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធមួយទៀតរបស់ប្រទេស នូវែលហ្សេឡង់ (កោះឃុក)។
NOCs ដែលបានចុះបញ្ជី
[កែប្រែ]ផ្នែកនេះរាយបញ្ជីបច្ចុប្បន្ន:
- គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកចំនួន 206 ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ ហើយជាសមាជិកនៃសមាគមគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកផងដែរ។
- គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកចំនួន 7 ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសមាគមអូឡាំពិកទ្វីបរបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (ទ្រេត)។
សមាជិក ANOC គឺមានសិទ្ធិចូលលេងកីឡាអូឡាំពិក។ គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកមួយចំនួនដែលជាសមាជិកនៃសមាគមអូឡាំពិកទ្វីប ប៉ុន្តែមិនមែនជាសមាជិក ANOC ប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតកម្រិតទ្វីប និងកម្រិតអនុតំបន់។ ទោះ យ៉ាងណាក៏ដោយ គណៈកម្មាធិការទាំងនេះ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកទេ។
សមាគមអូឡាំពិកទ្វីបទាំងប្រាំគឺមានដូចជា:
- ទ្វីបអាហ្វ្រិក – សមាគមនៃគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកអាហ្វ្រិក (ANOCA)
- ទ្វីបអាមេរិក – អង្គការកីឡាប៉ានអាមេរិក (PASO)
- ទ្វីបអាស៊ី – ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី (OCA)
- ទ្វីបអ៊ីរ៉ុប – គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអឺរ៉ុប (EOC)
- ទ្វីបអូសេអានី – គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកអូសេអានី (ONOC)
IOC ដំណើរការកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ និងកីឡាអូឡាំពិករដូវរងា ជាការប្រកួតដែល NOCs ទទួលស្គាល់ដោយ IOC ទាំងអស់អាចចូលរួមបាន។ ទ្វីបនីមួយៗក៏ដំណើរការជើងឯកផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់សមាជិករបស់ពួកគេផងដែរ។:[ត្រូវការអំណះអំណាង]
- ANOCA – កីឡាអាហ្វ្រិក
- PASO – Pan American Games and Pan American Winter Games
- OCA – កីឡាអាស៊ី and Asian Winter Games
- EOC – កីឡាអ៊ឺរ៉ុប
- ONOC – កីឡាហ្គេមប៉ាស៊ីហ្វិក
មកទល់នឹងឆ្នាំ២០០៨ NOCs មានចំនួន ២០៥ តំនាងរដ្ឋអធិបតេយ្យនានា និងតំបន់ភូមិសាស្ត្រនានា។ រដ្ឋជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិទាំង១៩២ និងដែនដី១៣ដូចខាងក្រោម មានគណកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិករៀងៗខ្លួន៖
- តៃវ៉ាន់ (សាធារណរដ្ឋចិន) ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជា ចិនតៃប៉ិ ដោយ IOC
- ដែនដីប៉ាឡេស្ទីន ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជា ប៉ាឡេស្ទីន ដោយ IOC
- ដែនដីទាំង៤របស់សហរដ្ឋអាមេរិក៖ សាម៉ូវអាមេរិក ហ្គាំ ព័រតូរីកូ និង កំរងកោះវឺជីនសហរដ្ឋ(ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះត្រឹម កំរងកោះវឺជីន ដោយ IOC)
- ដែនដីឯនាយសមុទ្រទាំង៣របស់ចក្រភពអង់គ្លេស៖ ប៊ែរមូដា កំរងកោះវឺជីនអង់គ្លេស និង កំរងកោះខេយមែន
- ប្រទេសចំនុះទាំង២នៃព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់៖ អារូបា និង អង់ទីយហុល្លង់
- ហុងកុង តំបន់រដ្ឋបាលពិសេសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន
- កំរងកោះឃុក រដ្ឋចំនុះរបស់ញូហ្សៀលែន
គ្រប់គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជាតិទាំងអស់ជាសមាជិកនៃ សមាគមនៃគណកម្មាធិកាអូឡាំពិកជាតិ ដែលចែកជាសមាគមតូចៗតាមទ្វីបទាំង៥៖
| ទ្វីប | សមាគម | NOCs | NOC ចំនាស់ជាងគេ | NOC ក្មេដខ្ចីជាងគេ | |
|---|---|---|---|---|---|
 |
ទ្វីបអាហ្វិក |
សមាគមនៃគណកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកអាហ្វ្រិក | 53 | អេហ្ស៊ីប (1910) | អេរីទ្រា (1999) |
ទ្វីបអាមេរិក |
អង្គការកីឡាទ្វីបអាមេរិក | 42 | សហរដ្ឋអាមេរិក (1894) | ដូមីនីកា (1993) សាំងឃិតស៍និងនេវីស (១៩៩៣) សាំងលូសៀ (១៩៩៣) | |
ទ្វីបអាស៊ី |
ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី | 44 | ជប៉ុន (1912) | ទីម័រខាងកើត (2003) | |
ទ្វីបអឺរ៉ុប |
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកអឺរ៉ុប | 49 | បារាំង (1894) | ម៉ុងតេនេហ្គ្រោ (2007) | |
ទ្វីបអូសេអានី |
គណកម្មាធិការជាតិអូសេអានី | 17 | អូស្ត្រាលី (1895) | ទូវ៉ាលូ (2007) | |
បញ្ជី NOCs តាមកាលបរិច្ឆេទទទួលស្គាល់
[កែប្រែ]ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីតាមកាលបរិច្ឆេទ NOCs ទាំង២០៥ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយគណកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ តាំងពីកំនរកំនើតរបស់វានៅឆ្នាំ១៩៨៤។ គណកម្មាធិការភាគច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងជាច្រើនឆ្នាំមុនពេលមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ហើយមានខ្លះទៀតដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីបង្កើត។ រដ្ឋពីអតីតកាលដែលមិនមាននាពេលបច្ចុប្បន្ន (ដូចជា សហភាពសូវៀត ឆេកូស្លូវ៉ាគី ជាដើម) មិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលទេ។ ជំនួសនោះរដ្ឋបច្ចុប្បន្នដែលក្លាយពីរដ្ឋទាំងនោះត្រូវបានរាប់បញ្ចូល។
គណកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកដែលមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់
[កែប្រែ]គណកម្មាការអូឡាំពិកម៉ាកាវ៖ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៨៧ និង បានព្យាយាមចុះឈ្មោះជាសមាជិក IOC ដែរ តែមិនងត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការទេ។ ហេតុនេះហើយ មិនងមានកីឡាករដែលចូលរួមប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកក្រោមឈ្មោះ "ម៉ាកាវ, ចិន" ទេ។